Anthropological Tension: the Question of Human Essence and Metaphysics of Subjectivity in Kant
Ehsan Karimi Torshizi
PhD Graduate of Philosophy, Allameh Tabataba’I u University Shahin Aavani
Associated Professor of western philosophy, Iranian Institute of Philosophy Received: 25 September 2021
Accepted: 13 February 2022
Abstract
It is widely known that Kant refers all the three basic problems of philosophy to the single ultimate question “what is man?”, the task of finding a solution for which is assigned to the philosophical anthropology.
One considers Critique of Pure Reason in this regard, however, one surprisingly finds that this question is entirely absent from Kant’s own magnum opus. By its very nature indeed, transcendental philosophy is incapable of arising this question thus formulated, since it eventually leads to a subject, not to a human being. Heidegger’s exegetical reading of Kant notwithstanding, one should not simply conclude, however, that the question of the essence of man eventuates by Kant in the formation of a metaphysics of subjectivity. Kant’s doctrine of transcendental unity of apperception is not so much a subject-centered metaphysical theory, of the sort that Heidegger assumes, as it denotes a transcendental formulation of Kant’s general anthropological conception. What lies at the core of this anthropological view is the twofoldness of human place in cosmos, in terms of which the tension between the marginality and, simultaneously, centrality of man in relation to the world can be articulated. We refer to this anthropological conception as “anthropological tension”, due to the irreducible duality that lies at its core.
Keywords: Anthropology, Kant, Subject, Metaphysics of Subjectivity, Heidegger, Daseinsanalysis, Anthropological Tension.
،هفسلف لاس 20
، ۀرامش 1
، یپایپ 38
، راهب و ناتسبات 1401
10.22059/jop.2022.308824.1006544 Print ISSN: 2008-1553 --
Online ISSN: 2716-9748 https://jop.ut.ac.ir
ناسنا شنت یتخانش
؛ تاذ زا شسرپ ِکیزیفاتم و ناسنا
هتیویتکژبوس دزن
تناک
یزیشرت یمیرک ناسحا
*
شناد فسلف یرتکد ۀتخومآ ۀ
ییابطابط هملاع هاگشناد یناوعا نیهش
رایشناد فسلف هورگ ۀ برغ سسؤم ۀ کح یشهوژپ م فسلف و ت ۀ ناریا
ص زا(
133 ات 150 )
:هلاقم تفايرد خيرات 3
/ 7 / 1400 :هلاقم شريذپ خيرات ، 24
/ 11 / 1400
یملع - یشهوژپ
هدیکچ
هس ره تناک ۀلئسم
هلئسم هب ار هفسلف یساسا یياهن و هناگي یا
(
؟تسیچ ناسنا )
یمزاب رب ار نآ ّلح و دنادرگ ۀدهع
ناسنا یم یفسلف یسانش مهم رد ديد نيا زا رگا ،یراب .دراذگ
،تناک یفسلف رثا نيرت ینعي
ضحم لقع یداقن رظن
،شسرپ نيا هک تسا یتفگش یاج ،مینک تسد
تروص نيا اب مک تسا بياغ نآ زا ،یدنب
؛ یاضتقا ،هتبلا ۀفسلف
شسرپ نيا هک تسا نیمه یيلاعتسا
، دشابن حرط لباق نآ رد ًاساسا یوهام تروص نيدب ؛
ارچ یيلاعتسا رکف ریس هک
یم یهتنم هژوس هب ماجنارس وش
هب اما .ناسنا هن و د هک درک نامگ ديابن ،تناک زا رگدياه شناوخ مغر
یو تاذ زا شسرپ
تیبثت تهج رد ماجنارس ار ناسنا کي
یم نايرج هب هتيویتکژبوس کيزیفاتم .دزادنا
ِکاردا ِیيلاعتسا ِتدحو ۀزومآ
یناسفن تناک
، هن يرظن کي رگنایب اهنت ۀ
روحم رب یکيزیفاتم هژوس
تروص هکلب ،تسین یلک هاگديد یدنب
ناسنا تناک یتخانش تسا
رتسب رد ۀفسلف یيلاعتسا و رد بوچراچ لقع
،یرظن هک تروص لماکتم نآ رد
ناسنا یسانش یقلاخا وا رولبت هتفاي تسا . ۀتسه ناسنا هاگديد نيا یزکرم ناگود ِعقوم ار یتخانش
ۀ ناهیک رد ناسنا
یم لیکشت دهد ، هک بسح رب یم نآ ناوت و تيزکرم نایم شنت مه
نامز
، هیشاح یا ناهج هب تبسن وا عقوم ندوب ار
رد
تساکورف یريذپان شا درک نایب اسنا هاگديد نيا . ن
زا ار تناک یتخانش تساکورف یگناگود تهج
ريذپان هتفهن ،نآ رد
« ناسنا شنت یتخانش » یم .میمان
ژاو ه یاه :یدیلک
ناسنا
،یسانش تناک
،هژوس ،
کيزیفاتم
،هتيویتکژبوس
،رگدياه لیلحت
،نيازاد ناسنا شنت یتخانش .
* :لوئسم ۀدنسيون ۀمانايار .
1
همدقم .
تناک سرد رد هک تسا هتفگ ،دوخ قطنم یاهراتفگ ۀمه
یناهج موهفم و انعم رد ،هفسلف هچنآ شا
( Weltbürgerlich 1)
نادب دياب خساپ
،دشاب وگ درشف
ۀ ار نآ یم یداینب شسرپ راهچ رد دناوت دیناجنگ
:
1.
یم هچ ؟منادب مناوت ۲
. ؟منکب دياب هچ ۳
. یم هچ هب ؟مشاب راودیما مناوت
۴ . ؟تسیچ ناسنا
ار شسرپ نیمراهچ و ،نيد ار یموس ،قلاخا ار مود شسرپ ،کيزیفاتم ار تسخن شسرپ ناسنا یسانش یم خساپ ديوگ
،عقاو رد ،یراب . ۀمه
نيا یم ار اه رب ناوت ۀدهع ناسنا تسناد یسانش
؛
یمزاب شسرپ نيرخآ هب تسخن شسرپ هس هکارچ ددرگ
( Kant, 1968: 27
.)
ندینادرگزاب ۀمه
شسرپ شسرپ ،هفسلف یداینب یاه هخاشريز زا یکي هب کيره هک یياه
یاه
یم ماوق نآ یلصا شسرپ هب ،دنشخب
«
؟تسیچ ناسنا
» ناسنا ندناشن اب لداعم ،لصا رد ، یسانش
زکرم و نوناک رد ۀفسلف
ديدج رصع تسا
؛ رد یشخرچ نآ اب و ناسنا یوس هب هفسلف لک
یسانش
۲
یم ديدپ ديآ زیمم هب هک ۀ
فسلف ۀ لدبم تناک زا سپ ش
هد
، تيوقت و دیيأت تهج رد اراکشآ
ناسنا ِیيارگزکرم
( Anthropozentrismus
ديدج رصع)
تسا
←( ،سکريد 1۳۹1 : ۲ - ۳
نیمه اب .)
دنچ
تناک ،هلمج ۀلئسم
ناسنا ،هدروآ یفسلف لئاسم نوناک هب ار ناسنا یرتسب و هنیمز نوچ ار یسانش
.تسا هدناسانش هفسلف ّلک یارب رد هفسلف ندمآدرگ نيا اما لک
ّی کي رس رب ،نآ ت ۀلئسم
یب ،دحاو نهذ رد ار یشسرپ گنرد
یم دروآ
؛ نيا نآ و تسا هلاحا اي ینادرگزاب نيا هک
رد ،ناسنا یتسیچ زا یتخانشدوجو شسرپ هب
دوخ ۀفسلف هتفاي یتروص هچ تناک یداقن و
ناسنا اب اجک رد یداقن ریسم هدرک یقلات یفسلف یسانش
چیه رد ارچ ؟تسا
باتک زا یشخب ضحم لقع یداقن
هن تسیچ ناسنا شسرپ زا یرکذ
، نایم هب
مآ رابرد یثحب هن ،هد ۀ
« ناسنا یفسلف یسانش »
؟تسا هدش ریگرد هب ۳
دنناوخ رظن رد ،صوصخ ۀ
ضحم لقع یداقن
، یم تفگش یسب کي زا ،تناک هک ديامن
،وس ۀمه رد ار هفسلف یساسا لئاسم
یياغ و هناگي شسرپ
«
؟تسیچ ناسنا »
دشاب هتسناد زکرمتم
؛ رگيد زا و هس ره ولو ،وس
ۀلئسم
هب ار تسخن یساسا دوخ باتک نتم رد تحارص
تساريو ود ره رد(
: A 804-5, B 832-3
چیه ،هدروآ)
زا یرکذ ۀلئسم ناسنا و مراهچ
تسد ،یسانش
تروص نيا اب مک دشاب هدرواین نایم هب نآ رد ،یدنب
.
یانعم رس رب ار نخس تناک ،ضوع رد
« تداعس
»
( Glückseligkeit
لمع نیناوق ،)
هنايارگ
( pragmatisch
ماجنارس و ،نآ هب هدنناسر یقلاخا و)
« یقلاخا ناهج
»
( moralische Welt
یم)
درب
←(
A 806-8/ B 834-6 )
.
راتشون نيا رد ام دوصقم
، هک تسا نيا مراهچ شسرپ هک ميزادرپب بلطم نيا هب ،ناوت ّدح رد
( ناسنا یتسیچ زا شسرپ
رد)
ۀفسلف یم یتشونرس هچ تناک یداقن ،ميراد ور شیپ هک یریسم ؟دباي
تسخن
، دوخ نورد زا ۀفسلف
یم یداقن
رذگ یم .د ياب د یناسفن کاردا تدحو موهفم
، نآ روط رد هک
ضحم لقع یداقن هتفاي رولبت
تسا یقلات ات دوشب لیلحت ، اب شهاگ
ۀلئسم ۀتيویتکژبوس و یيلاعتسا
درک رادومن ناوتب ار هژوس کيزیفاتم
)مود شخب(
هشير رد تناک زا رگدياه شناوخ . یا
هلئسم نيا ندرک
هب و هژيو هتسجرب تسا دنمدوس رایسب نآ یکيزیفاتم هجو ندومن
)موس شخب(
یم ناشن سپس . میهد
یپ هژوس موهفم دوخ رد ریس نیمه رگا هک یف رد نآ نطاب و ،دوش هتفرگ
ن هب شندوب هسف تروص
ۀتيویتکژبوس نآ ،دباي زورب هاگآدوخ
یم مولعم هاگ شیپ نیمه روطچ هک دوش
هژوس نطاب رد یور
یم نآ ینورد یشاپورف هب ريزگان دماجنا
)مراهچ شخب(
و تناک زا هک یریسفت رد رگدياه . یداقن
ضحم لقع هب وا
کي ناونع ۀژورپ
مه هیبش ،هدرک هضرع کيزیفاتم ِکيزیفاتم و هدومیپ ار ریسم نی
یياشگاو هب ريزگان کيزیفاتم یراذگداینب ریسم هک تسا هداد ناشن ۀتيویتکژبوس
ژوس ۀ یهتنم یناسنا
یم وش د؛
هب ماجنارس زین نآ هک لزنم
ۀ یم رادومن یهانت و لاعتسا ددرگ
)مجنپ شخب(
نيدب . ره ،بیترت
یم ناشن ریخا شخب ود هک هار نيا زا هچ ،تسا یشاپورف هب موکحم ،هژوس کيزیفاتم هک دنهد
موهفم ینورد ضقانت ۀتيویتکژبوس
نايامن هاگآدوخ وش
د
)مراهچ شخب(
هک قيرط نيا زا هچ ،
دوش هدرک ملسم یهانت و لاعتسا هب هژوس موهفم ندیماجنا
)مجنپ شخب(
؛ زا یشناوخ نینچ هتبلا
هب هژوس کيزیفاتم کي دانتسا و تسا تسردان تناک ۀفسلف
یب ،یيلاعتسا ساسا
؛ شناوخ نیمه اما
یمرب تناک یدنمشوه زا هدرپ ،تسردان یم مولعم و دریگ
ب و هناهاگآ وا ارچ هک دنادرگ ه
حرط زا دمع
تسیچ ناسنا شسرپ
، رد ضحم لقع یداقن نآ یاج هب و هتفر هرفط
، یدنمتداعس رس رب ار نخس و
تسا هداد قوس ناسنا یقلاخا و یلمع داعبا
؛ کيزیفاتم کي ماد هب نداتفارد زا شیپاشیپ ات
.دشاب هدرک یریگولج هتيویتکژبوس یم شیپ رد یرگيد هار ام ،لباقم رد هب یيلاعتسا یناسفن کاردا زا هکنآ یاج هب ؛ميریگ
ۀژوس
کي و یکيزیفاتم ۀيرظن
چراپکي ۀ یم ناشن ،ميورب هژوس ناسنا هاگديد تناک هک میهد
ار دوخ یتخانش
دنچره هک تسا هداهن موهفم نيا رد ،ناهج هب تبسن ناسنا صاخ عضوم و عقوم هب تسا رظان هک هب ياپ رب ليدب هاگديد ود تروص ۀ
زيامت ۀژوس و یيلاعتسا ۀژوس
یم ،هدش هضرع یبرجت ديد زا ناوت
عیسو ا رتسب رد ار نآ رت ناسن
ناسنا شنت کي لکش هب یفسلف یسانش تروص یتخانش
درک یدنب
)مشش شخب(
نيا اب . هن ،باسح
رد اهنت ضحم لقع یداقن ناسنا مشچ هب
یفسلف یسانش
هتسيرگن شناوخ ربارب رد نآ زا هکلب ،ميا هب ار نآ هک یياه
باثم ۀ یم یقلت هژوس کيزیفاتم عافد ،دننک
رک هد .ميا
2 . قن رد هژوس روهظ یناسفن کاردا ییلاعتسا تدحو :لوا یدا
یم نونکا هب رظن اب میهاوخ ۀتسه
شيدنا یزکرم ۀ
رد یيلاعتسا ضحم لقع یداقن
، ۀلئسم قوف
( تبیغ
تسیچ ناسنا یوهام ِشسرپ
هشير ناکما دح ات ار )
یا رت یسررب تسخن .مینک
، یم ناشن هک میهد
ۀفسلف هب یيلاعتسا حرط هب دوخ یدوخ
ۀلئسم ناسنا شناوخ رب هیکت اب سپس .تسین رداق یسانش
تناک زا رگدياه
، یم تنس رد و تناک دزن شسرپ نيا تيولوا و تيزکرم هک میهد ناشن میشوک
ۀفسلف هب ناسنا ديدج یکيزیفاتم عقوم زا ،یيلاعتسا لزنم
ۀ ۀژوس لهو رد .تسا هدش یشان قلطم ۀ
یشاپورف ات ار هتيویتکژبوس رکف ریسم ،دعب ینورد
یپ شا یم یم ناشن و ميریگ زکرمت هک میهد
هشير .دراد مزلات نورد زا نآ یشلات اب شدوخ رب هتيویتکژبوس یا
لیلحت شنک و ینهذ یاهدرکراک یخرب زا ،لوا دقن رد تناک هک یياه ب ویتکژبوس یاه
ه تسد
یم سنتسيزگا ینعي ،ناسنا یمامضنا و سوملم دوجو هب رظان هکنآ زا شیب ،دهد ،دشاب یناسنا
یشخب و تسا طوبرم تیساسح تروص و یيلاعتسا لقع یعازتنا یاهراتخاس هب یشخب
، یعون هب
ناور یمزاب نهذ کيزیفاتم اي یسانش یيلاعتسا لیلحت زا یيلاعتسا جاتنتسا شخب .ددرگ
هب هک
هب ار حطس ود نيا ،دراد صاصتخا همهاف ضحم تلاوقم یيلاعتسا جاتنتسا یم ناشن یبوخ
دهد ؛
اف تاقلعتم رس رب ثحب ،ینیع جاتنتسا حطس رد ۀمه
ینیع رابتعا و ضحم
( objektive Gültigkeit )
اف دوخ لیلحت هب ،لباقم رد ،ینهذ جاتنتسا .تسا همهاف نیشیپ میهافم هک یتخانش یاوق و همه
آ رب همهاف هن
تسا ینتبم ا
، یم دزادرپ
؛ ب ینعي ه تبسن و طباور ثیح زا همهاف و ویتکژبوس یاه
ینهذ شا
( subjektive Beziehung
تسا طوبرم ) (
A XVII
؛ )
کي زا تناک لیلحت ،اذل ب وس
ا ۀژوس
برجت ره یعازتنا ۀ
و نکمم زا د رگي وس
، ب ا ۀژوس یبرجت دراد راکورس .
ۀژوس یعازتنا یناسفن ِکاردا ِیيلاعتسا ِتدحو نامه اي
( transzendentale Einheit der
Apperzeption
یم حرطم یيلاعتسا لیلحت ثحبم رد ،)
اجنيا رد یيلاعتسا فصو .دوش
، زا یکاح
بوسحم هبرجت ققحت ناکما طورش زا یناسفن کاردا نيا هک تسانعم نيا یم
دوش
( A 107
؛ )
هتبلا
یم مه یناسفن کاردا اي ینورد کاردا نامه یبرجت یناسفن کاردا .دشاب یبرجت مه و ضحم دناوت
رد یهاگآ لاوحا یلاوت و موادت هب هک تسا نطاب سح
یم قلعت نامز عقاو رد و دریگ
، یهاگآ یعون
دوخ زا یبرجت
)یراديدپ(
یمن و تسا رییغت لاح رد هراومه هک تسا ِدوخ دناوت
یتباث نيا رد ار
ب ینورد لاوحا نلایس ه
تسد دهد
( A 107
قلعتم چیه یاراد ،ضحم یناسفن کاردا ،لباقم رد .)
ریغ اي یبرجت زا معا یياوتحم چیه ،تسین یصاخ و ،تسا ناسکي و تباث هراومه ،درادن یبرجت
یم رکف نم روصت منک
( تسا مزلام و هارمه مرجلا یتخانش ره اب هک
یم لصاح نآ زا)
ديآ
( B 132
نيا .)
،یهاگآ ضحم تدحو هب
ۀلزنم « هطقن نيرتلااب هک تسا یا
ۀمه ،قطنم دوخ یتح ،مهف یاهدربراک
هب و ،نآ عبت ۀفسلف دوش هداد دنویپ نادب یتسياب یيلاعتسا »
( B 134
نيا کي ،)
هرسکي تيوه اي ینامه
یب و یروص دراد یرهوج سفن اب یطابترا هن هک تساوتحم
( هنوگ ره زا یادج هک و نایعا اب یتبسن
تسا نّیعتم شتخانش تاقلعتم
روصت لصاح هن و)
ی ط ريذپانرییغت و تباث ّی
اهنت هکلب ،تسا نامز
هب شیپ ناونع یم تخانش ضرف
نيارد ثیمسا پمک .تخانش قلعتم هن و ميوش هاگآ نآ هب میناوت هراب
یم نینچ :ديوگ
شدوخ نآ زا یياوتحم چیه یيلاعتسا اي یقیقح دوخ درادن
نآ رذگهر زا هک زا یتخانش دناوتب اه
ب شدوخ ه نيا هکلب ،دروآ تسد متسه نم نم ،تسا فرص ینامه
؛ یهاگآدوخ ،رگيد ترابع هب
هب هک یياهاوتحم نآ هار زا هک تسا فرص تروص کي چیه
( دوخ م ّوقم یور ،دنتسین )self
هب ناونع
یم کرد دوخ تاقلعتمّ دنوش
( Kemp Smith, 2003: 251 ).
نيدب دومن یيلاعتسا یناسفن کاردا اي هدنشيدنا نم ناونع اب یيلاعتسا لیلحت رد هچنآ ،بیترت
یم کي زج یزیچ ،دباي ۀژوس
یعازتنا یيلاعتسا هب
ۀلزنم برجت ره تدحو ۀ
تسین نکمم
4. شسرپ
ناسنا انش س ی رد لاعتسا ۀفسلف یم اهنت یي
ناوت تس هب تروص هتيویتکژبوس زا شسرپ م
حرط دوش .
ناسنا شسرپ تسیچ
، رياد زا ۀ مه ،هدش هتشاذگ نوریب یيلاعتسا ۀفسلف نامز
در رد ، ۀ شسرپ یياه
یم رارق بانتجا نیع رد هک دریگ یريذپان
ناش
( unabweislich
، )
کيزیفاتم بوچراچ رد خساپ
يذپان دنر
( A VII
؛)
مدع ،رگيد نایب هب ناکما
تروص یدنب ناسنا ۀلئسم یسانش
یتنس رد دقن لوا
، اب ًاقیمع
تناک یداّ
قن رکفت یزکرم ۀتسه دراد یگتسب
و مزلا ۀ یرورض ِیکینرپک بلاقنا هفسلف رد وا
تسا ؛
یاج هب ینعي یوهام و هناسانشدوجو شسرپ
رابرد ۀ یتسیچ ناسنا نيا ، راب
« یگنوگچ
»
تروص قیقد نایب هب اي شسرپ نيا یدنب
،رت ًلاصا یگنوگچ یعوضوم
ندش تیعقاو ،هفسلف رد ناسنا
زکرم رد یم رارق یفسلف تلامأت دریگ
(
Lichtenberger, 2014: 177
.)
هک تسا نشور هارمه
اب ینوگرگد راتخاس شسرپ یلصا
( Hauptfrage
،)
مشچ زادنا اي مياداراپ
ناسنا یسانش زین
، یم نيداینب ینوگرگد راچد وش
د.
ناسنا دقن لابند هب تناک یکيزیفاتم یسانش
،یتنس تخاس هب دوخ ناسنا کي تخادرپو
هب ناسنا روحم رب یقلاخا یسانش لزنم
ۀ یقلاخا لعاف
نوناقدوخ و نیيآدوخ ،دازآ راذگ
تردابم رک .تسا هد .تشگ میهاوخزاب یناياپ شخب رد ثحب نيا هب
3 و رگدیاه . ۀلئسم
هتیویتکژبوس کیزیفاتم رتسب رد ناسنا
هب تناک شيارگ ،رگدياه یارب ناسنا
یم ،هفسلف زکرم رد نآ ندناشن و یسانش ياب
د ،هاگديد نيا زا
.دوش هتسيرگن هتيویتکژبوس کيزیفاتم ديد زا ینعي سرد رد یو
راتفگ رابرد شسرپ ۀ
زیچ
، باب رد
ۀزومآ تناک ییلاعتسا لوصا
( GA 41
یم نایم رد ار تسیچ ناسنا یتناک شسرپ یاپ)
دشک
؛ نآ زا ور
یم هک هاگديد زا دهاوخ دنک ثحب نآ رد ديدج کيزیفاتم یداینب تایصوصخ نییعت
. ،رگدياه دزن
شسرپ نيا تسانب هک
ۀمه شسرپ درگ دوخ رد ار هفسلف یتنس یاه آ
رتسب رد ،درو
ديدج کيزیفاتم
)هتيویتکژبوس کيزیفاتم(
یم ینعم هلئسم نطاب و دریگ یم نايامن ار شزیخ
دزاس یديدج کيزیفاتم ؛ هک
ت نامه زج شرظن رد دوجوم زا یحیسم روص
هب ۀلزنم ( قولخم
ens creatum
یمن ) نيا هک ديامن راب
هدمآرد یضاير شور یربهار تحت شور تهج زا و
.تسا هتفريذپ یضاير تلصخ ،یتخانش
نيا رد یردق گنرد انعم
رک حرش ار نآ ،هد یم
میهد
.
زا یهاگن یم ناسنا شسرپ تيولوا ،یلک بنم ماع یتسویپ و دنویپ زا دناوت
هک دوش هتسناد ثع
شرگن نایم
کي زا ،دوجو هب یحیسم یضاير شور تلاصا و ،وس
رگيد زا ، رارقرب ،وس ش
.تسا هد
نيا ار بلطم ریس رگدياه وجوم زا یحیسم کيزیفاتم یلک ر ّوصت قباطم :تسا هدرک میسرت روطّ
د
هب روط رياد رد ناسنا هب ،یلکّ ۀ
یم ضيوفت یزاتمم و هژيو هاگياج تاقولخم وش
د سپس و
، قاحلا اب
ياب سپ نيا زا هک ،ديدج رکفت هب یضاير ماع شنم و تلصخ د
نآ یارب ار ینومنهار و یربهار شقن
افيا نک یم نيا هب ،مه رس رب ،یرکف ریس نيا ،د هک دماجنا
« ناسنا نآ اب هارمه و نم
، رياد رد ۀ شسرپ
یب ِعقوم هب دوجوم نوماریپ یم تسد یياتکي و ليدب
دباي »
( Heidegger, 1984: 111-112
نيا اب .)
رياد رد ناسنا دوخ هب هک هدش هديد یمدقت وترپ رد تناک یياغ شسرپ تيولوا و مدقت ،باسح ۀ
هب مدقت نيا دنچره ،تسا هتفرگ قلعت هتيویتکژبوس کيزیفاتم بون
ۀ هتفرگ تئشن یمدقت زا دوخ تسا
یم هارمه دوخ اب یضاير شور تلاصا هک دروآ
؛ نيا زا شسرپ ،ور تسخن ،ناسنا تاذ زا یتناک
، رد
یمرب رس هتيویتکژبوس کيزیفاتم رتسب م هشير نآ رد ًاقیمع و دروآ
ی تیبثت تهج رد اهنت و ،دناود
عت ّی ن ناسنا ویتکژبوس هب
ۀلزنم دوخ یتّینا یم راک هب نقیتمّ
ّدح رس ات ار تناک یياغ شسرپ رگا .دتفا
یم نآ زا هچنآ دسرپ
، مینارتسگب
؛ نآ ریس ینعي یم ،ميربب شیپ نآ تياهن ات ار
رد رخآرس هچنآ مینیب
یم هدروآ نایم یداینب یهانت زا هک تسا ناسنا تاذ نامه ،دوش
یب زا ،شا تیعطق مدع و یتابث
هشير یا هدش هتشاد هاگن نوصم ،شا
؛تسا زورب یروط ناسنا ،یتناک یياغ شسرپ رد ،رگيد نایب هب
یم هداد هک دوش
« یب نآ اب ههجاوم زا هشير یداینب
یا نيدب و ،هدش یریگولج شیپاشیپ شا ناس
ناسنا شسرپ تّیّنا و وا تيوه بناج هب یسانش
شا
( ipséité
یم نايرج هب)
دتفا »
( Courtine, 1990:
)66
هب و تروص هژوس یگژوس زا شسرپ تروص یم یدنب
.دوش
روغث و دودح نییعت اب ماجنارس ناسنا شسرپ ،ميرگنب هک هاگديد نيا زا کيزیفاتم ورملق
هب هتيویتکژبوس روط
یم دنویپ یلک دروخ
؛ ارچ ندینادرگزاب ترورض لب ،ناکما هک ۀمه
شسرپ یاه
،ناسنا ِشسرپ هب ،هفسلف ِیداینب هب
ۀلزنم هدشن روصتم ،یياغ ِشسرپ
، نّیبم هک یور نآ زا رگم
یساسا بتارم هب تسا یمدقت رت
، ناسنا م ّدقت ینعي
؛ دام هتبلا نيا هک یما یاضتقم دوخ مدقت
مدقم شور نتشاد
)شور تلاصا(
تروص نآ رد هک ،دشاب هدش هتسناد هب
ۀلزنم مدقت ۀتيویتکژبوس
ناگود درکراک زا نيا .تسا یيلاعتسا ۀ
تسیچ ناسنا یتناک شسرپ
، قیقد اي رگدياه دزن هتفگ رت
تناک زا رگدياه شناوخ رد ،میشاب دراد تياکح
. ره شسرپ نيا دنچ
، م نتم رد دوخ ديدج کيزیفات
ناسنا ديدج یکيزیفاتم عقوم نوهرم ار دوخ تيزکرم و هدش حرط هب
ۀلزنم ۀژوس ،تسا قلطم
یم هنوراو تهج رد ار نآ ناوت ناسنا ویتکژبوس نییعت نیمه یزاس
هب ۀلزنم ب نّ
قیتمدوخ تّینا ه
راک
تفرگ
؛ فیظو ار نآ رگدياه هک ۀ
کي ريزگان و یرورض ۀژورپ
یم کيزیفاتم یارب یراذگداینب رد .دناد
،یراذگداینب ره هب
ۀلزنم ،دمآ دهاوخ دوجو هب هدنيآ رد هک یکيزیفاتم ره یارب ون یداینب ِدیهمت
شسرپ ريزگان
«
؟تسیچ ناسنا »
نییعت شقن و ینوناک هاگياج یم هدننک
.دباي
4 هشیر یشاپورف . نورد زا هتیویتکژبوس یا
ا نونک تسا مزلا رد یگژوس لصا روهظ
ۀفسلف هشير ِیشلات دحرس ات یيلاعتسا یپ نورد زا نآ یا
دوش هتفرگ
؛ نيداینب ات دوش هداد زکرمت شدوخ رب هژوس هک تسا ینامز نيا و ،دوخ تقیقح نيرت
هژوس لصا ینعي گنچارف شدوخ رد ار هژوس یگدوب
آ بولسا نایب .درو نادنم
ۀ یم ار نآ ود رد میناوت
یب یللادتسا لکش ِتایبدا رد هک میبا
هتفرگ ۀرابرد هب یهاگآدوخ ثحب
« شيرنه مود و لوا لضعم »
( Henrichs erster und zweiter Schwierigkeit
تسا هدش هتخانش)
←( Müller, 2010: 19-21
.)
درشف ۀ
تسا هداهن یللادتسا ود رد شيرنه رتيد ار بلطم ره هک
موهفم تلاضعم زا یکي یايوگ کي
یهاگآدوخ یم هار لسلست هب یرگيد و لطاب رود هب یکي و دنتسه یباتزاب
درب
5. ار لضعم ود نیمه
یم رد دوخ دوصقم قفو رب میناوت ۀراب
نکممان نيا هتيویتکژبوس ندوب :مینک نایب روط
:لوا لضعم
شن ،شدوخ هب هژوس تشگزاب و فطع ینعي ،یباتزاب شنک کي زا هتيویتکژبوس رگا ئ
ت
نآ ،دریگب هاگ هب تسخن هچنآ تسا رارق شنک نیمه ببس
هب ۀلزنم نادب هچنآ ینعي ،تشگزاب قلعتم
یم تشگزاب دوش
، یقلت وش د،
دياب هب ۀلزنم ِشنکۀژوس
یباتزاب
، رد هژوس .دوش هتفرگ ضورفم شیپ زا
دوخ هب تشگزاب شنک
، شدوخ اب ینعي ،هژوس کي اب یماگنه اهنت هب
ۀلزنم یم هجاوم هژوس کي دوش
پ زا هک .دشاب رضاح اجنآ رد هژوس کي نانوچ شی
:مود لضعم
يرظن ۀ یم ضورفم شیپاشیپ ار دوخ بولطم خساپ یباتزاب دریگ
؛ اريز دوخ یباستنا
یم هنوگچ یم طبترم ،رگيد یزیچ هن و ،دوخ هب هک دنادب دناوت
وش یم ینامز اهنت نم ؟د منادب مناوت
نتفگ اب هک
« نم » یزیچ هن و ،مدوخ ًاقیقد هتساوخ ار ،رگيد
ما شنک نيا زاغآ نامه زا هک
، شیپاشیپ
،مدوخ هب ۀلزنم نآ ،دوب یباتزاب و یلمأت تخانش نيا رگا .مسانشب ار مدوخ ياب ريزگان هاگ
د هب ناونع
یم هتفرگ ضورفم شعوضوم ناکما طرش .دش
نخس چیه هژوس هک تسا نيا رس رب یمن هاگ
دنک فیصوت ار شدوخ دناوت
؛ نيا هکارچ
خ دو فیصوت یرگ
، یباتزاب مرجلا نیمه زا تسرد و تسا
یور
، چیه تسد دوخ یلصا عوضوم هب هاگ
یمن تفاي دناوت
؛ ره ،نخس رگيد هب یم اج دوخ عوضوم زا راب
،یباتزاب فیصوت کي رد .دنام
فیصوت هدنوش
( دوش فیصوت تسا رارق هچنآ
فیصوت نامه ،ماگنه نامه رد و ًاقیقد)
تسا رگ
؛ اما
فیصوت فیصوت شنک هب شدورو فرص هب رگ ل ّدبت ،ماگنه نامه رد تسرد و ،شيوخ یرگ
یم نيا زا و دباي یمن زگره ،ور
نآ ار شيوخ دناوت دوب شنک نيا هب دورو زا شیپ هک هنوگ
، فیصوت
نک .د تشگزاب تبسن ،یگدوبدوخ نیمه رد هتيویتکژبوس یانعم رگا ،ريدقت ره هب ،دوخ هب هدننک
رصحنم نآ ،دشاب تسناد دوخ یفان هکلب ،نکممان ساسا زا ار نآ دياب هاگ
؛ ارچ تشگزاب هنوگ ره هک
دوخ ینعي ،دوخ هب هژوس یعوضوم
هب ،هژوس یباتزاب ندرک تسد روظنم
زا ،شدوخ هب یتخانش یبای
رگا و تسا نکممان ساسا ققحت یباتزاب تبسن و یباستنادوخ نیمه رد ًارصحنم هتيویتکژبوس
،دباي
نآ یم هک نانچ رد ار شيرنه لضعم ود ره دياب ،ديامن
ۀراب مینادب دراو نآ
6.
5 هب :یهانت و لاعتسا رد هتیویتکژبوس یشلات . نیازاد کیزیفاتم کی یوس
باتک رد رگدياه و تناک
ۀلئسم هعیبطلادعبام
( 1929
ضحم لقع یداقن )
کي مشچ هب ار
کيزیفاتم ِکيزیفاتم« »
یراذگداینب اي
( Grundlegung
تسا هتسيرگن کيزیفاتم یارب)
؛ ضراعم نيا و
شناوخ اب تسا هديا لومعم یاه
تفرعم بوچراچ رد ار نآ هک یتناکون و یتسیلآ رصحنم یسانش
هتسناد لیختم تیبثت ات تسخن ار یتناک یراذگداینب نيا لحارم یو .دنا ۀ
( Einbildungskraft )
یيلاعتسا یم یپ
دریگ هک اجنآ زا ؛ ساسا رب هتيویتکژبا یانعم
هلکاش یزادرپ نمنامز یاه ِد
هلیختم
نّیعت یم ادیپ دنک ، رگدياه ار نآ یم لاعتسا ینعي ،یتخانشدوجو ِفیلأت ِینورد ِناکما یانبم دراگنا
؛
نيا اما یمن دناوت جیتن ۀ یراذگداینب ریس یياهن اب ،ماگ نيرخآ هکلب ،دشاب
« لاعتسا ندرکراکشآ
، ینعي
راکشآ ندرک ۀتيویتکژبوس ۀژوس
یناسنا » یم هتشادرب دوش
( Heidegger, 1991: 205
؛ )
یریسم نيا و
هب باتک نيا مراهچ شخب رد یو هک تسا رابود حرط روظنم
ۀ یتناک یراذگداینب ،وا دوخ ریبعت هب اي
« داعا ۀ »
( Widerholung
یب یو .ديامیپب دراد دصق نآ )
دنویپ ناسنا شسرپ اب ار هفیظو نيا گنرد
یم :دنز
« جیتن ۀ رابرد تسا یندیسرپ ،کيزیفاتم هیجوت و سیسأت :تسا نيا یراذگداینب ۀ
ناسنا
؛
ناسنا ینعي یسانش
» شیپ رد تناک فورعم تلامج نامه زین و ، سرد راتفگ
یاه قطنم نيا رب ار
ینب زا ،هتفرگ هاوگ رظن ناسنا رد کيزیفاتم یراذگدا
یم نخس یسانش ديوگ
)نامه(
.
رگدياه سپس ۀژورپ
رب ار یراذگداینب یتناک ۀژورپ
هب نآ زا هک دوخ یداینب یسانشدوجو
« نيازاد کيزیفاتم »
یم ریبعت یم قیبطت ،دنک اهتنا ات دوخ ،هدومیپن تناک هک ار یریسم ات دهد
نيدب ؛ديامیپب
،بیترت رتسگ ۀ یراذگداینب ناسنا قفا زا
یم رتارف یسانش رگدياه ،ریسم نيا رد .دور
یم یتناک یياغ شسرپ ات دشوک ار
ۀرابرد ناسنا تاذ
، زا ۀمه مشچ ناسنا یاهزادنا یتخانش
هچ(
)یفسلف یتح هچ و یبرجت
هاوخ هک هارمه نآ اب هاوخان ش
دنادرگ هتساریپ ،هد
؛ ناسنا نيا اب و یسانش
یيادز
ناسنا کلمت زا ار نآ ،ناسنا شسرپ زا ب یفسلف یسانش
ه .دروآرد تناک هک تسا تسرد ره
هس
یشسرپ يداینب ن هفسلف ناگي و یياهن شسرپ هب ار ۀ
تسیچ ناسنا یمزاب
درگ ا
،دن اما
( و هب مغر یهاوگ
حيرص دوخ وا رد سرد یاهراتفگ قطنم
یمن ار نيا )
ناوت هب یگداس هب هب هفسلف ندنادرگزاب یانعم
نا ناس یسانش تلاصا اي ، ناسنا نداد
یفسلف یسانش درمش
. یراوشد زا رگا یتح و یموهفم یاه
یساسا تاماهبا
« ناسنا یفسلف یسانش
» مه هک یتاماهبا ،میشوپب مشچ رد
موهفم نب
« ناسنا یسانش
» و مه یگنوگچ رد دیق هب نآ فاصتا
« یفسلف
» هتفهن و هاگياج نییعت زاب ،تسا
ناسنا نیتسار درکراک ناسنا نيا ايآ هکنيا صیخشت و هفسلف تیلک رد یفسلف یسانش
یفسلف یسانش
یم هياپ دناوت هک تسین یرما ،دشاب نآ تیمامت رد هفسلف راذگ زا
رد دياب هکلب ،دشاب ملسم لبق
یارجا نمض
« مانرب ۀ یراذگداینب »
مولعم وش د؛
هن دوصقم هک یقيرط یيا
نآ داینب ون زا ندرک
کيزیفاتم تسا
تسد زا هتبلا ، هچ و ،هب نديزاي
یراتسج نینچ ،اب نتخیمآرد اسب ۀرابرد
ناسنا تاذ
درادن یريزگ هن ،یسانشدوجو یتاذ و ینورد ناکما یزاسدازآ هکارچ ؛
نشور هب ريزگان اهنت یزاس
یم نآ یگژوس نییبت ینعي ،یناسنا ۀژوس یدوجو داهنوزاس
،ديارگ هتسناد نآ رگيد یور دياب هکلب
دوش
؛ اما هب ديابن ار نيا ناسنا اب یگداس
درمش ناسکي یفسلف یسانش ارچ ؛
هک یانعم دوخ
« ناسنا »
هب زین هتيویتکژبوس ۀلزنم نمض نيا رد
، نورد زا شوختسد ینوگرگد
یم وش د؛
هژوس یگژوس نيا
راب
هب ۀلزنم یم دومن لاعتسا هک دنک
زا هدمآرب اینب یهانت
ناسنا ید تسا
:نامه(
۲۰۷ - ۲1۳
.)
ناسنا نآ زا یسانش یم هک ور
کيزیفاتم یارب ،دهدب رارق عوضوم ار ناسنا نانوچ ناسنا دهاوخ
یمن کيزیفاتم یم تيروحم هچنآ ،ضوع رد ،دشاب هتشاد تيزکرم و تيروحم دناوت
ناسنا ،دباي
هب ۀلزنم ناسنا رد نيداینب یهانت ینعي ،نيازاد رارق لیلحت عوضوم دياب هک تسا
دریگ
؛ نيدب و ،بیترت
ناسنا یم نيازاد کيزیفاتم اي نيازاد لایسنتسيزگا لیلحت هب ار دوخ یاج یسانش دراپس
←( :نامه
۲۱۸ - ۲۲۲ ؛ ۲۳۰ - ۲۳۳
؛ )
هب ناسنا شسرپ ،رگدياه دزن ،رگيد نایب هب ناسنا و ،صاخ روط
یسانش
هب یفسلف ياس ريز ،ماع روط ۀ
گرزب یحرط
،رت ینعي کيزیفاتم یتناک یراذگداینب
)کيزیفاتم ِکيزیفاتم(
هتفرگ رارق و تسا
تهج ،انعم یم نآ زا ار دوخ یياهن نّیعت و
شسرپ ،ساسا نيا رب .دریگ
ّیعتمان ن دنام ۀ ناسنا
)؟تسیچ ناسنا(
یم نيداینب یهانت زا شسرپ تروص رد ار دوخ یياهن نّیعت ، دباي
ناسنا هچنآ و یفسلف یسانش
یم هدناوخ دوش
، نيازاد لایسنتسيزگا لیلحت رد زج یتياغ هک
هشير و یداینب لکش ،درادن یداینب یسانشدوجو یم دوخ هب یا
.دریگ
6 ناسنا شنت . رد یتخانش
ضحم لقع یداقن
درشف رگدياه هک میتفگ ۀ
خيرات لک ۀفسلف
جردنم هتيویتکژبوس کيزیفاتم یانعم رد ار ديدج
یم رد و تسناد ۀفسلف
هب ،تناک یداقن صوصخ
ضحم لقع یداقن وا
، یم رظن ديد نیمه زا درک
؛
هژوس روهظ هتبلا
هب ۀلزنم رد یيلاعتسا یناسفن کاردا ضحم لقع یداقن
سپس و
، رارق لصا نآ نتفرگ
تّیئنا اي هژوس لصا رب یفسلف ماظن کي یانب یارب
( ipséité
هديا دزن ًاصوصخ ،ضحم)
تسیلآ یاه
لکش رد ،یناملآ یب یقلت نيا یریگ
رد ار هژوس موهفم رصاعم نافوسلیف زا یرایسب .تسا هدوبن ریثأت
مشچ نیمه هدیشوک نآ دقن رد ديد نيا زا و هتسيرگن و هدناشن هتيویتکژبوس کيزیفاتم زادنا
هفرط .دنا
هکنآ تسد ثیح نيا زا مک
، پ نافوسلیف نایم تس
ثاریم و نردم ل ّصحت بهذم ناراوخ
رد یيارگ
تنس ۀفسلف یلیلحت
، مه ديدپ زین یکيژتارتسا یيارگ مآ
هد و تسا ل ِدِن شا ریبعت هب ره ،خاب
هب ود
بناج
« تيزکرم یيادز »
( Dezentrierung
هدیيارگ هژوس زا)
دنا
۷. صاخ یخيرات شناوخ هک تسادیپ
رگدياه ، هب هژيو رخأتم رگدياه ،
زا ۀفسلف زا هچ و قمع تهج زا هچ ،هژوس موهفم رب وا دقن و نردم
هچ ،هرتسگ تهج لکش رد هزادنا
تسا هدوب راذگرثا و ذفان ماع یقلت نيا یریگ
؛ ارچ ديدج مهف وا هک
ناسنا زا هب ۀلزنم ۀژوس یب ار قلطم مهف اب گنرد
ۀفسلف هب دوجو زا ديدج هن و تخیمآرد یلک روط
اهنت
ناسنا یفسلف یسانش سلف
ۀف عضوم ،نآ اب هارمه هکلب ،ديدج یکيزیفاتم اي یتخانشدوجو
هدناجنگ ناسنا نيا رد هدش یداقن جامآ زین ار یسانش
هشير یاه داد رارق دوخ یا
( Heidegger, GA 41:
74, 81-82, 106
.)
لهو رد ،یراب ۀ
هک درک مولعم دياب لوا ۀفسلف
یم ًلاصا ايآ تناک یيلاعتسا هيرظن دناوت
یا
دوش هتسناد یکيزیفاتم
؛ رد مه نآ یلاح هيرظن هن وا یاعدم هک
یا ۀرابرد برجت فیصوت هک ،تیعقاو ۀ
هجوت ؟تسا تیعقاو زا ام ۀفسلف
جت هب یعقاو ِتادوجوم و ناهج ِدوخ زا یيلاعتسا هبر
فوطعم یا
یم ،نآ رد هک ددرگ ورد تادوجوم و ناهج
ن یم هداد ام هب یناهج ّرصم رگدياه ،همه نيا اب .دنوش
هنا
ۀفسلف یم یسانشدوجو نامه ار یيلاعتسا تسا هدمآرد هولج هب یديدج تروص رد هک دناد
؛ اما
هک تسا یعوضوم نيا یم
رارق ثحب دروم هناگادج دناوت هتشون نيا رد و دریگ
، نآ هب نتخادرپ لاجم
س موهفم رب ار دوخ ثحب ام .تسین رد نآ شقن و هژو
ضحم لقع یداقن یم زکرمتم
زيامت .مینک
ینیشیپ روما
)مدقتام(
ینیسپ و
)رخأتام(
لک هب هک ۀفسلف هداد تهج ماجنا ات زاغآ زا ،یداقن تسا
زا ،
ثیح نيا
، نیشیپ ءزج یگتسباو رب یداقن رگديدحت درکراک .دراد سکعنم دوخ رد ار یمهم تیعقاو
رادرک و تخانش
، داد رب ۀ همهاف .تسا راوتسا یبرجت رف هک یا
آ یم یط ار نیشیپ یدني ريزگان ،دنک
ياب د دریگب ضورفم ار یزیچ ،
نیشیپ یترورض هب مه نآ یمن شدوخ زا ًافرص هک
.دشاب قتشم دناوت
نیمه زا هتيویتکژبوس یهانت
یم همشچرس یلوصا توافت هکنيا ندوب نکممان نآ اب و ،دریگ
« نم » اي
لصا
« تّینا » وتب هناگي دنا رس ار هفسلف ّلک هک دشاب یلصا یب ،دراد هاگن اپ
یم هتسناد نامگ .دوش
هداد زا یتارثک هک دشاب ريزگان یهانتم لقع هک یمادام ،دریگب ضورفم ار دوخ زا لقتسم یبرجت یاه
یم اهنت هتيویتکژبوس یگتسباو و دنویپ رد دناوت
.دوش هدیمهف شا
گا ار ینیسپ و ینیشیپ نایم فاکش ناگود رب میهاوخب ر
ۀ نم - رهاظ دنب رد ،میهدب قیبطت ناهج
هدنام نآ زا شیب قاقشنا نيا ؛ميا یتوافت یايوگ ،دشاب یکاح یحطس و یرهاظ زيامت نینچ زا هک
یناسنا ملاع دوخ رد ینورد تسا
یيلاعتسا نم نآ رد هک هکس کي یور ود ناهج و
شسرپ .دنا
یم ،تسیچ ناسنا نمض رد دناوت
ۀلئسم بار ط ۀ هب تحاس ود نيا ینورد نعم ًلاماک وحن
حرط یرادا
دوش
، .دباین یخساپ ولو ۀلئسم
یداینب ۀفسلف نیمه رد تناک قارتفا و یيادج .تسا یوطنم اج
لوقعم - دوب و سوسحم -
هناگود هب هک درادن یتخانشدوجو یيانعم ،دومن ،ديارگب ینوطلافا یراگنا
تياکح هکلب دننک
ۀ مشچ توافت یشور یزادنا
تسا
،هچراپکي تیعقاو رد هک هب و لیلحت ماقم رد
ب یزيامت ،توافتم یاهرابتعا ه
راک یم یم تناک .درب داد هک دهد ناشن دهاوخ
ۀ رما و یبرجت
رد نیع رد یيلاعتسا مه
یگدینت دیچیپ دوخ ۀ چیه ، تساکورف یرگيد هب کي یپ رد هچنآ .تسین ريذپ
یم ديآ
، ره :تسا یرادياپان یعون د نيا زا کي
کت هب رصنع و نماد ضراعتم یاهورین زا یيوپو
یم هيرظن هب اي شنت نيا ندناشنورف .دنز یزادرپ
هديا یاه رد یتسیلآ ۀراب
یم یهتنم هتيویتکژبوس وش
د
یارب ار هصرع اي ناسنا نلاوج
یسانش زاب یبرجت یاه یم
و نیشیپ یاهدرکلمع ،راک نيا اب .دنک
تسيز تایبرجت ناسنا یناهج
، دوخ لاصتا یم تسد زا ار
زا شیب ،یيلاعتسا یناسفن کاردا .دنهد
کي أدبم هکنآ ۀيرظن
،دریگ رارق هژوس .تسا ضراعت نیمه رگنایب
زیمم رگدياه ۀ
رهوج یتنس موهفم زا شخرچ ار ديدج کيزیفاتم -
ب ضرع رتديدج موهفم ه
هژوس - هژوس تاروصت نتساکورف و
او تاروصت و هژوس هب عومجم رد تیعق ش
یم دناد . نيدب ،بیترت
ديا ۀ ،روصت تلاصا هب
ۀلزنم طبار ۀ نآ قبط رب و ،ناهج و نهذ نایم نيداینب
، دوخ زا یرهوج روصت
،نهذ ۀلئسم هب دوخ رد نهذ یگتسبورف یب یسرتسد ببس
یراصحنا و هطساو نآ
یاهاوتحم هب
ناگود ،ناهج و نهذ نایم فاکش و ،ینهذ ۀ
کش هديا و یيارگ اسم همه ،یکيزیفاتم مسیلآ
دنتسه یلئ
یم ديدج کيزیفاتم یپ رد هک دنيآ
؛ رب یدقن دوخ ،تناک یيلاعتسا یناسفن کاردا موهفم ايآ اما
زا یورارف و ديدج کيزیفاتم روصت تلاصا نیمه ۀمه
هارمه نآ اب هک یتلاضعم ش
هتبلا ؟تسین هد
روصت موهفم
( Vorstellung
رد)
ۀفسلف دراد تيزکرم تناک یيلاعتسا
؛ توافتم نآ هب یو درکيور اما
تسخن .تسا
، مینک نشور ار هلئسم :
دنشاب هژوس اي نهذ تانّیعت ،تاروصت رگا
؛ هب هژوس هک یوحن
ب اهنت نآ ه یب یسرتسد اه طساو هب اهنت زاب و ،دشاب هتشاد هطساو
ۀ نآ طوبرم ناهج هب اه وش
رد ،د نيا
تروص
، طبار رد ديدرت اب ۀ
نایعا اب نهذ تاروصت نایم برجت رذگهر زا یجراخ
ۀ تفرعم لک ،یسح
یم ّکش ّناظم رد دتفا
؛ ههار ود کنيا هديا هب نآ رس کي هک تسا ربارب رد یا
یکيزیفاتم مسیلا
)هژوس تاروصت هب تیعقاو نتساکورف(
کش هب نآ رگيد رس و یيارگ
)یجراخ تیعقاو زا نهذ لماک عاطقنا(
هار
یم رد تناک ،لباقم رد .درب ۀزومآ
کاردا یم یيلاعتسا یناسفن نایم نیشیپ یدنویپ دشوک
و نهذ
هن هک ،دزاس رارقرب جراخ رب
هکلب ،هبرجت رثا رب مدقم
هبرجت و هب ۀلزنم ناکما طرش نآ
.ديایب راک رد
تسور نیمه زا ناونع اب یيلاعتسا یناسفن کاردا نيا زا یو هک
« یهاگآدوخ ینیع تدحو »
مان زین
تسا هدرب
( B 139
؛ )
ارچ هک
« یم نم مشيدنا » رذگهر زا ار نآ اب هراومه هک ،تاروصت
مزلام و هارمه اه
یم دنویپ یجراخ نیع اب ،تسا دنز
؛ هب اما یناسفن کاردا یيلاعتسا تدحو .ینیشیپ روط
، یتدحو
یم رولبت ار هناگود ،تسخن :دهد
هداد تارثک تدحو هب هژوس رد یسح یاه
،مود ؛ینیشیپ روط
هداد تارثک تدحو اه
،نیع کي رد یسح ی
هب مه زاب هک یم ماجنا ینیشیپ روط
نيدب .دریگ ،بیترت
تدحو ود نيا
، ره و دنرگيدکي موزلم و مزلا هب ود
ناسکي
، یم رامش هب هبرجت ناکما طورش زا :دنور
هدیشيدنا ِنیع تدحو و هدنشيدنا نم تدحو هدش
8. یناسفن کاردا یيلاعتسا تدحو
، ره نيا ود
دوخ رد ار تدحو ِلصا ار یيلاعتسا یناسفن کاردا تناک .دراد رولبتم
یلاعا ۀمه یاهدربراک
همهاف یم و دناد یم همهاف ضحم تلاوقم زا رتارف یتح ار نآ دناشن
( B 136
،هبرجت ینیع تلصخ .)
ب نآ رد دياب تلاوقم هک تسا یورملق موقم ِینیع هجو نودب .دنوش هدرب راک ه
کاردا تدحو
یزیچ ًاساسا ،یناسفن میهافم و تلاوقم قلاطا یارب
یمن دوجو همهاف ضحم نيا رد .تشاد
اب ام اج
یفياضت هجاوم ميا ،هژبا و هژوس نایم هک هب
ۀلزنم ینهذ و ینیع هجو ود
)ویتکژبوس و ویتکژبا(
تدحو
یم رادومن یيلاعتسا یناسفن کاردا وش
د؛
یب ره اي ،یرگيد هب یکي هکنآ یداینب یلصا هب ود
رت
هدینادرگزاب نيدب .دنوش
هب ناهج اي ینیع رما ،بیترت یلک روط
، هداد هبرجت رد هک لاح نیع رد
یم یم هاگن هبرجت هب تبسن ار دوخ یلاعت ،دوش و دراد
هب ۀلزنم و هژوس هب ،هبرجت رد ّلاح یرما
یمن لیلقت نآ ینورد تانّیعت دباي
؛ ياس رد ،رگيد نایب هب ۀ
یيلاعتسا تدحو موهفم
، یناسفن کاردا
هب ۀلزنم رتسگ لک رد ذفان و لاعا لصا ۀ
،ناسنا تخانش
هبرجت جراخ ناهج هب شقلعت رد هراومه ،
دومن یم
،دباي هن هکنيا رد
،ضوع قباطم تلاصا
،روصت لک ناهج هب تاروصت منزاب و یيا ینهذ یاه
.دوش هتساکورف هژوس هتبلا زيامت ۀژوس و یيلاعتسا هدش هتشاذگ توافتم ِدوخ ود نیب هک تسین یزيامت ،یبرجتۀژوس
یف یتیعقاو و یقیقح یرما یرگيد و دشاب فرص دومن یکي هک ،دشاب هسفن
؛ نیمه هب ود ،نآ اب ،ناس
تیعضو هک یدوخ ود اي توافتم یرهوج دوخ دنشاب هدش بجوم ار یتوافتم یکيزیفاتم یاه
،
کح لصا رد ،زيامت نيا .تسا هدشن هتساوخ یم ضراعم هاگديد ود زا تيا
ار دحاو یعوضوم هک دنک
هنیمز رد طبار عون هب هتسب ،فلتخم یاهرابتعا هب و توافتم یاه ۀ
قيرط ود هب ،ناهج و هژوس نایم
یم فیصوت توافتم نک
دن
←( Carr, 1999: 114-116
.)
نخس هاگديد ود نيا زا هک تسا نآ رس رب
د عفن هب ار یکي هن ،یفیصوت یم یرگي
وت هن و تشاذگ رانک نا یم
ناوت نآ و تساکورف رگيدکي هب ار اه
یداینب یفیصوت هاگديد کي هب اي دینادرگزاب رت
،نياربانب ؛ دياب
یب ،تفريذپ ار شنت نيا رد ار نآ هکنآ
کلهتسم عون ره زا یتدحو رک
.د
یم رولبت یناسفن کاردا تدحو لد رد هک یزيامت نيا یم ،دباي
دناوت هویش هب ینوگانوگ یاه
تروص یدنب دوش
، تروص نيرتهب زا یکي هک یدنب
هاجنپ دنب رد لرسوه ار نآ یاه و
باتک زا موس
ییاپورا مولع نارحب :تسا هدرک هضرع
« سکداراپ ۀتيویتکژبوس هژوس :یناسنا
و ناهج یارب ندوب
مه ناهج رد ندوب هژبا نامز »
( Husserl, 1976: 182-185
.)
ۀژوس ت یبرج رارق یلمأت هاگن قلعتم نوچ
هب تینیع یلصا صاوخ و ماکحا ،دریگ یم زورب ار یلک روط
هب و دهد هژبا تروص رياس رانک رد یا
هژبا یم رارق ناهج رد اه رف رثا رد ،لباقم رد .دریگ
هژوس یگتسبمه زا ،یعیبط هاگديد ِقیلعت دنيآ -
هژبا
یگتسبمه هب تبسن یهاگديد ،هتفر رتارف ناهج رد ۀژوس
یيلاعتسا - ژبا ۀ یم لصاح یيلاعتسا وش
د؛
نيدب
،بیترت ۀژوس یيلاعتسا دومن
یم دباي هک طرش ناکما ناهج تسا هب روط
،یلک و یمن زگره دناوت
هژبا ار ندوب نکممان نيا تناک .دشاب ناهج رد یا نینچ
:تسا هدرک نایب
]...[
ۀژوس یمن ،دشيدنیب ار تلاوقم هک هار نيا زا تلاوقم ناوت
،دوخ زا یموهفم د هب
ۀلزنم ژبا کي ۀ ب ،تلاوقم ه
یم هک تسا یزیچ نامه هک ،نآ ِضحم ِیهاگآدوخ ،دشيدنیب ار تلاوقم ،هژوس هکنآ یارب اريز ؛دروآ تسد تسياب
دوخ دياب ،ددرگ نییبت
، ( دوش هتفرگ ضورفم
B 422
.)
ۀژوس یيلاعتسا رگا
یم مزلا ،دوش هژبا دهاوخب هژبا هک ديآ
کي یارب یا ۀژوس
دشاب یيلاعتسا
؛ و
یپ رد هک ار یزیچ نامه راب ره ینعي نيا نآ
یم ،میتسه .میشاب هتفرگ ضورفم تسياب
،رگيد یهجو زا زکرمت یهاگآدوخ موهفم رب نوچ
مینک هب زيامت نيا ، صخش زيامت تروص
-
یم زین هژوس نایب دناوت
وش د؛
ارچ هک رب رثا يواز ود زا ،یهاگآدوخ ۀ
بنج ود ،توافتم ديد ۀ
ضراعتم
یم ادیپ دومن صخش لوا رظنم زا دوخ رد یمدآ هک مادام ؛دنک
( Erste-Person-Perspektive
اي)
هاگديد
نم
( Ichperspektive
هدهاشم هاگديد زا نوچ و تسا هژوس ،دنک رظن )
رگ
( Beobachterperspektive )
صخش موس رظنم اي ینوریب
( Dritte-Person-Perspektive
،درگنب دوخ رد)
مأوت و هاگديد شرگد نيا اب
نامه رد یم لدب صخش هب ،لاح وش
9.د رد ،انعم نيا ۀفسلف
هب ،رصاعم یلیلحت هژيو
ثحابم رد
هب طوبرم ۀفسلف
تسا هتفرگ رارق هجوت دروم رایسب ،نهذ
؛ رد اما نيا نيا زا شیب اج
، نآ ار لیصفت
یمن یم هکلب ،میهد ضوع رد میهاوخ
، نورد نیمه هيام
ژوس زيامت(
ه -
هک یرگيد تهج زا ار)صخش
ناسنا رتسب رد ناسنا ِشسرپ اب یپ ،دتفا قبطنم یفسلف یسانش
.ميریگب
موهفم نمض رد هک یضراعت نآ
« یناسفن کاردا یيلاعتسا تدحو »
لکش هب ینوگانوگ یاه
تروص هدش یدنب تسا
دنراگن نامگ هب ، ناگ
یم ،روطس نيا ناوت
هب ۀلزنم ناسنا شنت کي یتخانش
