1
شور تاﺮﺛا شاﺮﺧ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
ﻪﻧاﻮﺟ ﺮﺑ ﯽﮑﯾﺰﯿﻓ ﯽﻫد ﺎﻨﺣ لﺎﻬﻧاد ﻪﯿﻟوا ﺪﺷر و رﺬﺑ ﯽﻧز
(Lawsonia inermis)
هداز ﯽﺟﺎﺣ يﺮﺒﮐ ،1
ﯽﯾﺎﺑﺎﺑ اﺮﻫز
*
،2
يرﺪﯿﺣ رﺎﺘﺨﻣ
3
1.
يﻮﺠﺸﻧاد ﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ
، ﺸﮐ هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﻧﺎﺒﻏﺎﺑ هوﺮﮔ نﺎﺘﺳزﻮﺧ ﻦﯿﻣار ﯽﻌﯿﺒﻃ ﻊﺑﺎﻨﻣ و يزروﺎ
2.
يﻮﺠﺸﻧاد ﺪﺷرا ﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ
ﺸﮐ هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﻧﺎﺒﻏﺎﺑ هوﺮﮔ نﺎﺘﺳزﻮﺧ ﻦﯿﻣار ﯽﻌﯿﺒﻃ ﻊﺑﺎﻨﻣ و يزروﺎ
لﻮﺌﺴﻣ هﺪﻨﺴﯾﻮﻧ :
3.
ﺸﮐ هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﻧﺎﺒﻏﺎﺑ هوﺮﮔ رﺎﯾدﺎﺘﺳا نﺎﺘﺳزﻮﺧ ﻦﯿﻣار ﯽﻌﯿﺒﻃ ﻊﺑﺎﻨﻣ و يزروﺎ
هﺪﯿﮑﭼ فﺪﻫ ﺶﯾﺎﻣزآ ﺮﺿﺎﺣ ﯽﺳرﺮﺑ شور ﺮﺛا يﺎﻫ ﯽﻫد شاﺮﺧ ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻪﻧاﻮﺟ ﺮﺑ رﺬﺑ
ﺎﻨﺣ هﺎﯿﮔ رﺬﺑ ﯽﻧز (Lawsonia inermis
دﻮﺑL.) . نﺎﻣز رد ﺎﻫرﺬﺑ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
) 24 ، 48 ﺎﯾ 72 ﺖﻋﺎﺳ ( ﺪﻧﺪﺷ هﺪﻧﺎﺴﯿﺧ مﺮﮔ بآ ﺎﯾ ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد .
ﺖﺴﯾود ﯽﭽﯿﻗ ﻪﻠﯿﺳو ﻪﺑ رﺬﺑ
ﻏﺎﺑ ﺪﻧﺪﺷ ﯽﻨﯿﭼ كﻮﻧ ﯽﻧﺎﺒ .
ﻞﻣﺎﺷ ﺶﯾﺎﻣزآ ﺪﻫﺎﺷ رﺎﻤﯿﺗ 200
ﺎﯾ و مﺮﮔ بآ ،ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ نوﺪﺑ رﺬﺑ دﻮﺑ ﯽﻨﯿﭼ كﻮﻧ
. زا ﺪﻌﺑ
رﺎﻤﯿﺗ مﺎﺠﻧا ﺎﻫ
ﺶﯾد يﺮﺘﭘ رد ﺎﻫرﺬﺑ ، يﺎﻫ
9 يﺮﺘﻣ ﯽﺘﻧﺎﺳ ﯽﻓﺎﺻ ﺬﻏﺎﮐ يور
بﻮﻃﺮﻣ ﺪﻧﺪﺷ هداد راﺮﻗ .
ًﻼﻣﺎﮐ حﺮﻃ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺶﯾﺎﻣزآ
راﺮﮑﺗ رﺎﻬﭼ ﺎﺑ ﯽﻓدﺎﺼﺗ )
راﺮﮑﺗ ﺮﻫ 50 رﺬﺑ ( ﺪﺷ مﺎﺠﻧا . ﯽﻨﻌﻣ ﺮﺛا ﯽﻫد شاﺮﺧ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ داد نﺎﺸﻧ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻪﻧاﻮﺟ ﺪﺻرد ﺮﺑ يراد
،ﯽﻧز
و ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ﺖﻋﺮﺳ يﺎﻫ ﺺﺧﺎﺷ
ﺪﺷر ﺎﻨﺣ يﺎﻫ ﻪﭽﻫﺎﯿﮔ ﺪﻨﺘﺷاد
. ﻪﻧاﻮﺟ ﺪﺻرد ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ ،ﯽﻨﯿﭼ كﻮﻧ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ رد ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ ﯽﻧز
ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ )
تﺪﻣ ﻪﺑ 72 ﺖﻋﺎﺳ ( مﺮﮔ بآ ﺎﯾ )
تﺪﻣ ﻪﺑ 24 ﺳ ﺖﻋﺎ ( دﻮﺑ . ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ ﺎﯾ ﯽﻨﯿﭼ كﻮﻧ )
ﻪﺑ
تﺪﻣ 72 ﺖﻋﺎﺳ ( ﻪﻧاﻮﺟ ﺖﻋﺮﺳ ﺶﯾاﺰﻓا ﺐﺒﺳ ﺪﯾدﺮﮔ ﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺮﯾﺎﺳ ﺎﯾ و ﺪﻫﺎﺷ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﯽﻧز
. ﻪﺸﯾر و هرﺎﺴﺧﺎﺷ لﻮﻃ لﺎﻬﻧاد ﻪﭼ
ﺎﻨﺣ يﺎﻫ
ﯽﻨﻌﻣ رﻮﻃ ﻪﺑ ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﺖﺤﺗ يراد
. ﻪﺸﯾر لﻮﻃ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ ﺗ رد ﻪﭼ ﻪﻗﺎﺳ و ﻪﭼ
رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ رﺎﻤﯿ
مﺮﮔ بآ ) تﺪﻣ ﻪﺑ 72 ﺖﻋﺎﺳ ( ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ شور ﺎﯾ )
تﺪﻣ رد 72 ﺖﻋﺎﺳ ( مﺮﮔ بآ و )
تﺪﻣ رد 24 ﺖﻋﺎﺳ ( ﺖﺷاد دﻮﺟو .
و ددﺮﮔ ﯽﻣ ﺎﻨﺣ هﺎﯿﮔ رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ﻊﻧﺎﻣ رﺬﺑ ﻪﺘﺳﻮﭘ رد دﻮﺟﻮﻣ هﺪﻧرادزﺎﺑ داﻮﻣ و رﺬﺑ ﻢﯿﺨﺿ ﻪﺘﺳﻮﭘ داد نﺎﺸﻧ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺖﺷﺎﮐ زا ﻞﺒﻗ
ﺎﻨﺣ يﺎﻫرﺬﺑ اﺮﺧ
ﯽﻫد ش رﺬﺑ ﺶﺷﻮﭘ ﯽﮑﯿﻧﺎﮑﻣ فﺬﺣ ترﻮﺻ ﻪﺑ لﺎﻬﻧاد ﻪﯿﻟوا ﺪﺷر و رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ دﻮﺒﻬﺑ رد
ﺛﻮﻣ ﺮ ﯽﻣ ﺪﺷﺎﺑ .
هژاو ﺪﯿﻠﮐ :
ﺎﻨﺣ (Lawsonia inermis) ﯽﻫد شاﺮﺧ ،رﺬﺑ ،ﺮﯿﺜﮑﺗ ،
ﻪﻣﺪﻘﻣ
هﺎﯿﮔ ﺎﻨﺣ (Lawsonia inermis) هداﻮﻧﺎﺧ زا
Lythraceae ،
ﻪﭽﺘﺧرد ﮏﯾ ﮏﭼﻮﮐ ﺖﺧرد ﺎﯾ
ﺮﻏ بﻮﻨﺟ و ﺎﻘﯾﺮﻓآ لﺎﻤﺷ ﯽﻣﻮﺑ ﺎﯿﺳآ ب
گﺮﺑ ﯽﯾوراد تﺎﺒﯿﮐﺮﺗ زا هدﺎﻔﺘﺳا رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ ﻪﮐ ﺪﺷﺎﺑ ﯽﻣ ﺎﻫ
ﯽﺘﻨﺳ ﯽﺸﯾارآ داﻮﻣ ﻪﯿﻬﺗ ﺎﯾ و ﯽﻣ ﺖﺸﮐ
ﻪﺸﯾر ،ﻪﻗﺎﺳ ﺖﺳﻮﭘ ﻪﭼﺮﮔا ،ددﺮﮔ ،ﺎﻫ
ﻞﮔ ﯽﻣ راﺮﻗ هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ ﯽﺘﻨﺳ ﺐﻃ رد ﺰﯿﻧ نآ يﺎﻫرﺬﺑ و ﺎﻫ دﺮﯿﮔ
. دﻮﺷ ﯽﻣ مﺎﺠﻧا رﺬﺑ ﻪﻠﯿﺳو ﻪﺑ يرﺎﺠﺗ ﺖﺸﮐ ياﺮﺑ ﺎﻨﺣ هﺎﯿﮔ ﺮﯿﺜﮑﺗ
دﺮﺑرﺎﮐ رد ﯽﻟو دﻮﺷ ﯽﻣ مﺎﺠﻧا ﻪﻤﻠﻗ ﺎﺑ ﺮﯿﺜﮑﺗ ،ﻦﯿﭼﺮﭘ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﯽﺘﻨﯾز
. يرادﺮﺑ هﺮﻬﺑ ﺮﻤﻋ ﺶﯾاﺰﻓا و يرﺬﺑ نﺎﻫﺎﯿﮔ ﺮﺗ ﯽﻧﻻﻮﻃ ﺎﻘﺑ ﺖﻠﻋ ﻪﺑ
راﺮﻗ ﻪﺟﻮﺗ درﻮﻣ ﺮﺘﺸﯿﺑ رﺬﺑ ﺎﺑ ﺮﯿﺜﮑﺗ ،هﺎﯿﮔ زا يدﺎﺼﺘﻗا ﯽﻣ
رﺬﺑ ﺖﺨﺳ ﻪﺘﺳﻮﭘ دﻮﺟو ﻞﯿﻟد ﻪﺑ ﯽﻟو ،دﺮﯿﮔ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ نﺎﻣز نﺪﺷ ﯽﻧﻻﻮﻃ و
زا ﺮﺘﻤﮐ ﺎﻫرﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ناﺰﯿﻣ 20
% ﺪﺷﺎﺑ ﯽﻣ . مﺎﺠﻧا يدوﺪﺤﻣ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﺎﻨﺣ رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ﺮﺑ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺮﯿﺛﺎﺗ ﻪﻨﯿﻣز رد
ﺖﺳا هﺪﯾدﺮﮔ .
نارﺎﮑﻤﻫ و لﻻ )
2007 ( ،ﻪﻘﯿﻗد هد تﺪﻣ ﻪﺑ ﻦﺷ ﺎﺑ ﯽﻫد شاﺮﺧ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺮﺛا تﺪﻣ ﻪﺑ مﺮﮔ بآ رد نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ
72 ،ﺖﻋﺎﺳ
ﯾﺮﻠﮐ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺎﯾ و ﮏﯾرﺪﯾﺮﻠﮐ ﺪﯿﺳا ،ﮏﯾرﻮﻔﻟﻮﺳ ﺪﯿﺳا ﺎﺑ ﯽﻫد شاﺮﺧ ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ ﺪﯾﺮﻠﮐ ﺎﯾ و ﻢﯾﺪﺳ ﺪ
) 5 ﺪﺻرد ( ﻢﯿﺴﻠﮐ ﺪﯾﺮﻠﮐ ﺎﯾ و )
ﮏﯾ
ﺪﺻرد ( تﺪﻣ ﻪﺑ بآ رد نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ ،ﻢﯾﺪﺳ ﺪﯾﺮﻠﮐ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ ﺪﻧداد شراﺰﮔ و هداد راﺮﻗ ﯽﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ﺎﻨﺣ رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ﺮﺑ ار
72 ﺪﻨﺘﺷاد ﺎﻨﺣ هﺎﯿﮔ رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ﺮﺑ ار ﺮﯿﺛﺎﺗ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ ﻦﺷ ﺎﺑ ﯽﻫد شاﺮﺧ ﺎﯾ و ﺖﻋﺎﺳ .
2
ﺗ ﺎﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ﺮﺑ ﯽﮑﯾﺰﯿﻓ ﯽﻫد شاﺮﺧ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺮﺛا ﺮﺿﺎﺣ ﺶﯾﺎﻣزآ رد ،ﺎﻨﺣ رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ درﻮﻣ رد ﯽﻓﺎﮐ تﺎﻋﻼﻃا دﻮﺟو مﺪﻋ ﻪﺑ ﻪﺟﻮ
ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﯽﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ﺎﻨﺣ هﺎﯿﮔ يﺎﻫ لﺎﻬﻧاد ﺪﺷر و رﺬﺑ .
ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻪﻧاﻮﺟ ﺪﺻرد ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ كﻮﻧ رﺎﻤﯿﺗ رد ﺎﻨﺣ رﺬﺑ ﯽﻧز
ﺖﺷاد دﻮﺟو رﺬﺑ ﯽﻨﯿﭼ )
5/
68 ﺪﺻرد ( د ﺎﺑ ﻪﮐ ﻪﻧاﻮﺟ ﺪﺻر رد رﺬﺑ ﯽﻧز
ﺪﻫﺎﺷ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ )
5/
59 ﺪﺻرد ( تﺪﻣ ﻪﺑ مﺮﮔ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ ، 24
تﺪﻣ ﻪﺑ ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ ﺎﯾ و ﺖﻋﺎﺳ 72
ﺖﻋﺎﺳ ) ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ 5/
64
و 5/
63 ﺪﺻرد ( ﯽﻨﻌﻣ رﻮﻃ ﻪﺑ ﯽﻟو ﺖﺷاﺪﻧ يراد ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﻪﻧاﻮﺟ ﺪﺻرد زا ﺮﺘﺸﯿﺑ يراد
دﻮﺑ ﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺮﯾﺎﺳ رد ﯽﻧز .
ﺪﺻرد ﻦﯾﺮﺘﻤﮐ
ﻪﻧاﻮﺟ ﺬﺑ ﯽﻧز تﺪﻣ ﻪﺑ مﺮﮔ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ رﺎﻤﯿﺗ رد ﺰﯿﻧ ﺎﻨﺣ ر 72
ﺖﺷاد دﻮﭼو ﺖﻋﺎﺳ )
5/
48 ﺪﺻرد ( رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ﺪﺻرد ﺎﺑ ﻪﮐ
تﺪﻣ ﻪﺑ مﺮﮔ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ رد 48
ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ ،ﺖﻋﺎﺳ ﻪﺑ
تﺪﻣ 24 ﺎﯾ و 48 ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﺖﻋﺎﺳ
ﺖﺷاﺪﻧ يراد )
ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ 58 و 5/
57 ﺪﺻرد ( ﮐ ﯽﻟو دﻮﺑ ﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺮﯾﺎﺳ رد رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ﺪﺻرد زا ﺮﺘﻤ .
ﻪﻧاﻮﺟ نﺎﻣز ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ ﺖﺷاد دﻮﺟو ﺪﻫﺎﺷ رﺎﻤﯿﺗ رد ﯽﻧز
) 45 /6 زور ( ﻪﻧاﻮﺟ نﺎﻣز ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﺎﺑ ﻪﮐ بآ رد نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ رﺎﻤﯿﺗ رد ﯽﻧز
تﺪﻣ ﻪﺑ ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ 24
ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﺖﻋﺎﺳ ﺖﺷاﺪﻧ يراد
) 09 /6 زور ( ﯿﮕﻧﺎﯿﻣ زا ﺮﺘﺸﯿﺑ يراد ﯽﻨﻌﻣ رﻮﻃ ﻪﺑ ﯽﻟو ﻪﻧاﻮﺟ نﺎﻣز ﻦ
ﺮﯾﺎﺳ رد ﯽﻧز
دﻮﺑ ﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ .
ﻪﻧاﻮﺟ نﺎﻣز ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﻦﯾﺮﺘﻤﮐ كﻮﻧ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ رد ﯽﻧز
تﺪﻣ ﻪﺑ ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ ،رﺬﺑ ﯽﻨﯿﭼ 72
ﺎﯾ 48 ﺖﻋﺎﺳ
ﻪﻧاﻮﺟ نﺎﻣز ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﺎﺑ ﻪﮐ ﺖﺷاد دﻮﺟو تﺪﻣ ﻪﺑ مﺮﮔ بآ رد نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ رﺎﻤﯿﺗ رد ﯽﻧز
72 ﺮﺘﻤﮐ ﯽﻟو ﺪﻨﺘﺷاﺪﻧ يراد ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﺖﻋﺎﺳ
زا ﻪﻧاﻮﺟ نﺎﻣز ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ دﻮﺑ ﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺮﯾﺎﺳ رد ﯽﻧز
.
ﻪﻧاﻮﺟ ﺖﻋﺮﺳ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ كﻮﻧ رﺎﻤﯿﺗ رد ﯽﻧز
ﻪﻧاﻮﺟ ﺖﻋﺮﺳ ﺎﺑ ﺎﻬﻨﺗ ﻪﮐ ﺖﺷاد دﻮﺟو رﺬﺑ ﯽﻨﯿﭼ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ رﺎﻤﯿﺗ رد رﺬﺑ ﯽﻧز
تﺪﻣ ﻪﺑ ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ 72
ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﺖﻋﺎﺳ ﻪﻧاﻮﺟ ﺖﻋﺮﺳ زا ﺮﺘﺸﯿﺑ ﯽﻟو ﺖﺷاﺪﻧ يراد
دﻮﺑ ﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺮﯾﺎﺳ رد رﺬﺑ ﯽﻧز .
ﺖﻋﺮﺳ ﻦﯾﺮﺘﻤﮐ
ﻪﻧاﻮﺟ ﺴﯿﺧ ،ﺪﻫﺎﺷ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ رد رﺬﺑ ﯽﻧز تﺪﻣ ﻪﺑ ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎ
24 تﺪﻣ ﻪﺑ مﺮﮔ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ ﺎﯾ و ﺖﻋﺎﺳ 24
دﻮﺑ ﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺮﯾﺎﺳ زا ﺮﺘﻤﮐ يراد ﯽﻨﻌﻣ رﻮﻃ ﻪﺑ ﻪﮐ ﺖﺷاد دﻮﺟو ﺖﻋﺎﺳ .
ﻪﻗﺎﺳ لﻮﻃ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ تﺪﻣ ﻪﺑ ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ رﺎﻤﯿﺗ رد ﻪﭼ
24 ﺖﺷاد دﻮﺟو ﺖﻋﺎﺳ )
4/
15 ﺮﺘﻣ ﯽﻠﯿﻣ ( رﻮﻃ ﻪﺑ ﺎﻬﻨﺗ ﻪﮐ
ﺑ يراد ﯽﻨﻌﻣ ﻪﻗﺎﺳ لﻮﻃ زا ﺮﺘﺸﯿ
تﺪﻣ ﻪﺑ ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ رد ﻪﭼ 72
ﺖﻋﺎﺳ ) 68 / 12 ﺮﺘﻣ ﯽﻠﯿﻣ ( رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ ،
تﺪﻣ ﻪﺑ مﺮﮔ بآ رد 24
ﺖﻋﺎﺳ ) 18 / 12 ﺮﺘﻣ ﯽﻠﯿﻣ ( كﻮﻧ رﺎﻤﯿﺗ ﺎﯾ و رﺬﺑ ﯽﻨﯿﭼ
) 88 / 10 ﺮﺘﻣ ﯽﻠﯿﻣ ( دﻮﺑ ﺮﯾﺎﺳ رد ﻪﭼ ﻪﻗﺎﺳ لﻮﻃ ﺎﺑ ﯽﻟو
ﺖﺷاﺪﻧ يراد ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ .
ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ ﻪﺸﯾر لﻮﻃ تﺪﻣ ﻪﺑ مﺮﮔ بآ رﺎﻤﯿﺗ رد ﻪﭼ
72 ﺖﺷاد دﻮﺟو ﺖﻋﺎﺳ )
85 /5 ﺮﺘﻣ ﯽﻠﯿﻣ ( ﻪﺸﯾر لﻮﻃ ﺎﺑ ﻪﮐ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ رد ﻪﭼ
تﺪﻣ ﻪﺑ ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ 72
تﺪﻣ ﻪﺑ مﺮﮔ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ رﺎﻤﯿﺗ و ﺖﻋﺎﺳ 24
ﺖﺷاﺪﻧ يراد ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﺖﻋﺎﺳ
) ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ 23 /5 و 1/
5 ﺮﺘﻣ ﯽﻠﯿﻣ ( لﻮﻃ زا ﺮﺘﺸﯿﺑ ﯽﻟو ﻪﺸﯾر
دﻮﺑ ﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺮﯾﺎﺳ رد ﻪﭼ .
ﻪﺸﯾر لﻮﻃ ﻦﯾﺮﺘﻤﮐ كﻮﻧ رﺎﻤﯿﺗ رد ﻪﭼ
رﺬﺑ ﯽﻨﯿﭼ
ﺖﺷاد دﻮﺟو )
75 /2 ﺮﺘﻣ ﯽﻠﯿﻣ ( ﻪﺸﯾر لﻮﻃ ﺎﺑ ﺎﻬﻨﺗ ﻪﮐ تﺪﻣ ﻪﺑ ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ رد ﻪﭼ
48 نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ ﺎﯾ و ﺖﻋﺎﺳ
تﺪﻣ ﻪﺑ مﺮﮔ بآ رد رﺬﺑ 48
ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﺖﻋﺎﺳ ﺖﺷاﺪﻧ يراد
) ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ 45 /4 و 78 /3 ﻠﯿﻣ ﺮﺘﻣ ﯽ ( ﯽﻨﻌﻣ رﻮﻃ ﻪﺑ ﯽﻟو زا ﺮﺘﻤﮐ يراد
ﻪﺸﯾر لﻮﻃ دﻮﺑ ﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺮﯾﺎﺳ رد ﻪﭼ
. نزو ﺮﺑ يراد ﯽﻨﻌﻣ ﺮﺛا ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ ﺎﯾ مﺮﮔ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ ﺎﯾ رﺬﺑ ﯽﻨﯿﭼ كﻮﻧ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ
ﻪﻗﺎﺳ ﮏﺸﺧ ﺖﺷاﺪﻧ ﻪﭼ
.
3
لوﺪﺟ 2 - ﺺﺧﺎﺷ ﺮﺑ مﺮﮔ بآ ﺎﯾ و ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ ،رﺬﺑ ﯽﻨﯿﭼ كﻮﻧ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺮﺛا ﺟ يﺎﻫ
ﻪﻧاﻮ ﺎﻨﺣ ﻪﭽﻫﺎﯿﮔ ﺪﺷر و رﺬﺑ ﯽﻧز
ﺪﻫﺎﺷ كﻮﻧ
ﯽﻨﯿﭼ
ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ
مﺮﮔ بآ
24 48
72 24
48 72
ﻪﻧاﻮﺟ ﯽﻧز ) (٪ 50
/ 59 ab 50
/ 68 a 00
/ 58 bc 50
/ 57 bc 50
/ 63 ab 50
/ 64 ab 00
/ 58 bc 50
/
48 c
ﻪﻧاﻮﺟ نﺎﻣز ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﯽﻧز
) زور ( 445
/6 a 327
/4 d 085
/6 ab 658
/4 d 363
/4 d 930
/5 b 198
/5 c 747
/4 cd
ﻪﻧاﻮﺟ ﺖﻋﺮﺳ ﯽﻧز
1542 /0 e 2325
/0 a 1625
/0 e 2150
/0 bc 2225
/0 ab 1650
/0 e 1875
/0 d 2050
/0 c
ﻪﺸﯾر لﻮﻃ ﻪﭼ
) ﯽﻠﯿﻣ ﺮﺘﻣ 775
/3 cd 750
/2 e 450
/4 bc 825
/2 e 225
/5 ab 100
/5 ab 575
/3 de 850
/5 a
ﻪﻗﺎﺳ لﻮﻃ ﻪﭼ
) ﯽﻠﯿﻣ -
ﺮﺘﻣ ( 55
/ 13 ab 88
/ 10 c 40
/ 15 a 90
/ 12 abc 68
/ 12 bc 18
/ 12 bc 38
/ 13 abc 05
/ 13 abc
ﻪﻗﺎﺳ ﮏﺸﺧ نزو ﻪﭼ
) مﺮﮔ ( 75
/4 a 50
/4 a 25
/5 a 25
/7 a 25
/5 a 25
/6 a 25
/4 a 00
/6 a
* ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﻒﯾدر ﺮﻫ رد ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ كﺮﺘﺸﻣ فﺮﺣ ﮏﯾ ﻞﻗاﺪﺣ ياراد يﺎﻫ
ﺢﻄﺳ رد يراد 5
نﻮﻣزآ٪ ﺪﻧراﺪﻧLSD
.
ﺚﺤﺑ داد نﺎﺸﻧ ﺮﺿﺎﺣ ﺶﯾﺎﻣزآ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺗ
دﻮﺑ ﺮﺛﻮﻣ ﺎﻨﺣ رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ﺶﯾاﺰﻓا رد رﺬﺑ ﯽﻨﯿﭼ كﻮﻧ رﺎﻤﯿ .
زا ﯽﮑﯾ ﺖﺨﺳ ﻪﺘﺳﻮﭘ دﻮﺟو ﻻﺎﻤﺘﺣا
كﻮﻧ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﯽﻫد شاﺮﺧ يﺎﻫ شور ﺖﺒﺜﻣ ﺮﯿﺛﺎﺗ درﻮﻣ رد ﺶﯾﺎﻣزآ ﻦﯾا ﺞﯾﺎﺘﻧ و ﺪﺷﺎﺑ ﯽﻣ ﺎﻨﺣ رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ندﻮﺑ ﻦﯿﯾﺎﭘ ﻞﯾﻻد ﻪﻧاﻮﺟ دﻮﺒﻬﺑ ﺮﺑ مﺮﮔ بآ ﺎﯾ ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ ﺎﯾ و ﯽﻨﯿﭼ ﻪﻧاﺮﻤﻫ ﻪﺑ ﻪﺘﺳﻮﭘ دﻮﮐر داد نﺎﺸﻧ ﺎﻨﺣ يﺎﻫ لﺎﻬﻧاد ﺪﺷر و رﺬﺑ ﯽﻧز
ﺪﺷﺎﺑ ﯽﻣ ﺎﻨﺣ رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ زا ﺖﻌﻧﺎﻤﻣ ﻢﻬﻣ ﻞﯾﻻد زا هﺪﻧرادزﺎﺑ داﻮﻣ .
نارﺎﮑﻤﻫ و لﻻ )
2007 ( رد رﺬﺑ يﻮﺷﻮﺘﺴﺷ ﺪﻧداد شراﺰﮔ ﺰﯿﻧ
رﻮﻔﻟﻮﺳ ﺪﯿﺳا زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ ﯽﻫد شاﺮﺧ ﯽﻟو دﻮﺑ ﺮﺛﻮﻣ ﺎﻨﺣ رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ دﻮﺒﻬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ دﻮﺒﻬﺑ رد ﮏﯾرﺪﯾﺮﻠﮐ ﺪﯿﺳا ﺎﯾ ﮏﯾ
دﻮﺒﻧ ﺮﺛﻮﻣ ﺎﻨﺣ هﺎﯿﮔ رﺬﺑ .
ﺪﻧداد نﺎﺸﻧ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻦﯿﻨﭼ ﻢﻫ نﺎﻣز تﺪﻣ ﻪﺑ مﺮﮔ بآ ﺎﯾ ﯽﻟﻮﻤﻌﻣ بآ رد ﺎﻨﺣ رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ
24 ، 48 ﺎﯾ
72 ﻪﺑ ﺖﻋﺎﺳ ﻃ اﺮﻗ ﺮﯿﺛﺎﺗ ﺖﺤﺗ ار ﺎﻨﺣ يﺎﻫ لﺎﻬﻧاد ﻪﭼ ﻪﻗﺎﺳ و ﻪﭼ ﻪﺸﯾر ﺪﺷر ﺎﯾ و رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ يراد ﯽﻨﻌﻣ رﻮ داد ر
. ﻪﮑﻨﯾا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ
ﺖﺷاد ﯽﻔﻨﻣ ﺮﯿﺛﺎﺗ هزﻮﻨﯿﻣﻮﮕﻟ هداﻮﻧﺎﺧ نﺎﻫﺎﯿﮔ ﯽﺧﺮﺑ ﺪﺷر و رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ﺮﺑ ﺎﻨﺣ هﺎﯿﮔ رﺬﺑ هرﺎﺼﻋ ﺖﺳا هﺪﯾدﺮﮔ شراﺰﮔ )
و لﺎﻣﺎﯾروﺎﮐ
،نارﺎﮑﻤﻫ 2013 ( هﺪﻧرادزﺎﺑ ﺮﺛا ﺪﻧاﻮﺗ ﯽﻣ ﺖﺸﮐ ﻂﯿﺤﻣ رد رﺬﺑ ﻪﺘﺳﻮﭘ رد دﻮﺟﻮﻣ داﻮﻣ نﺪﺷ ﺎﻫر ﻻﺎﻤﺘﺣا دﻮﻤﻧ يﺮﯿﮔ ﻪﺠﯿﺘﻧ ناﻮﺗ ﯽﻣ ، ﺮﺑ
و ﺪﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ﺎﻨﺣ هﺎﯿﮔ رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ﺖﯿﻤﻫا ﺖﺳا مزﻻ ﺪﺳر ﯽﻣ ﺮﻈﻧ ﻪﺑ
رﺬﺑ نﺪﻧﺎﺴﯿﺧ شور ﺮﯿﺛﺎﺗ و بآ رد ﺎﻨﺣ
داﻮﻣ يﻮﺸﺘﺴﺷ
دﺮﯿﮔ راﺮﻗ ﻪﺟﻮﺗ درﻮﻣ ﺎﻨﺣ رﺬﺑ ﯽﻧز ﻪﻧاﻮﺟ ﺮﺑ ﺎﻬﻧآ ﺮﯿﺛﺎﺗ ﺶﻫﺎﮐ و رﺬﺑ ﻪﺘﺳﻮﭘ رد دﻮﺟﻮﻣ .
داﻮﻣ ﻦﯾا تاﺮﯿﯿﻐﺗ ددﺮﮔ ﯽﻣ دﺎﻬﻨﺸﯿﭘ ﻦﯿﻨﭼ ﻢﻫ
ﺘﺴﺷ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ نﺎﻣز ﯽﻃ ﻪﻧاﻮﺟ ﺮﺑ نآ ﺮﯿﺛﺎﺗ و رﺬﺑ يﻮﺸﺘﺴﺷ رﺎﻤﯿﺗ ياﺮﺑ مزﻻ نﺎﻣز ﺮﺘﻬﺑ ناﻮﺘﺑ ﺎﺗ دﺮﯿﮔ راﺮﻗ ﯽﺳرﺮﺑ درﻮﻣ رﺬﺑ يﻮﺸ
دﻮﻤﻧ ﯽﺑﺎﯾزرا ار ﺎﻨﺣ رﺬﺑ ﯽﻧز .
ﻊﺑﺎﻨﻣ 1. Kaveriammal, S., Geethambiagia, S. and Subramani. 2013. Phytotoxicity effects of
Lawsonia Inermis on the seed germination and growth performance of selected pulses.
International Journal of Research in Botany, 3(1): 23-26.
2. Lal, G., Roy, P. K. and Singh, Y. V. 2007. Effect of different treatments on germination behaviour of henna (Lawsonia inermis L.) seeds. SAARC Journal of Agriculture. 5 (2): 69- 76.
