⌫
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการรับรู้ตามบทบาทและการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 และเพื่อเปรียบเทียบระดับการรับรู้ตามบทบาทและการมี
ส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 ระหว่างกลุ่ม คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จำแนกตามเพศ สถานะ ระดับการศึกษา และอาชีพ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ครั้งนี้ ได้แก่ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 286 คน สุ่มตัวอย่างโดยใช้หลักของยามาเน่ (Yamane) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ จำนวน 60 ข้อ ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น มีค่าความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหา (IOC) อยู่ระหว่าง 0.66-1.00 ค่าความเที่ยงตรงภายใน (t-test) อยู่ระหว่าง 3.14-34.49 และมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.99 ผลการวิจัยสรุปได้ ดังนี้
1. การรับรู้ตามบทบาทและการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในเขตพื้นที่การศึกษา จังหวัดปทุมธานี เขต 1 ทั้งในภาพรวมและรายด้านอยู่ในระดับมาก
2. ผู้บริหารโรงเรียน ผู้แทนครู และผู้ทรงคุณวุฒิ มีการรับรู้และมีส่วนร่วมในบทบาทของคณะกรรมการ สูงกว่าผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้แทนองค์กรชุมชน ผู้แทนศิษย์เก่า และผู้แทนผู้ปกครอง คณะกรรมการ ที่มีการศึกษาระดับปริญญาตรีและสูงกว่าปริญญาตรี มีการรับรู้และมีส่วนร่วมในบทบาทของคณะกรรมการสูงกว่า คณะกรรมการที่มีการศึกษาต่ำกว่าระดับปริญญาตรี คณะกรรมการ ที่มีอาชีพรับราชการ/ข้าราชการบำนาญ/รัฐวิสาหกิจ มีการรับรู้และมีส่วนร่วมในบทบาทของคณะกรรมการสูงกว่าคณะกรรมการที่มีอาชีพการเมือง ค้าขาย/ธุรกิจ/ส่วนตัว และเกษตรกร
คำสำคัญ : การรับรู้/การมีส่วนร่วม/คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
⌫⌦
⌫⌦⌫
☺
* นักศึกษาหลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยศรีปทุม
⌫
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 ได้กำหนด บทบาทของชุมชน คือ มาตรา 8(2) บัญญัติว่าให้สังคม มีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา มาตรา 9(6) บัญญัติ
ว่าการจัดระบบโครงสร้างและกระบวนการจัดการศึกษา ให้ยึดหลักการมีส่วนร่วมของบุคคล ครอบครัว ชุมชน องค์กรชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เอกชน องค์กรเอกชน องค์กรวิชาชีพ สถาบันศาสนา สถานประกอบการ และสถาบันสังคมอื่น มาตรา 29 บัญญัติว่าให้สถานศึกษาร่วมกับบุคคล ครอบครัว ชุมชน องค์กรชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เอกชน
The purpose of this research is to investigate a role perception and participation of basic school boards under the jurisdiction of Pathumthani Educational Service area office 1 and to draw a comparison of a standard role perception and participation of basic school boards under the jurisdiction of Pathumthani Educational Service area office 1 among school boards member by separate in gender, position, education and occupation on the basis of sample of 286 School Boards Member were selected by Yamane Method. 5 levels Estimated Scale that a research develops instrument comprised of 60 questions, IOC was 0.66 - 1.00, t-test was 3.14-34.49 and cronbach confidence was 0.99. The research findings suggest as follows:
1. The overall of the role perception and participation of basic school boards under the jurisdiction of Pathumthani Educational Service area office 1 were at a high level.
2. The research findings show that the role perception and participation of basic school boards of an executive and teaching staffs were higher than a local administration staff, community service staff, alumnus and guardian. The role perception and participation of basic school board members who have undergraduate degree or higher were higher than the member who have the lower degree. The role perception and participation of basic school boards of a government officer, a retired officer and a state enterprise officer were higher than a politician, a merchant, a businessman, a business owner and an agriculturist.
Keywords : Perception/Participation/School Boards Member
องค์กรเอกชนองค์กรวิชาชีพ สถาบันศาสนา สถานประกอบการ และสถาบันสังคมอื่น ส่งเสริมความ เข้มแข็งของชุมชนโดยจัดกระบวนการเรียนรู้ภายใน ชุมชนต่อมากระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศใช้ระเบียบ กระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2543 เมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ.
2543 ซึ่งกำหนดให้สถานศึกษาจะต้องสรรหาคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน (สำนักงานคณะกรรมการการ ประถมศึกษาแห่งชาติ, 2543 : 8-10) ทำหน้าที่กำกับ ส่งเสริมและสนับสนุนกิจการของสถานศึกษาประกอบด้วย ผู้แทนผู้ปกครอง ผู้แทนครู ผู้แทนชุมชน ผู้แทนองค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้แทนศิษย์เก่าและผู้ทรงคุณวุฒิ
⌫
ดังนั้น ทุกโรงเรียนจึงได้แต่งตั้งคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานตามระเบียบที่กำหนดไว้
(สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ, 2543 : 119-125) มีบทบาทหน้าที่ในการบริหารจัดการ สถานศึกษาร่วมกับผู้บริหารโรงเรียน ตามบทบาทหน้าที่
ที่ได้กำหนดไว้ในระเบียบกระทรวงศึกษาธิการโดยเป็น ผู้กำหนดนโยบายและแผนพัฒนาโรงเรียนให้ความเห็นชอบ แผนปฏิบัติการประจำปีของสถานศึกษา ติดตามดูแล กำกับแผนการดำเนินงานของสถานศึกษาและประชาสัมพันธ์
กิจการของโรงเรียนสู่สาธารณะชน เป็นต้น
ปัจจุบันนี้ ทุกโรงเรียนได้มีการสรรหาและแต่งตั้ง คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ตามโครงสร้างที่
กระทรวงศึกษาธิการกำหนด ซึ่งคุณสมบัติตามโครงสร้าง ดังกล่าว ทำให้คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน มีภูมิหลังความแตกต่างกันในด้านประสบการณ์ ความรู้
ความเข้าใจในการพัฒนา ทั้งๆ ที่บทบาทหน้าที่ของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในปัจจุบันเป็น บทบาทที่เข้าไปรับรู้และมีส่วนร่วมในกระบวนการบริหาร การดำเนินการ และพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนมากขึ้น บทบาทดังกล่าวนับว่ามีผลโดยตรงต่อการพัฒนาคุณภาพ ของผู้เรียน เท่าที่ผ่านมาความสำเร็จในรูปของคณะกรรมการ สถานศึกษาของโรงเรียนในประเทศไทยส่วนใหญ่ยังไม่
บรรลุผลเท่าที่ควร คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ยังขาดความเข้าใจในบทบาทหน้าที่และขาดความรู้เกี่ยวกับ การจัดการศึกษา และไม่มีการกำหนดการประชุม ที่แน่นอน สม่ำเสมอ และเกิดความเบื่อหน่ายในการ ดำเนินงานรวมทั้งมีความพึงพอใจในการปฏิบัติงานต่ำ อโณทัย จันทร์อยู่ (2546 หน้า 111) ได้ศึกษาเรื่อง การปฏิบัติงานของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน โรงเรียนประถมศึกษา อำเภอพนม จังหวัดสุราษฎร์ธานี
ผลการศึกษาพบว่า ในภาพรวมคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานปฏิบัติงานอยู่ในระดับมากถึงมากที่สุด แต่เมื่อ
พิจารณาระดับการปฏิบัติงานเป็นรายด้านแล้ว จะเห็นผล ของการปฏิบัติงานยังไม่เต็มที่ทั้ง 12 ด้าน ให้เต็ม ศักยภาพอย่างมีคุณภาพและประสิทธิภาพ
จากปัญหาดังกล่าวข้างต้น ผู้วิจัยจึงมีความสนใจ ศึกษาการรับรู้ตามบทบาท และการมีส่วนร่วมของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่
การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 ที่มีต่อบทบาทหน้าที่
ตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2543 เพื่อเป็นแนวทาง การพัฒนาการรับรู้บทบาทหน้าที่และการมีส่วนร่วมของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อ การปฏิบัติงานระหว่างคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน กับผู้บริหารและบุคลากรในโรงเรียนต่อไป
⌦
1. เพื่อศึกษาการรับรู้ตามบทบาทและการมี
ส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานใน เขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต. 1
2. เพื่อเปรียบเทียบระดับการรับรู้ตามบทบาท และการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้น พื้นฐานในเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 จำแนกตามเพศ สถานะของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐาน ระดับการศึกษา และอาชีพ
⌫
1. คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน มีการรับรู้ และการมีส่วนร่วมตามบทบาทของตน ในระดับมาก
2. คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ที่มีสถานภาพต่างกัน จะมีการรับรู้ตามบทบาท และ การมีส่วนร่วมในคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน แตกต่างกัน
ประชากร ประชากรที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ คือ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานของโรงเรียนที่
จัดการเรียนการสอนในช่วงชั้นที่ 1-2 สังกัดสำนักงานเขต พื้นที่การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 ซึ่งประกอบไป ด้วยโรงเรียนใน 4 เขตอำเภอ ได้แก่ อำเภอเมืองปทุมธานี
อำเภอคลองหลวง อำเภอลาดหลุมแก้ว และอำเภอ สามโคก จำนวน 107 โรงเรียน โดยเป็นโรงเรียนขนาดเล็ก 74 โรงเรียน มีคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
1. เพศ 1.1 ชาย 1.2 หญิง
2. สถานะของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน 2.1 ผู้แทนผู้ปกครอง
2.2 ผู้แทนครู
2.3 ผู้แทนศิษย์เก่า 2.4 ผู้บริหารโรงเรียน 2.5 ผู้แทนองค์กรชุมชน
2.6 ผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 2.7 ผู้ทรงคุณวุฒิ
3. ระดับการศึกษา 3.1 ต่ำกว่าปริญญาตรี
3.2 ปริญญาตรี
3.3 สูงกว่าปริญญาตรี
4. อาชีพ 4.1 เกษตรกร
4.2 รับราชการ/ข้าราชการบำนาญ/รัฐวิสาหกิจ 4.3 ค้าขาย/ธุรกิจ/ส่วนตัว
4.4 งานการเมือง
การรับรู้ตามบทบาทและการมีส่วนร่วม ของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
1. กำหนดนโยบายและแผนพัฒนา 2. ให้ความเห็นชอบแผนปฏิบัติการประจำปี
3. ให้ความเห็นชอบในการจัดทำสาระหลักสูตร 4. กำกับ ติดตามการดำเนินงานตามแผน 5. ส่งเสริมและสนับสนุนให้เด็กทุกคนในเขตบริการ
ได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานอย่างทั่วถึงมีคุณภาพ และได้มาตรฐาน
6. ส่งเสริมให้มีการพิทักษ์สิทธิเด็ก
7. เสนอแนวทางและมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ 8. ส่งเสริมให้มีการระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษา 9. เสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างสถานศึกษากับชุมชน 10. ให้ความเห็นชอบรายงานผลการดำเนินงานประจำปี
11. แต่งตั้งที่ปรึกษาและหรือคณะอนุกรรมการ 12. ปฏิบัติการอื่นตามที่ได้รับมอบหมาย
ตัวแปรตาม ตัวแปรต้น
⌫
โรงเรียนละ 9 คน รวม 666 คน โรงเรียนขนาดใหญ่ 33 โรงเรียน มีคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน โรงเรียน ละ 15 คน รวม 495 คน รวมคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานทั้งสิ้น 1,161 คน
⌫
1. ได้รับทราบข้อมูลเกี่ยวกับการรับรู้ตาม บทบาท และการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัด ปทุมธานี เขต 1 ซึ่งจะทำให้สามารถนำข้อมูลดังกล่าว มาพัฒนางานของสถานศึกษาได้ตรงตามเจตนารมณ์
ของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 มาตรา 40
2. ได้รับทราบข้อมูลเพื่อนำมาใช้เป็นแนวทาง ส่งเสริมพัฒนาการปฏิบัติงานของคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
บทบาท หมายถึง การกระทำตามข้อปฏิบัติของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในเขตพื้นที่
การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 ตามระเบียบกระทรวง ศึกษาธิการ ว่าด้วยคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2543
การรับรู้ หมายถึง การแสดงออกทางความรู้สึก ของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่
การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 ที่บ่งบอกถึงความ ตระหนักและความเข้าใจในบทบาทของคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
การมีส่วนร่วม หมายถึง การร่วมในการวางแผน ร่วมในการตัดสินใจ ร่วมในการปฏิบัติ ร่วมรับรู้
ร่วมในการรับผลประโยชน์ และร่วมประเมินผลของ
คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในเขตพื้นที่
การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1
หน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้น พื้นฐาน หมายถึง ภาระหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 ที่จะต้องปฏิบัติตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ ว่าด้วย คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2543 ซึ่ง กำหนดไว้ 12 ด้าน
คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน หมายถึง คณะบุคคลที่ได้รับการเลือกตั้งและแต่งตั้งขึ้น เพื่อ ทำหน้าที่มีส่วนร่วมจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานของสถานศึกษา ที่จัดการศึกษาในช่วงชั้นที่ 1-2 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่
การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 ตามระเบียบกระทรวง ศึกษาธิการ ว่าด้วยคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2543 ประกอบด้วย ผู้แทนผู้ปกครอง ผู้แทนครู
ผู้แทนศิษย์เก่า ผู้บริหารโรงเรียน ผู้แทนองค์กรชุมชน ผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและผู้ทรงคุณวุฒิ
เขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 หมายถึง พื้นที่ที่กำหนดขึ้นโดยประกาศของกระทรวง ศึกษาธิการ โดยอาศัยเขตท้องที่การปกครองของกรมการ ปกครอง กระทรวงมหาดไทย มีหน้าที่ติดตาม ควบคุม กำกับดูแลสถานศึกษาที่จัดการศึกษาขั้นพื้นฐานใน 4 เขตอำเภอของจังหวัดปทุมธานี ประกอบด้วย อำเภอ เมืองปทุมธานี อำเภอคลองหลวง อำเภอลาดหลุมแก้ว และอำเภอสามโคก
⌫
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจการรับรู้
ตามบทบาท และการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัด ปทุมธานี เขต 1
⌫
ประชากรที่ใช้ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้ คือ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่การศึกษา จังหวัดปทุมธานี เขต 1 ซึ่งประกอบด้วยโรงเรียนใน 4 เขตอำเภอของจังหวัดปทุมธานี ได้แก่ อำเภอเมือง ปทุมธานี อำเภอคลองหลวง อำเภอลาดหลุมแก้ว และอำเภอสามโคก เป็นโรงเรียนขนาดเล็ก 74 โรงเรียน มีคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนละ 9 คน รวม 666 คน โรงเรียนขนาดใหญ่ 33 โรงเรียน มีคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนละ 15 คน รวม 495 คน รวมคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานทั้งสิ้น 1,161 คน จากโรงเรียนทั้งสิ้น 107 โรงเรียน
กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาวิจัย ได้แก่
คณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่
การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 จากตารางขนาด การสุ่มตัวอย่างของยามาเน่ (Yamane) ที่ระดับ ความเชื่อมั่น 95% จำนวน 286 คน กลุ่มตัวอย่าง ดังกล่าวได้มา โดยการสุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิ (Stratified random sampling) โดยคิดตามสัดส่วนของจำนวน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานจำแนกตามขนาด ของโรงเรียน
ผู้วิจัยได้ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูล ตามลำดับ ดังนี้
ทำหนังสือจากโครงการปริญญาโท สาขาบริหาร การศึกษา ภาคพิเศษ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัย ศรีปทุม เพื่อขอความอนุเคราะห์ไปยังผู้บริหารสถานศึกษา ในเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1
ให้คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง ตอบแบบสอบถาม
ผู้วิจัยดำเนินการส่งแบบสอบถามพร้อมหนังสือ ขอความอนุเคราะห์ในการตอบแบบสอบถามไปยัง ผู้บริหารสถานศึกษา ในเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัด ปทุมธานี เขต 1 เพื่อขอความอนุเคราะห์จากผู้บริหาร สถานศึกษา ส่งแบบสอบถามไปยังคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่เป็นกลุ่มตัวอย่างได้ตอบ แบบสอบถาม และส่งคืนมาให้ผู้วิจัยโดยตรง ซึ่งดำเนิน การส่งแบบสอบถาม ไปยังโรงเรียนขนาดเล็ก โรงเรียนละ 5 ชุด และโรงเรียนขนาดใหญ่ โรงเรียนละ 9 ชุด รวม 300 ชุด ซึ่งได้รับแบบสอบถามกลับคืนมา จำนวน 286 ชุด คิดเป็นร้อยละ 95.33
นำแบบสอบถามที่ได้รับคืนมา ตรวจความ สมบูรณ์ในการตอบแบบสอบถาม และคัดเลือกฉบับที่
สมบูรณ์มาดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูล
⌫
สถิติพื้นฐาน ได้แก่ จำนวน ร้อยละ (%) ค่าเฉลี่ย (X) และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.)
สถิติที่ใช้ในการทดสอบสมมติฐาน ได้แก่
การทดสอบค่าที (t-test) การทดสอบค่าเอฟ (F-test) และการทดสอบรายคู่โดยวิธีการของเชฟเฟ (Scheffe method)
การศึกษาการรับรู้ตามบทบาทของ คณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดปทุมธานี
เขต 1 โดยรวมอยู่ในระดับมาก ได้แก่ ด้านกำหนด นโยบายและแผนพัฒนาของสถานศึกษา ด้านการให้
ความเห็นชอบแผนปฏิบัติการประจำปีของสถานศึกษา ด้านการให้ความเห็นชอบในการจัดทำหลักสูตรให้สอดคล้อง
⌫
กับความต้องการของท้องถิ่น ด้านกำกับติดตามการ ดำเนินตามแผนของสถานศึกษา ด้านส่งเสริมและ สนับสนุนให้เด็กทุกคนในเขตบริการได้รับการศึกษา ขั้นพื้นฐานอย่างทั่วถึงและมีคุณภาพ ด้านพิทักษ์สิทธิเด็ก ดูแลเด็กพิการ เด็กด้อยโอกาส และเด็กที่มีความสามารถ พิเศษให้พัฒนาตามศักยภาพ ด้านเสนอแนวทางและมี
ส่วนร่วมในการบริหารการจัดการด้านวิชาการบริหาร งบประมาณ การงานบุคคลและการบริหารทั่วไป ด้านส่งเสริมให้มีการระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษา ด้านเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างสถานศึกษากับ ชุมชนประสานกับประชาชนและองค์กรต่างๆ ทั้งภาครัฐ และเอกชนให้เข้ามาร่วมกันพัฒนาปรับปรุงสถานศึกษา ด้านการ ให้ความเห็นชอบรายงานผลการดำเนินงาน ประจำปี ด้านแต่งตั้งที่ปรึกษาหรือคณะอนุกรรมการและ ด้านปฏิบัติงานอื่นๆ ที่ได้รับมอบหมาย
การศ ึกษาการม ีส่วนร ่วมตามบทบาทของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่
การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 โดยรวมอยู่ในระดับ มาก ได้แก่ ด้านกำหนดนโยบายและแผนพัฒนาของ สถานศึกษา ด้านการให้ความเห็นชอบแผนปฏิบัติการ ประจำปีของสถานศึกษา ด้านการให้ความเห็นชอบใน การจัดทำหลักสูตรให้สอดคล้องกับความต้องการของท้องถิ่น ด้านกำกับติดตาม การดำเนินตามแผนของสถานศึกษา ด้านส่งเสริมและสนับสนุนให้เด็กทุกคนในเขตบริการ ได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานอย่างทั่วถึงและมีคุณภาพ ด้านพิทักษ์สิทธิเด็ก ดูแลเด็กพิการ เด็กด้อยโอกาส และ เด็กที่มีความสามารถพิเศษให้พัฒนาตามศักยภาพ ด้านเสนอแนวทางและมีส่วนร่วมในการบริหารการจัดการ ด้านวิชาการบริหาร งบประมาณ การงานบุคคลและ การบริหารทั่วไป ด้านส่งเสริมให้มีการระดมทรัพยากร เพื่อการศึกษา ด้านเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่าง สถานศึกษากับชุมชนประสานกับประชาชนและองค์กร
ต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนให้เข้ามาร่วมกันพัฒนา ปรับปรุงสถานศึกษา ด้านการให้ความเห็นชอบรายงาน ผลการดำเนินงานประจำปี ด้านแต่งตั้งที่ปรึกษาหรือ คณะอนุกรรมการ และด้านปฏิบัติงานอื่นๆ ที่ได้รับ มอบหมาย
การเปรียบเทียบการรับรู้ตามบทบาทของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่
การศึกษา จังหวัดปทุมธานี เขต 1 ในภาพรวม และ รายด้าน จำแนกตามเพศ ไม่มีความแตกต่างกัน คือ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีเพศต่างกัน มีการรับรู้ ตามบทบาทของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานไม่แตกต่างกันทุกรายด้าน
การเปรียบเทียบการมีส่วนร่วมตามบทบาทของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในเขตพื้นที่
การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 ในภาพรวม และ รายด้าน จำแนกตามเพศ ไม่มีความแตกต่างกัน คือ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีเพศต่างกัน การมีส่วนร่วมตามบทบาทของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานไม่แตกต่างกัน ทุกรายด้าน
การเปรียบเทียบการรับรู้ตามบทบาทของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่
การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 ในภาพรวม และ รายด้าน จำแนกตามสถานะของคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน มีความแตกต่างกัน คือ สถานะของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานต่างกัน การรับรู้ตามบทบาทของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานแตกต่างกันในทุกด้าน โดยคณะกรรมการที่มี
สถานะเป็นผู้บริหารโรงเรียน ผู้แทนครู และผู้ทรงคุณวุฒิ
มีการรับรู้บทบาทของตนเองในฐานะคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สูงกว่าคณะกรรมการที่มีสถานะ เป็นผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้แทนองค์กร ชุมชน ผู้แทนศิษย์เก่า และผู้แทนผู้ปกครอง
⌫
การเปรียบเทียบการมีส่วนร่วมตามบทบาทของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในเขตพื้นที่
การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 ในภาพรวม และ รายด้าน จำแนกตามสถานะของคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน มีความแตกต่างกัน คือ สถานะ ของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานต่างกัน การมี
ส่วนร่วมตามบทบาทของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานแตกต่างกันในทุกด้าน โดยคณะกรรมการ ที่มีสถานะเป็นผู้บริหารโรงเรียน ผู้แทนครู และผู้ทรง คุณวุฒิ มีส่วนร่วมตามบทบาทของตนเองในฐานะ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สูงกว่าคณะกรรมการ ที่มีสถานะเป็น ผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้แทนองค์กรชุมชน ผู้แทนศิษย์เก่า และผู้แทนผู้ปกครอง การเปรียบเทียบการรับรู้ตามบทบาทของ คณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่
การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 ในภาพรวม และ รายด้าน จำแนกตามระดับการศึกษา มีความแตกต่างกัน คือ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีระดับ การศึกษาต่างกัน การรับรู้ตามบทบาทของคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานแตกต่างกันในทุกด้าน โดย คณะกรรมการที่มีระดับการศึกษาปริญญาตรีและสูงกว่า ปริญญาตรี มีการรับรู้บทบาทของตนเองในฐานะ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานสูงกว่าคณะกรรมการ ที่มีระดับการศึกษาต่ำกว่าปริญญาตรี
การเปรียบเทียบการมีส่วนร่วมตามบทบาท ของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในเขตพื้นที่
การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 ในภาพรวม และ รายด้าน จำแนกตามระดับการศึกษา มีความแตกต่างกัน คือ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีระดับ การศึกษาต่างกันการมีส่วนร่วมตามบทบาทของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานแตกต่างกันทุกด้าน โดยคณะกรรมการที่มีระดับการศึกษาปริญญาตรีและ
สูงกว่าปริญญาตรี มีส่วนร่วมตามบทบาทของตนเอง ในฐานะคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สูงกว่า คณะกรรมการที่มีระดับการศึกษาต่ำกว่าปริญญาตรี
การเปรียบเทียบการรับรู้ตามบทบาทของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่
การศึกษา จังหวัดปทุมธานี เขต 1 ในภาพรวม และ รายด้าน จำแนกตามอาชีพ มีความแตกต่างกัน คือ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีอาชีพต่างกัน การรับรู้ตามบทบาทของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานแตกต่างกันในทุกด้าน โดยคณะกรรมการ ที่มีอาชีพรับราชการ/ข้าราชการบำนาญ/รัฐวิสาหกิจ มีการรับรู้บทบาทของตนเองในฐานะคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานสูงกว่าคณะกรรมการที่มีอาชีพ การเมือง ค้าขาย/ธุรกิจ/ส่วนตัว และเกษตรกร
การเปรียบเทียบการมีส่วนร่วมตามบทบาทของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในเขตพื้นที่
การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 ในภาพรวม และ รายด้าน จำแนกตามอาชีพ มีความแตกต่างกัน คือ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีอาชีพต่างกัน การมีส่วนร่วมตามบทบาทของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานแตกต่างกันทุกด้าน โดยคณะกรรมการที่มี
อาชีพรับราชการ/ข้าราชการบำนาญ/รัฐวิสาหกิจ มีส่วนร่วมตามบทบาทของตนเองในฐานะคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานสูงกว่าคณะกรรมการที่มีอาชีพ การเมือง ค้าขาย/ธุรกิจ/ส่วนตัว และเกษตรกร
จากการศึกษาการรับรู้ตามบทบาทและการมี
ส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดปทุมธานี เขต 1 มีประเด็น ที่สำคัญที่นำมาอภิปราย ดังนี้
⌫
1. ผลการวิจัย พบว่า คณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัด ปทุมธานี เขต 1 ที่มีสถานะของคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานต่างกัน มีการรับรู้ตามบทบาท ของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานแตกต่างกัน ซึ่งเป็นไปตามสมมุติฐานที่ตั้งไว้ โดยคณะกรรมการ ที่มีสถานะเป็นผู้บริหารโรงเรียน ผู้แทนครู และผู้ทรง คุณวุฒิ มีการรับรู้บทบาทของตนเองในฐานะ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานสูงกว่าคณะกรรมการ ที่มีสถานะเป็นผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้แทน องค์กรชุมชนผู้แทนศิษย์เก่า และผู้แทนผู้ปกครอง ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยของประทิพย์ คนทัด (2545 หน้า 49) ได้ศึกษาการรับรู้ของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐาน สังกัดกรมสามัญศึกษาจังหวัดราชบุรี
ที่มีต่อบทบาทหน้าที่ตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วย คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2543 การเปรียบเทียบระดับการรับรู้ของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐาน ระหว่างกลุ่มประเภทของคณะกรรมการ พบว่า ข้อที่มีความแตกต่างกันคือ การกำหนดนโยบายและ แผนพัฒนาของสถานศึกษา ให้ความเห็นชอบ แผนปฏิบัติการประจำปีของสถานศึกษาให้ความเห็นชอบ ในการจัดทำสาระหลักสูตรให้สอดคล้องกับความต้องการ ของท้องถิ่น และกำกับติดตามการดำเนินงานตามแผน ของสถานศึกษา และงานวิจัยของ อำนาจ งามยิ่งยวด (2546, บทคัดย่อ) ได้ศึกษาการรับรู้บทบาทของ ค ณ ะ ก ร ร ม ก า ร ส ถ า น ศ ึ ก ษ า ข ั ้ น พ ื ้ น ฐ า น โ ร ง เ ร ี ย น ประถมศึกษา สังกัดสำนักงานการประถมศึกษา จังหวัดราชบุรี เปรียบเทียบการรับรู้บทบาทของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีสถานภาพ แตกต่างกัน พบว่า โดยรวมผู้บริหารสถานศึกษามีการรับรู้
บทบาทแตกต่างจากผู้แทนผู้ปกครอง ผู้แทนครู ผู้แทน องค์กรชุมชน ผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ผู้แทนศิษย์เก่า และผู้แทนผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้แทนครูมี
การรับรู้บทบาทแตกต่างจากผู้แทนผู้ปกครอง ผู้แทน องค์กรชุมชน ผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้แทน ศิษย์เก่า และผู้แทนผู้ทรงคุณวุฒิ ส่วนผู้แทนผู้ปกครอง ผู้แทนองค์กรชุมชน ผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้แทนศิษย์เก่า และผู้แทนผู้ทรงคุณวุฒิมีการรับรู้
บทบาทไม่แตกต่างกัน จึงอภิปรายได้ว่า คณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีสถานะเป็นผู้บริหารโรงเรียน ผู้แทนครู เป็นผู้ที่ปฏิบัติงานอยู่ในสถานศึกษา อีกทั้ง ผู้ทรงคุณวุฒิบางท่านยังเป็นข้าราชการบำนาญที่เคย ปฏิบัติหน้าที่อยู่ในสถานศึกษา จึงมีการรับรู้บทบาท ในฐานะของคณะกรรมการสูงกว่าคณะกรรมการที่มาจาก ภายนอกสถานศึกษาอย่างผู้แทนองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่น ผู้แทนองค์กรชุมชน ผู้แทนศิษย์เก่า และผู้แทนผู้ปกครอง และเนื่องจากคณะกรรมการ มีภูมิหลังความแตกต่างกันทั้งในด้านความรู้ ความเข้าใจ และประสบการณ์ ในการจัดการศึกษา ดังนั้น หน่วยงาน ที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ควรดำเนินการส่งเสริมความรู้ความเข้าใจในการปฏิบัติงาน ตามบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษาให้มากขึ้น และควรมีการประชุมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นใน การปฏิบัติงานให้มากขึ้น
ส่วนการมีส่วนร่วมตามบทบาทของคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จากการศึกษา พบว่าคณะกรรมการ ที่มีสถานะของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานต่างกัน มีส่วนร่วมตามบทบาทของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานต่างกัน ซึ่งเป็นไปตามสมมุติฐานที่ตั้งไว้
โดยคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีสถานะ ผู้บริหารโรงเรียน ผู้แทนครู และผู้ทรงคุณวุฒิ มีส่วนร่วม ตามบทบาทของตนเองในฐานะคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐาน สูงกว่าผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้แทนองค์กรชุมชน ผู้แทนศิษย์เก่า และผู้แทนผู้ปกครอง
⌫
ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยของ อนันต์ หวะสุวรรณ (2545, หน้า 96) ที่กล่าวว่า คณะกรรมการสถานศึกษาขั้น ฐานที่เป็นผู้แทนผู้ปกครองและผู้แทนศิษย์เก่า ผู้แทน องค์กรชุมชน และผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีความคิดเห็นต่อการมีส่วนร่วมในการวางแผนพัฒนา การศึกษาของโรงเรียนประถมศึกษาในจังหวัดบุรีรัมย์
แตกต่างจากผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้แทนครู และผู้บริหาร สถานศึกษา อภิปรายได้ว่า ผู้แทนผู้ปกครองและ ผู้แทนศิษย์เก่า ผู้แทนองค์กรชุมชน และผู้แทนองค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นขาดความรู้ความเข้าใจและประสบการณ์
ของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน อีกทั้ง สถานศึกษายังไม่เปิดโอกาสให้คณะกรรมการได้ปฏิบัติ
หน้าที่อย่างแท้จริง ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมทั้ง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ควรส่งเสริมให้คณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานเข้าไปมีส่วนร่วมในการจัดการ ศึกษาให้มากขึ้น
2. จากผลการวิจัย พบว่า คณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดปทุมธานี
เขต 1 ที่มีระดับการศึกษาต่างกันมีการรับรู้ตามบทบาท ของ คณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานต่างกัน ซึ่งเป็นไปตามสมมุติฐานที่ตั้งไว้ โดยคณะกรรมการที่มี
ระดับการศึกษาปริญญาตรีและสูงกว่าปริญญาตรี
มีการรับรู้บทบาทของตนเองในฐานะคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานสูงกว่าคณะกรรมการที่มีระดับ การศึกษาต่ำกว่าปริญญาตรี ซึ่งสอดคล้องกับ ริซโซ และลิทซ์มาน (Rizzo and Lirtzman, 1970 : 155 อ้างถึงใน พรทิพย์ ศิริรัตน์, 2547, หน้า 23) ที่กล่าวว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อการรับรู้ในบทบาท ได้แก่ ปัจจัยด้าน บุคคล ประกอบด้วยสถานภาพ ความต้องการ ค่านิยม การศึกษา ความสามารถ อายุ เพศ อาวุโส อภิปรายได้ว่า คณะกรรมการที่มีระดับการศึกษาสูงกว่าย่อมรับรู้บทบาท ของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานสูงกว่า
คณะกรรมการที่มีระดับการศึกษาต่ำกว่า ดังนั้น สถานศึกษา ควรมีการดำเนินการตามสำนักงานคณะกรรมการประถม ศึกษาแห่งชาติที่ได้กล่าวถึงแนวทางในการปฏิบัติงานของ คณะกรรมการ โรงเรียนในการให้ความเห็นชอบแผน ปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียนไว้ว่า คณะกรรมการ ต้องศึกษาแผนแม่บท แผนพัฒนา นักเรียน วัสดุครุภัณฑ์
และอื่นๆ อยู่เสมอ เพื่อเป็นข้อมูลพิจารณาให้ความเห็นชอบ แผนปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียน
ส่วนการมีส่วนร่วมตามบทบาท ของคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จากการศึกษา พบว่า คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีระดับการศึกษา ต่างกัน มีส่วนร่วมตามบทบาทของคณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานต่างกัน ซึ่งเป็นไปตามสมมุติฐาน ที่ตั้งไว้ โดยคณะกรรมการที่มีระดับการศึกษาปริญญาตรี
และสูงกว่าปริญญาตรี มีส่วนร่วมตามบทบาทของตนเอง ในฐานะคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สูงกว่า คณะกรรมการที่มีระดับการศึกษาต่ำกว่าปริญญาตรี
ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยของ บราวน์ (Brown, อ้างถึงใน สมดี เพียรการค้า 2541, หน้า 28) ที่ศึกษาคุณลักษณะ ของบุคคลที่มีส่วนร่วมในการจัดองค์การของรัฐบาล พบว่า ผู้เข้าร่วมกิจกรรมทางสังคมอย่างแข็งขันและ ไม่แข็งขัน มีฐานะแตกต่างกันและมีมโนภาพเกี่ยวกับ พฤติกรรมของเขา ประเพณีการรวมตัว แนวคิดที่
คาดหวัง ให้เข้าร่วมกิจกรรมบางอย่าง บุคคลที่มีสภาพ ทางสังคมสูง ด้านการศึกษา อาชีพ และรายได้ มักเข้า ร่วมกิจกรรมอย่างแข็งขันมากกว่าบุคคลที่มีสภาพทาง สังคมต่ำกว่า และสอดคล้องกับแนวคิดของ พนัส หันนาคินทร์ (2538, หน้า 63-67) ที่กล่าวว่า ระดับการศึกษา เป็นเครื่องแสดงถึงความสามารถทางสติปัญญา และ ความรู้ที่จะนำไปประกอบกับคุณลักษณะอื่นๆ และ งานวิจัยของ จิราพร ตั้งสุวรรณ (2546, บทคัดย่อ) ได้ศึกษาการมีส่วนร่วมของ คณะกรรมการสถานศึกษา
