Vai tro cua the ctie doi vdi ddu tu cua doanh nghiep Viet Nam
giai doqn 2006-2014
CHU T m MAI PHUONG TEf THUY ANH P H ^ M T H E A N H
nghiim eho thi^h&u m^lyZsT^JZ "T ^°°'." ^""^ ^' » - " * * « " ^^ ^hue cue Id ^ * UU d & Mu tu c^JoVnhZmp """' " ^ * ' " * * " " " * ' ' ^ " '"' "^"^ ' - *
I. Ca s d ly t h u y g t va phtfdng p h a p n g h i j n eiifu
1.1. Ca sd ly thuyii va khung phan ttch
North (1994) eho rilng. t h l c h j 14 nhflng r i n g buoc do eon ngudi d j t ra ti tao khuon khg cho cfic mSi quan hJ tuong t i c cua minh. T h l che bao gdm eac rfing buJc chfnh thflc (quy tfie, lujt, hifo phap. ) vfi phi chinh thflc (ehufi'n muc hfinh vi tyc IJ quy tfie flng rf...), vfi cfic dje trung thflc thl cna Chung. T h l ehg chinh lfi "lujt Choi", edn t l chflc vfi ea nhfin trong do 14
ngUdi Choi". BJn canh dd, IJr t h u y i t t h l chJ da dU5lc cong nhfin 14 mat trong nhflng quan diem phu hdp nhfft d l nghijn cflu chifo UDC phat t r i l n vflng chfic cna doanh nghijp trong n f o kinh t l mdi noi (Hoskisson vfi cjng su, 2000; Wright vfi cong sij, 2006).
Vai tro. cua t h l eh J ddi vdi qufi trinh phfit trien lfi chu d l n h j n dUde n h i l u quan Wm vfi t r a n h bijn cna cac hoc gia thdi gian qua. Cac nghiSn cflu n i i b j t lien quan dfo chu dfi nfiy 14 cua Rodrik vfi cjng su (2002), Acemoglu vfi cjng su (2001' 2003
2005a, 2005b), Acemoglu vfi Robinson (2012) Cac tfic g i i nfiy qua eac nghiJn cflu v l lieh su v4 su phfit t r i l n t h l ChJ d nhieu ndi trJn the gidi (tfl Nam My, Trung My, Hoa Kf, Chfiu Au, Chfiu Phi, Chfiu A, Chfiu Dai Duong) cho r i n g , t h l c h l mdi chfnh lfi nhan t S quylt dinh dfin dit cfic quffc gia, vflng lanh t h l hay t l ehflc di dfo con dfldng thinh vUdng. BJn canh do, cfic If thuyet kinh tg v l d i u t u n h u If t h u y i t gia tie dfiu tu, IJ t h u y i t quy d i u tu nji bJ hay ma hinh d i u t u Euler dfo chi ra rkne san lUdng cd tfic djng dfo d i u t u eua doanh nghijp. Do dd, mjt each gifin tijp d l dfing xfic djnh dfldc vai trd eua t h l c h l ddi vdi dfiu t u cua cfic doanh nghijp.
NghiJn cflu nay, thdng qua ma hinh d i u tu Euler vfi hfim san xuft Coob - Doulag ie phan tfch tac djng eua t h l e h i mJi trUdng kinh doanh dfo quylt dinh d i u t u cua cae doanh nghijp 6 Vijt Nam.
T f ' " . ™ . ' * ' " " " ^ ™ - ' ^i" '^y Anil. reS.TS.
Tradng itai tac Ngo» Oiaong; PhamTM Anh, FGS.TS.' Tnlbng dai hoc Kinh If qudc dj^
l,^ttncii,KH„esi9»m.na,^ast),e
Vai I r i cAa the che ...
y
ran .'' / / / /
It
Quy^t dinh dau ttr cOa doanh nghiSp
BANG 1: Khung phan tich
T h l ch^mOi tmflng kinh doanh
(H)
\
Kit qui hoat d6ng cila doanh nghi$p
Trong &&.
— ^ : anh hudng Hue tiep - - ^ : M l hudng gito dfp Ngudn: Tdng h9p til tic gii.
2.2. Phuang phdp nghien eiiu 1.2.1. Xdy dung md hinh
MJ hinh \f thuyit dUdc sfl diing di phfin tfch mSi quan hJ (I) 14 hfim san xuft Cobb- Douglas ed djing nhU sau:
Y, = A/,(X^=A.x;' (1) Trong d6: Yi 14 san luijing dIu ra cua
doanh nghijp i. A, dUde coi lfi nfing lijc cjng nghj cua doanh nghijp i hay con goi 14 nfing s u t t nhfin to, X, lfi yfa to d i u vfio.
Nfo gia s i r i n g d l san xuft san lUiJng Y, doanh nghijp i k i t hiJp hai d i u v4o chfnh 14 lao djng, (Ld, v4 vfo, ( l y , thl ta c6 t h l viJt lfi h4m san xufi't Cobb-Douglas cho doanh nghijp n4y v4 bilu diln dang tuyen tfnh nhu sau:
Y, = A,Kf' Kf" hoje
hiY, = InA, + p.hiK, + p,lnL| + v, (2) Trong dd, P, v4 h iSn luiJt duijc goi 14 dJ eo gian cua san lujng d i u ra vdi y l u t l d i u S4
vfio von vfi lao djng; v, 14 sai sIngSu nhiJn trong mJ hinh, duije gia dinh o6 trung binh b i n g khJng vfi phUdng sai cg dinh. A, du^c md ta theo phudng trinh sau:
lnAi= a„ + a,C„ + Sj Zj, +Z,Y„ BE,I+ e, (3) Trong d6, BEj, 14 vJc-td cfic bifo s l dfi dijn cho tfic djng eua ehi tiSu mJi trddng t h l che thfl j dfo k i t qua hoat djng kinh doanh eua doanh nghijp i; Cj, 14 vJc-td cic bifo s l k i i m sofit anh hudng cua cfic nhfin t l quan c h l vfi dje d i i m eua doanh nghijp (vf du, loji hinh ei hflu, quy mJ doanh nghijp, ngfinh n g h i kinh doanh, s l nim hojt djng...); vJe-tO Z„ kiim soit anh hudng cua cac nhfin tg k h i c nhfl vflng kinh t l ; cull cflng, e, lfi sai s l do luting vfi dujc xem nhu lfi tfic djng cua cfic cii sic nfing suft n g i u nhiJn e6 phfin phii djc ljp vi c h u i n hda vdi trung binh bfing khlng vi phudng sai khong dii. K i t hdp (2) vfi (3), chflng ta thu dugc mJ hinh t i n g gjp vfi du^
NghUnciiul(U,liad9(4eO)--mine9smi | ^
Vai Iri eia Ibe che
.
bilu difo gon nhu sau- ^^. u- . . .
, „ _ ' ^ y "?>™- " ^ stf dyng phUdng phfip n4y
„ " ' ~ Po+PilnK, P^hiL, a,Cj+a, =° * < ' dfin tdi k i t qua sai lech mac dfl A;+EiT,iBEj|+£, (^) c h m g ta CO t h l cai thien k i t qua neu xfl ly
Phuong trtnh (4) CO t h l udc Iflong vdi h i i X " f l ^ / n b ^ ^ ' ' "7- f . " ' * " " " • " ° quy dfl Ueu cheo (cross-section regression) L i ' ? * ^ f ' " " " ^ '•''^*' ''*' " " ^ "^^ " * "
regression). mang (panel), flu vijt hdn, c6 dang nhu sau:
toYit-|3o,+P,taKi,+P2lnU,+alCji,+a2Zjit+2 Yji,BEji,+?T + ; ; + « . (6) ma M°n"?dt f u E l " e t i i : g " n ^ l ^ t " ^ ' " ' " ^ ' ' "^' ' ' ' " ^ « * " « - > " - »« <") U
I..I
= b . + b X l . .
b.hr^ h b . J - . u .
M6 hinh (6) dudc viit lai dudi d ^ g tuyfo tinh loganepe nhu sau:
(6)
(7)
(8) d u d i ' d t " * " " ' ' * ' " '" ^ " ' " ' ' ' " * " ^*° ^ " * ' Cobb-Douglas ta cd md hinh udc luong
= A,,+ A.llnLit+>,,Cjit +A.,Zjii +Z: rjit BE jii +
' • X . l
^HB
5 T + U i , (8)M8 hlnh (8) duoc sfl dung d l udc luong mil quan hJ (III)
1.2.2. Da ueu vd biih NguSn da lilu
p a liju v l doanh nghijp dU(lc lfiy tfl bJ DiJu tra doanh nghijp thyc hijn bdi Tfog cvc Thing ke trong giai doan 2006-2014 Trong khi dd, dfl liju v l t h l e h i dudc khai thfic tfl bJ da liju danh gifi Nfing luc c^mh tranh efp tinh (PCI) k l t a nfim 2006-2014.
BJ dtt liju mang hofin chinh v l k i t qua host djng cua doanh nghijp v4 t h l c h l mdi trudng kinh doanh dU(lc t h i i t Ifip b i n g cfich k i t n i l gifla 2 bJ so liju nfiy.
LUa chgn vd xilt ly cdc bign
Bifo s l sfl dvng cho m6 hinh kmh t l lupng gim hai nhdm: bifo djc ljp v4 bifo phv thuje. Trudc tiJn, bifo phu thuoc phan AftijMn cuu Kwi tfsrfs/«o>. 77*5 aeoie
finh dfiu t u cua doanh nghijp i tai thdi dllm t+1 a,.„,). C6 n h i l u thudc do khfic nhau dUdc sfl dvng d l do ludng d i u t u eua doanh nghijp. Tuy nhiJn, d l phfl hjp vdi m i u nghien eflu, bfii viit sfl dung t^ IJ gifla tong vfo dfiu tu trJn t i n g nguin vfo cua doanh nghijp. Vdi nh6m bifo dje ljp, hai yJu t l dfiu vfio san x u t t quan trong 14 vfo (KiJ v4 lao djng ( L J dfldc dai dijn bdi tong nguon vfo v4 t i n g s l lao dJng m4 doanh nghijp sfl dvng cho hoat d t a g san xuft kinh doanh (Qiao Liu vfi Alan Siu 2014)^ Ca ba bifo so nfiy dupe trfch tfl dii h j u GES Sd e i p cua GSO trong giai doan 2 0 0 ^ 2 0 1 4 vfi dUdc log hda trudc khi dUa vao eac mo hinh hoi quy.
. C*"^'''!°/° ^^ 1«P kiim soft i n h hudng
d"l1t° ? ; T , ? ™ ^"'"^ "'^'>'«P (C„) cung
dUdc lfiy t u dfl h j u GES, bao gim: loli hinh 56
Vai I r i cua lh£ ch£.
doanh nghijp (chia r a lfim doanh nghijp FDI, doanh nghijp trong nudc). ngfinh n g h i kinh doanh vfi tuoi cua doanh nghijp.
Trong do, bifo so dau tien dUde dai dijn bdi cae bifo gia (dummy)- khu vflc FDI va dUdc gan gia tri bfing 1 n l u la doanh nghijp FDI, b i n g 0 nfo 14 doanh nghijp trong nude. Ngfinh n g h i kinh doanh dudc phfin loai theo phan ngfinh cfi'p 5 trong VSIC-2007 vdi tong cac ngfinh khac dflde liy lfim ngfinh c h u i n de so sfinh vdi cfic ngfinh. VJc-td Z, kiem soat anh hfldng eua cfic nhfin t l v l mfit dia Iy, bifo gia se dUdc sfl dung di dai dien cho 7 vung kinh t l cua ca nudc.
Chi s l n i n g lUe canh t r a n h c i p tinh (PCI Index) cua Vijt Nam tfl nfim 2006 d i n nfim 2009 gim 10 chi tiJu trv cJt, sau dd tfl nfim 2009 den 2014 de phan finh kip thdi sv phfit t r i l n nfing djng cua nfo kinh t l vfi cae thay dii trong moi trUdng phfip ly cua Vijt Nam, chi s l Uu dfii doanh nghijp n h i nudc t?i dia phudng duOc rut khoi cic ehi tiJu tru cJt, dfo nfim 2013 chi tiJu v l C9nh tranh binh d i n g dupe bo sung them vfio cfic chi tieu dfinh gifi nSng lUe canh tranh cip tinh. Bfii viit nfiy chi sfl diing 9 chi tiJu trv cJt d»i dijn cho anh hudng cua moi trudng kinh doanh (BE,J dfo d i u t u cua doanh nghijp. Theo bfio cfio v l chi so nfing Ivc c?nh tranh c i p tinh cua Vijt Nam nfim 2006, 9 chi tiJu trv cJt gim: (i) ehi phf gia nhjp thi trudng, (ii) t i l p cfin dft dai vfi su In dinh trong s i dvng dft, (iii) tinh minh b?ch v i tilp cfin thdng tin, (iv) chi phf thdi gian d l ttafc hijn eac quy dinh cua Nhfi nudc, (v) ehi phf khjng chfnh thflc, (vi) tfnh nfing djng vfi tiJn phong eua Ifinh d?o tinh, (vii) djch vv ho t r j doanh nghijp, (viii) dfio tao lao djng, vfi (ix) t h i i t c h l phfip If.
1.2.3. Phuongphdp udc luang Vdi ma hinh (8) khi dfla cic bifo t r i vfio thl ude lfldng se d l bi ehjeh khi bang s l Uju c6 chuli thdi gian T nho vfi s l dOn vi N S6
ldn (Judson vfi ejng sU., 1996). Nickell (1981) vfi Kiviet (1995) cho r i n g khi tiln hfinh Udc lUdng mo hinh dang (8) d l mic phai v i n d l noi sinh, nghia lfi ton tai m^
tuong quan gifla n h i l u vdi bifo djc ljp.
Tuy nhiJn, khi k i i m tra noi sinh cua cfic hifo doc ljp bang c4ch:i) fldc luong mJ hlnh (8) b i n g OLS v4 tao p h i n dU, ii) udc lUdng OLS eho md Mnh gifla p h i n dU vi eac b i l n djc Ifip. K i t qua cho thSy khang c6 tuong quan gifla cfic b i l n djc l j p v4 nhiSu (F-statistic rfi't nhd). Do d6, vfi'n dg nji sinh trong m6 hinh (8) duoc loai trfl. Md hinh (8) CO t h l udc luong b i n g POLS, RE hojc FE. D l lua chon gifla POLS vfi RE dflng kiem dinh Breusch v4 Pagan Lagangian.
D l lua chon gifla RE v4 FE dflng kiem dinh hausman test. MJ hinh cull cflng dflng d l phfin tfch phai vupt qua tfi't ca cic kiem dinh c h u i n dofin v l t u tuong quan, tUdng quan chuli, tUOng quan chJo, phuong sai sai s i t h a y dii.
2. K i t q u i n g h i e n ciihi v i t h i o l u j n 2.1. Th6ng ke mo td
K i t qua ghjp n i i dfl liju GES ttt nfim 2006 dfo nfim 2014 cho thfi'y c6 267.946 doanh nghijp dfldc d i l u tra vfi song s6t qua giai do_^n nfiy. Vdi thdi gian 9 nfim, quy m6 mSu dli vdi dfl liju mang tfing Un thfinh 267.946 *9 = 2.411.514 quan sfit, trong d6 eo 2% doanh nghijp Idn, 40% doanh nghijp nho vfi vfla, 58% doanh nghijp siju nho.
Trong 9 nfim tfl 2006 dfo 2014, khoang tren 99% doanh nghijp c l boat djng diut tu. T m n g binh d i u tfl t r i n vfo eua cfic doanh nghijp tfl nfim 2006 - 2014 dflpc thl hijn d hinh 1.
1. Chi s8 p a duoc xay dung iheo quy ttinh 3 budc: (1) Ihu thip dS li«u diJu tta doanh nghiep Ijlnj phi«u hii vS dS lieu ijr cic ngndn da cOng bd, (2) tinh toin 10 chi Id Ihinh phin vi chuin hda kft qui Iheo thang diim 10 vi (3) i(nh ttong sd cho chi sd PQ trung binh cia ID chi s« ihfinh phin tten thang difa 100; don vj cfia cic chl lieu li diim.
NgimiajcKinhasiSf^eoJ'Tningaemt
Vai Iri cia Ikl eii£...
HlNH 1: Trung binh dau trt t r t n von (%)
Ngudn: Ttnh loan cua nhdm tic gii.
Hitih 1 eho thiy, trung binh d i u t u trfo v f o ^ u a doanh nghijp v4o cfic nfim 2006 m m 2009 vfi 2014 lfi ldn hdn 80%, efie nfim 2010 vfi 2012 lfi nho hdn 60%. Qua efie nam trung binh d i u tu tren vfo cua doanh nghijp trong nude 14 ldn hdn doanh nghijp roi. Bdi VI, doanh nghijp FDI nhjn dfldc nhiJu uu dfii nhu duoc thfla hfldng quyin sfl dvng dfi't t a trudc, dUde giao t h u j d t t , giao V! trf d i t rft thufin lpi, d l dfing vay vin vdi iai suft thfi'p, dflde uu tiJn tilp cfin tfii nguyen, khofing san vfi cac nguin iuc tu nhien khfic, dupc nhfi nudc d i u tu bfii ban v i dfio t»o nhfin luc, c6 nguin cung lao dang ehtt lupng vfi ft ton kdm. Uu dfii ldn hon dfin dfo t i n g d i u t u eua doanh nghijp FDI ciing Ifo hon doanh nghijp trong nudc. Tuy
BANG 2: Ma trfin ttftfng quan 12)
nhien, tong nguon vfo eua doanh nghijp FDI lon hdn r t t nhilu so vdi tong nguin vfo cua doanh nghijp trong nudc, do dd ty IJ dfiu tu trJn vin cua doanh nghijp FDI nhd hon doanh nghijp trong nudc.
Thong ke cho thiy, nh6m biln t h l c h l c6 tuong quan vdi d i u tu. Cfic ehi tieu v l gia nhfip thi trudng, tilp cfin dft dai, tinh minh bach, chi phi thdi gian vfi t h i i t chff phfip 1^
CO tUdng quan ngupc chilu vdi d i u tu, trong khi efie chi tiJu nhu chi phf khJng chfnh thuc, tinh nfing dpng tijn phong eua Ifinh dao, dfio tao lao djng vfi dieh w ho trp doanh nghijp cd tuong quan cflng chilu vdi dfiu tu. Ma trfin tUflng quan gifla cfic chi tieu cua t h l c h l vdi d i u t u dupc t h l hijn dudi bang 2.
Ngh.encaviM>HtS9»«t.n»,,aaine
57
Vai tri cia lh£ ch£...
Thong k& dudi day cho thSy, chi tigu vi gia nhijip thi tmdng diiOc xep hang cao nhS't v6i di^m trung binh la 7,76 diem, tiep din Ik chi tieu v^ tinh minh bach v6i diem t n m g binh \k 6,13 di^m. Xip h^ng th^p nhiCt la chl tieu v^ tinh nang dong va tien phong cua lanh dao dia phiidng. Bien sd* d i u tM
tx§n vin, s6' lao dong va t^ng ngu6n vin cua doanh nghidp khong c6 du so quan s6t, vi trong 9 nam nghien ciiu nhieu doanh nghidp khSng c6 thdng tin ve cac chi ti§u dt hay mot si doanh nghigp khdng c6 ho^t d6ng d i u tli nfin khi Hy loga nepe cfic bi6i 86" tren se hi mfi't quan sat.
BANG 3: Mo t a thd'ng kg c a c b i ^ n
Ln(diuni tren vdn) hiL biK Gia nliip thi ttuDng 7 1 ^ cin dil dai Tfnh nunh b^cb Oil phi thdi gian Oii phi IchOng chfnh thdc Tlhh ning djng Oio tao lao ddng Thiet chd phip 1^
Dtchvvh6ti9
S d q u a o s i t 1.190.275 2.400.867 2.277.138 2.41U14 2.411.514 2.411.514 2.411.514 2.411.514 2.411J14 2.411.514 2.411.514 2 . 4 U J 1 4
Tnmg binh -1,91 2,13 8 J 4 7,76 5,68 6,13 5,99 5,99 4,63 5,84 4,85 6,05
BJIJchckuin 1,71 U 6 1,57 0,93 1,06 0,63 0,84 0,96 IJO 0,93 1,05 1.53
G i i tr; nho nhit -16,01
0.00 -2,30 4,96 3,04 2,15 2,64 2,81 1,39 1,84 2,00 1,40
Gii tri ldn nhit 10,51 11,37 20.23 9,60 8,84
" 8,85 8,93 8,94 9,39 9,60 7,91 9,62 iVgiflJn; Ttnh toin cua nhdm tic gii.
2.2. Kit qud ix6c lugng va thdo luan
B A N G 4 : K i t q u a fldc lUdng
NghUnc0bKU,lgaaBf4Stt-n)itvV3tH9''
Vai iri cia ni eti.
GhicM:Gii«nongngolcdonlip-value. • , « , . . . cdjnghlaftmdc 10% 5% 1%
«Si«<n.TM,ttiincuanhdnilicgiivdisuhdnocuaphtioiAnStatal2. ' 6 b i n g 4, cJt (1) Ude Iflpng eho tofin mfiu
cJt (2) udc Iflpng eho rieng cfic doanh nghijp FDI vfi cJt (3) ude lupng eho riJng cac doanh nghijp trong nudc.
Kit qua udc lupng d ejt (1) cho thffy, trfl chl tiJu chi phf khJng ehinh thflc, cac chi tieu thJ c h l khfic d i u c6 f nghia thing kJ d mfle 1%. Difo nfiy h4m f, h i u hft efie ehi tiJu t h l c h l dfo tfic djng dfo d i u tu cua
NgniSncduKi*,,f9gat4ao}--n,Av3^,S
doanh nghijp. Trong d6, eac chi tiJu v l tifo eJn d i t dai, tinh minh b,eh, chi phf thdi gian, thift c h l p h i p ]f vi dich vu h i trp doanh nghijp cd t i e djng cflng chilu IJn dfiu tfl doanh nghijp. C , t h l , cfic chi tiJu nfiy cu tfing 1 diim thi d i u t u trjn vfo eua doanh nghijp tfing l i n luot 14 8 8 % 4 6%
8,4%, 9 ^ v 4 2,9%. T h f t v j y , k h i ' c i i n h quyfa dia phfldng t^o dilu kijn tft d l S9
Vai Iri cia lh£ c h l .
doanh nghijp tiep cfin vfi sfl dung I n dinh d i t dai thi doanh nghijp se khJng ton chi phi de diu tfl cho vijc thuj d i t hoac mua quyin sfl dung dit hofic din bfl giai phdng mfit bang. Vi vfiy ty IJ diu trJn von cua doanh nghijp se tfing. Tudng tU, tai nhflng dia phUdng ndi cbinb quyIn c6 SU minh bach trong thing tin kinh doanh, thu tuc hfinh chfnh nbanh gpn, han chl thanh tra kiim tra, bao vJ phap quyen hdp Iy cua doanh nghijp va phat triln dich vu ho trp doanh nghijp thi cac khoan chi khac cua doanh nghijp d dd thip nen ty IJ d i u tu tren vin eua doanh nghijp tang.
BJn eanh do, cic chi tiJu ve chi phf gia nhfip thi trudng, nfing djng tiJn phong cua Ifinh dao dia phuong vfi dfio tao lao djng c6 tic djng ngupc chilu len diu tu doanh nghijp. Cu thl, khi cfic chi tieu nfiy tfing mjt diim thi diu tu trfo vin cua doanh nghijp se giam Ifo lupt lfi3,9%, 1%, vfi 7,5%. Thdi gian vfla qua, mfic dfl lanh dao chfnh quyin dia phUdng dfi cd nhilu nS lUc trong vijc dUa ra nhiing stog kiln, thl hijn su stog tao trong vijc thue thi efie chfnh sich Trung Udng eung nhu ha trp cfic doanh nghijp d dij phudng thuc thi chiiih sich theo hudng e6 lpi cho doanh nghijp. Tuy nhiJn, tfl nfing djng tiJn phong cua lanh dao din thyc thi edn qua nhilu ddn vi, cfi n h t o trung gian vdi nhilu quy trinh ching chJo. Do do, dfo vdi doanh nghijp thi ehua tjo dupc hiju flng tich cue cho ho?t djng diu tu cua doanh nghijp.
BJn canh dd, cong tic dfio tjo lao djng nghi, lao djng chft lupng cao cnng dupc chflih quyin dja phudng ehu trpng vfi diy mjnh thiJc hijn nhung do su chenh ljnh ldn gifla ky nfing ngudi lao dpng vdi nhu ciu eua doanh nghijp hay su khfic bijt v l yeu eiu lao ddng gifla efie ngfinh ngbl n t o phfo ldn doanh nghijp da phai dfio tjo them hojc dfio tjo Iji lao djng c6 ky ntog kim nJn ehi phf dfio tao gia tfing kdo theo ly IJ diu tu giam.
Nhu vjy, eU s l thiit c h l phip lj? cd tic djng manh nhit tdi ty IJ diu tu t r t o vfo eua doanh nghijp. Khi doanh nghijp co long tin dli voi he thing tda to tu phip Ui dia phuong doanh nghijp tin tudng vio kha ntog bao vJ
cua phap lufit v l vfo de phap quyfo ho^e thuc thi hpp dong thi doanh nghijp cd chl dya phip ly tin efiy de.quylt dinh d i u tu. Theo 1^ thuyS v l the chl, doanh nghijp dflpc dam bao quyia sd hflu, giam chi phi giao dich tfl dd tjo dpng lflc de doanh nghijp d i u tU phat triln.
Ngofii ra, k i t qui ude lupng con cho t h % ty IJ d i u tu tren vin cua doanh nghijp d giai doan hijn tji bi anh hudng bdi giai dojn trudc.
Nlu ty IJ d i u tu trJn vfo cua doanh nghijp d giai dojn trudc ttog 1% thi d giai dojn hijn tji ty IJ nfiy tai se t t o g 14,4%; sg lao ding ciia doanh nghijp c6 tic dpng ngupc chilu dih ty IJ d i u tu tren vfo cua doanh nghijp, 1% tfing thJm eua n h t o tinfiy se lfim giam 24,2% tf IJ dau tu trJn vfo ttag. Trong bJi canh lao djng chft lupng eao, t t o g so ludng lao djng ciing dong nghia vdi doanh nghijp phai ttog chi phi dfio tao nguin lao djng co trinh dJ eao, ehi phi nfiy 14 chi thudng xuyen nJn khtog dupc tinh vfio chi eho diu tu. Chi thudng xuyjn ttog kio theo chi cho diu tU giam.
Dli vdi nhom bien kiem soit anh hudng die diim cua doanh nghijp, hifo loai hinh doanh nghijp c6 f nghia thing kJ, nghia lfi c6 sif khfic bijt gifla ty IJ diu ta trJn vin cua doanh nghijp trong nude vdi doanh nghijp FDI (cfl sd d l nhdm tie gia tich thfinh hai miu, cho doanh nghijp FDI vfi doanh nghijp trong nudc). Trong d6, ty IJ d i n tu brjn vin cia doanh nghijp FDI nhd hdn doanh nghijp trong nfldc 14 13% ( e " " = 1,13). Nguyjn nhto ciia ehtoh ljeh n4y nhdm tic gia da giai thfch tiJn p h i n mJ ta thing ke. Ngofii ra, eic hifo dji dijn eho quy md doanh nghijp diu cd f ngMa thing kJ, tflc 14 ed sfl khic bijt ve ty IJ diu tU trJn vfo theo quy mo doanh nghijp. Cv thl ty IJ d i u tu trJn vin eua doanh nghijp siJu nhd cao hdn doanh nghijp Ifo lfi 17% (e''" = 1,17), eua doanh nghijp nho vfi doanh nghijp via nho hdn so vdi doanh nghijp lta lin lUpt 14 64% vfi 29% (e°-"» = 1,64, e " ^ = 1,29).
Nhu vjy, kit qua nghijn cflu thvc nghijm da cho thffy nhflng n l luc cua Chfnh phu trong vijc cai thiJn moi trudng kmh doanh, cit giam thu tue hfinh ehinh, cjng khai mmh bjch I
NgmncAiKin,lgae9l4B0t--Th6ngBa0IS
Vai I r i cia lfe£ ek^...
* f o g tm. giim tham nhung vfi cic khoan phf khong chfnh thflc, thue diy thi trudng Iao djng hnh hojt vfi cai thiJn sU chfic chin cua phap ijr fi c6 tfic djng din quyft dinh d i u tu coa doanh nghiep d Vijt Nam. P h t o l t o 14 toh huong tich cue, mjt p h t o nho con lai i n h hUdng tieu cue.
Cuffi cflng, kft qua nghien eflu eho thffy c6 su khfic bijt v l ty IJ d i u t u tren vfo gifla doanh nghijp PDI vdi doanh nghiip trong nfloc nen nhom tac gia tfieh thfinh hai mSu v4 c6 kit qua udc lupng d cJt (2), (3).
Theo kft q u i ude ludng d eJt (2), cd 4 Inmg Mng so 9 chi tiJu eua t h l chlm6i trudng kinh doanh CO anh hfldng dfo t# IJ d i u tu trjn vfo c ^ doanh nghijp FDI, do 14 eac ehi tiJu v l h ^ f o dfft dai, tihh minh bach, chi phf m ^ X r ^ *flc va dich w h i trp doanh
^ ™ ^ & o n g do, duy nhfft tihh mmh bjch ed
• teJBHctog chilu din ty IJ d i u tu eua doanh_ nghijp, l diim t t o g cho chi tieu nfiy se lfim ty IJ dfiu hJ trJn vfo eua doanh nghijp ,ang 7,3%. Ngupc Iji, efie chi tiJu khfic ed tie djng tiJu cue dfo ty IJ diu tu eua doanh nghijp. DSc bijt lfi chi phf khang chflih thfle 1 M m t t o g cua chi tieu nfiy lfim l# IJ d i u tu raia doanh nghijp giim 8,1%. Cac d o m i nghijp M I cho bift, a n h trjng v i tfo s u i t chi tra ehi phf khong chfnh thfle trong moi hoft djng tfl rni cffp phip d i u tu dfo qufi trtnh diu thfiu, Ifim thu tvc tai cang khi xuft khj'u nhjp khfiu v i giii quylt tranh chffp d tda fa ngJy ctog t t o g v4 b4y td sv quan ngai v l hiJu qua hojt dpng kinh doanh hiJn tji cua mtoh tai Vijt Nam.
Nhu vjy, p h t o ldn cfic chi tiJu v l t h l c h l khang i n h hudng din d i u tu cua doanh nghijp EDI. Trong khi dd, diu tu eua cfic doanh nghijp trong nudc hi i n h hfldng bdi h i u hit cfic ehi tiJu t h l c h l mJi trfldng Mnh doanh (cJt (3)); bft k# su thay dli nfio eua t h l c h l phfin lto diu d i n dfo sfl thay dli trong quylt dinh d i u tu cna khli doanh nghijp trone
nudc. * Dl nghiJn cflu sfiu hon v l i n h hudng khic
bijt ciia eac n h t o t i t h i c h l dcTi vdi diu tfl eua
doanh n ^ J p trong nudc vfi doanh nghijp FDI, nhdm t i c gii xiy dilng biln tUOng t i c - bim so tich hpp gifla efie chi tieu t h l c h l vdi bien p a doanh nghijp FDI. Kft qua nghijn eflu the hijn d btog 5.
BANG 5: K i t q u a iMc Itfotng vfii b i l n tfltfng t i c
T^xtti cdu TtM i r s ^ 9 r-tfO;. 7 7 1 ^ aSOrs
aLcbd: Gii tti mmg ngoic don Upvalue •
^*nsBaftmicl0%,5%,l%
«sn^n: Ttoh t ^ c i . p h d m tic gii vdi su hi tt? cia pMn mfim Stala 12.
6 1
Vai Iri ciia lh£ chi',
Theo k i t qua d hang 5, ty IJ d i u tu trJn vfo cua doanh nghijp FDI vfi doanh nghijp trong nudc khJng ed su khfic bijt khi chi tiJu v l chi phi thdi gian vfi d4o tao Iao ding giong nhau. Trong kbi do, d mji trudng kinh doanh m4 ehi tieu tinh minh bach, ehi phi khJng chinh thfle, thiit c h l p h i p ly nhU nhau thi ty l l d i u tU trJn vfo ciia doanh nghijp FDI ldn hdn doanh nghijp trong nudc l t o lupt 14 5% ( e " ' " = 1,05), 9% (e"'"' = 1,09) vfi 41% (e"'"" = 1,41). Ngupc Iji, ty IJ d i u tu tren vin eua doanh nghijp FDI nhd hon doanh nghijp trong nudc (21%, 4%, 3,7% vfi 13%) n l u d m8i trutog kinh doanh mfi cfic chi tiJu v l chi phf gia nhfip thi trudng, ehi s l tilp cjn dfft dai, tfnh nfing dpng tiJn phong ciia Ifinh djo vfi dich vu ho trp doanh nghijp nhu nhau.
Nhu vfiy, k i t qua nghijn cflu cho biet khi mJi trudng t h l c h l thay dli thi d i u t u eua doanh nghijp cung thay doi, mjt s l e h i tiJu tic djng tfch eVc vfi mjt sJ* ngupc lai. Dfic bijt, do dfic diim cua doanh nghijp FDI lfi ddng vfo d i u tu di kJm theo ehuyfo giao ctag nghj, kiln thflc quan If v.v.. nJn mfic dfl ting d i u tu ldn nhflng tong nguin vin cfing rft ldn. Do dd, cflng mjt mJi trudng t h l c h l thudng ty IJ d i u tu trJn vfo eua doanh nghijp FDI nhd hon doanh nghijp trong nfldc.
3. Gpli y c h i n h s i c h v4 k i l n n g h i giai phfip
Tfl k i t qua nghiJn cflu trjn, b i i viit gpi f mjt s l chfnh sfich lijn quan dfo vijc eii thiJn chft lupng t h l chl, tjo mJi trudng kinh doanh t i t d l doanh nghijp yJn tfim d i u tu. Cv thl, doi vdi nhdm chi tiJu v l tilp cjn dft dai, tfnh minh bjch, chi phi thdi gian, tbilt c h l phfip 1^ vfi dich vv h i trp doanh nghijp cJ tfic djng tfch eve Un d i u tu doanh nghijp thi chfnh quyfo dia phUdng cin tilp tuc phfit huy d l nfing eao chfi't Iflpng cua nhflng chi tieu nfiy. Nhu 14, chfnh quyin dia phupng cin tilp tuc dam bao sv d l dtog trong vijc tilp e t o itfi't dai v4 h j n c h l nhflng ru ro trong q u i trinh sil 62
dung di't dai cua doanh nghijp. BJn cjnh dd, chfnh quyin dia phUdng c i n tfch cUc dSi thoai vdi doanh nghijp, tham khao f kiln cua doanh nghijp trudc xay dvtng cic kl hoach hay ban hfinh v t o ban p h i p IJ mdi vi mpi t h i n g tin p h i i dflpc cJng b l cJng khai, minh bjeh. Ngofii ra, e i n tilp tue cai thiJn quy trinh vfi thu tve hfinh chfnh thjt gon nhd, giam thiiu thdi gian thvc hijn thii t^c hfinh chfnh tao dilu kijn de doanh nghijp nhanh chdng di v i o s t o xufi't kinh doanh.
Dli vdi t h i i t c h l p h i p 1;^, chfnh quyin dia phuong e t o dam b i o hdn nfla moi trudng p h i p ly an t o t o d l doanh nghijp dflpc ban vJ quyin lpi hop phfip, ding thdi eung d ldng tin cua doanh nghijp doi vdi hJ thing tda an, tU p h i p tai dia phUdng.
D8i vdi nhdm chi tiJu v l ehi phf gia nhjp thi trudng, tfnh nfing dpng tiJn phong cua lanh djo tinh vfi dfio tao lao djng cd anh hudng tiJu cue dfo d i u tu cua doanh nghijp thi ehinh quyin dia phUdng cin quan tfim din nhflng phan i n h eiia dji dijn efie hijp hpi doanh nghijp, nghiem tflc tilp thu f kiln p h t o hii, rfi soit Iji tofin bJ quy trinh dam hao thvc hijn d t o g chi djo tfl cfi'p trgn.
Ngofii ra, chfnh quyfo dja phUOng cfo xfiy dung ed c h l giai quyft vudng mfic cua doanh nghijp thJng qua ban hfinh Quy djnh vl trfich nhijm cua ngudi ddng d i u trong giai quylt kiln nghi cua cic to chflc kinh tl. Quy dinh nJu ro c h l dJ trich nhijm vfi efie hinh thflc khen thudng, xfl If trfich nhijm dffl vdi ngudi d t o g d i u cic co quan, to chflc, ddn vj cua Nhfi nude trSn dia b t o trong vijc thVc hijn nhijm w giai quylt phan inh, kiln nghi cua t l chflc kinb t l vfi cic hojt djng h6 trp to chflc kinh t l t r J n dia bto; quy dinh rt thdi h j n tra ldi kiln nghi doanh nghijp, ding thdi nJu ro quy dinh xfl IJ ngudi dtog diu nhu phj binh, khiln trfich, ctoh efio nlu gJy khd d l eho doanh nghijp. Cuii cflng, chinh quyin dia phuong c i n tim hiiu nhu ciu laodpng cua doanh nghijp theo s l lupng v4 chfft lupng n h i m dam bao h i trp dfio tjo lao dpng phfl hpp cho efie doanh nghijp./.
NghianaJUianhlfaff9i«0) - Tningg/aiS
Vai iri cia iHe ciil.
T A I U f i u THAM K H A O
(Jn**^"*" °- '°''°»°" 5- ™ «'"''»»•• '- A.
K™ )• T i c Col»n.l Origms of Cbmparati^:
Uevelopmcnl: An Empirical Livesdgation, The Amencan Economic Review. Vol.91, No. 5 a 1369- 1401.
' • '^•"OS'" O. vi Johnson S. (2003), Insdnidonal causes, macroeconomlc symptoms: volaHUty, crises and growth. Journal of Monetary Economic,. Vol 50J<o 1 tt.49-I23.
3. Acemoglu D. v i Johnson S. (2005a), Unbmidling
Hsiininons,/„«„,„; <^/.„,,„„,£ '
9 4 9 - 9 9 5 . * '•
,J,KtT'"°*'" °- '°'"'°° '^ ' ' """i"" J- A.
(2005b), Institutions as a undamcntat cause of long-nm growth. Handbook of economic sromh 1. tt.385 - 472.
5 Acemoglu D. vi Robuisim , . (2012) Why nanons fail: The origins of power, prosperil^, and poverry. New Yoric Orown Publishers.
^- Acemoglu D..»i Johnsons. (2005), Unbundhng hisntunons. Joumal of Poli,ical Economy. 113(5), 949
7. Arellano M., vi Bond S. (1991), Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an apphcation lo employment equadons. Review of Economic Studies, 58,277-297.
8 Judson R. A. and Owen A. „ (1996) Einmadhg dynamic panel data models: a guide for macroeconomics. Economics Letters. 65,9-15.
1 ^ ^ ' ' ° * " ' ^ ' " » n i ' > = 2 - V a z q u e z J . , v i M c N a b R (2009).Comipdon, governance, mvesnnem and growfli m emergmg martlets. Applied Economics. 41(13), 1579 - 1594.
10. Ki»a J. F. (1995), On Bias, InconsUtency «id HBciency of Various Esdmators in Dynamic Panel Data Modek. Joumal of Econometrics. 68,53-78
11. Kristine F. (2013), Determinanls of Finns'
Behaviour a muldlevel apmach ONUHUERTTWorlang Paper Series. "H"^"-
12. MMITO P . (1995). Cc™ption and growth Buarterly Joumal of Economics. 110(3), 681 —712.
cJ^J^'"- •""" ^ ™ "8"'*" """« Vo
(2005)j™cign liresnnent Sttategies and Subnaflonal tonmdons m Emerging Marias: Evidence fiom Viemam. Joumal ofManagemem Studies. 42,1,63-93.
14^ Nickell S (1981), Biases in Dynamic Models wim Fixed Effects. Econometrica, Vol.49, No6. 1417 - 1426
15. North D C. (1990), histimtions, Insdmtional Uiange and Economic Performance. Cambridge- Cambndge University Press.
16. Notfl, D. C (1989), Insdmdons and Economic Growth: An Historical Intitxluclion. World l>evelopmen,17fi. 1319-1332.
17. Norih D. C (1981), Strachm and Change m tconomic Histoij. Nen York: W.W. Nonon.
, ^ , ' , ' ; , ^ " > . " - ^ " " ^ " • "* ' * « '*8"y=" Due 2013), Does Better Provrndal Governance Boost Private Investtnent hi Vicniam7JDS working paper. Vol 2013 No.414.
R , 2 0 , 7 ^ ^ ] * ' / ' " ^ ; " ^ B " " Ngoc, Jemia.
R. (2012). Tic dpng cila thi che tdi qui ttinh m quydt dinh: nghidn cilu ttnh hudng ngin hing cho doanh nghidp via vi nhd vay vdn 4 MJ vi ViSl Nam. Tap chl Kinh lg viphditriin. S6 183 (H),43-60.
2 0 Qiao Uu vi Alan Siu (2014), lisdmiions and Coipotale In«sttnent: Evidence from Invesmient-lmpUed Kenira on Capital in Oima. econpaper.
21. Rodrik D., Arvmd S., Franceso, T. (2002) histtttidons Rule: The Primacy of Msdnidon. o v « G » ^ ^ ^ h i . e g , a r i c n i n E c o n o m i , D e v e . „ p m e n t ,
ir.^' ^^AfT'- "™'- *^ *"' "^"^1^ '"> '<••
<"»»«. Nxb Oilnb ttl qudb gia. Hi Nji. '
»(,«*, mu lovi «f stf 9 f«». raars sails
63
