• Tidak ada hasil yang ditemukan

PDF j SE RAT KABAR KATHOLI EK

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Membagikan "PDF j SE RAT KABAR KATHOLI EK"

Copied!
4
0
0

Teks penuh

(1)

No. 15

RAGAD ADVERTENTIE:

Kabar premili: I - 30 temboeng f l. ...- Langkoengipoen. saben 10 temboeng oetawi kirang: f 0,50.

Advertentie limrah: f 0,15 sagaris;

(apes: f 1.25).

Moendoet kapatjak langkoeng saking sa- pisan, oetawi moendoet dados lengganan,

I

repang rembag roemijin kalijan admini-

j

stratie.

Hoofdredacteur:

B. S 0 EM ARN A

kabantoe

REDACTIE - COMMISSIE.

ISIN I PO EN.

Saking Directie - Jatra abrit. - Katoer iogkang wadjib - Owal- awil-owel - Katraogan sakiog Soe- rakarta - Soerakartache Causer:e - Tebih kempal tjelak pisah - Madjeog - Gela naogiog kedah lila ...., Philipioo - Ootjen sekar .gambir melati - Saking pakempaian ~ Oe- rap-sari- Correspondentie.

SAKING DIRECTIE.

Adresipoen

Administratie

toewin

Redactie

poenika:

Ignatius-College Djokja ...

karta.

Sampoen ngantos soe ...

pe. Doemoegi sapoenika taksih wonten serat oetawi postwissel ingkang dipoenadresi dateng Moentilan ; poenika ndjalari randat.

Sinten bade ambijantoe serat kabar kita pijambak? Soemang- ga dados lengganan Sw. Tm.

Sinten bade ngedegaken agen kangge Sw. Tm? Kersaa rem- bagan kalijan

Administratie.

Tigang panggenan, ingkang sampoen dipoenwonteni; sinten noetoeti??

PRADJA RAHAJOE

J

A TRA ABRIT.

(Bank doesoen).

Ringin poetih sampoen ngandar- aken bab jatra brit wooten ing Sw.

Tm. no. 14. Sareng maos koela kengetan rekaosipoen saderek ing doesoen koeia pijambak, margi sa- king wontenipoen jatra brit.

Dipoenwonteni makaten poenika, pantjenipoen kantja doesoen kedah gampil; negari anggenipoen ngwon- teoaken bank doesoen poenika soe- pados kantja al it, sageda oewal saking tanganipoen tjioa mindring, sarnpoen ngantos kaperes, sebab anggenipoen kedah mbajar sarernan katah sanget.

Ananging kantja doesoen teka malah noebras - noebras, noeod jang - noen- djang, polahipoen _ boten kanteo- kantenan.

Poenapa ingkang moeroegaken makaten poenika? Poenaba sarem- anipoen jatra brit langkoeng katah katimbaog manawi njamboet tjina?

Tjobi dipoensetitekaken.

Ing doesoen koela poenika tijang kenging ojamboet jatra brit katah- katahipoen £10 (sadasa roepijab) se- pisan. Sekedik - kedikipoen fl (sa- toeoggal roepijah). Kalib-kalihipoen kedah sak sarana katjitjil kaping sawelas. Maoawi njamboet sadasa roepijah, sapisanan nitjil f 0,80 {wo- loeng ketip); poenika nama sarem- anipoen; saladjengipoen kedah mba- jar (nitjil) f 1 (satoenggal roepijah}

kapiog sadasa, lao boteo kenging se- mados. Mila petangaoipoen njamboet

l

sadasa roepijab, mangsoelaken £10,80 (sadasa roepijah woloeng ketip) ing dalem 11 minggoe; dados sataoen wooteoipoensareman £0,80X52: 11 = f 3,78; poenika ringkesanipoeo. Poe- nika rak boten katah, manawi ka- tandiog kalijan njamboet tjina. lng- kang katah-katah njamboet tjina poeoika inggih nitjil; anangiog poe- nika tjitjilan boten kanggep babon, namoeng sareman kemawon: dados manawi dereog saged mangsoelaken babon, inggih taksih njoekani sarem- an kemawon; lab, poenika ingkang moeroegaken katah; sareman saged tikel-matikel katimbang babonipoen.

Ewasamanten iogkaog njamboet jatra brit roemaos kangelan; poenapa sebabipoen?

Temtoenipoen inggih warni-waroi.

Ananging ingkang preloe, bokmana- wi, anggenipoen boten kenging di- poensoemadosi, kedah kropjok ma- nawi sampoen doemoegi wantjini- poen; dipoensemadosi sanes dinten (toenggil minggoe lo) boten kenging;

kedah dinten kemis oetawi dinten sanes. mawi-mawi panjamboetipoen dioten poenapa.

Kedjawi poenika tijang n)amboet waoe ingkang katah-katah. boten

11 April 1930

-

SE RAT KABAR KATHOLI EK

Medal saben din en Djoemoewah.

gadah ingkang dipoendjagekaken kangge nitjil, kedjawi ingkang kangge bebakoelan, dipoenpadosaken indak- ipoen. Dene sakiog kepepetipoen ladjeng dateng tjina, damel djoe- gangan ngrika. kangge ngoeroegi djoegaogan ngriki; dangoe-dangoe ladjeng kados-poendi? Para saderek sampoen saged mbatang pijambak kedadosanipoen.

Mila sadangoeoipoen saderek dja- wi boten ngertos aosipoen arta, soetik nggegoelang saening econo-

mienipoen, inggih tansah bade ma- katen kemawon sateroesipoen. Soe- mangga sami njepeng, ngoedi saged ojepeng arta, soepados sampoen ngantos kelaotoer - lantoer, dam el tiwasing badanipoen pijambak.

., Poepoera sadoeroenge bendjoet."

Noewoeo: T.

- KOEROESETRA

KATO ER INGKANO W ADJIB NGOEROES.

Ing Sw. Tm., Kedjawen, Sedya Tama, kados sampoen (nate) kepara kerep njroewe sederek ingkang asring damel rendeting Iampahipoen koran dateng para lengganan, ing- kang margi kabegal kawaos wonten margi (ing kantor Kaboepaten, Ka~

wedanan oetawi ass. Wed.)

Saderek ingkang poeroen mbegal ngaten poenika bokmanawi pantjen nekat toer boten wonten ingkang ngemoetaken; dados kirang pandjagi.

Koela sampoen nate soemerep lare ing Kaboepaten linggih ing ka- maripoen kanti seketja maos serat

kabar: Djanget. Sareng koela taken poenapa pijambakipoen ngebon? · Wangsoelan: ,,Namoeng njamboet;

rehning poenika din ten Ngahad serat kabar boten dipoenlampahaken.'' Sembrananipoen, ndadak band-ipoen dipoenbikak toer kaitjalaken. Bok- manawi serat kabar kita Sw. Tm.

oegi asring dipoen-ngatenaken. Soe- merep koela makaten poenika se- priki sampoen dangoe. Sokoer jen sapoenika sampoen mantoen. Na- nging taksih wonten ingkang bade koela sroewe, bab kiranging pan- djaginipoen prijantoen kantor dateng barang kintoenan! Ing salebetipoen woelan Sawal poenika koela toewi saderek koela ing Kaboepaten B, koela dipoentedahi potret koela.

Kaela goemoen dene pijambakipoen gadah gambar koela; mangka koela boten nate njoekani potret.

Sareng koela oeroes tijang waoe tjrijos jen gambar waoe angsalipoen saking anggenipoen ngrebat gadah- anipoen lare djaler nama W. Potret waoe toenggilipoen 2 dados waoe- nipoen 3, kintoenan saking Mtn, dateng kantja koela. Terang jen dateng kantja koela, awit kantja koela waoe pantji dereng tampi sa- estoe toer nitik tjrijosipoen saderek koela ingkang ngrebat waoe, tjotjog Ian tjrijosing kantja ingkang boten tampi potret waoe. Koeia predjandji dateng sederek koela, soepados potret sanesipoen di poenoeroes.

Tjrijosipoen anggenipoen asring mendet potret poenika boten na- moeng · sapisan poenika, nanging sampoen saben-saben. Saben wonten tijang kintoen potret saking Deli dipoenendeg kaepek. Lo, goemoen koela lah tijang dede gambaring sanak oet. saderek oet. tepangan, malah tijangipoen kemawon dereng soemerep terkadang boten bade soemerep tijangipoen, kok gambar dipoenmelik? Gek bade kangge poenapa?

Anggen koela matoer kantor ki- rang pandjagi waoe bokmanawi njata. Awit: Lare ingkang mendet waoe decte !are magang. Poenapa saben lare kenging mlebet ing kan- tor panggenan serat-serat. Oepami parenga: poenapa saben !are klilan ningali serat oet. potret kintoenan- ipoen tijang dateng saderekipoen?

Jen ngaten dados terang jen kirang pandjagi.

Ingkang poenika koela njoemang- gakaken dateng para ingkang ke- djibah ngoeroes lampahing kintoe-

nan ingkang samp.oen mawi mbajar dateng Negari. Awit tindak makaten poenika, kadjawi damel toenining si pengirim, oegi tansah dame! pa- ngadjeng-adjengipoen si penerima.

Dados si begal dame! soesahipoen tijang 2.

Kados - poendi sagedipoen man- toen tindak makaten poE'nika, sa- koela namoeng masa borong.

Ngadjak sae lampahing kintoenan.

S.S. Dh.

OWAL- WIL-OWEL.

Bedaning theorie kalijan practijk!!l Menggah ing p · dahipoen fonds - inggih sa-fonds-fonds-ipoen - kados para· maos sampoen boten kekilapan. Menawi koela wawas makaten, kok mat•)ek sanget jen ta fonds poenika koela wastani pan- demeniog (salah sateeoggiling beba- dan oetawi jejasan_,. Basa pandemen makaten, para mao<; temtoe sampoen priksa sapinteo keplasipoenl Badea grija gedong magrong-magrong, ma- nawi pandemenipoen boten santosa, bade kados-poeodi kadadosanipoen?

Won ten lindoe alit-alitan kemawon mesti poen gedong gampil . . . ambroekipoen. Tjtkakipoen fonds poenika satoenggiliog dedasar ing- kang perloe pijambak ingatasing adegipoen . . . poenapa kemawoo.

Saben iroeng me sami ngertos;

pramila jen woot ingkang tidak maoe mengerti djalllran ioi lan itoe, sampoen doeka lo, oepami koela koemawani mastani: wong djing ngono ko~wi kena 1.iarani wong ora ndjamanfl Mila . ngertosa, ~mten

ingkang kersa mangertos!!

Tjoba oepami koela peodetaken paseksen, kados wonten awonipoeo:

kangge toelada oepaminipoen Swara Tama kita. Sok oeger fonds Swara Tama {tandon arta kas) santosa, wedaling kidjaka Sw. Tm. mesti inggih saketja. njenengaken, marem- aken dateng tjita-tjita kita. Jen ki- jatipoen fonds waoe saja wewah- wewah boten bade selak koela, oepami Sw. Tm. Iadjeng saged me- dal ping 2 oetawi ping 3, soekoer bage ping

9

ing dalem saminggoe.

Poenapa boten makaten kiloerah redacteur?? Mila koela roedjoek da- teng oreanipoen sang sinoedara Dul Itoe dija fag Sw. Tm. kapengker poenika!I

Mekaten oegi menggahing pigoe- naoipoeri Studiefonds, toewin spaar- fonds, . . . . Ian sanes -sanesipoen.

Sin ten roemaos dereng . . . ? ?, soewawi enggal ngatoeri dateng bestuur v. L. S. soemedija dados contributant . . , moepoeog djembar kalangaoe, moepoeog gede remboe- lap.e . . .

* *

,,.

Ing nginggil koeia sampoen matoer bilih wontenipoen fonds poenika perloe sanget, lan ingkang koewa- djiban kita pijambak. Para pemim ..

pin - peminpin ra'iat sampoen jakin sanget ing bab poenika, pramila inggih boten ngetang sajah arip sami propaganda: nggenah .. genah- aken dateng ra'iat . . . . Lan ing pamawas kados ra'iat kok sampoen insjafl Tandanipoen jen pemimpin ..

pemimpin ageng sami sesorah, wah soerak Ian keplok mawoerahan ....

Nanging koela kok radi goemoen, ngeogeti kala parepatao P.P.P.K.I.

ing Mataram ngadjangi sesorahipoen Mr. Sartana, propaganda natiouaal fonds Ian woeker bestrijding kala anoe poeoikal Mitoeroet kabar ing- kang sami dateng wonten 1200 san.

Salebaripoen, K1 Hadjar Dewantara mawi ngengetaken dateng sadaja ingkaog dateng poeroena mbantoe adeging nationale fonds waoe . . . Malah Ki Hadjar ngantos soempah, manawi angsaI-angsalanipoen derma saking tijang ingkang sami dateng waoe namoeog sakedik, Ki Hadjar boten bade s~sorah salaminipoen gesang wonten ing pegadring ma- lih I! . . . .

Nanging sareng wonten bus moe- beng, saking tijang 1200 namoeng saged angsal f 50 { zegge lima poeloeh roepijah). mitoeroet Ojanget aogsal

+

f 70. Ta, rak nggoemoen:

aken; inggih?? Dados ratjakipoen

a

tijang namoeng 4 - 5 sen.

Maogka kangge adat tetijang poe- nika boten eman-eman ketjalan arta f 0.12 kangge . . . ningali gambar idoep; mboetjal arta f 1,- oetawi poendjoel kaaogge njoembang tijang gadah dame!. Langkoeng-langkoeng manawi kangge domino???

Sareng kangge kapreloewan fonds nationaal, kok ming mak keteklik!!!

Hm, taksih samaoten kawonteoan- ipoen bangsa Indonesia .... Owal- awil sampoen poeroen, nangiog manah owe! taksih nggondeli . . . Menggah ing pigoenanipoen sam- poen ngertos (insjaf) nanging jen tjoetjoel .. eman-eman jaji eman ...

-o-

Wonteoipoen fonds-foods waoe bebahao kita pijambak .. Toemrap fonds serat kabar {oepami Sw. Tm.)

!ah inggih para lenggananipoen ing- kang kedah njanggi; mil a inggih • sampoen {adja) wigah-wigih enggal ngintoeni arta lengganan · . . . •

Dene toemrap studiefonds oetawi

Moegi kita Katholieken sampoen (adja) sami nggadahi manah: owaI- awiI-owel.

Koela pepoedji, iklasa!!I

Talim koeia

!? I KATRANGAN SA.KING

SOERAKARTAll

v. L. S. Ian _sanesipoen sadaja tijang kadjibah andarmani. Poeoika nama wadjib. Pramila soemangga enggala dados contributant oetawi donateur- ipoen salah satoenggiling fonds.

Temtoe kemawon kita Katholiek, inggih boten tilar jasan kita; da- dos . . . . . voor ans - door ons !I

1. Sambet "Bab jeugdorganisatie."

Saoadjan sampoen kasep. koeia bade tjaos katrangan gegajoetao Ian bah kaseboet ing nginggil. Ing Solo dereng madeg tjabang J, 0.: dados boten kados verslag saking sad.:

Gambir Anom. Jen warga J. 0. Com- missie wonten i. p. sad.: Soerjawi-

~maa~ma~~~

~ NGLEBETI NORMAALSCHOOL. g

~ Ngatoeri pirsa bilih: ,,Toelating ~

~ examen'' kangge Normaalschool estri ~

ing Ambarawa bendjing tanggal 26

nglebeti, kenging njipeng wonten ing

~ Zusteran. ~

~ Meisjes ~ Normaalschool ~

~ ZUSTERS FRANCISCANESSEN. ~

~mammm~~~~

Taoen 10.

REGINIPOEN LENGGANAN SWARA TAMA

1 taoen . . f

6,...-l

njoewoen kabajar . f 3.-

. f l ,50 roemijin.

1/2 "

3 woelan

Adresipoen Redactie Ian Administratie

IGNATIUS-COLLEGE

DJOKJAKARTA.

Drukkerij .. Canlsius" Djokja.

narto (sanes Soerjasoeoarto} lan sad.:

A.

J.

Siswasoebroto. Gandeng Ian bab poenika koela tampi katrangan saking sad.: A. J. Siswasoebroto ingkang kerep rerembagan Ian Ra ..

ma G. A. K. W. Solo bab prakawis poenika. Saking pamrajogm1poen Rama G. A. Solo dereng saged ka- wootenaken tjabang J. 0. Moeda Kathotiek, djalaran kekiraogan war- ga! Mangka jasa J. 0. makaten dede

baen~baenl! Rama G. A. paring pa- ngandika, bilih boten bade kasoepen dateng babagan setoenggal poenika, samangsa sakinten sampoen saged dipoenedegi tjabang, enggal-enggal bade dipoenedegi!l

Maeda Kath. dereng wonten;

nanging sampoen saged ngedegaken ,.R. K. Padvindersbond" tjabang Congregatie. G. A. rama pastoer H. Koch,_ Voorloopig padvinderij roemijin bade dipoendandosill

Wasana bab poenika moegi nda- dosna kawoeoingan.

2. Katoer sad.:

*

ttPanontonH.

Sad.: Paoonton, koela oermatidene pandjenengan kagoengan tekad ma- katen. Nanging mbok inggih sam- poen, ngetepoes-ngetepoesaken pa- kempalan K.W. Solo, djalaran .... ??

Aoggenipoen K.W. Solo gadah tin- dak makaten poenika boten kok kados lare alit, namoeng waton moeoi.

Pandjenengan temtoenipoen inggih midanget katranganing oetoesan Solo babagan poenika! Kados-poen- di?? Anggenipoen K. W. Solo ngga- dahi tindak makateo, mbalik, sareog sampoen tampi katrangan babagan Sw. Tm. ing satjeta - tjetanipoen;

dene waoenipoen katrangan waoe boten tjeta babar pisan; miia ladjeng won ten poetoesao .. 0 r a I e g a, o r a I i l a . . . . ? Sareng sam- poen. dipoenterangaken .... ladjeng .... ? ? Sapoeoika, koela atoeri manggalih, tinimbang Sw. Tm. mati .... poenapa boten langkoeog sae kapasrahaken ingkang karsa ngge ..

gesang?? Poenika stand-punt K. W.

Solo, ingkang koela oegi dados warganipoen.

(Vergaderiog sapisanan moetoes:

Ora lega ora Jila .... ? Nanging sareng won ten sad.: ingkang ne- rang-nerangaken i. p. nalika saman- ten kleresan Pangarsa lan panitra P. K. W. s0wan Rama H. Koch dipoenparingi kabar bah poetoesan Solo babagan Sw. Tm . .- Pangarsa Ian panitra P. K. W. matoer katah, katah, wasana kadawoehan rem- bagan Ian pangreh K. W. Solo.

Pangreh K. W. Solo mireng ka- trangan waoe, ladjeog toemaodang ngawontenakeo parepatan miroeng- gan, mligi ngrembag Sw. Tm., dja- laran poetoesan ingkang sampoen poenika kaanggep boten absah, margi boten gamblang, boten won- ten ingkarig · nerang - nerangaken.

Katrangan namoeng Schriftelijk sa- kiog sad.: Kasimo. Sad.: Kasimo sagah bade nerangaken wooten ing parepatan K. W., nanging margi alangan kapasrahaken sad.: R. Soe- madisastra. Dene sad.: Soemadisas- tra margi gerah sanget, boten saged ngrawoehi vergadering - dados ka- trangan Schriftelijk waoe kemawon kakiotoenaken dateng pangreh K.

W.; ingkang ladjeng kawao.s wonten ing parepatan. Nanging katrangan waoe taksih mbingoengaken - dja ..

laran dipoentjekak sanget, poenika ...- inggih margi poenika ladjeng toewoehing poetoesan ,.ora lega ora lila .... ? )

Moegi ndadosna kawoeniogan

11

C. C. Solo.

Trenggono.

v A R I A

SOERAKART ASCHE CAUSERIE.

I. Sirahtoelrahmi ,,Boedi Oetama."

Kala malem Kemis tg. 26 - 3-30 B. 0. tjab: Soerakarta ngawonten- aken pepanggihan ,, Siratoeirohmi"

kangge para warga Jan oegi ngoe- lemi dateng pakempalan-pakempalan sanes, kalebet oegi K.W. afd.: Solo.

Pepanggihan Siratoelrohmi waoe

(2)

SAKING PAKEMPALAN.

Kala congres P. K. W. tanggal 16·3-'30 poenika, parepatan kaseboet netepaken .. Veri- ficatie - commissie" mriksa wontenipoen arta kas .. Van Lith Fonds". Wondene ingkang katetepaken:

le. Heer Hardjadiningrat.

2e. Id. Moerdaatmadja.

3e. Id. Toegiana.

Kelampahan kala tanggal l-'i-'30, saderek no. l +no. 2 sami mriksa wontenipoen arta kaseboet, pinanggih djangkep. lnggih poenika saldo Ing l-'i-'30 wonten f I 9 5 7, 6 1. Arta samanten waoe lngkang wonten ing astani- poen Penningmeester . . . . . . . . f 1332,61 wonten ing astanipoen G. Advieseur f 625.- (rama Rijckevorsel ing

Ambarawa). gg. f 1957,61

lngkang ndamel:

Moerdaatmadja.

Hardjadiningrat.

N. B. H. Toegiana boten saged toemoet mriksa, kabekta alangan.

Parepatan K. W. Soerakarta fanggal 6 April 1930.

lngkang karembag:

I. Pbmboeka.

a. pangarsa ngabaraken pasrahan Sw.Tm.

ingkang sampoen katampi wonten Ing pare- patan P. K. W.

b. Ewah - ewahan pangreh. secretaris sad.

Martawihardja kagantos sad. Dwidjasoesanta.

c. G. A. gantos Padoeka R. P. Schots roe- mijin Padoeka R. P.H. Koch.

b. Moedapangarsa sad. Djajaoetama gantos sad. Brataatmadja, ewah - ewahan waoe ka- bekta margi P. K. W. wonten ing Solo.

e. Maos serat saking G. A. lami, asoeraos pamit.

II. Notulen parepatan 7 /3-'30 Ian 13/3-'30 (parepatan miroenggan) absah.

III. Verslag congres P. K. W. Sasampoen- ipoen dipoennewahi saha pitaken-pitaken di- poenwangsoeli Ian pamrajogi katampi Jadjeng katampi ing parepatan kantl gambiraning ma- nah.

IV. Sesorah bab: Kath. Actie. Kath. Soc.

Actie saking C. C. Solo.

I. Pamedar sabda miwiti nerangaken tem- boeng sociaal ingkang kados boten perloe koela verslag djer para maos temtoe sampoen priksa sadaja.

II. Katholieke sociale Actie poenika nge- wrat prakawis warni - warni inggih poenika:

a. Pakarjaning leeken pijambak-pljambak.

b. Pambijantoenipoen tijang: Katholiek ing- kang perloe katjaosaken dateng para ngoe- lama toemoesipoen dateng ngarsa Dalem ing- kang Sinoehoen Kangdjeng Santo Rama oe- tawi dateng ngarsa Dalem Kangdjeng Goesti Jesoes Kristoes, moerih kraton Dalem kawi- jarna.

Spreker njarijosaken babad-babadipoen Pa- samoewan Soetji sadereng Ian sasampoenipoen Fransche revolutie. Sasampoenipoen Fransche

I

revolutie, ingkang ndjalari djagad dados broe- wet Pasamoewan Soetji sanget mbetahaken Kath. Actie. Fransche revolutie poenika ma- noet panggambaripoen Spreker, kenging ka-

kasamekaken kanti nampi lezing- ipoen Mr. R. T. Wangsanagara atitel:

,,Margi enggal toemraping njam- boet damel kangge kaperloeaning bangsa." Lezing waoe mawi basa Djawi; tjeta, widjang adamel ma- reming para ingkang mirengaken.

Kados - poendi wosing lezing bade koela tjekak kemawon, mindak nge- bak-ebaki papan:

+

makaten:

a.

Nerangaken toedjoening B. 0., kangge ngengetaken, nggoegah, Ian madangi para ingkang dereng

man~rtos dateng B.0.

b. B. 0. sampoen diwasa, sampoen Jami oemoeripoen i. p. sampoen 22 th; oewohipoen ingkang kati- ngal oepami jasa pamoelangan- pamoelangan, kawontenanipoen boten maremaken, djalaran kirang actiefing para ingkang sami sagah nandangi. -Bab Rem bag-rem bag B.O. sampoen katah, nanging toe- mindakipoen kirang sembada Ian moejeging rembag. Wohipoen

B.

0. ingkang ageng i. p. woh ing- kang boten katingal, awoedjoed ndederi widji dateng ra'iat ngga- dahi idam - idaman loehoer i. p.

ladjeng gadah pepenginan man- direng pribadi. -

c.

Njrijosaken wataking tijang Djawi, nriman, andap asor l.s.p. Watak nriman kangge individueel sae, nanging sarehning kita poenika kedjawi gesang kanggeindividueel, oegi dados peranganing ra'iat, dados warganing maatschappij, dados peranganing bangsa Indo- nesia, mila oegi gadah koewadjiban ndjagi moerih saja koentjaraning kabangsan Indonesia.

d. Ngalembana dateng Ohandi ing- kang ing lair nrimah - pasadja gesangipoen, nanging loehoer ge- gajoehanipoen. -

e. Kita poetera Indonesia nggadahi pakempalan politiek-mratandani bilih watak nriman waoe saja dangoe saja soeda- Pak. politiek nggadahi toedjoe loehoer sanget, ngoedi moerih tn. Indonesia sa- ged mardika - bangsa Indonesia saged koen tjara, soegih, moelja.

f.

Bab sangoe kangge nggajoeh toe- djoe waoe i.p. kapinteran Ian ka- soegihan. Bab kapinteran npoe- tera Indonesia" nitik oengoep- ' oengoepipoen saged sadjadjar Ian

bangsa sanes - katanda saweg pinten th. tn. Indonesia sampoen saged mbabar poetra ingkang atitel Mr. Dr. Ir. malah sampoen wonten ingkang atitel Prof. - mangka Prof. poenika tijang ing- kang kaanggep pinter dening ka- oem intellect.

Bab prakawis economie - eco- nomie poenika dados kabetahan-

samekaken Ian broentakaken ing Mexico.

Rusland ingkang sanget nempoeh dateng baitanipoen Santo Pretroes.

Saestoenipoen babad-babadipoen Kath. Soc.

Actle sampoen wi wit djamanipoen Rasoel Santo Paulus, katanda ing nawala dalem sanget ngalembana dateng salah-satoenggiling wanita bangsa Fillppie ingkang sanget mban- toe dateng adjenging Missie (Priscilla).

Saandap Sampejan dalem ingkang Sinoe- hoen Kangdjeng Santo Rama Paus Pius XI Ian Katholieke sociale Actie kawrat ing na- wala dalem (Encijcliek Ubl Arcano Dei).

Menggah soeraosipoen:

a. Katholleke Sociale Actie poenika boten kenging magepokan oetawi tjampoer tangan kalijan politieke actie.

b. Katholieke Sociale Actie makaten Ka- tresnan dados ingkang kapeleng ngoedi moe- rih rahadjenging soekma.

c. Katholieke Sociale Actie poenika kedah tansah sesambetan Ian ngoelama.

d. Ngengeti genging pigoenanipoen Kath.

Actie panggalihan dalem, bilih boten nge- moengaken para Ngoe\ama kemawon ingkang kedah ngajomi, nanging Pradja makaten oe- gi. Jen saged toemindak makaten bade saja mbijet wohipoen.

Ing saladjengipoen spreker njarijosaken bi- lih Kath. Actie kenging kagajoeh mawi sra- na warni-warni oepami: djoemangkah wonten ing onderwijs actie, jasa grija sakit, njebar boekoe-boekoe Katholiek, ngedalaken koran, mbijantoe retret njamboet dame! Ian pakem- palan sanes kangge kaperloean oemoem, jasa internaat lsp. taksih katah toenggilipoen.

Spreker njarljosaken bilih tanah Indonesia ing wekdal samangke sinawang mawi katja mripat poenapa kemawon sanget mbetahaken dateng Kath. Actie ingkang moelja sanget roepingipoen poenika waoe.

Minangka panggoegah spreker njarijosaken actienipoen Indonesische Christen Jongere ing- kang kapatjak ing De Banier 13/2-'30 peti- kan saking orgaan Rindoe Dendam, sanget maremaken manah katingal bilih pemoeda- pemoeda Christen Indonesia sagah nindakaken sesanggemanipoen katoer lboe Indonesia djoendjoeng dradjading bangsa Indonesia ing sesadaja - sedajanipoen langkoeng - langkoeng prakawis Rohani, srana ngambah margi pa- ring Dalem Sang Kristoes, djalaran poenika margi ingkang tjelak Jan premati pijambak ingkang andjog dateng sedjatosing kamardi- kan Ian bawa pijambak. ('t Is voor ons de beste, de meest veilige en de kortste weg naar de ware vrijheid en zelfstandigheid).

Kanti pitados ing Pangeran. pitados ing ke- kijatan pribadi Ian pitaja-pinitajan pemoeda- pemoeda waoe, bade ngetingalaken lelabet- anipoen dateng oemoem dateng Iboe Indonesia.

Doemoegi semanten bab-bab ingkang pan- tes koela pengeti.

Sasampoenipoen pitaken-pitaken kawang- soelan ing spreker, saha pangarsa K. W. soeka panarimah dateng C. C. SI. parepatan katoe- toep mawi soesila Katholiek.

Verslaggever C.C. SI.

PAMOR.

ing ra'iat Indonesia ingkang perloe sanget.

g. Poendi ingkang kedah karoemijin- aken-politiek poenapa economie?

- Manoet pamanggihipoen pa- medar sabda kedah toemindak sarengl Jen politiek dipoentengen- aken - wontenipoen kados dene kawontenan sapoenika poenika- kekatahen rem bag - kirang men- tes njatanipoen - Jen economie katengenaken - raos politiek la- djeng soeda; mangka politiek per- loe sanget; mila kedah sesarengan katindakaken.

h. Bangsa Indonesia perloe dipoen- pinteraken - boten namoeng ba- bagan oetek tok, nanging oegi kedah gadah ,, handigheid" Ian oegi kedah kadidik moerih ,,loe- hoering raosipoen." Factor tetiga poenika perloe sanget kangge bangsa Indonesia-Bab prakawis ndandosi economie- kados perloe sanget jen padagangan Ian teta- nenipoen bangsa Indonesia dipoen- saekaken.

Doemoegi samanten

***

wontening tjekakan lezing waoe ingkang pan- tes koela pengeti. Bibar lezing katah ingkang njambeti Ian soeka katra- ngan, makaten oegi ndebat. Wonten saprakawis ingkang pantes kita tjoe- ngoelaken ing riki i. p. soeka pa- mrajogi, moerih para pangandjoer- pangandjoer poenika sampoen ngan- tos kesangeten anggenipoen nengen- aken nMaterialisme" ladjeng nilar Pangeran - Moegi Pangeran tansah dadosa panggalihan !

Sapinten inggiling dradjadipoen wosing lezing waoe - pandjenengan saged nggagapi pijambak.

mBendjing tg.

***

13- 4- '30 P. P. K.

D. afd. Soerakarta bade ngawonten- aken parepatan warga - ngrembag prakawis warni-warni oep.: versiag Congres - partij discipline l.s.p.

* * *

Koela mireng kabar, bilih saking Candidaat 11 ingkang tampi diplo- ma wonten 9 i. p. diploma Hand- werken - para Candidaat waoe ang- genipoen sami toemoet cursus won- ten ing Soesteran Soerakarta.

* * *

Ing Soerakarta wonten komite nanggoelang koerdaning lintah darat;

warganipoen kedadosan saking sa- derek: Mr. R. T. Wangsanagara - M. Said Martadihardja - (B. 0.) Ian

R.

Koesoemasoedirdja (Redacteur D. K.)

C. C. Solo.

Hercules.

TEBIH KEMPAL, TJELAK PISAH.

Kala roemijin nalika Sw. -Tm.

wonten ing Moentilan, Adm. kempal dados satoenggaI Ian Adm. S. K.

Nanging sareng Sw. - Tm. pindah wonten ing D. K. sawatawis lami- nipoen, Adm. (Sw. -Tm. Ian S. K.) sami madeg pijambak ~ pijambak.

Dados sapoenika, kantoen (kenging) milih salah satoenggal poendi ing- kang dipoensenengi? Ananging jen lengganan ngrangkep, badenipoen mindak petanganipoen. Ingkang ge- nah kemawon sawoelan sampoen 5 benggol. Semanten poenika jen ingkang sampoen lengganan Sw.- Tm. boten angsal kamirahan kados roemijin. (Sw.-Tm. Ian S.K. sataoen namoeng f 7,50). Soekoer jen tak- sih adjeg namoeng kados tatoening waoenipoen, saged oegi namoeng wewah 131/ 2 cts. ing satahoen.

Jen boten angsal kamirahan bok- manawi katah ingkang seleh. Poen panjerat loegoenipoen aseneng sa- nget maos serat pawarti ingkang basa Djawi tinimbang sanesipoen.

Pangapoenten jen Toeanggananing P. P. K. D. gadah toedjoean oetawi sedya sanes. Ngemoengaken toemrap ingkang boten saged basa Djawi oetawi kirang remen dateng basa Djawi. lnggih sampoen, matoer sa- nget noewoen. Awit boten sande nadyan poen panjerat oegi warganing P. P. K. D. botena maos S. K. noen inggih bade (saged) soemerep ebah- ing

P.

P. K. D. djer Sw. -Tm. mesti oegi bade ngewrat, tek kliweripoen Ian swaranipoen P. P. K. D. Malah- malah asring wonten isinipoen ing- kang plek sami, namoeng beda ba- sanipoen. Lan malih sanadyan pisah, ta taksih manoenggil batinipoen.

Pangaksamanta Pak B.C.

••••••••••••••••••••••••••

• •

• •

!

VAN L1TH-STICHTING.

!

• •

• • ••••••••••••••••••••••••• •

• •

I POENAPA I

• •

• •

• •

I pandjenengan I

• •

• •

• •

I saJnpoen I

• •

• •

I ngintoenaken I

• •

• •

i CONTRIBUTIE? !

• •

• •••••••••••••••••••••••••• •

• •

I

Pangreh V. L. S.

I

I

BIJZ. H. I. S.

I

MAGELANQ

• •••••••••••••••••••••••••• •

MAD JENG.

lag salebetipoen woelan Maart 1930 poenika kanggenipoen paresi- denan Blitar kenging koela wastani woelan sae. Ing kita missie saged mbi~

kak sakolahan doesoen 3 panggenan, ingkang satoenggal kangge lare estri. Ing doesoen Tjandiredja Ian Soekaredja reh onderdistrict Pong~

gok Srengat mbikak kalih. Ing Tjandi moeridipoen sampoeo 55 dene Soekar saweg 25. Dene ingkang bade kabikak taksib 3 panggenan malih. Goeroenipoen taksih sami moeda, kebak idam-idaman, tresna ing sasami sadaja·sadaja antjasipoen kangge ngloehoeraken Asma Dalem Goesti Jesoes, Panoetan kita. Soe- mangga saderek katandangan kanti soemarah ing Pangeran, koela ren- tjangi dedonga.

Pangreb P.. P. K. D ngatoeri soe- geng rawoeh, bingab dene barisan~

ipoen tjalon santosa, wewab pra~

djoeritipoen kin ten 8 sabrolan.

C. C. Kfoet. HORIZON.

GELA NANGING KEDAH LILA.

Para saderek, nampejan rak sam~

poen oegi mangretos jen sapoenika Sw. ~Tm. saweg tjoekoer bros, polka oetawi bros singkek mendring. Mila medalipoen saweg saged saminggoe sapisan. Nanging sami ngangkah sa~

geda potong scheiding dados dagbiad.

Sapoenika saweg tjoekoer gedang goreng kemawon, toemrap pang~

genan ingkang tebih post, kerep tampinipoen sampoen wajoe, angrem roemijin. Kala~kala asring sareng lan minggoe tjandakipoen oetawi sasa~

rengan kalijan ki Soeara Katholiek.

Mendah dene jen ing bendjing saes ....

toe dados serat kabar dintenan, rak angendoeng roemijin tampi oendoeng~

oendoengan.

Poenapa nampejan pitados? jen pak D. T. S. sampoen nate tampi Sw. ~Tm. sampoen loengsed, pen~

ding oetawi bentingipoen sampoen ngletek, wewah wonten bientong-

•) Prakawis tek -kliweripoen P. P. K. D.

papanipoen wonten S. Kath. boten wonten Sw. T. Red.

POESPITA MANTJA WARNA.

BABAOAN MISSIE.

PH I LIP IN 0.

Age-age andawahaken pepantjasan tan pa kanalar roemijin poenika moe- tawatosi sanget Ian asring kaewanan ing para sardjana. Saoepami wonten prijantoen doek lelana dateng ing ta- nah Papoeah, wonten ing pasisir a- mranggoeli tijang priboemi ing rikoe ingkang atjatjad woeta, wasana pri- jantoen waoe kasesa - sesa tanpa kalimbang roemijin ndawahaken pe- pantjasan: ,,Jen mengkono wong Papoeah ikoe woeta kabeh," men- dah ewanipoen para saged ingkang mireng poetoesan poenika. Makaten kelampah oegi ing nalika taoen 1904 wonten ing kita St. Louis (Missouri Amerikah), nalika wonten tentoon- stelling ageng-agengan. Kadjawi ba- rang mawarni - warni saking dja- djahan poendi-poendi, ingkang ka- wahjakaken wonten ing papan stel- lingan, wonten ing rikoe oegi won- ten pepetan doesoen ing tanah Philipino ingkang kapitontonaken.

Meh sadengah tijang ingkang ningali doesoen poenika, sami kagawokan margi saking djiblesing pangemba;

Ian boten kirang saderek Amerika ingkang ladjeng kamipoeroen anda- wahaken pepantjasan tanpa kanalar babar pisan: ,,Jen mengkono, wong Philipino ikoe isih alasan, tanahe doeroeng madjoe babar pisan, isih kaoem kolot." Makaten soeraosing pepantjasan. Kang mangka manawi katanding kalijan kajektosanipoen ing tanah Philipino, katah sanget soengsatipoen. Lan sok sintena ing- kang saja damang kalijan kawon- tenanipoen ing tanah Philipino, temtoe saja langkoeng mangoe-ma- ngoe anggenipoen dame! poetoesan.

Mila kaparenga koela anjaosi oelar- oelar sawatawis ing bab kawonten- anipoen tanah Philipino ing samang- kenipoen: bokmanawi wonten salah satoenggiling lengganan Swara-Ta- ma ingkang kapi adreng soemerep kawontenanipoen tanah Philipino, ngiras kangge ndjembaraken sese- repan. Kalilana ngrembag roemijin:

A. Babagan Agami.

Tanah Ph iii pi no poenika tjatjah djiwanipoen kirang langkoeng won- ten 10 joeta. Samanten poenika ing- kang ngrasoek Agami Kristen won- ten 91°/0 ; inggih saking pamboedi- dajanipoen bangsa Sepanjol, ingkang ing djaman wingi-oeninipoen peng- pengan Ian komboel sanget anggen- ipoen amresoedi amentjaraken Ka- bar Kabingahan, amijaraken Kraton Dalem Sang Sinoehoen Sri Jesoes.

Ing taoen 1450 Agami Islam wiwit bribik-bribik wonten ing tanah Phi- lipino ing sisih kidoel; ewasamanten panampinipoen tijang priboemi ka- gebag ratjak boten patos gita - gita sanget; ing samangkenipoen ingkang sami toemoet Agami Islam boten patos katah jen katanding kalijan ingkang anderek Agami Kristen. Ing tanah pareden taksih wonten tijang- ipoen kalih oetawi tigang atoes ewoe (200.000 oetawi 300.000) ingkang ngoegemi agaminipoen kina inggih

ipoen wangoen cirkeI oetawi njepret kados katetesan hara poenapa ta, nampejan bade poenika !

Bokbilih nampejan tampi kados makaten, panjoewoen koela, moegi sampoen tjoewa, ingkang aso ke~

mawon. Leres sagedagan mila gela, oaten maiben, tijang sampoen dipoen~

anti~anti. Nanging noen inggih ing~

kang lega lila kemawon.

Poenapa ta preloenipoen? Soepa~

dos poen lantjang waoe, (jen klan~

tjangan ane) sageda soemerep actie, toedjoean kita, Red. saha Hoofd~

ipoen, actief, patent saestoe, (ning boten mawi wewahan LONDON lo) sregep, mantep, sengkoet adikoet anggene sami angadani poenapa ing~

kang sampoen dipoenwadjibaken.

Kaping kalihipoen katandjakna ngiras kangge dana. Rehning boten saged dana banda, inggih aksara~

aksara ! Kados boten wonten awon~

ipoen.

Kaping tiganipoen koela wastani kenging kaangge giadi sabar Ian mangrasoel krida.

Pak D. T. S. waoe anggene sok tampi kados kaseboet boten namoeng kaping sapisan kemawon. Dene doe~

noengipoen angsalipoen tindak san~

dja roemijin oetawi djongkot roe~

mijin boten terang wonten ing sinten oetawi poendi boten kasoemerepan.

Awit padoenoengan tebih saking postkantoor, tampinipoen kanoenoet~

noenoetaken.

Nadyan lampah makaten poenika dede samestinipoen, koeia wangsoeli malih noen inggih ingkang eklas lahir batin. Bokmanawi pantjen sam~

poen makaten watak lagoe lagean~

ipoen para ingkang dereng mangretos.

Kangge toelada jen boten kenging ngroem111m makaten: nalika Pak D. T. S. manggen ing Dlg. bawah

poenika animisme Ian fetichime;

ewasamanten toemraping Agami Ka- tholiek poenika boten moetawatosi babar pisan. Mitoeroet panatjah- djiwa ing taoen 1918 ing tanah Philipino goenggoeng kempaling tijang priboemi wonten 10.249.000, tijang ngamantja won ten 66.000;

samanten poenika bangsa Tjina won ten 43.000, bangsa Djepang 8000.

Toemraping Agami Katholiek ing tanah Philipino Agami Islam toewin agami animisme Ian fetichisme, ka- dos ingkang sampoen kasebat, boten moetawatosi sanget. Ewasamanten wonten bebaja sanesipoen ingkang langkoeng moetawatosi inggih poe- nika:

1. Agami Protestan.

Wiwit tanah Philipino karegem ing Amerika, daja Ian kekijatahipoen Agami Protestan saja mindak Jan saja ngrebda, kabekta saking ang- genipoen binantoe sanget ing tijang Amerika sarana loemintoening dana arta Ian barang sanes-sanesipoen.

Kadjawi poenika tandangipoen para pangandjoering Agami Protestan saja dangoe oegi saja gregoet sanget.

2. Djamoer oepas oetawi wisa- nin g pamoelangan madyasta (neu- traal). Kekoedoeng ing weloelang

"anti · sectarisme" liripoen rewa-re- wa boten mawang golongan poendi, nanging sadjatosipoen bade amboe- tjal Agami, pamoelangan madyasta sedyanipoen boten sanes namoeng bade ngitjali sadajanipoen dedasar- ing Agami sarana memoeroek praka- wis ingkang tjengkah kalijan piwoe- langipoen Kangdjeng lboe Pasamoe- wan Soetji, Ian laksita darma; woe- sana saged dame! dojong Ian ging- siring manah, nebihaken para siswa saking Oredja Ian Agami, Ian saged damel risaking soekma. Pamoelang- an madyasta binantoe sanget ing negari, balik pamoelangan partikelir ingkang mawi dedasar Agami Katho- liek boten kaparingan subsidie, ke- dah saged madeg pijambak; pramila adjengipoen inggih boten sapintena jen katanding kalijan pamoelangan madyasta, jasanipoen negari. Ing taoen 1925 wonten pamoelangan madyasta 7438, tjatjahing moerid 1096758 goeroenipoen 25700; dene pamoelangan partikelir namoeng wonten 676 Ian moeridipoen 82525, goeroenipoen 3400. Dados tetan- dinganipoen 12: 1. Pamoelangan loehoer jasanipoen negari ing taoen 1924 moeridipoen 6000; sareng ing Pamoelangan I oehoer, jasanipoen para Rama Pastoer poetranipoen Santo Dominikoes, (Sint. Thomas.

Universiteit ingkang oemadegipoen sampoen wiwit ing taoen 1611) moeridipoen ing sapoenika namoeng 800.

Sampoen doemoegi samanten roe- mijin. Bendjing jen kapareng, bade ngladjengaken ngrembag babagan radja niti Ian bab tata barisanipoen Pasamoewan Soetji.

Djalaran.

Solo, tjelak Ian Huippostkantoor ingkang roemijin kasampiraken da ..

teng st. N. I. S. kleres satoenggiling dinten dateng station, rehning Toean Chef sae panggalihanipoen, jen won- ten serat ingkang toemoedjoe dateng Pak D. T. S. kapoerih mendet pijam~

bak ing loket. Dinten poenika noe- djoni Toean Chef vrij, kawakilan saking sanes, ning oegi sae pangga~

lihipoen. Sareng pirsa koela, boten kesoepen nama koela, ladjeng nda~

ngoe kapreloeanipoen. Kaela mang~

soeli preloe anotjogaken djam, sarta bokmanawi wonten serat. Nalika poenika kleres kesarengan satoeng~

giiing Njonjah, oegi bade mendet serat jen wonten. Ladjeng tjek men ....

det briefkaart, kawaos wolak~walik,

T oean Chef pitaken, poenapa temen serat poenika dateng pijambakipoen?

W angsoelan : Bo ten, dede. T oean Chef ngandik,fl malih, poenapa sa- babipoen kawaos tijang boten hak~

ipoen rak boten kenging. Njonjah poenika boten mangsoeli poenapa~

poenapa ladjeng kesah.

T oean Chef wakiI waoe sareng ngretos jen koela R.

K.

saja seneng katingalipoen, kresa ngadjak goe ..

djengan poenapa ingkang pantes.

(Asmanipoen doemoegi titi poenika taksih kengetan). Ananging dateng poendi lenggahipoen sapoenika Pak D. T. S. boten mangretos. Sabab sampoen lami boten nate keprang~

goel. Dados jen kagalih ngatjemong angamandaka, nedya kanjatakaken, ngrika saged oegi sampoen djengkar saking tanah Djw. oetawi koekoeban V. L. saha oegi sampoen kesoepen mestinipoen !

Wasana sampoen dados panggalih saha ngloeberana samodra pangak~

sama.

Poen SERET KALIH.

(3)

0 E R A P - S A R I.

KABAR K A T H O L I E K . - - - 0 - - -

Secretaris Nationale Fascis- kang mawi arta radi kendo. Nanging tenpartij sowan dateng Vaticaan. manawi sembahjang, rak inggih sa-

Augusto Twiati, secretaris Natio- ged." . . . . nale Fascistenpartij, mentas sowan Serat kabar Protestan ing Bombay ngarsa dalem Kg. S. Rama. Sowan- anama ,,Dnyanodaya'', oegi damel ipoen pinahargja ageng - agengan tjentangan, asoeraos makaten: . . . kados prajagoeng loehoer. Anggeni- . . . Kita pitados poen wawan sabda ngantos kalih bilih Paus ingkang djoemeneng sa ..

tengah djam. Salebetipoen imbal pa- poenika, lempar tebaning pangga- ngandika waoe, ngarsa dalem ngan.. lib angakeni bilih pangoeja .. oeja dikaken anggenipoen angakeni Fas- ngeres-eresi ing Roeslan poenika toe cistische partij Ian Fascistische Or- mandoekipoen njangsarakaken sada- ganisatie. ja oemat Kristen boten perdoeli go- Panganggening wanita, ga- longan Kristen poenapa. Sadaja oe- grag enggal. mat Kristen ing tanah poendi Ian

Dawoeh dateng golongan Pasamoewan poendi kema- sadaja Biskop. won, sami soesah sanget. Lan kita

H.

Congregatie van het Concilie inggih pitados, pamoendoet dalem kala 14 Febr. paring dawoeh dateng Kg. Paus bade ingamioan ing sadja- Biskop ing saindenging djagad ingan- gad kanti soeka bingahing manah, dikakaken toemindak kentjeng toe- sarta bade andjalari para oemat mrap sandang-panganggening wanita Kristen ing poendi-poendi ing din ten ingkang boten soesila. waoe sami njatoenggalaken gagasan Para Biskop, imam, bapa, bijoeng, toemoedjoe dateng pangoeja - oeja kepalaning pamoelangan, toewin pa- iogkang moebal wonten Roeslan.

ngagenging grija panggoela .. wentah, Agami Katholiek ing Amerika.

sami kaengetaken dateng wadjibipoen Saben taoen tjatjahing tijang Kath.

toemrap soesilaling panganggeni- ing Amerika mindak katah. lngkang poen para wara, kenja toewin lare- makaten waoe inggih oegi kasebab- lare estri. Tijang estri ingkang soe- aken dening katahing tijang ingkang mrawang oet. boteo broekoet pa- alihan mrikoe. Nanging sapoenika nganggenipoen, boten kapareng tam.. tijang toetroeka waoe dipoenwatesi, pi Salira Dalecn, poenapadene boten mila indaking tjatjah djiwa Kath.

kalilan dados Em ban Baptis. Menawi ingkang katah inggih margi indaking perloe (-kesangeten~), mlebet da- kelahiran.

teng Gredja kemawon kedah boten Ing wekdal sapoenika limrahipoen pareng, Dawoeh poenika kedah ka- ingakenan _, sanadjan goiongan Pro- tindakaken kengtjeng, langkoeng- testant inggih angakeni - bilih go- langkoeng manawi ngleresi riaja- lon'tlan Kath. iag Amerika kalebet riaja Katholiek. kakijatan batos ingkang rosa pijam-

lng dawoeh waoe, mawi mrajo- bak, ingkang tjalon saged njirep gekaken soepados pendak taoen pa ..

I

oebaling risakipoen kasoesilan, poe- ngreh kabiskopan ogwontenakeo re- napadene njakedikaken tjatjahing recnbagan manah tjara-tjara ingkang tijang _ingkang boten maeloe dateng prajogi ingkang sakinten kenging Agam!:

katindakaken sarta wasananipoen Tettiang Kath. sampoen gadah sa- saged ngadjengaken gagraging pa-1 kolah~n -sakola~an, g_rij_a saki.t, lss.

ngangge ingbng laras kalijan ka- Nang1ng poemka ~ereng tiekap.

soesilan Katholiek. Wandawa Kath. kahian pangageng- G I d'd' K th

1. k ipoen teksih amboedidaja sagedipoen

o ongan e e a o 1e k · k b

kat1·•

30 d t d I t wonten oran ageng mg ang sa en J pamoen oe a em oe.. d' d t · I d d · mra . . . R l 1nten an a eng1 an a os mttran ..

Pp J·angoe1a-oeka.hmg .0ts an. ipoen tijang-tijang. Namoeng ing ta an Jb~engan.kta st sad1 I enKge- nagari Georgia iogkang saged anin-

s

n,Rnem e poendi a 0t garsab ah.em g. dakaken prakawis poenika kanti sae . ama moen oe sem a Jangan- t h" d k k

·po d · ·· K h l k oer wo 1poen n emena a en.

1 en sa aJa tlJang at o ie , . .

iog sadjagad kangge tetijang Kath. B1ntang sak1ng Roem.

ingkang kinoeja-koeja margi Agama, Am~rengi 100 taoenipoen Con- ing nagari Roeslan. gregat1e v. d. Breeders van 0. L.

Gandeng kalijan prakawis poenika, V rouw van Lourdes ing Dongen, serat kabar Islam ing Lahore anama ngarsa dalem Kg. S. Rama matedani Ligt ( - Het Licht; Obor-). damel bintang Pro Ecclesia et Pontifice tjentangan soeraos makaten: dateng Breeder Amedeus, sese-

,,Pamoendoet poenika waoe na- poehipoen Congregatie waoe. Ang- moeng toemoedjoe dateng djagad genipoen nampekaken bi_ntang ~aoe Katholiek. Ewadene mranani manah- kala 11 Fehr. anglerest ngatmgal ipoen saben tijang dede Kath. ing- dalem Dewi Marijah wonten goewa kaog migatosaken Agami. Jajasan- Lourdes.

jajasan ingkang sinoektjekaken ing Broeder ing Dongen poenika, Agami, dipoenleboer ing golongan pano_enggilanip~e~ Breeder ingkang tanpa Agami kados tanpa pangaos ngereh weeshu1s mg Bogor.

babar pisan, - kawontenan poenika Mr. Pacificus Bos.

saestoe ngeres-eresi. Mila sampoen Pandjenengan dalem Mgr. P. Bos pantes kemawon manawi ing tang- ing Borneo - Nederland bade pre- gal 19 Maart waoe golongan Islam lop dateng Nederland. Tindakipoen toewin Hindoe sami toemoet sem- saking Pontianak dateng Singgapoer bahjang. Golongan Islam manawi 29 April. Saking ngrikoe nitih baita nindakaken poenapa- poenapa ing.. Koningin der Nederlanden.

KABAR OEMOEM IND 0 NE SI A.

SA KING NGAJOGJAKARTA • 1 Pitoeloengan dateng tijang woeta.

Arta anggenipoen ng\empakaken sa- king tetijang, saha sekolahan - seko- lahan Ngajogjakarta kangge mitoe- loengi blindeninstituut Dr. Yap Nga- jogja Ian blindeninstituut Bandoeng, kiempakipoen boten kirang saking

£2200.-

Kendel kalajan hoermat. Pandje- nenganipoen A.J.E. Jasper, tilas goe- pernoer Ngajogjakarta ingkaog sa- poenika angleresi perlop, saking pa- njoewoenipoen pijambak, ing awaling woelan April poenika keparingan kendel kalajan hoermat.

Woekerbestrijding. Ing Ngajogja wonten panitya nandangi lintah da- rat. Panitya waoe kadadosan saking wakil P.S.1., P.N.1., B.O. Sedya- nipoen ngangkah soepados saben kampoeng won ten Roekoenkampoeng, ingkang ladjeng ngadani ,.verbruiks- cooperatie." Manawi ing kampoeng- kampoeng sampoen wonten coopera- tie, ladjeng bade dipoenwonteni cen- traal. Sapoenika bade anandangi: a.

propaganda ing kampoeng-kampoeng nerangaken bebajanipoen lintah da- rat. b. Bendjing malem Kemis 16/17 April bade ngawontenaken pepang- gihan kalijan wakil-wakil kampoeng manggen ing soos Hande-Projo. Ti- jang ingkang bade andatengi pe- panggihan waoe kedah gadah serat oelem. Serat oelem saged neda da- teng secretaris panitya sad. Djoeremi Ngasem, oetawi alantaran Bintang Mataram toewin Sedyo Torno (B.M.).

Chrislamfie. Ing Baoesasran won- ten sakolahan enggal nama Taman- Hadi - school. Bikakipoen sampoen sawoelanan ngrikoe. Goeroeni- poen wonten ingkang Kristen, Islam Ian Theosofie. Soepados boten won- ten pradongdi -Agami, ladjeng sami dame! Agami enggal amendeti pati- nipoen Kristen, Islam Ian Theosofie.

Agama waoe kaoamaken: Chrislamfie (saking: Christen, Islam, Theosofie).

Atradjang kominis.

Aneta njarijosaken bilih Tiong Hoa ingkang kagrajang atradjang kominis, sampoen sami dipoentjepeng, won- teo Palembang 4, Riou 16, wonten Soerabaja 2, Betawi 2, Ian wonten Prabalingga 1. Prakawis poenika sa- weg kaoeroes, sarta kamanab kados ..

poendi anggenipoen bade matrapi paoekoeman tetijang Tiong Hoa wa- oe.

Alimin lan Moesa.

Sawatawis woelan kapengker, ge- gembong kominis kekalih poenika manggen ing Singgapoer. Saderek Alimin ngangge nama Tiong Hoa:

Ah Lee. Sapoenika saderek Moesa manggen wonten Moskau, dene sad.

Alimin taksih ngoelandara wooten Wetan boten gadah enggen ingkang matoek. Makaten tjarijosipoen Bat.

Nieuwsbl.(Nanging enget koela nate wonten wartos saderek Alimin alijas Ab Lee pedjah pinardjaja. Dados poendi ingkang leres????- Red.).

Kabesmen ageng.

Dereng dangoe poenika peken ing Tandjoengredep Bandjarmasin meh

sadaja loedes. Toko 61 dados awoe sadaja. Kapitoenen kinten - kinten f 30,000.

Wangsoel saking Digoel.

Serat kakantjingan tanggal kalih April, amarengaken wangsoelipoen tetijang boetjalan Digoel kaseboet ing ngandap poenika:

1. Soewardi (Soewarti) pikantoek pa- lilah wangsoel dateng Ojawi Kilen.

2. Mohamad Moesa, dateng Koedoes (Ojawi Kilen).

3. M. Soediman dateng Djawi Kilen.

4. M. Daso alijas Dirdjadidjaja dateng afd. Semarang (Ojawi Tengah).

5. Salimin alijas Martasoedarma da- teng afd. Semarang (Ojawi Te- ngah).

6. Ojojosantosa alijas Ojojokasoer da- teog Blitar (Ojawi Wetan).

7. Djamaloedin al. Malin Boengoe dateng Soematra Kilen.

8. Moeradin bin Abdoelbrahim da- teng res. Ternate gouv. Maloko.

9. Joenoes bin Maana dateng Ter- nate.

Ojiwa Oigoel.

Margi toemoet bade brontak Juli '27, manoet art. 37. I. R. ingkang kaseboet ing ngandap poenika sami kaboetjal dateng Digoel:

1. Sastradjirin (Ojirin), oemoer 54 taoen, tilas blauwdrukker ing kantor Centrale werkplaatsen N.I.S. Ojokja.

kelahiran doesoen Ojaranan Kota Gede, Djokja. - 2. Paimin tilas klinker ing Centrale werkplaatsen N. I. S. Ojokja, oemoer

±

52 taoen, klahiran kampoeng Sebandaran kita

Semarang. ·

Prakawis paos.

Ordonantie paos art. 87 mrate- Jakaken sinten ingkang doemoegi- ning dinten wangenan boten ngla- dosaken aangifte, saged kadenda doemoegi f 500. Dene art. 88 mrati- kelaken sinten ingkang anggenipoen ngiseni aangifte kadjarag boten leres oet. boten djangkep, saged kaoekoem, dangoe-dangoenipoen 6 woelan; kadjawi manawi sadereng- ipoen ladjeng poeroen ngleresaken kadjengipoen pijambak.

Ing salebetipoen tn. 1929, manoet Aneta Betawi wonten bangsa Eropa langkoeng saking 1700, ing Bandoeng

±

200, ingkang anggenipoen ngla- dosaken aangif te langkah saking wangenan. - Mila saderek, sinten ingkang kangge tn. 1930 poenika roemaos dereng ngladosaken aangif- te, soepados Jadjeng nglampahi wa- djib.

Toemrap Ngajogjakarta kaseb-ka- sebipoen doemoegi 7 Mei.

Indonesia wonten ing Af ganisten.

Kaseboet ing seratipoen Maham ..

mad Nadir radja Afganisten dateng pensioenan opsir van Gezoodheid ing Bandoeng ojarijosaken oegi ke- penginipoen sang nata andjadjah Indonesia.

4:0 taoenan Marechaussee.

Kala 2 April poenika wontening Marsose ing Atjih djangkep 40 taoen. Ointen waoe wonten Atjib pinengetan ageng - agengan. Katah ingkang sami pikantoek bint_ang.

Lelampahan ngeres-eresi.

Salebetipoen minggoe kapengker (malem tanggal kalih) nonah Poppie Bekkering anakipoen toewan Bek- kering ingkang gadah hotel ing Noordwijk Weltevreden, pinardjaja ing tijang wonten salebetipoen tilem.

Sakawit dipoenantem gendoel ka- prenah ing sirah, . . . poen nonah ndjerit. Bapakipoen bade toetoe- loeng, . . . nanging dereng ngantos doemoegi kamaring anak, poen no- nah sampoeo dipoentatoni mawi blati kaprenah ing dada Ian lempeng.

Nonah waoe ( .- oemoer 18 to . .-) ladjeng kaoperasi, sapoenika sam- poen katingal ma jar. Poelisi riboet ngoepados oeroesan, nanging dereng pikantoek titik.

Tijang pitoe pedjah margi kebrongot gas moeroeb.

Ing doedoekan gas gadahanipoen B. P. M. Ngala, Blora, salebetipoen minggoe kapengker moeroeb. Kala samanten ngleresi masang benzine- reservoir. Koeli ingkang pedjah sa- nalika satoenggal. lngkang tatoe sanget 17, poenika ingkang pedjah nenem.-

Pandhuisdienst.

Tanggal 19 April ngadjeng poe- nika ngleresi wijosanipoen P. Hen- drik, kantor-kantor Jimrahipoen ka- toetoep. Nanging gandeng kalijan wontening liboeran tanggal 18, Ja- djeng: 20 April dawah Ngahad, Jan 21 April (Senen) . . . . pangageng Pagantosan andawoehaken soepados sadaja pagan tosan ing tang gal 19 April waoe boten dipoentoetoep.

Para poenggawa, kadjawi beheerder Jan onderbeheerder, sami pikantoek overwerk.

Gandeng kalijan beheerder Ian onderbeheerder wonten ing tanggal 19 waoe boten pikantoek overwerk,

ONTJEN SEKAR GAMBIR MELATI.

BOEKOE AWON WONTEN SALEBETINO DJAOAD KATHOLIEK.

- - - - 0 Sw. T. 4 April poenika n1an1os- aken ing Ngajogjakarta wonten pa- nitya tinanggenah njatitekaken boe- koe-boekoe wedalan Bale Poestaka ingkang pantes Ian boten pantes kawaos lare.

Gandeng kalijan prakawis poenika, koela roemaos perloe ambabadaken sakedik roemeksanipoen Pasamoe- wan Soetji sampoen ngantos poetra- poetranipoen kenging wisaning boe-

koe. ·

Wonten Sw. T. ngriki koela radi kerep anggretehi babajanipoen boe- koe awon.

Djagad pantjen kebak boekoe- boekoe toewin koran - koran Jekoh, andjedjenesi. Wonten ing poendi kemawon, dalasan wonten kareta- sepoer pisan, pandjenengan bade mranggoeli boekoe toewin koran makaten waoe.

Wiwit pinanggihipoen ngelmoe njitak boekoe kala abad 15, tjatjah- ing boekoe saja mindak. Boekoe sae saja wewah katah, nanging ing- kangawon inggih boten kawon katah.

Boekoe awon, saestoe ambabajani!

Langkoeng andrawasi tinimbang ti- jang ingkang risak kasoesilanipoen.

Margi poenapa? Margi:

a) Saged nlesep won ten poendi ke- mawon.

b) Anggenipoen noenoentoen dateng piawon boten won ten kendatipoen;

teroesan kemawon. Beda kalijan tijang! Anggenipoen noentoen da- teng maksijat: dang, dong, boten adjegan.

c) Temboeng ingkang sinerat, poe- nika kawaos, dipoenraos-raosaken, kagagas-gagas pandjang, mrasoek sanget. Tjara S. Bassilius: nganti sineboet dadi panganing soekma!

Bed a kalijan tern boeng ingkang kaoetjapaken: plas - plas gampil kesoepenipoenl

Kala a bad 16, tetijang an ggenioen njoeboeraken ngelmoe panasaran inggih sarana boekoe-boekoe, serat- seratan toewin gambar-gambar ing- kang njoewijah, ngawon-awon Pa- samoewan Soetji.

Kala achiripoen abad 18, tetijang abritan ing Parangakik inggih sami migoenakaken dadamelboekoe-boe- koe!

Pandjenengan rak inggih sampoen pirsa ta, wartosipoen praboe Na- poleon? Sang Nata, ratoe koewasa, soedira ing prang! Ewadene roemaos tanpa daja ngendaleni tetijang ing- kang maos boekoenipoen Voltaire toewin Rousseau. Amila pandjene- nganipoen oegi ngawisi boekoe- boekoe waoe dipoentjap malih.

Boekoe - boekoe saroe, roman- roman model baroe, serat - serat kabar liberaal, socialistisch, ngrisak kasoesilan, nebihaken tetijang saking ngibadahipoen.

Tetijang Katholiek pijambak ing-

***

gih katah ingkang kapitoenen margi dajanipoen boekoe saroe. Wonten ingkang imanipoen ladjeng Jaroet babar pisan. Wonten oegi ingkang karanipoen 1<emawon Katholiek, na- nging panggraita Katholiek sampoen moesna. Tekad Katholiek sampoen lemes. Gagasanipoen: boetek, kelim- poet. Dateng papatjoehing Agami nja- pelekaken; kalijan pangageng2 Pasa- moewan, boten ngrewes, dateng anggering laksita-darma boten mre- doeli. Angen-angen Ian patrapipoen, manoet wawaton toewin pangodjok- ipoen tetijang boten gadah kasoe- silan ingkang kawahja wonten sa- lebetipoen boekoe - boekoe roman saha serat kabar. lngkang makaten waoe saestoe nama pitoena ageng toemrap Pasamoewan Katholiek.

Mila, ... wiwit kina mila Pa- samoewan Dalem tansah anandangi sirnanipoen boekoe awon. lngkang makaten waoe, inggih margi ange- kahi wewenang toewin nglenggahi wadjibipoen.

Katjarijos, saderengipoen wonten ngelmoe panjitak boekoe, Rome inggih sampoen mangoen perang mengsah boekoe-boekoe a won. Kala

P.P.P.H. ladjeng toemandang ngo- djel prakawis poenika.

Kepandoean Bangsa Indonesia.

Padvinderij P.K., l.N.P.O., toewin P. P. S., ingkang sami adedasar ke- bangsan sami manoenggil, kanamak- akan Kepandoean Bangsa Indonesia.

lngkang dados pangrehipoen Tirta- soepana (pangarsa), Pintor (moeda pangarsa), Moewardi (panitra I), Soe- pardan (panitra II), Soegandi Pring- gaatmadja pangroekti arta; kalijan saderek: Soeratma Sastraamidjaja, dr. Bahder Djohan, Zaidir toewin Nazir: Commissaris.

semanten boekoe-boekoe boten patos katah, toer ingkang maos limrah- ipoen namoeng para wikoe. Mila, doemawahing awisan, manawi boe- koe s a m p o e n kawedalaken. Mi- nangka tjonto, Parepatan Pasamoe- wan ing Nicea (325) ngawisi tijang Katholiek maos boekoenipoen Arius, I. S. K. S, Rama Anastasi us,

t

401,

ngawisi maos boekoenipoen Ori- genes; Innocentius,

t

419, ngawisi maos boekoenipoen Pelagius; Leo I,

t

461, ngawisi maos boekoenipoen Manicheen. Ing bendjingipoen, boe- koe-boekoenipoen Monotheliten, van Abelard, Marsilius van Padua, Wi- cleff toewin Hus, inggih kalebet- aken awisan.

Pratelan boekoe awisan (Index) ingkang sapisanan, poenika kaseboet wonten Nawala dalem Gelasius,

t

496.

. Abad 15 ngelmoe panjitak pinang- gthl Boekoe saja katah, reginipoen mlorot, tetijang saja remen memaos.

~asamoewan Dalem manggalih boten tJekap manawi wontening awisan toemrap satoenggiling boekoe a won, sasampoenipoen boekoe waoe ka- wedalaken. Pasamoean Soetji Jadjeng toemandang amekani wed a Ii po en boekoe boten sae.

Ing taoen 1501, ngarsa dalern Alexander VI andawoehaken: tetijang Katholiek manawi ngarang boekoe, saderengipoen kawedalaken, kedah kapriksakaken roemijin dateng Kg.

B.iskop. Ing sakawit dawoeh poe- ntka namoeng toemrap sawenehing kabiskopan ing Djerman. Nanging kala 1515, saking karsa dalem Leo X, ladjeng katoemrapaken sainde- nging djagad Katholiek. Ing kabis- kopan-kabiskopan sami damel pra- telanipoen boekoe-boekoe ingkang ambabajani toemrap wandawa Ka- tholiek.

Ngarsa dalem Paulus IV, kaia tn. 1559 ngedalaken Rome in- s ch e n I n d ex, winadjibaken da- teng sawewengkon Pasamoewan Katholiek. lndex poenika waoe saking poetoesanipoen Parepatan Pasamoe- wan ing Trente (1545 - 1563) ka- setitekaken, dipoenewahi toewin kawewahan ing panitya, ingkang ladjeng kaabsahaken ngarsa dalem Pius IV (t 1565). Para Sinoehoen ing Roem ingkang kantoen-kantoen inggih sami nindakaken makaten (Sixtus V,

t

1590; Clemens Vlll,

t

1603; Alexander VII,

t

1667; Be-

nedictus XIV,

t

1750 ... ) Malah ngarsa dalem Benedictus XIV poe- nika wonten ing Nawala Sollicite ac Provida 9 Juli 1753 andawoeh- aken papatokan kangge matoki awon saening boekoe.

Tanggal 24 Maart 1564, ngarsa dalem Pius IV ngedalaken Nawala D o m i n i c a G r e g i s ngewrat Patokan sadasa ing Index toe win I n d ex t j a t e t a n b o e- k o e - b o e k o e a w is a n, ingkang ladjeng kaoendangaken dados wet oemoem wonten salebeting Pasa- moewan Katholiek. Wet poenika waoe toemindakipoen ngantos 3 abad Jangkoeng. Tanggal janu- ari 1897 Jadjeng ginantos Nawala dalem Leo Xlll o ff i c i o r u m a c Mo n er u m ingkang namtokaken patokan oemoem enggal. Tanggal 17 Sept. 1900 wonten Index enggal, lan kala 1917 sampoen kaetjap ka-

ping nem. Kala taoen kapengker, wonten Index sinerat mawi basa

!tali . . . . . . . Semanten saderek roemeksanipoen lboe Pasamoewan Soetji dateng kita. Koela poepoedji moegi pakar- janipoen komisi boekoe ing Ngajo- gja moerakabana ing ngakatah.

Moegi ing bendjing pratelan saking koemisi waoe, saged kawrat wonten Sw.T. kenginga kangge papandom- ipoen para goeroe Ian tijang sepoeh ingkang roemeksa poetra - poetra- nipoen.

Kumuningsasele 6 April '30.

Taklim: PATJAR MERAH.

Dagang baton Pangoedi Hardja.

Saking ada-adanipoen asisten-we- dana toewin mantri goeroe, ing ba- wah kaonderan Klirong (Karanganjar) kala 19 Djanoewari '30 wonten pa- kempalan dagang baton anama Pa- ngoedi Hardja. Saderek tani sami ambijantoni adegipoen P.H. ingkang

CORRESPONDENTIE.

Hr. Marta .... Premboen: Pandjenengan sinten Ian abonne nomer pinten?

Karangan sanes dipoensrantosaken roe- mijin. -

Abonne no. 685: sampoen dipoenoeroes, teroes dipoenkintoeni. -

Referensi

Dokumen terkait

Sanadjan pan~ djenenganipoen Rama ngandika, bi~ lih anggegoelang ngereh dateng ba~ clan pijambak sarta roekoen kalijan sesamining ngagesang ingkang sanes golongan, kados dene

· Para maos, saking pamawas koela, bangsa kita Djawi poenika kangge ratjak, inggih ingkang prijantoen loehoer, tijang alit, tijang ingkang soegih, oegi ingkang namoeng tje- kap, malah

Sakit ingkang karaos ing oentoe poenika saged oegi sakitipoen wonten ing sakiwa tengeniog padaran, nanging ladjeng toemoesipoen doemoegi ing oentoe, awit karaos sakit ing oentoe poeoika

Manawi nitik dateng wontening tetijang ingkang dateng ing Grectja kerk*, kados tja- tjahing poeroesa boten sakedik, kita pijambak dereng patosa terang bab poenika, poenapa oepami manawi