١
يﺮﺘﮐﺎﺑ ﺮﺛا ﺲﻨﺳرﻮﻠﻓ سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ
fluorescenss) (Pseudomonas
و ﺮﻠﺧ دﺮﮑﻠﻤﻋ ﺮﺑ ﮏﯿﻣﻮﯿﻫﺪﯿﺳا (Lathyrus
sativus L.)
ﯽﺸﺨﺑاﺪﺧ ﻪﻬﻟا
1
يدﻮﻤﺤﻣ باﺮﻬﺳ ،*
،2
ﺪﻤﺤﻣ يرﺎﯿﺳ ﻦﺴﺣ
3نﺎﻫز ، ﻢﻇﺎﮐ يزاوﺎﺧ 4
1 - ﺪﺷرا ﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ يﻮﺠﺸﻧاد يژﻮﻟﻮﮐاوﺮﮔا
ﺪﻨﺟﺮﯿﺑ هﺎﮕﺸﻧاد ،يزروﺎﺸﮐ هﺪﮑﺸﻧاد ،
هﺪﻨﺴﯾﻮﻧ لﻮﺌﺴﻣ :*
2 - ﺪﻨﺟﺮﯿﺑ هﺎﮕﺸﻧاد ،يزروﺎﺸﮐ هﺪﮑﺸﻧاد رﺎﯿﺸﻧاد
3 - ﺪﻨﺟﺮﯿﺑ هﺎﮕﺸﻧاد ،يزروﺎﺸﮐ هﺪﮑﺸﻧاد رﺎﯾدﺎﺘﺳا
4 - جﺮﮐ بآ و كﺎﺧ تﺎﻘﯿﻘﺤﺗ ﻪﺴﺳﻮﻣ ﯽﻤﻠﻋ ﺖﺌﯿﻫ ﻮﻀﻋ
هﺪﯿﮑﭼ
ﺮﺛا ﯽﺳرﺮﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ يﺮﺘﮐﺎﺑ
ﺪﯿﺳا ﺮﺛا ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ و ﺖﺴﯾزدازآ يﺎﻫ دﻮﮐ ﮏﯾ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ
ﺮﺑ ﯽﻟآ دﺮﮑﻠﻤﻋ هﺎﯿﮔ ﺮﻠﺧ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ -
يا رد لﺎﺳ 1392 يزروﺎﺸﮐ هﺪﮑﺸﻧاد ﯽﺗﺎﻘﯿﻘﺤﺗ ﻪﻧﺎﺨﻠﮔ رد ﺪﻨﺟﺮﯿﺑ هﺎﮕﺸﻧاد
ﻞﻣﺎﮐ يﺎﻬﮐﻮﻠﺑ حﺮﻃ ﺐﻟﺎﻗ رد و ﻞﯾرﻮﺘﮐﺎﻓ ترﻮﺻ ﻪﺑ
ﺪﺷ ءاﺮﺟا راﺮﮑﺗ ﻪﺳ رد و ﯽﻓدﺎﺼﺗ .
ﻞﻣﺎﺷ ﺶﯾﺎﻣزآ يﺎﻫرﻮﺘﮐﺎﻓ :
دﻮﮐ ﯽﻟآ ﺪﯿﺳا ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ رد ﻪﺳ ﺢﻄﺳ ) 0
، 150 و 300 ﯽﻠﯿﻣ رد مﺮﮔ
مﺮﮔﻮﻠﯿﮐ كﺎﺧ ( و يﺮﺘﮐﺎﺑ ﻪﯾﻮﺳ ﺢﻄﺳ ﻪﺳ )
ﻪﯾﺎﻣ ود ﺲﻨﺳرﻮﻠﻓ سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ ﻞﻣﺎﺷ ﺢﯿﻘﻠﺗ 169
ﺲﻨﺳرﻮﻠﻓ سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ ، 187
و
ﺪﻫﺎﺷ ) ﺢﯿﻘﻠﺗ نوﺪﺑ ((
دﻮﺑ . ﻪﺗﻮﺑ ﮏﺸﺧ و هزﺎﺗ نزو ﯽﻫﺪﻠﮔ ﻪﻠﺣﺮﻣ رد هزاﺪﻧا
يﺮﯿﮔ ﺪﺷ . كﻮﻠﺑ ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ ﺲﻧﺎﯾراو ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺞﯾﺎﺘﻧ
) 05 /0
<
(P ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ ﺪﯿﺳا يﺎﻫ ﺖﻈﻠﻏ و سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ يﺎﻫ ﻪﯾﻮﺳ ، )
01 /0
<
(P ﯽﻨﻌﻣ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﺪﯿﻟﻮﺗ ﺮﺑ يراد
ﮏﺸﺧ هدﺎﻣ ﺮﻠﺧ
ﺘﺷاد ﺮﺛا ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ و ﺪﻨ ﺪﯿﺳا يﺎﻫ ﺖﻈﻠﻏ و سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ يﺎﻫ ﻪﯾﻮﺳ
ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ ) 01 /0
<
( P ﯽﻨﻌﻣ ﺰﯿﻧ ﺮﻠﺧ هزﺎﺗ نزو ﺮﺑ دﻮﺑ راد
. مﺎﮕﻨﻫ
ﻪﯾﻮﺳ دﺮﺑرﺎﮐ 169
و 187 ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ ﺮﻠﺧ ﮏﺸﺧ نزو ، 50
/ 32 و 05 / 19 ﺪﺻرد نآ هزﺎﺗ نزو و 47
/ 31 و 38 / 11 ﺪﺻرد ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ
ﺪﻨﺘﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا ﺪﻫﺎﺷ .
فﺮﺼﻣ ﺎﺑ 150
و 300 مﺮﮔ ﯽﻠﯿﻣ ﮏﯿﻣﻮﯿﻫﺪﯿﺳا
، ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ ﺮﻠﺧ ﮏﺸﺧ نزو 96
/ 12 و 05 / 26 ﺪﺻرد نزو و
نآ هزﺎﺗ 01 / 13 و 45 / 32 ﺪﺻرد ﺘﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا ﺪﻨ
.
يﺪﯿﻠﮐ تﺎﻤﻠﮐ ﻞﺣ يﺎﻬﯾﺮﺘﮐﺎﺑ:
تﻻﻮﻘﺑ ،ﯽﻟآ دﻮﮐ ،ﮏﯾژﻮﻟﻮﯿﺑ دﻮﮐ ،تﺎﻔﺴﻓ هﺪﻨﻨﮐ
ﻪﻣﺪﻘﻣ
عاﻮﻧا يﺮﺘﮐﺎﺑوﺰﯾر ﻪﮐ ﯽﯾﺎﻫ
ﺮﺑ يور ﺪﺷر و دﺮﮑﻠﻤﻋ هﺎﯿﮔ ﺒﺜﻣ تاﺮﺛا ﺖ
ﺪﻧراد ار
ًﺎﺣﻼﻄﺻا يﺮﺘﮐﺎﺑوﺰﯾر
يﺎﻫ كﺮﺤﻣ ﺪﺷر
هﺎﯿﮔ (1PGPR) دﻮﮐ ﻦﯾﺮﺘﻤﻬﻣ زا ﻪﮐ ﺪﻨﯾﻮﮔ
ﯽﻣ ﯽﺘﺴﯾز يﺎﻫ ﺪﻨﺷﺎﺑ
) 6 .(
ﯽﮑﯾ سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ زا
ﻦﯾﺮﺘﻤﻬﻣ عاﻮﻧا
PGPR
لﺎﻌﻓ رد
ﻂﯿﺤﻣ بﻮﺴﺤﻣ ﻪﺸﯾر ﯽﻣ
دﻮﺷ ﻪﮐ ﺪﺷر و ﻮﻤﻧ و دﺮﮑﻠﻤﻋ نﺎﻫﺎﯿﮔ ﯽﻋارز ار ﺖﺤﺗ ﺮﯿﺛﺄﺗ راﺮﻗ ﯽﻣ ﺪﻫد ) 10 .(
ﻪﻧﻮﮔ يﺎﻫ ﻧﻮﻣودﻮﺳ سﺎ
ﺚﻋﺎﺑ ﺶﯾاﺰﻓا داﺪﻌﺗ هﺮﮔ
،ﺎﻫ نزو ﮏﺸﺧ هﺮﮔ
،ﺎﻫ دﺮﮑﻠﻤﻋ ﻪﻧاد و اﺰﺟا
،دﺮﮑﻠﻤﻋ رد ﯽﺳﺮﺘﺳد و
بﺬﺟ ﺮﺻﺎﻨﻋ رد لﻮﺼﺤﻣ ﺎﯾﻮﺳ ﯽﻣ -
ددﺮﮔ ) 9 .(
ﺪﯿﺳا ﯽﻣ هﺪﯿﻣﺎﻧ ﺖﻌﯿﺒﻃ راﺪﺘﺳود ﯽﻟآ دﻮﮐ ﻪﮐ ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ ﻢﺴﯿﻧﺎﮔراوﺮﮑﯿﻣ نﺪﺷ لﺎﻌﻓ ﺐﺟﻮﻣ ،دﻮﺷ
كﺎﺧ رد دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫ
ﯽﻣ دﻮﺷ ) 2 .(
ﻢﻈﻋا و ﺮﺛﻮﮐ )
1364 ( ﯽﻃ ، ﻣزآ ﯽﺸﯾﺎ يور مﺪﻨﮔ ﺪﻨﺘﻓﺎﯾرد ﻪﮐ ﺪﯿﺳا ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ ﺶﯾاﺰﻓا هدﺎﻣ ﮏﺸﺧ ﺖﺷاد هاﺮﻤﻫ ﻪﺑ ار
) 3 (.
ﯽﻤﻠﻋ مﺎﻧ ﺎﺑ ﺮﻠﺧ Lathyrus sativus L.
ﻪﻓﻮﻠﻋ نﺎﻫﺎﯿﮔ زا ﯽﮑﯾ ، هداﻮﻧﺎﺧ يا
تﻻﻮﻘﺑ ي ﯽﻣ
ﺪﺷﺎﺑ ) 7 .(
ﻦﯾا ﺶﻫوﮋﭘ ﻪﺑ رﻮﻈﻨﻣ
يﺮﺘﮐﺎﺑ ﺮﺛا ﯽﺳرﺮﺑ ﺖﺴﯾزدازآ يﺎﻫ
و ﺪﯿﺳا ﺮﺛا ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ دﻮﮐ ﮏﯾ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ
ﺮﺑ ﯽﻟآ ﮏﯾژﻮﻟﻮﯿﺑ دﺮﮑﻠﻤﻋ مﺎﺠﻧا ﺮﻠﺧ
ﺖﻓﺮﯾﺬﭘ .
1- Plant Growth-Promoting Rhizobacteria
٢
ﻣ ﻮا شور و د ﺎﻫ
ﻦﯾا ﺶﻫوﮋﭘ ﺑ ﯽﻧاﺪﻠﮔ ترﻮﺼ رد
لﺎﺳ 1392 رد ﻪﻧﺎﺨﻠﮔ ي ﯽﺗﺎﻘﯿﻘﺤﺗ هﺪﮑﺸﻧاد
ي يزروﺎﺸﮐ هﺎﮕﺸﻧاد
ﺪﻨﺟﺮﯿﺑ ﻪﺑ ﺶﯾﺎﻣزآ ترﻮﺻ
ﻞﯾرﻮﺘﮐﺎﻓ رد
ﺐﻟﺎﻗ حﺮﻃ ﻬﮐﻮﻠﺑ ﻞﻣﺎﮐ يﺎ ﯽﻓدﺎﺼﺗ
ﺎﺑ ﻪﺳ راﺮﮑﺗ مﺎﺠﻧا ﺪﺷ . رﻮﺘﮐﺎﻓ لوا فﺮﺼﻣ دﻮﮐ ﯽﻟآ ﺪﯿﺳا ﻫ ﮏﯿﻣﻮﯿ رد ﻪﺳ ﺢﻄﺳ
) 0
، 150 و 300 ﯽﻠﯿﻣ مﺮﮔﻮﻠﯿﮐ رد مﺮﮔ كﺎﺧ
( رﻮﺘﮐﺎﻓ و يﺮﺘﮐﺎﺑ ﺎﺑ ﺮﻠﺧ روﺬﺑ ﺢﯿﻘﻠﺗ مود
ﺳرﻮﻠﻓ سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ ﻨ
ﺲ
fluorescenss) (Pseudomonas
ﺢﻄﺳ ﻪﺳ رد )
،ﺪﻫﺎﺷ ﻪﯾﻮﺳ ﺎﺑ ﺢﯿﻘﻠﺗ fluorescenss 169
ﻪﯾﻮﺳ ﺎﺑ ﺢﯿﻘﻠﺗ و P.
187
fluorescenss ( P.
دﻮﺑ رﺬﺑ. ﺎﻫ يرﻮﻃ ﺎﺑ يﺮﺘﮐﺎﺑ طﻮﻠﺨﻣ ﺪﻧﺪﺷ ﺎﺗ ﺶﺷﻮﭘ ﻞﻣﺎﮐ ﺑﻄ ﺖﺧاﻮﻨﮑﯾ رﻮ يور
ﺢﻄﺳ ﺎﻬﻧآ ﻞﯿﮑﺸﺗ دﻮﺷ .
ﺲﭙﺳ رﺬﺑ ﺎﻫ ﻪﺑ تﺪﻣ ﺪﻨﭼ ﺖﻋﺎﺳ رد ﻦﯿﻤﻫ ﻂﯾاﺮﺷ ﯽﻗﺎﺑ ﺪﺷ ﺖﺸﮐ ﺲﭙﺳ و ﺪﻧﺎﻣ .
ﺎﻫرﺬﺑ رد ﻖﻤﻋ 3 يﺮﺘﻤﯿﺘﻧﺎﺳ زا
ﺢﻄﺳ كﺎﺧ
ﺪﺷ ﻪﺘﺷﺎﮐ يرﺎﯿﺑآ.
ﺎﺑ بآ ﺮﻄﻘﻣ ﺖﻓﺮﮔ ترﻮﺻ ﻆﻔﺣ ﯽﺳرﺮﺑ و
ر ﺖﺑﻮﻃ ناﺪﻠﮔ ﺎﻫ رد ﺪﺣ ﺖﯿﻓﺮﻇ ﯽﻋارز و ﻪﺑ ترﻮﺻ ﻪﻧازور ناﺪﻠﮔ ﺎﻫ
ﻦﯾزﻮﺗ ﺪﺷ . نزو ﻦﯿﯿﻌﺗ ياﺮﺑ و ﺮﺗ
،ﺰﯿﻧ هﺎﯿﮔ ﮏﺸﺧ ﻪﻠﺣﺮﻣ ﮏﯾ
ﻪﻧﻮﻤﻧ ي ﻪﻠﺣﺮﻣ رد ﯽﺒﯾﺮﺨﺗ يرادﺮﺑ ﻠﮔ ي
ﺪ ﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﯽﻫ .
،گﺮﺑ ﻪﻗﺎﺳ
ﺖﮐﺎﭘ نورد ﯽﺸﯾاز ماﺪﻧا و تﺪﻣ ﻪﺑ ﺲﭙﺳ و يﺬﻏﺎﮐ يﺎﻫ
48 يﺎﻣد رد ﺖﻋﺎﺳ 72
ﺟرد ﯽﺘﻧﺎﺳ ﻪ هداد راﺮﻗ نوآ نورد داﺮﮔ و
ﺲﭙﺳ
ﻦﯾزﻮﺗ ﺪﻧﺪﺷ . ياﺮﺑ دﺮﭘ شزا هداد ﺎﻫ و تﺎﺒﺳﺎﺤﻣ يرﺎﻣآ
زا راﺰﻓا مﺮﻧ ادﻮﻤﻧ ﻢﺳر ياﺮﺑ و SAS
ر راﺰﻓا مﺮﻧ زا ﺎﻫ Excel
ياﺮﺑ و
نﻮﻣزآ زا ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ ﯽﻨﻌﻣ ﺢﻄﺳ ﺎﺑFLSD
يراد 5 ﺪﺻرد ﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا .
ﺚﺤﺑ و ﺞﯾﺎﺘﻧ
ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ ﺲﻧﺎﯾراو ﻪﯾﺰﺠﺗ كﻮﻠﺑ
) 05 /0
<
(P
، ﺪﯿﺳا يﺎﻫ ﺖﻈﻠﻏ و سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ يﺎﻫ ﻪﯾﻮﺳ ﻮﯿﻫ
ﮏﯿﻣ ) 01 /0
<
(P ﺮﯿﺛﺄﺗ
ﯽﻨﻌﻣ ﮏﺸﺧ هدﺎﻣ ﺪﯿﻟﻮﺗ ﺮﺑ يراد ﺮﻠﺧ
ﺘﺷاد ﺪﻨ ﯽﻨﻌﻣ نﺎﺸﻠﺑﺎﻘﺘﻣ ﺮﺛا ﯽﻟو ﺮﺛا ﻂﻘﻓ ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ ،دﻮﺒﻧ راد
و سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ يﺎﻫ ﻪﯾﻮﺳ
ﺪﯿﺳا يﺎﻫ ﺖﻈﻠﻏ ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ
) 01 /0
<
( P ﯽﻨﻌﻣ ﺮﻠﺧ هزﺎﺗ نزو ﺮﺑ دﻮﺑ راد
) لوﺪﺟ 1 .(
ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ دﺮﺑرﺎﮐ ﺎﺑ
ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ ﺮﻠﺧ ﮏﺸﺧ نزو رد يراد
ﺪﺷ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ ﻪﮑﯾرﻮﻄﺑ
ﻪﯾﻮﺳ رد ﮏﺸﺧ هدﺎﻣ ناﺰﯿﻣ 169
) 803 / 0 مﺮﮔ ﻪﺗﻮﺑ رد ( ﺪﻫﺎﺷ رﺎﻤﯿﺗ رد نآ ﻦﯾﺮﺘﻤﮐ و )
542 /0 ﻪﺗﻮﺑ رد مﺮﮔ (
دﻮﺑ . دﺮﺑرﺎﮐ مﺎﮕﻨﻫ
ﻪﯾﻮﺳ 169 و 187
، ﺮﻠﺧ ﮏﺸﺧ نزو ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ
50 / 32 و 05 / 19 ﺖﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا ﺪﻫﺎﺷ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﺪﺻرد )
ﻞﮑﺷ 1 (.
نﺎﯿﺑ ﻦﯿﻘﻘﺤﻣ
راﺪﻘﻣ ﻪﺑ ﯽﯾاﻮﻫ ﺖﻤﺴﻗ ﮏﺸﺧ نزو ﺶﯾاﺰﻓا ﺐﺒﺳ ﺖﻨﺳورﻮﻠﻓ يﺎﻫ سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ ﺎﺑ دﻮﺨﻧ ﺢﯿﻘﻠﺗ ﺪﻧدﺮﮐ 100
ﺖﺳا هﺪﺷ ﺪﺻرد )
8 ( .
ﺖﻓﺮﮔراﺮﻗ سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ يﺎﻫ ﻪﯾﻮﺳ ﺮﯿﺛﺎﺗ ﺖﺤﺗ ﺰﯿﻧ ﺮﻠﺧ هﺎﯿﮔ هزﺎﺗ نزو .
ﻪﯾﻮﺳ رد هزﺎﺗ نزو ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ 169
) 75 /3 ﻪﺗﻮﺑ رد مﺮﮔ (
و
ﺪﻫﺎﺷ رﺎﻤﯿﺗ رد نآ ﻦﯾﺮﺘﻤﮐ )
57 / 2 ﻪﺗﻮﺑ رد مﺮﮔ (
ﻪﯾﻮﺳ دﺮﺑرﺎﮐ و ﺪﻫﺎﺷ رﺎﻤﯿﺗ ﻦﯿﺑ ﺎﻣا ﺪﺷ هﺪﻫﺎﺸﻣ 187
ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ دﻮﺟو يراد
لوﺪﺟ 1 ﺮﻠﺧ ﮏﺸﺧ و هزﺎﺗ نزو ﺲﻧﺎﯾراو ﻪﯾﺰﺠﺗ.
تاﺮﯿﯿﻐﺗ ﻊﺑﺎﻨﻣ
ﻪﺟرد يدازآ تﺎﻌﺑﺮﻣ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ
هزﺎﺗ نزو ﻪﺗﻮﺑ ﮏﺗ ) مﺮﮔ ( ﮏﺸﺧ نزو ﻪﺗﻮﺑ ﮏﺗ
) مﺮﮔ (
كﻮﻠﺑ 2
42ns
/0
* 04 /0
سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ ﻪﯾﻮﺳ
** 2 37 /3
**
15 /0
ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ ﺪﯿﺳا
** 2 50 /3
**
09 /0
سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ ﻪﯾﻮﺳ ×
ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ ﺪﯿﺳا
4 01ns
/0 003ns
/0
ﺎﻄﺧ 16
31 /0 007
/0
*
ﺪﺻرد ﮏﯾ ﺢﻄﺳ رد يراد ﯽﻨﻌﻣ*
* . ﺪﺻرد ﺞﻨﭘ ﺢﻄﺳ رد يراد ﯽﻨﻌﻣ .
راد ﯽﻨﻌﻣ ﺮﯿﻏns
.
٣
ﺖﺷاﺪﻧ . ﺎﮕﻨﻫ ﻪﯾﻮﺳ دﺮﺑرﺎﮐ م 169
و 187 ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ ﺮﻠﺧ هزﺎﺗ نزو ، 47
/ 31 و 38 / 11 ﺖﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا ﺪﻫﺎﺷ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﺪﺻرد
) ﻞﮑﺷ 2 .(
ﺮﺑ سﺎﺳا ﺞﯾﺎﺘﻧ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ Banchio
و نارﺎﮑﻤﻫ رد لﺎﺳ 2008 هدﺎﻔﺘﺳا
زا ﻦﯾا ﺎﻬﯾﺮﺘﮐﺎﺑ ﺚﻋﺎﺑ ﺶﯾاﺰﻓا ﻢﺠﺣ ﻪﺸﯾر
ﺎﻫ هﺪﯾدﺮﮔ ﻪﮐ رد ﺖﯾﺎﻬﻧ بﺬﺟ بآ و داﻮﻣ ﯽﻧﺪﻌﻣ ﺶﯾاﺰﻓا ﻪﺘﻓﺎﯾ و ﺐﺒﺳ ﯾاﺰﻓا ﺶ ﺮﺗ نزو هﺎﯿﮔ ﺪﺷ ) 5 (.
اﺰﻓا ﺎﺑ ﮏﺸﺧ نزو ﮏﯿﻣﻮﯿﻫﺪﯿﺳا ﺖﻈﻠﻏ ﺶﯾ هزﺎﺗ و
ﯽﻨﻌﻣ رﻮﻄﺑ ﺮﻠﺧ ﺘﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا يراد
ﺪﻨ . ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﮏﺸﺧ هدﺎﻣ ناﺰﯿﻣ ﻦﯾﺮﺗﻻﺎﺑ
ﺖﻈﻠﻏ 300 كﺎﺧ مﺮﮔﻮﻠﯿﮐ رد مﺮﮔ ﯽﻠﯿﻣ )
764 /0 ﻪﺗﻮﺑ رد مﺮﮔ (
ﺪﻫﺎﺷ رﺎﻤﯿﺗ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ نآ ﻦﯾﺮﺘﻤﮐ و )
565 /0 ﻪﺗﻮﺑ رد مﺮﮔ (
دﻮﺑ .
فﺮﺼﻣ ﺎﺑ 150
و 300 ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ ﺮﻠﺧ ﮏﺸﺧ نزو ﮏﯿﻣﻮﯿﻫﺪﯿﺳا مﺮﮔ ﯽﻠﯿﻣ 96
/ 12 و 05 / 26 ﺖﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا ﺪﺻرد )
ﻞﮑﺷ 3 (.
تﺎﺸﯾﺎﻣزآ نﺎﺸﻧ
داد ﻪﮐ روﺬﺑ رﺎﻤﯿﺗ هﺪﺷ مﺪﻨﮔ رد لﻮﻠﺤﻣ ﺪﯿﺳا ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ 38
يﺪﺻرد ﺚﻋﺎﺑ ، ﺶﯾاﺰﻓا نزو ﮏﺸﺧ ﯽﯾاﻮﻫ ماﺪﻧا
ﺪﺷ ) 4 ( . فﺮﺼﻣ ﺎﺑ 150
و 300 ﮏﯿﻣﻮﯿﻫﺪﯿﺳا كﺎﺧ مﺮﮔﻮﻠﯿﮐ رد مﺮﮔ ﯽﻠﯿﻣ ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ ﺮﻠﺧ هزﺎﺗ نزو
01 / 13 و 45 / 32 ﺪﺻرد
ﺖﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا .
رﺎﻤﯿﺗ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ هزﺎﺗ نزو ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ 300
كﺎﺧ مﺮﮔﻮﻠﯿﮐ رد مﺮﮔ ﯽﻠﯿﻣ )
92 /2 ﻪﺗﻮﺑ رد مﺮﮔ (
طﻮﺑﺮﻣ نآ ﻦﯾﺮﺘﻤﮐ و
ﺪﻫﺎﺷ رﺎﻤﯿﺗ ﻪﺑ )
54 /2 ﻪﺗﻮﺑ رد مﺮﮔ (
ﻪﯾﻮﺳ و ﺪﻫﺎﺷ رﺎﻤﯿﺗ ﻦﯿﺑ ﻪﮐ دﻮﺑ 187
فﻼﺘﺧا
ﯽﻨﻌﻣ ﺪﺸﻧ هﺪﻫﺎﺸﻣ يراد )
ﻞﮑﺷ 4 .(
يراوﺰﺒﺳ و
ﯽﻋاﺰﺧ ) 1389 ( ﺰﯿﻧ شراﺰﮔ
،ﺪﻧدﻮﻤﻧ لﻮﻠﺤﻣ ﯽﺷﺎﭘ
،ﮏﯿﻣﻮﯿﻫﺪﯿﺳا رد
يﺎﻬﻧﺎﻣز
،ﻒﻠﺘﺨﻣ ﺮﺑ نزو ﺮﺗ ماﺪﻧا ﯽﯾاﻮﻫ ﯽﻨﻌﻣ راد دﻮﺑ ) 1 (.
c
b
a
0 0.1 0.2 0.3 0.4 0.5 0.6 0.7 0.8 0.9
ﺪﻫﺎﺷ 150 300
ﻪﺗﻮﺑ ﮏﺗ ﮏﺸﺧ نزو)مﺮﮔ(
ﺪﯿﺳا ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ ﯽﻠﯿﻣ) مﺮﮔ رد ﻮﻠﯿﮐ مﺮﮔ كﺎﺧ (
ﻞﮑﺷ 3 . ﺮﺛا ﺮﻠﺧ ﮏﺸﺧ نزو ﺮﺑ ﮏﯿﻣﻮﯿﻫﺪﯿﺳا ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ ﺖﻈﻠﻏ
۴
ﯽﻠﮐ يﺮﯿﮔ ﻪﺠﯿﺘﻧ
ﺞﯾﺎﺘﻧ دﻮﺑ ﻦﯾا زا ﯽﮐﺎﺣ ﻖﯿﻘﺤﺗ ﻦﯾا هاﺮﻤﻫ ﻪﺑ ار ﺮﻠﺧ هﺎﯿﮔ ﯽﮑﯾژﻮﻟﻮﯿﺑ دﺮﮑﻠﻤﻋ دﻮﺒﻬﺑ ،ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ ﺪﯿﺳا ﯽﻓﺮﺼﻣ ﺮﯾدﺎﻘﻣ ﺶﯾاﺰﻓا ﻪﮐ
ﺖﺷاد سﺎﻧﻮﻣودﻮﺳ ﻪﯾﻮﺳ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ،هﺎﯿﮔ ﮏﺸﺧ و هزﺎﺗ نزو ناﺰﯿﻣ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ 169
دﻮﺑ . ﯽﻣ ﯽﻠﮐ رﻮﻄﺑ ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ ناﻮﺗ
يﺎﻫدﻮﮐ ﻪﮐ ﺖﻓﺮﮔ ﻪﺠﯿﺘﻧ حﺮﻄﻣ ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ يﺎﻫدﻮﮐ ياﺮﺑ ﻢﻬﻣ ﯽﻨﯾﺰﮕﯾﺎﺟ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ راﺪﯾﺎﭘ يزروﺎﺸﮐ رد ﺪﻨﻧاﻮﺗ ﯽﻣ ﯽﻟآ و ﯽﺘﺴﯾز
ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﮐ اﺮﭼ ﻫﺎﮐ ﻦﻤﺿ ﺎﻫدﻮﮐ ﻪﻧﻮﮔ ﻦﯾا زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﻫ ﻢﺘﺴﯿﺳﻮﮐا و ﺖﺴﯾز ﻂﯿﺤﻣ ﻪﺑ ندﺮﮐ دراو ﺐﯿﺳآ زا ،ﺪﯿﻟﻮﺗ يﺎﻫ ﻪﻨﯾﺰﻫ ﺶ
ﺪﯾﺎﻤﻧ ﯽﻣ يﺮﯿﮔﻮﻠﺟ .
ﻊﺑﺎﻨﻣ 1 (
،يراوﺰﺒﺳ س
. ، و ،ﯽﻋاﺰﺧ ح ر. .
، 1389 . ﺮﺛا لﻮﻠﺤﻣ ﯽﺷﺎﭘ حﻮﻄﺳ ﻒﻠﺘﺨﻣ ﺪﯿﺳا ﻣﻮﯿﻫ ﮏﯿ ﺮﺑ تﺎﯿﺻﻮﺼﺧ
،يﺪﺷر دﺮﮑﻠﻤﻋ ياﺰﺟا و
دﺮﮑﻠﻤﻋ مﺪﻨﮔ (Triticum aestivum L.) ﻢﻗر
زﺎﺘﺸﯿﭘ ي ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ. مﻮﺑ
ﺷ ﯽﺳﺎﻨ يزروﺎﺸﮐ . لﺎﺳ لوا . 2:
53 .
2 ( س ،تاوﺎﻤﺳ .
، و
،ﯽﺗﻮﮑﻠﻣ م . ، 1384 . تروﺮﺿ هدﺎﻔﺘﺳا زا ﺪﯿﺳا يﺎﻫ ﯽﻟآ ) ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ و ﮏﯾﻮﻟﻮﻓ ( رد ﺶﯾاﺰﻓا ﯽﻤﮐ و ﯽﻔﯿﮐ تﻻﻮﺼﺤﻣ
يزروﺎﺸﮐ ﻪﯾﺮﺸﻧ .
ﯽﻨﻓ تﺎﻘﯿﻘﺤﺗ كﺎﺧ و بآ . 463 : 13 - 1.
3 ( ب ،ﺮﺛﻮﮐ . ف ،ﻢﻈﻋا و ، .
، 1364 . مﺪﻨﮔ رﺬﺑ ﺪﺷر يور ﺪﯿﺳا ﮏﯿﻣﻮﯿﻫ ﺮﺛا هﺎﯿﮔ .
ﻨﺷ ﯽﺑﺮﺠﺗ و ﯽﻄﯿﺤﻣ ﯽﺳﺎ .
25 : 252 - 245 .
4) Azam, F., and K. A. Mauk. 1983. Effect of humic acid soaking on seedling growth of wheat (Triticum aestivum L.) under different conditions. Pak. J. Bot. 15: 31-38.
5) Banchio, E., Bogino, PC., Zygadlo, J. and Giordano, W., 2008. Plant growth promoting rhizobacteria improve growth and essential oil yield in Organum majoranaL. 36: 766-771.
6) Hani, A., Beauchamp, C.J., Goussard, N., Chabot, R., and Lalande, R., 1998. Potential of Rhizobium and Bradyrhizobium species as plant growth promoting rhizobacteria on non- legumes: Effect on radishes (Raphanus sativus L.). Plant Soil. 204: 57-67.
7) Muehlbauer, F.J., and Tullu, A., 1997. NewCROP FactSHEET – Lathyrus sativus L. Internet publication.http://www.hort.purdue.edu/newwcr op/cropFactsh eets/graaspea.html.
8) Sindhu S.S., Sunjea S., Goel A.K., Permar N., and Dadarwal K.R., 2002. Plant growth promoting effect of Pseudomonas sp. On co inoculation with Mesorhizobium sp. Cicer strain under sterile and wilt sick soil conditions. Applied Soil Ecology. 19: 57-64.
9) Son, T.T.N., Diep, C.N., and Giang, T.T.M., 2006. Effect of bradyrhizobia and phosphate solubilizing bacteria application on Soybean in rotational system in the Mekong delta. 14: 48- 57.
10) Zahir, A.Z., Arshad, M., and Frankenberger, W.F., 2004. Plant growth promoting rhizobacteria:
applications and perspectives in agriculture. Journal Agronomy Science. 81: 97-168.
