Q U A N T H E D A N H T H A N G T R A N G A N - Dl SAN HON
VAN HOA VA THIEN NHIEN GUA THE GI0I iHV
Dinh Thi Phong Lan*
Quin thi danh thing Trang Ancd dien tich vung idi la 6.172 ha vdi ba khu vdc dac bidt quan trong gdm Kinh dd cdHoa Ld, Khu danh thing Trang An - Tam Cdc- Blch Ddng va rdng nguydn sinh dac dung Hoa Ld- chda Bai Dinh, trai dai trdn dia ban 12 xa cija cac huyen Cia Viin, Hoa Ld, Nho Quan, thi xa Tam Diep va Thanli phd Ninh Binh, each Thu dd Ha Ndi khoang 90 km ve phia Ddng Nam. Baoquanli quan thd la vdng ddm cd dien tich 6.268 ha, chu ydu ia ding rudng va iing mac.
Ngay 23/6/2014, tai Dd-ha (Ca-ta), Uyban Dl san Thd gidi UNESCO da chinh thdc ghi danh Quin thi danh thing Tring An cua tinh Ninh Binh, Viet Nam la disan hdn bdp van hda va thien nhien cija thd gidi.
Vj tri dja ly, dja hinh, mang iKdi song sudi kha canh quan thien nhien
La khu vUc co sU hoa lan giCfa thien nhien va van hoa, quan the danh thfing Trang An bao g6m ba vung dt/oc bSo ve lien ke nhau la khu di tfch lich SLf van hoa cd do Hoa LU, khu danh thang Trang An - Tam Cdc - Btch Dong va riJng nguyen sinh dac dung Hoa LU.
Nam trong khu vUc khf hau nhiet dfli gio mua nong im, quan the danh thang Trang An la vung ban son dia, co phuong phat trien chung theo hudng Tay Bac - Dong Nam. Phfa Bac va Tay Bac Trang An la cac dai doi Bai Dinh; phia Tay Nam va Nam la dai da voi Dong Tam - Sdn Ha, Tam Cdc - Bfch Dong; phfa Dong Nam va Dong Bac la dai da vol TrUdng Yen; phfa
phat trien vdi song Hoang Long d phfa Bac, song Chanh d phfa Ddng, song He d phfa Nam, sdng Bdn Dang d phfa Tay cCing he thdng sdng Sao Khe, Ngd Ddng, Den Vdi nam trong vung loi di san. Trade day, khu vUc Trang An da b|
bidn xam lan, bien cSi nhieu lan rdi nang cao trd thanh dS't lien nhu hien nay. SU kidn tao dia chat trong giai doan lau dai da tao ra nhOng canh quan ngoan muc. Dan xen trong cac dai da voi la hg thdng da dang cac thung lung.
Trang An noi tidng va lam me hoac n h i l u du khach khdng chi bSi canh quan thign nhign ky thO, vdi nhidu hang ddng va song ngam huydn bf ma con bdc Id nhiing dau tfch con ngudi chinh phuc va sinh so'ng hoa ddng vdi ti(
nhien. Vao thdi ky mUc nudc bien da dn dinh, cac hang dpng dUOc Ida chon lam noi cU ngu, an nau, tam lanh nhijng luc xung dot, chien tranh, hay la ndi du choi nhiJng luc thanh binh, cung la ndi th§m nghigm ttnh lang cho viSc tu dao cda con ngUdi trong hd SLit karst cdng phUdng cac thdi ky lfch suf. Thdm hoac vong cung, vach thUc vat nguyen sinh phat duing ddng, day kha bang trien ram rap tren da v6i, phang a cac dd cao khac trong do dang ke nhat la nhau. Nhieu thung lung, rijng dac dung Hoa LU d hd sut nhu d den Tran - phfaTay vaTay Nam. Bao TrangAn, Trudng Yen, Bai quanh khdi da vdi Trang Dfnh trd thanh cac trung An la vdng dem vdi chCi l<arst dam lay, thdng vdi ydu la cac canh ddng Ida, Ddng Bac va BSc la d i i da "^^" ^'''' " i ^ n g ludi thuy ao hd va v. -. tuoc, ndi vdi Trang An. Trang An CO ^an kha phat trien vdi dancUtaptr hanh cac
_ nhieu hang dong xuyen lang xa, sinh ,-^0 yeu
' B a n Tuyen giaoTrung uong. thuy. Vung nui da vdi bangnghen(
T(PCHiTH6llGII*B0 T8 '014
fifTNlAJC-COHHGirdl VANHOAVIETNAy •
Gia trj noi b$t toan cau cua quan the danh thing Trying An
Ngay 23/6/2014, Uy ban D i san Thd" g i d i UNESCO hpp tgi Dd-hg (Cg-ta), Trang An la di skn hdn hpp duy nhat trong so 36 ho sd dupe dd trinh Idn.
CuOc bd phieu eho cac di skn t h ^ gidi mdi dupe ti^n hanh dua trdn 10 tidu chf, trong dd cd nhdng tieu ehi nhu "la mdt kidt tac dUpc sang tao bdi con ngUdi" hay
"mang vd dep tU nhien dgc bidt". Uy ban Dl san The gidi UNESCO da chfnh thdc ghi danh Q u i n th^
danh thang Trang An cua tinh Ninh Binh, Viet Nam la di skn hdn hpp van hda vathidn nhidn eua thd'gidi.
Gia trj ndi bat toan cau cua quan th^ danh thang Trang An ddpc Uy ban Di san The' gidi cdng nhan dUa tren ba tru cpt chfnh quy djnh tai HUdng dan thpc hidn Cdng Ude ve Bao vd Di s^n Van hda va Thien nhidn thd'gidi:
Mgt la: Dat dugc cac tidu chi sau:
Tieu ehl ve van hda (tidu chi 5): Trang An chda dpng eae bang chdng ve sU tUPng tae gida con ngUdi va mdi trUdng d khu vdc Dong Nam A, the hidn sp thich dng cda eon ngUdi vdi eae di^u kidn bi^n 66\ v^ dja ly va sp khac nghiet nhat eua mdi trUdng trong Ijch sd Trai dit, dac bi^t la nhdng
Quan I h l darh th^ng Trang An cua V i f t Nam da dUi?c UJ ban Di sSn The gifli UNESCO cong nhan la Di s3n van hoava thign nhien the gidi
Anh. TL
bien doi khi hgu didn ra vao cuoi va ngay sau thdi ky bang ha cuoi cung.
Tidu chf ve vd dep tham my (tidu chf 7): Chda ddng nhdng hidn tdpng tU nhidn dac sac, cac khu viic CO vd dep tu nhidn va gia trj tham my vUpttrdi.Ccinh quan thap karst eua Trang An nam trong so' nhdng khu vdc dep nha't thudc kidu nay trdn Trai Dat.
Ngd tri canh quan la mpt day eac thap da vdi va ndi hmh ndn bao bpc bdi eae vach cao. Nhdng ngpn nui hung vT, hang dpng huydn bl, sdng nude thanh tmh, diem xuyd't vdi nhdng den, ehua, mie'u linh thieng.
Day la mpt nPi ma thien nhien va van hda khdng the tach biet, ndi ma van hda chda ddng sU ky didu, bl an va hung vT eua the gidi tu nhidn va da dupe tU nhidn eai bie'n.
Tidu ehl ve dja chat - dja mgo (tidu chf 8): Quan tbi Danh thang Trang An noi bat trong so eac Ccinh quan thap karst da vdi eua the gidi va khdng ed gi sanh bang trdn phgm vi toan eau, minh chdng cho eac giai doan cuoi cung cua qua trinh tien hda karst trong moi ta/dng khf hgu nhidt ddi am, bao gom cac ndn karst, thap karst, cac hd' sut, cac b6n dja, ng^n dam lay, hang ngap, song ngam va cac hang dpng vdi cac tram tich trong do.
Hai la: Dam bao tinh toan ven va tinh xac thUc.
Ba la: Da thUc tbi va bao dam thuc tbi diy du vide bao ve, quan ly di san.
De cd dupe ket qua nay, trong nhieu nam qua, Bp van hda. The thao va Du lich, Uy ban Qud'c gia
(Xem ti4p trang 69;
T4PCH(TH0NGTINBtftNGO{IISA' -
H p P T A C O U t f C T ^ B
Bien Ddng va bidn Hoa Ddng anh hUdng den an ninh qudc td, Viet Nam tiep tuc gdi di thdng didp the hien thidn chf mong mudn giai quyet va ngan ngCfa xung dot bang bidn phap hda binh thdng qua bai phat bieu cda Bp trddng Bd Qud^c phdng Vidt Nam Dgi tudng Phung Quang Thanh. Quan diem cda Viet Nam thd hidn ro ban ITnh va thidn chf mong mudn hda binh khdng ehl cho Viet Nam ma cho ca khuvUevathegidi.
Ngoai ra, Viet Nam cdn tham gia va ed nhdng ddng gdp quan trpng vao
cac CP che hpp tae an ninh da phUPng khae nhd: Hdi nghj Thupng dinh Ddng A (EAS),... Danh gia sUddng gdp cua Vidt Nam ddi vdi duy tri dpng lpc hpp tae vl hda bmh an ninh khu vpc, Giao sU C.Thay-P, thupc Hpe vidn Qudc phdng O- x t r a y - l i - a khang d j n h ;
" Viet Nam dang ngay mdt cbu ddng trd thanh dd'i tie qude pbdng va ngoai giao da ng kd trong kb u vUd'.
Nhu vgy, sudt 37 nam la thanh vidn cda LHQ, nha't la sau khi dat nUde budc vao thdi ky ddi mdi va day manh hdi nhap qude te, Viet Nam ludn the
hidn la mdt thanh vidn tfch cUc, cd traeh nhidm vl hda binh, an ninh qudc te. SU tham gia ehu dpng, tfch cpc eua Vidt Nam vao eae cd che hpp tae qudc phdng da phUPng khu vUe, qude te khdng ehf gdp p h i n gid vdng lpi fch an ninh qudc gia, bao vd vUng chSc ddc lap ehd quydn, toan ven lanh thd ma cdn ddng gdp thiet thUe trong vide duy tri hoa binh an ninh khu viic vathdgidi. •
Chu thich:
1. Tht/cfng tuang Nguy&n Chi Vinh. ThiJ tti/flng Bp Quoc phong phat bieu t^i "B6\
thoai da phUdng iV\€ ky 21 v's khuydn nghj chinh sach 66\ vOi Viet Nam" to chCIc ngSy 12/8/2014 lai Ha Noi.
QUAN THE DANH THANG TRAN6 AN ... tn^p theo trang ev UNESCO Vidt Nam, Hdi
ddng^Di san van hda qudc gia, Uy ban nhan dan tfnh Ninh Binh va cac cd quan lidn quan, cung cac nha khoa hpc trong nUdc, qud'c td d^y manh cdng tac nghidn cdu, nhgn didn gia trj di sin, tren eP sd dd hoan thidn bd hd SP dd cd Qu^n thd' danh thang Trang An cd chat lupng khoa hpc cao. Dac biet, Vf^t Nam da cd nhidu nd lpc to ldn nham bao vd di sih trUdc nhdng tac ddng cda thidn nhien va con ngUdi, gid nguyen gia tri noi b|[t toan cau cda di skn.
Qu^n thd danh thang TrSng An dupc UNESCO ghi danh vdo Danh mgc Di s5n Thd gidi, nSng tdng sd
TfPCKlTHONGTIIIDlilNGOAISO' - ^
eae Di san Van hda va Thidn nhidn Thd gidi cda Viet Nam Idn 8 khu di skn, dac biet, Trang An trd thanh Di san The gidi hdn hdp dau tidn cda Viet Nam 6\iac eong nhan ck tieu chf van hoa va thidn nhidn.
Vide Q u i n thd danh t h a n g Trang An dupe UNESCO cdng nhgn la Di san van hda va thidn nhidn thd gidi dgt ra eho Ninh Blnb ndi ridng va Viet Nam ndi chung nhieu thd thach trong vide gin gtd, bao tdn, quang ba cae gia tri van hda, Iii nhidn, canh quan mdi trUdng, nhiJfng gia trj ndi bat toan c i u eua di s^n dd chuydn giao nguyen ven cho eae thd hd mai sau. Trong tUdng lai.
Khu Di skn nay khdng nhdng cd vai trd quan trpng trong vide kdt ndi cac didm den cua Ninh Binh va ca trong khu vpc Ddng bang sdng Hdng, ma edn tao ra tidm nang cP hpi dd Ninh Binh trd thanh didm trung chuydn khach du lieh cda c^ vdng Duydn hai Bae Trung Bd. VI vay, Q u i n the danh thang Trang An can phai dupe quan ly, phat tridn du Ijch cd ehpn lpc nham tuan thu nghiem nhdng quy djnh cua UNESCO trong vide bao tdn tfnh nguydn ven cda danh thang, ydu c i u eae hogt ddng d i u tU, xay dung, bao tdn di tfeh Ijch sd-van hda, dja chlft- dja mgo va khao ed hpc g^n vdi phat tridn du Ijeh bdn vdng. •
