D6I M6I QUAN L? NHA Nirdc, PHAT HUY QUY^N CHO DONG COA
CAC D O A N H NGHieP N H A P KHAU V A KINH DOANH X A N G D A U
Viforng D i n h D u n g "
1. Noi d u n g q u a n li n h a nfldc d o i vdi c a c d o a n h n g h i e p n h a p k h a u v a k i n h d o a n h x a n g d a u
Xang d i u la h a n g h o i cd t i n h chat dac biet va ddng vai trd q u a n trpng trong d i u vao cua san xuat, la loai n a n g Ifldng thiet yeu chfla the thay the dflde. Tinh dac biet cua xang d i u cdn dflde the hien d sfl phuc vu nhu c l u rdng khap, tfl dan sinh cho den qud'c phdng va an ninh. Cac q u a n he cung - c l u va g i i ea la yeu td' quyet dinh thi trfldng xang d i u . Tuy nhien, vi la h a n g hoa dac biet nen cac qud'c gia deu cd chinh sach quy hoach, ehinh sach chien Iflpe ve san xuat, tieu thu va dfl trfl xang d i u cho nfldc minh n h a m chdng lai cae cdn sd't xang d i u cua the gidi. O Viet N a m hien nay, xang dau la mdt trong nhflng m.at h a n g chien Ifldc do N h a nfldc thd'ng n h a t quan ly.
Trong qua t r i n h hdi n h a p va tfl do hoa thfldng mai, cac doanh nghiep trong nfldc va cac doanh nghiep nfldc ngoai deu canh t r a n h khd'c liet ve m a t h a n g q u a n trpng nay. Ngay nay, xu hfldng giam sfl can thiep eua Nha nfldc, t a n g sflc canh t r a n h theo hfldng tfl do h o i thi trUdng xang d i u ddi hdi cac doanh nghiep ciia Viet Nam can phai tich luy xay diing tiem liic du manh, du sflc canh t r a n h vdi cac tap doan qud'c te va k h u vfle. Ddng thdi, Nha nfldc c i n hoan thien mdi trifdng phap ly de elc doanh nghiep yen t i m t h a m gia kinh deanh x a n g d i u . Q u a n ly
n h a nUde ddi vdi cac d o a n h nghiep nhap k h a u va k i n h d o a n h x a n g d a u chiu tac ddng cua e l c yeu td' s a u day:
- Viet N a m da gia n h a p To chflc ThUdng mai the gidi (WTO) n e n p h a i t u a n thii cac quy dinh t r o n g WTO. Dieu n a y a n h hud'ng khdng nhd den chinh sach q u a n 11 cua Nha nUdc ddi vdi m a t h a n g x a n g d a u .
- Ddi mdi va sap xep, t a i cau t r u e doanh nghiep n h a nUde theo h u d n g da d a n g elc hinh thflc sd hflu ddi hdi cd che q u a n li ciia N h a nfldc cang p h a i thich flng vdi tien t r i n h ddi mdi doanh nghiep.
- G i l x a n g d i u chiu a n h hfldng ciia nhieu yeu to' k i n h te - chinh t r i - xa hdi va thfldng bie'n ddi dot ngdt khd Ifldng va rat phflc t a p . Nhflng yeu td' n a y thude ve nhflng nfldc cd trfl Ifldng k h a i t h a e va xuat k h a u ldn nhfl cac nfldc T r u n g Ddng, Nga, Venezuela... va nhflng nfldc cd sflc tieu t h u Idn nhfl: T r u n g Qud'c, My, EU...
Gia ca tieu t h u t h a y ddi lien tue nhflng cac qud'c gia ndi c h u n g va Viet N a m ndi rieng deu ed xu hfldng tao sfl dn dinh ve ngudn cung va gia ca x a n g d a u de dn dinh nen k i n h te', tao tien p h a t t r i e n kinh te ben vflng. Vi vay, n h a nfldc nao cung phai t i n h de'n nhflng yeu to' a n h hfldng nay.
Cd che q u a n ly n h a nfldc ve hoat ddng k i n h d o a n h x a n g d a u ed the p h a n r a lam hai nhdm:
Vuong Dinh Dung, Thac sy kinh te, Dai ta, Tdng giam doc Tdng Cong ty Xftng dau Quan doi.
OUAN Lt KINH it Stf29(1U12/200g)
D 6 I MOI QUAN LV NHA NUOC. PHAT HUY QUYf N CHU DONG CUA CAC DOANH NGHIEP. NGHIEN cuu - TRAO DPI [ ^ [ ^ 1
- Nhdm thd nhdt la noi dung quan ly ed y nghia ve kinh te gdm cac nhdm cdng cu quan ly nhfl: Dau mdi n h a p khau; h a n mflc nhap khau; cac loai phi t h u tfl hoat ddng nhap k h a u va kinh doanh xang d i u ; gia ban td'i da cua cac loai xang dau.
- Nhom thd hai la ndi dung quan ly ve elc dieu kien kinh doanh xang d i u ; quan ly chat Ifldng va do Ifldng; quan ly quy hoach ed sd vat chat ky t h u a t phue vu kinh ddanh xang dau; q u a n li thi trfldng xang d i u .
Quan ly dau mdi n h a p k h a u va h a n mflc nhap k h a u la nhflng ndi dung r a t quan trpng trong q u a n ly n h a nfldc ddi vdi cac doanh nghiep n h a p k h a u va kinh doanh xang d i u . Viec kinh doanh xang dau phai t u a n theo nhflng quy hoach, ke hoach cua Nha nfldc de thflc hien ehinh sach ve ehien Ifldc quan li eua N h a nfldc, n h i m dn dinh thi trfldng xang d i u trong nfldc. Viec xuat, n h a p k h a u xang dau c i n dflde tinh toan theo dfl bao ke hoach khdng phan tan, khdng tuy tien chay theo bie'n ddng tflc thdi eua thi trfldng qud'c te, d i u mdi nhap k h a u phai dflde quy dinh va Ilia chpn. Mpt mat, neu sd' Ifldng doanh nghiep d i u md'i n h a p k h a u dflde md rdng thi se tao mdi trfldng canh t r a n h , tang ap Iflc de eae doanh nghiep giam ehi phi ban hang, mang lai ldi Ich eho ngfldi tieu dflng.
Mat khic, neu p h a t trien q u i nhieu dau mdi nhap k h a u va kinh doanh xang d i u thi cd the dan den nhflng bat cap sau day:
Mpt Id, dau mdi n h a p k h a u va kinh doanh xang d i u phai ed kho, cang hoac sd hflu, hoac thue. Du sd hflu hay t h u e deu phai dau tfl. Cac deanh nghiep d i u md'i mudn phat trien cd he thd'ng va mud'n lam chu sd hflu kho, cang thi phai d i u tfl ldn dan de'n dfl thfla ha t i n g d i u ngudn va gay ra lang phi tai san qud'c gia.
Tfl chd doanh nghiep mud'n "sd hflu kho, cang" d i n de'n kho, cang san p h a m dau tfl eua hp p h a n t i n , m a n h m u n ehi tfldng xflng vdi quy md eua chinh minh trong mpt giai doan n h a t dinh. Cung tfl
m a n h m u n nhd ie ma sd' Ifldng tflng chuyen n h a p cung nhd le d i n de'n chi phi gia t h a n h van chuyen cao; gia mua cao va bat ldi trong dam p h a n mua hang. Chinh vi the N h a nfldc phai tinh toan dfla ra nhflng tieu chuan de quy dinh nhfl the nao la mdt dau md'i nhap khau va kinh doanh xang d i u . Can cfl vao dd doanh nghiep nao hdi du dieu kien mdi dflde Nha nfldc quyet dinh eho phep nhap khau va kinh doanh xang dau. Nha nfldc phai dfla r a dflde nhflng tieu chuan d l y du nhfl:
vd'n, kho chfla, cang d i u ngudn, he thd'ng m a n g Ifldi p h a n phdi...Tren cd sd dd, quan 11 qua t r i n h hoat ddng kinh doanh, vfla dat dflde mue tieu vfla tao ra "san chdi" cd sflc ep canh t r a n h du m a n h de tiep tue bao ve ngfldi tieu dung.
Hai Id, neu ed qua nhieu d i u mdi nhap k h a u va kinh doanh xang d i u se gay khd k h a n eho q u a n ly n h a nfldc; tao ra sii canh t r a n h khdng c i n thiet, lang phi ngudn Iflc, lam suy giam ndi life va cd the anh hfldng den quyen ldi cua ngUdi tieu dung.
Xang d i u la h a n g hoa dac biet nen Nha nUde phai quan li thdng qua kinh doanh cd dieu kien; md cfla vdi nhflng doanh nghiep hdi du dieu kien n h i m tap hdp nhflng ddanh nghiep du m a n h de tang ldi Ich cho ngfldi tieu dflng. Thee xu hfldng phat trien kinh doanh xang d i u hien nay, elc doanh nghiep dang dflde phep nhap khau va kinh doanh xang d i u ngay cang md rdng thi p h l n , t a n g so' Ifldng nhap khau; cac doanh nghiep khac dang tich tu cac dieu kien du de dflde n h a p khau trflc tiep va kinh doanh xang dau giup khep kin qua trinh kinh doanh xang d i u nham phat huy quyen chu ddng va nang cao hieu qua kinh doanh. Xet ve mue tieu p h i t trien, day la xu the t a t yeu k h i c h quan va la n h u c l u tich efle. Song, xet ve hieu qua chung eua qud'c gia, Nha nfldc c i n phai quy dinh mdt h a n h lang phap 11 "cac dieu kien", ma cae dieu kien kinh te'nay khdng m a n g dang dap quan 11 hanh ehinh. Dieu kien nay ngay cang "tien tien", "hien thflc"
vfla dat hieu qua eao vfla thoa man ngay
Sf29(11-f12/2009) QUAN Lt KINH Tt
i m j NGHIEN cuu - TRAO DPI D6I MOI QUAN LY NHA NUOC. PHAT HUY QUYf N C H U DONG CUA CAC DOANH NGHIEP..
cang cao eae muc tieu eua n e n k i n h te d a t r a cho tflng giai doan eu t h e ciia dat nfldc.
Q u a n 11 h a n mflc n h a p k h a u xang d i u h a n g n a m cua c i c doanh nghiep d a u md'i cung la bien p h a p q u a n trpng ma N h a nfldc dang thflc hien. Nhfl da de cap t r e n day, xang d i u la m a t h a n g chien Ifldc, vi vay can dd'i dam bao n h u cau tieu dflng cho nen kinh te la mdt ndi d u n g r a t q u a n trpng. N h a nfldc phai can dd'i dflde ca ve Ifldng tieu dung cua xa hdi va Ifldng dfl trfl qud'c gia cua tifng ki, n e u khdng, se ed nhiing khiing khoang "thieu" hoac " thfla"
t i e dpng anh hfldng r a t Idn de'n n e n k i n h te qud'c dan. Tuy nhien, trong giai doan hien nay thi dieu cdt ldi t i n h toan va dfla r a cac giai p h a p chien Ifldc de chdng k h u n g hoang "thieu" la chinh. Vi vay, N h a nfldc, t r e n cd sd tinh t o i n Ifldng xang dau td'i thieu c i n thiet cho n h u cau tieu dflng trong tflng ki, giao chi tieu h a n mflc n h a p k h a u td'i thieu cho cac doanh nghiep d i u md'i ma khdng h a n che mflc td'i da. Mdt mat, n h i m dam bao eho n h u c l u td'i thieu thi trfldng tieu dung, m a t khac p h a t h u y quyen tfl chii k i n h d o a n h cua d o a n h nghiep dau md'i. Neu doanh nghiep dau md'i nao gifl vflng va md rdng thi trfldng, t a n g thi p h l n thi doanh nghiep dd tdn tai va p h i t trien, ngflde lai se bi dao thai.
Cung cd quan diem eho rang khdng c i n giao han mflc td'i thieu, de eho cac doanh nghiep canh tranh tfl do, tfl xac dinh sd' Ifldng nhap trdng ki tren cd sd he thd'ng mang Ifldi phan phdi cua minh hien ed va tinh de'n kha nang md rdng ciia hp trong ki.
Nhflng vi xang d i u la hang h o i dac biet nen ngudn cung cung ehi xuat phat tfl mdt sd' nfldc va khi mua hang thfldng kem theo nhflng dieu kien nhat dinh; nhflng dieu kien nay lai ehiu anh hfldng nhieu ye'u to' kinh te, chinh tri, xa hdi, khi hau, thdi tiet, phfldng tien van chuyen, c l u cang thfldng p h i t sinh ngoai y mud'n ehu quan eua cac ben mua va bin. Cic ye'u td' nay xuat hien dot bie'n khd Ifldng. Neu khdng tinh toan ky cac phfldng an an toan, ngudn cung se dan de'n hau qua nghiem trpng. Bdi vay, Nha nfldc v i n can
giao h a n mflc td'i thieu phai nhap khau, kinh doanh va nhu cau dfl trfl cho nhflng doanh nghiep dau md'i nhap k h a u va kinh doanh xang dau.
Q u a n ly t h u e n h a p k h a u , cae khoan p h u t h u va gia b a n x a n g d a u la mpt ndi d u n g q u a n trpng ciia q u a n ly n h a nfldc.
Xang d a u la m a t h a n g dac biet, la n h u cau bfle thiet ciia da so' cac h o a t dong k i n h te - chinh tri - xa hpi. N h a nfldc nao ciing coi x a n g d a u la mpt m a t h a n g chu yeu de dem ngudn t h u ldn cho n g a n sach qua t h u t h u e , bao gdm t h u e n h a p k h a u , t h u e gia tri gia tang...
Thdng q u a cac quy d i n h ve t h u e , Nha nfldc cd t h e bie'n dieu chinh t h u e t h a n h cdng eu de dieu chinh gia b a n xang dau.
Vdi vai trd la ngudn t h u Idn cho n g a n sach ,Ia cdng cu hflu hieu dieu chinh gia ban, N h a nfldc can p h a i t i n h t o a n phfldng phap t i n h t h u e k h o a hpc de dn d i n h dflde ngudn t h u ma khdng p h u thuoc vao sfl tang, giam gia dot bien ciia t h e gidi. N h a nfldc phai t i n h toan mflc tieu t h u de vfla tao cho doanh nghiep chu ddng xac d i n h dflde gia tri dau vao, xac d i n h gia b a n va tfl chu dflde trong n h a p k h a u va k i n h doanh xang d i u . Dieu q u a n t r p n g la N h a nfldc, thdng qua cdng eu t h u e va gia, c a n phai tinh toan dn dinh dflde n g u d n t h u va khdng gay bie'n ddng ldn cho n e n k i n h te, ddng thdi tao quyen chu dpng k i n h d o a n h cho cac doanh nghiep d a u md'i n h a p k h a u va kinh doanh x a n g dau; giai quyet h a i hoa Idi fch gifla 03 ben: qud'c gia, d o a n h nghiep kinh doanh x a n g d i u va ngfldi tieu dung.
Q u a n ly dieu k i e n k i n h d o a n h xang dau la t a t yeu va can t h i e t t r o n g q u a n ly nha nUdc ddi vdi cac d o a n h nghiep n h a p k h a u va k i n h d o a n h x a n g d a u . Kinh doanh xang d a u dflde v a n h a n h theo cd che' thi trfldng da tao r a mot moi trfldng kinh doanh r a t da d a n g vdi sii t h a m gia ciia nhieu t h a n h p h a n k i n h te. Ngoai cd che q u a n ly m a n g t i n h chat thfldng mai, n h a t thiet phai cd h o a t dpng q u a n ly N h a nfldc ve dieu kien k i n h d o a n h x a n g dau:
- Dieu kien xay dflng ciia h a n g xang dau.
QUAN Lt KINH it S4f29(1U12/2009)
D6I MOI QUAN LY NHA NUOC, PHAT HUY QUYf N CHU DONG CUA CAC DOANH NGHlf P., NGHIEN cuu - TRAO DPI
MB
- Dieu kien a n toan ve mdi trfldng, phdng c h i y chfla c h i y .
- Dieu kien ve kho, cang, phfldng tien van chuyen; ve chat Ifldng va cac dieu kien nay phai dflde xay dflng t r e n cd sd thd'ng nhat mdt so' q u a n diem dd la: he thd'ng va ddng bd dam bao eho sii p h a t trien ben vflng, ddng thdi phfl hdp vdi yeu c l u ddi mdi eua nen kinh te, ciia doanh nghiep vdi xu the hpi n h a p k h u vfle va qud'c te.
2. Nhiifng bait c a p t r o n g q u a n ly n h a nvidc d o i v 6 i c a c d o a n h n g h i e p n h a p k h a u v a k i n h d o a n h x a n g d a u of V i e t N a m h i e n n a y
Mac du da cd r a t nhieu nd life, thay ddi trong cd che quan ly, nhflng cd the ndi rang cho de'n nay q u a n ly n h a nfldc ddi vdi cac doanh nghiep n h a p k h a u va kinh doanh xang d i u d Viet N a m van cdn nhieu bat cap. Nha nfldc van ed sfl can thiep thfldng xuyen lien tue, khdng can thiet vao qua t r i n h n h a p k h a u va kinh doanh xang d i u . C i c doanh nghiep n h a p k h a u va kinh doanh xang dau van chfla thflc sfl cd quyen chu ddng trong kinh doanh. Dieu nay vfla lam anh hfldng de'n hieu qua boat dpng cua eae doanh nghiep, vfla lam mat di tinh dn dinh dd'i vdi ngudn t h u cua Nha nfldc tfl mat h a n g xang d i u . Trflde nhflng bie'n ddng cua thi trfldng xang d i u trong va ngoai nfldc, cd che quan li N h a nfldc hien hanh cdn chfla dflng va tiem an nhflng van de bat cap can dflde xem xet giai quyet bang e l c giai p h a p cd tinh "vi md" trong giai doan tdi, trong dd ed the xet de'n:
Mpt Id, vdi ehinh s i c h bao hd dflde duy tri qua dai (tfl khi cd n g a n h xang d i u de'n nay), gia (td'i da) thfldng dflpc gifl "dn dinh" trong mdt chu ky dai (dac biet trong nhflng nam t h u a n ldi nhfl giai doan tfl thang 12/1996 de'n t h a n g 3/2000 dn dinh mdt mflc gia) hoac chi dieu chinh theo mdt chieu (tang, dfl vdi bflde dieu ehinh nhd tfl 100 ddng de'n 300 ddng/ lit) thdng qua viec dieu chinh thue, hoac bfl gia (trong giai doan tfl nSm 2000 de'n nay). Viec nay da
tao ra "tam ly" trdng chd, y lai cua ngUdi tieu dung va thUdng ed phan Ung khi Nha nude dieu chinh gia tang; dieu quan trpng hdn, mdi khi g i i xang d i u (nhien heu d i u vao eua san xuat, la cau t h a n h cua gia san pham) dupe bao hd, se tao gia thanh cd tinh canh t r a n h "ao". Ldi nhuan "ao" d i n de'n e l c n h a san xuat It quan tam de'n giai p h i p tiet giam phi hoac eai tien quan ly, cdng nghe de n a n g sflc canh t r a n h cua san pham. Neu tinh hinh nay tiep tue duy tri se trd nen can trd ldn trong hdi nhap kinh te khu vfle va qud'c te.
Hai Id, N h a nfldc phai danh khoan ngan sach d i n g ke de bu Id/ bu g i i (trong dieu kien nen tai chinh nha nfldc cdn nhieu khd khan") va trong trfldng hdp sfl bie'n ddng gia xang d i u nhap khau khdng
"tien lieu" dflde trflde, ke hoach can dd'i ngan s i c h thfldng bi " p h i vd" ... la mdt sii bat hdp ly trdng khi can tap trung mpi tai liie eho p h a t trien cd sd ha tang eua nen kinh te.
Ba Id, vdi cd che bao hd gia, khdng tinh de'n mat bang gia cua eae nfldc trong khu vfle, tao mdi trfldng gia tang "tham lau"
qua bien gidi, cung vdi cac hanh vi gian lan thfldng mai khac... khd cd the kiem s e l t va kiem che bang cac bien phap hanh chinh (nhfl hien nay); tfldng tii, cung khd ed the thflc hien dflde chu trfldng tiet kiem nhien lieu (nhfl Nha nfldc thfldng yeu c l u dd'i vdi ngfldi tieu dflng).
Bdn Id, ddi vdi cac dcanh nghiep xang d i u kinh deanh theo cd che bfl Id (thflc chat la bao hd g i i qua hoat ddng eua cac doanh nghiep nay) se lam " m i t di" tinh chu ddng trong kinh doanh, tao ra tam ly
"y lai", lam "triet tieu" ddng life phat trien do khdng cd k h a nang tich tu tai d i u tfl va dau tfl p h i t trien, hien dai hoa cd sd vat chat ky t h u a t , khdng ed dieu kien chuan bi de n a n g cao kha n a n g canh tranh khi "hdi nhap" ngay tai thi trfldng trong nfldc (ddi vdi mdt linh vfle hap d i n ed nhieu nha d i u tfl mud'n t h a m gia kinh doanh).
Ndm la, trong thflc te dieu hanh, dfl cd
"linh hoat", "co ging", cung khd cd the
Si29(1U12/2009) QUAN Lt KINH Tt
MB
NGHIEN CUU - TRAO DOI D6I MOI Q U A N LV NHA NUOC. PHAT HUY QUYf N CHU DONG CUA CAC DOANH NGHl£P...dieu h a n h g i i t r a n va t h u e kip thdi trflde sfl bien ddng n h a n h chdng, thfldng xuyen cua thi trfldng xang d a u t h e gidi; ndi each khac tinh "kha thi" cua ed che cd nhflng h a n che n h a t dinh. Ben c a n h dd, phfldng p h i p , tieu ehi cap bfl Id cho doanh nghiep kinh doanh xang d a u cung khd cd t h e d a t dflde mflc "chuan mflc"; chfla ke de'n chi phi che cdng viec n a y (tfl phia cd q u a n quan ly N h a nfldc va doanh nghiep).
Sdu la, ed che q u a n ly hien h a n h dd'i vdi xang dau se khdng phfl hdp vdi nhflng nguyen t i c va yeu cau khi N h a nfldc thflc hien elc cam ket hoa n h a p k i n h te Qud'c te. N h a t la khi Viet N a m da la t h a n h vien eua Td chflc Thfldng mai The gidi (WTO).
Nguyen n h a n cua nhflng b a t cap n e u t r e n cd nhieu, nhflng ndi len van la t i n h t r a n g can thiep qua s a u ciia e l c ed q u a n n h a nfldc de'n hoat dpng k i n h doanh xang dau va viec cho phep h i n h t h a n h q u i nhieu ddn vi dau md'i n h a p k h a u va k i n h doanh xang d i u , d i n de'n sfl dung khdng hieu qua he thd'ng h a t a n g va khd k h a n trong viec kiem soat hoat ddng cua e l c doanh nghiep.
3. Mot s o k i e n n g h i doi m d i q u a n ly n h a nvCdc doi vdi c a c d o a n h n g h i e p n h a p k h a u v a k i n h d o a n h x a n g d a u
Viet Nam hdi n h a p k i n h te qud'c te n e n cd che chinh s i c h q u a n ly k i n h doanh xang dau trong nfldc p h a i p h u hdp vdi thdng le thi trfldng xang d i u qud'c te.
Ngudn xang dau tieu t h u trong nfldc p h u thupe vao ngudn n h a p k h a u t h i q u a n ly xang dau ndi dia lai cang phai phfl hdp vdi sfl van ddng cua t h i trfldng x a n g d a u t h e gidi. Quan ly N h a nfldc dd'i vdi thi trfldng xang dau trflde het la q u a n ly theo ed che thi trfldng, khdng can thiep h o a t dpng kinh doanh ciia doanh nghiep, khdng can thiep h a n h chinh vao k i n h doanh m a t r a o quyen tfl chu k i n h d o a n h eho d o a n h nghiep va thiic hien vai trd dieu tiet eua Nha nfldc thdng qua mdt so' ehinh sach va cdng eu kinh te can thiet. Trflde m a t can ddi mdi quan ly n h a nfldc ddi vdi e l c doanh
nghiep n h a p k h a u va k i n h d o a n h x a n g d a u theo cac hfldng sau:
Mpt Id, N h a nfldc k h d n g trflc tiep dinh gia hoac d u n g bien p h a p h a n h chinh de can t h i e p vao viec d i n h g i i , m a giao quyen tii chu d i n h gia cho cac d o a n h nghiep;
t h u e s u a t dd'i vdi x a n g d a u c a n phai dn dinh.
Can chuyen ddi cd che q u a n ly kinh doanh x a n g d a u nfldc t a eho p h u hdp vdi t h i trfldng x a n g d a u qud'c te; tfl bd h a n cd che bao cap, d i n h gia, q u a n ly theo kieu h a n h chinh dd'i vdi k i n h d o a n h x a n g dau.
C i n chuyen k i n h d o a n h x a n g d a u theo cd che t h i trfldng cd dieu tiet. Dfl gia xang d a u t h e gidi bien dpng h a n g ngay, h a n g gid nhflng t h i trUdng x a n g d a u trong nUdc e I n dUde dn dinh; vfla k h d n g dinh gia cd' dinh Cling n h i c t a c h rdi gia x a n g d a u qud'c te, vfla k h d n g de gia x a n g d a u trong nUdc t h a y ddi theo bien dpng h a n g ngay ciia gia xang d a u qud'c te.
Kieu dinh gia h a n h c h i n h r a t khd thich flng vdi nhflng thdi ky gia t h e gidi cd bien ddng Idn, nd ddi hdi vfla t a n g , giam thue n h a p k h a u , vfla dieu c h i n h gia de dd'i phd t i n h t r a n g bie'n dpng gia, tiep do la bu Id k i n h doanh,... Xang d a u la h a n g hoa ed vai trd dac biet t r o n g s a n x u a t va ddi sd'ng nen t h i trfldng x a n g d a u c a n cd cd che dieu tiet bao dam dn dinh t h i trUdng, can doi cung - cau ve x a n g d a u cho n e n k i n h te. Viec dieu tiet can dvlOc h i n h t h a n h b i n g mot he thdng chinh sach va cong cu k i n h te de p h a t h u y vai trd q u a n ly ciia N h a nfldc va vai trd tfl chii k i n h d o a n h ciia cac doanh nghiep, trflde h e t la nhiing d o a n h nghiep ldn trong s a n x u a t , x u a t - n h a p k h a u va p h a n phd'i x a n g d a u .
N h a nfldc k h o n g d i n h gia m a cd the dinh hfldng, dieu tiet gia cung vdi doanh nghiep. Ve n g u y e n t i c , gia ca x a n g dau trong nfldc can dUdc xac d i n h sao cho vfla p h u hdp vdi gia qud'c te, vfla phfl hdp vdi m a t b a n g gia ca t r o n g nfldc, bao d a m ldi n h u a n eho n h a k i n h doanh, d a m bao ldi Ich e h u n g cua n e n k i n h te. Gia x a n g dau
OUAN Lt KINH it S0 29(1U12/2009)
Odl Mdi QUAN LV NHA NUOC, PHAT HUY QUYf N CHU OONG COA CAC DOANH NGHlf P. NGHIEN CUU - TRAO DOI
101 MB
do doanh nghiep quyet dinh, nhflng n h a nfldc cd vai trd dinh hfldng va t h a m gia dieu tiet khi cd bie'n ddng g i i qud'c te. Dieu tiet khdng phai ehd'ng lai bie'n ddng qud'c te ma dam bao chuyen ddi thich flng gia trong nfldc vdi gia qud'c te, khdng gay sdc cho thi trfldng x a n g dau trong nfldc.
N h i m dam bao dn dinh eho ngudn thu cua Nha nfldc tfl ngudn n h a p k h a u xang d i u , de nghi t h u e n h a p k h a u xang dau danh dn dinh theo Ifldng n h a p khau, theo tan, chfl khdng danh theo % gia nhfl hien nay.
Hai Id, ddi mdi phfldng thflc kiem seat ddi vdi cac doanh nghiep n h a p k h a u va kinh doanh xang dau.
Nha nfldc tiep tue kiem soat dd'i vdi hoat ddng kinh doanh xang dau n h a m hfldng tdi ba mue tieu:
• Dap flng n h u cau tieu dflng va p h i t trien kinh te dat nfldc; khdng gay sdc dot bien dd'i vdi nen kinh te do bien ddng ldn tfl thi trfldng xang d i u trong mpi trfldng hdp ke ca tinh t r a n g "khan cap".
• Doanh nghiep kinh doanh n h a p k h a u xang d i u khdng bi Id, cd tich luy cho d i u tfl phat trien.
• Ke hoach h o i ngudn t h u ngan sach tfl hoat dpng kinh doanh xang d i u .
Gia xang dau trong nfldc tiem can vdi gia ban bao dam kinh doanh, dflde hinh thanh tren ed sd trflde het, la g i i n h a p khau, cdng eae khoan thue, ehi phi Iflu thdng va ldi n h u a n hdp ly va dflde dieu hanh theo mdt Id t r i n h xac dinh theo hfldng giam dan sii bao hd/ "can thiep" cua Nha nfldc tien tdi "tfl do" h o i thi trfldng xSng dau. Thdng qua g i i , thflc hien dflde chinh sach tiet kiem nhien lieu, chinh sach mdi trfldng. Ddng thdi thflc hien ddng bp cae giai p h i p khac n h i m thflc hien ba muc tieu da neu tren. Ve nguyen t i e , cac doanh nghiep dflde quyen tii dinh g i i xang d i u de ban tren thi trfldng, nhflng phai cd giai trinh va ehiu sii kiem soat cua cac cd quan quan ly n h a nfldc.
Song song vdi nhflng mue tieu yeu c l u neu tren, N h a nfldc e I n p h i i tinh den muc tieu cdng b i n g xa hdi ddi vdi nhflng ngUdi tieu dflng d vung ed chi phi cao so vdi phi binh q u a n (xa cang, xa trung tam cung flng xang d i u ... ); nhflng vflng dan cfl cd t h u n h a p t h a p khdng tfldng flng vdi gia ca xang d i u tiep can vdi gia xang d i u thi trfldng khu vfle va qud'c te. Ddng thdi Nha nfldc phai tinh den elc cdng cu de ehd'ng k h a n a n g ddc quyen cua cac doanh nghiep, h a n che viec hinh thanh gia ddc quyen lam thiet hai cho ngudi tieu dung.
Ba la, t h u gpn cac doanh nghiep d i u md'i n h a p k h a u va kinh doanh xang diu, n a n g eao sflc canh t r a n h cho cac doanh nghiep, sfl dung cd hieu qua ed sd ha t i n g kinh doanh xang d i u .
O Viet Nam hien nay cd 11 doanh nghiep d i u mdi nhap khau va kinh doanh xang d i u , t a t ca deu la cac doanh nghiep n h a nfldc, trong dd Tdng Cdng ty Xang d i u Viet Nam (Petrolimex) chiem tren 50% thi p h l n . Nhfl da phan tich d tren, viec de cho cd qua nhieu cdng ty dau md'i la khdng td't, la lang phi ngudn life cua d i t nfldc. De ed hieu qua Nha nfldc nen cd ehinh sach de giam thi p h l n cua Petrolimex xud'ng dfldi 50%, ddng thdi khuyen khich 10 cdng ty cdn lai s i p nhap t h a n h 2 cdng ty d i u mdi khac, mdi cdng ty chiem khoang 25-30% thi p h l n . Khi dd nfldc t a se ed 3 cdng ty d i u mdi chuyen lo n h a p k h a u va kinh doanh xang d i u va Nha nfldc chi lo de 3 cdng ty nay khdng eau ket vdi nhau, gifl cho quy hoach, mdi trfldng va canh t r a n h lanh manh. Cac cdng ty nay cd the mua lai cac cay xang cua tfl n h a n de nang c i p , chuan hda tao t h a n h mang Ifldi p h a n phd'i rieng cua minh. Viec t h u gpn d i u md'i nhap khau khdng n h i m triet tieu canh tranh, ma lam cho sflc canh t r a n h eua cac doanh nghiep n h a p k h a u dflpc nang cao, cac doanh nghiep nay ed the sfl dung cd hieu qua ngudn life, ed sd ha tang, giam gia thanh va nhfl vay se cd ldi cho ngfldi tieu dflng.
S((29(1U12/2009) QUAN Lt KINH it
Q J i ' j I J NGHIEN CUU • TRAO DPI 061 MOI QUAN LV N H A N U O C , P H A T HUY QUYf N CHU D O N G CUA CAC DOANH NGHlEP..
Ben canh dd, van de quy hoach c i n g , kho, mang Ifldi va n a n g eao n a n g life canh t r a n h cua elc cdng ty k i n h doanh xang dau Viet Nam cflng phai dflde dac biet coi trpng. C i n phai cd bien p h a p de p h a t trien ed sd ha t i n g kinh doanh xang dau d vflng sau, vflng xa, ddng thdi k h u y e n khich viec sii dung he thd'ng cd sd h a t a n g kinh doanh xang d i u mdt each cd hieu qua n h i t .
Nha nfldc c i n phai r u t lui khdi viec dieu h a n h eae hoat ddng k i n h doanh cu the, trao quyen tfl ehu k i n h doanh eho eae doanh nghiep. Nha nfldc hay de cho e l c doanh nghiep tfl chu, tfl quyet dinh ve d i u tfl, kinh doanh, gia mua, gia b a n (cd the r a t khac n h a u gifla cac cdng ty nay va cho mdi loai k h i c h h a n g eua chung), tflc la de hp boat ddng theo cd che thi trUdng. N h a nUde ehi tap t r u n g lo cac van de chien lupc, cung n h u lUu y bao ve ldi Ich cua ngUdi tieu dflng. Nha nfldc cung can phai cd elc che tai nghiem khac de r a n de, t h a m chi la trflng p h a t viec cac doanh nghiep eau ket vdi n h a u de thao t u n g thi trfldng va true Ipi.
TAI LIEU THAM KHAO
1 Ban Chi dao Doi m6i va Phat trien Doanh nghiep, "Bao cao ket qua sap xep, doi mdi, phat trien doanh nghiep nha nUSc va phUdng hudng nhiem vu 2006-2010", trinh bay tai Hoi nghi ve s i p xep, doi mdi doanh nghiep nha nU6c giai doan 2006-2010 tai Ha Noi ngay 7/10/2006.
2 Dinh Van An, "Xay dung the che kinh te thi trUdng dinh hUdng xa hoi chii nghia cl Viet Nam", Tap chi Qudn ly Kinh te. So 1/ thangl nam 2005, tr. 7- 14.
3 Henning Twesten, "The che va vai tro cua Nha nU6c cl cac nen kinh te chuyen ddi trong bo'i canh toan cau boa", Tap chi Qudn ly Kinh te, So' 7, thang 4 nam 2006, tr. 48- 56.
4 Nghi dinh so 55/2007/ND-CP cua Thu tu6ng Chinh phu ngay 06/ 4/ 2007 ve viec ban hanh quy che quan ly kinh doanh xang d i u . 5 Nghi quyet so' 03/2007/NQ-CP cua Chinh phu
ban hanh ngay 7/1/2007 ve nhiing giai phap chii yeu chi dao, dieu h a n h thUc hien ke hoach kinh te - xa hoi va ngan sach nha nU6c nam 2007.
6 Nguyen Tan Diing, "Nhin lai nam nam sap xep, doi mdi, nang cao hieu qua doanh nghiep nha nUdc", Bdo Nhdn Ddn, so' ra ngay 6/10/2006.
" Quyet dinh so' 236/2006/QD-TTg cua Thu tudng Chinh phii ngay 15/11/2006 ban hanh ChUdng trinh h a n h dong ciia Chinh phii ve day manh s i p xep, ddi mdi, phat trien va nang cao hieu qua doanh nghiep nha nU6c giai doan 2006-2010.
8 Van kien Dai hoi Dang Cong san Viet Nam lan thfl V, VI, VII, VIII, IX, X.
J OUAN Lt KINH T£
SO 29 (11+12/2009)
