• Tidak ada hasil yang ditemukan

SERAT KABAR KATHOLIEK - Khastara Perpusnas

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Membagikan "SERAT KABAR KATHOLIEK - Khastara Perpusnas"

Copied!
4
0
0

Teks penuh

(1)

No. 3

RAGAD ADVERTENTIE:

Kabar premili: 1 - 30 temboeng f 1. - Langkoengipoen, saben 10 temboeng oetawi kirang; f 0.50.

Advertentie limrah: f 0,15 sagaris;

(apes: f 1.25).

Moendoet kapatjak langkoeng saking sa- pisan, oetawi moendoet dados lengganan, tepang rembag rocmijin kalijan admini- stratie.

Hoofdredacteur:

B. S 0 EM ARN A

SERAT KABAR KATHOLIEK .

kabantoe

REDACTIE - COMMISSIE.

Medal saben dinten Djoemoewah.

IS IN IP 0 EN.

Lampah koela dateng Ngeroem - Goentoer-Geni - Gesang rerajatan Ian djagad Sociaal - Saja ngangseg - Kabar mengeng - Pakempalan derma - Bahagia koela gatosaken -Nerang-Toemoet oeroen-oeroen sakedik-Ontjen sekar gambir melati

- Oerap-sari - Correspondentie.

LAMPAH KOELA DATENG NGEROEM.

ping - ampingi lan ngladosi ngarsa dalem ingkang Sinoehoen Kangdjeng Sinanta Rama.

* * para Satrija loehoer, mengagem ke- prabon pradjoeritan.

V V para opsir loehoer.

1. Ingkang soemoenoe Kardinal Lorenti.

2. Ehrle

S.J.

3. Ingkang dahat sinoeba Pengageng- ipoen College bangsa Scot, pramoe- garinipoen para ingkang nengenaken kasoebagjan.

4. Ingkang langkoeng sinoeba Rama Djendral S. J.

5 Ian 6. Doeta mantja - pradja; ingkang sa- toenggal doeta pradja Inggris.

Rome (JO) 29 Nov. 1929_ 7. Satoenggiling Biskop.

Via S. Nicola da Tolentino. Para ingkang sami sowan kairid mlebet kori no. II; para wanita ka- Sambetipoen Sw. Tm. no. 2. poerih linggih wonten ing koersi.

Setoe endjing djam sedasa koela dene para wirja wonten ing ding- nderek sowan dateng kraton Vaticaan klik. Bokmenawi sami kepengin ingkang sapisanan. Amrih sampoen priksa wonten ing poendi papan kapentj1l pijambak, koela anggam- koela. Sampoen sami kaged, lo!

blok para Rama sawatawis bangsa Koela atoeri mriksani gambar ing- Fransch, Messopotami, Arab Ian kang setiti Ian koela tjaosi antjer- Tjina, ingkang sami ngandikan antjer. Para maos rak ladjeng saged Frans9h, dados ingg1h kapeksa nan- nginten-inten pijambak. Koela kapa- doeki ginem tjara prans. panaken wonten ing bangkoe, sa- Sadoemoegining ngaloen - aloen wingkingipoen Kardinal Ehrle (2) ngadjengaken Gredja St. Petroes. let koersi palenggahan kalih ing- meng1wa nrabas emper tratag incr- k k t D d f I k ·

kang meh ngoebengi aloen - aloebn ang o ong. a os 1e a s1ngasana , roekmi, tebih - tebihipoen let 3 M.

andjog ing plataranigoen St. Domi- Wingking koela Rama saking Scot- anus. Plataran poenika dipoenkoe- )and, ingkang nanggel Jan ngrigen- bengi gedong warni-warni, oepami- aken kasoebagijan, sisih kiwa Rama nipoen kantor pos Ian kantor kawat Abe saking Djepan.

ing pradja Vaticaan. Saking plataran Sareng para kardinal (namoeng 2) mlebet regol seketeng ingkang ka- para Bisschop Ian Rama Gene- djagi pradjoerit bangsa Soewitser. raal S.

J.

kaapit - apit ing Doeta Salah satoenggal kapatah nedahaken kekalih, sampoen sami tata lenggah, margi. Sasampoenipoen minggah ngersa dalem tedak ginarebeg ing oendak-oendakan wongsal-wangsoel para Oepsir lan Satrija Joehoer, noeroet margi wijar kaapit - apit poenapa malih para oelama loehoer.

mb kaJapis m rmer, toer mawi Sedaja djen eng, g rsa dalem pyan temkok oegi kalapis marmer, paring berkah, noenten pinarak ing ladjeng doemoegi ing Bangsal wijar dampar. Sasampoenipoen Ingkang pesagi djrambah, tembok, langitan Sinanta paring sasmita kanti asta kelapis marmer peles Ian poleng tengen, sedaja ladjeng linggih.

mantja warni, kadjagi pradjoerit Pramoegarining para ingkang nga- sadaja, mandi lawoeng mawi waos. djengaken kasoebagjan madjeng, Sandanganipoen pradjoerit sarwa djengkeng, ngadeg lan wiwit maos lorek djene toewin biroe. nawala dalem, ingkang nerangaken Wonten ing rikoe para prijantoen bilih Rama Giovani Ogilbe imam kakoeng poetri. ingkang sami sowa~ s.

J.

lan missionaris ing tanah Scot sampoen sam1 sa!11e~ta ngentos1 (lnggris sisih ler) sedanipoen pan- dawoeh. Pangangge ~Itoeroet p~e- tjen seda sahid, pantes kaangkat natan, kakoeng J?Oefn sarw.a tje- dados soebagja martir. Nawala meng, para wa111ta ngangge koe- waoe kaserat ing basa Latijn.

doeng soetra krawangan tjemen~. \ Bakda nawala kawaos, ngersa Samangsa wonten para l?ehoer.mg- dalem imbal pangandika, ngagem k~ng rawoeh, kado~ dene .Kardmal! basa Itali, soeraosipoen kenging B1s~?P• .Doeta mantja prad1.a, o.eta:w1 karingkes makaten:

S~trtJa(n?d~r)loehoer pr_ad1oentd1a- 2. Ingkang Sinanta paring pana- g1 kaa~tn d1po.enab~n1 tjaos oe~~at. rima dateng ingkang sami njamboet Wah. t1ant~s, 1en s1nawang. ~11anf damel, ngadjengaken kasoebagjani- seda1a sam1 gaga.h rekaos toer djaka . poen martir ing Scotland.

Boten antaw1s dango~ wonten 2. Ngendikakaken, menawi Rama poenakawan ~engan.~ge s1kepa~ la.n Giovani Ogilbe boten ngemoenga- sroewal pand11~pandJ1 soetra abr~~ g1- ken seda margi kapitadosanipoen, lap, Ian nga~oen pa.ra kak?eng n1111g- nanging oegi margi toehoe dateng gahaken top1. Sada1a tamp1 nom_e~. Sa- kawadatanipoen lan katresnanipoen reng sampoen, p~ra so.wan kamt da- dateng Ngeroem, dateng Vaticaan, teng bangsal ~ondJ~ng, mgkang.sag~d dateng Kangdjeng Paus.

amot. koers1 kal1h .atoe~, 111gg1h 3. Kepjaking kasoebagjan dadosa poen1ka bangsal kon.s1ston. toelada dateng kadang Katolik, ing-

Menggah gebyanp?en ba.ngsal kang kapeksa gesang ing madyani- ngengreng sang.et. D1r~mbah1poe~ poen sesami ingkang boten noeng- marmer, t~mbo~1poen d1poenlangse gil sarengat.

soetra abnt kat1~plo.kan sekar pra: 4. Paring pitedah dateng para osan toer. maw1 d1~oen-gantoeng1 sowan, amrih tatag, toehoe sentosa gambar~n 1~gkang m1so7woer. ing gesangipoen, boten perloe adjrih Plang1ta111poen . kaoek1r kakotak- senadjan rinoeboeng ing sambe- kotak amrok asn, rnameraken ka- kala manekawarni sinerang karoban prigelanipoen ingkang nggarap Ian mengsah, toer

b~ten

katah toeng-

nandang1. gilipoen mengsah ing pabaratan.

. Bangsal waoe kaperang . da~os Sebab poetraning Widdi tansah tiga_ng perang.an. Koela atoen i:nnk- djinangkoeng ing Ramanipoen ing- sani gambar in ngandap poemka. kang Maha-asih, Maha-koewasa!

~--~ Koela kerep mangalotjita Ian mi-

l I I I

® ® ® ® ® ~ "~i rengaken piwoelang prekawis pa-

@@@ @ ®

o o o o : < srah Ian pitados ing Allah, nanging

® ® ® ® ®

~

0

~~ ~i

toemand1'emipoen dateng manah bo-

® ® ® ® ®

~

=

® ® ® ® ® .,, -:: ten kados sapindah poenika. Oja-

;. laran wedaring gagasan lantaran

111111

®®®®® !" temboeng, ingkang midjil saking

® ® ® ® ® ,. toetoek dalem Ingkang Sinanta Ra-

®®®®®

s

® ® ® ® ® ~ • •

<f

ma, Sesoelih Dalem ang Kristoes.

® ® ® ® ® * • < Gegentosipoen Santo Petroes, ing-

.__ __________ .. -:-::. _:_::f

kang kapasrahan ngengen para men-

Katerangan.

- dampar kentjana.

- bloedroe kawiroe minangka singgetan.

®® koersi.

- dingklik kalemekan sembet woengoe.

- lenggahan pandjang kalangse soetra abrit .

• ....,. leodejan Jenggahan ngiras slintroe andap.

konten.

" * para oelama Joehoer, ingkang ngam-

da toewin tjempe, ingkang sarni soemebar ing saindenging djagad.

Kala semanten koela temtoe ke- mawon anggagas dateng kadang koela Katolik ing tanah Djawi, ingkang taksih nama kaslempit, sok asring kelara - Iara, kekirangan srana ingkang saged ambombong raosing manah sadoe. Ewaseman-

ten senadjan keraos - raos, meksa oegi boten alitan manah, boten oewas, margi ngengeti, bilih Goesti won ten ing poendi - poendi. Asta dalem boten wonten ingkang koe- wagang nangkis oetawi ndoewa.

Bibar pangandika, Ngersa dalem nglilani para loehoer sawatawis ngabekti panembah pada dalem.

Sasampoenip0en paring berkah dateng ingkang satni ander sowan, Ngersa dalem koendoer ngedaton kaderekan para penderek.

Para ingkang sami linggih ing satjaketipoen singa-sana sami di- poenedoemi toero~nan nawala dalem ingkang mentas kaandaraken, awoe- djoed lembaran ageng, kaglintir ti- nangsoelan soetra woengoe mawi gombjok djene. Koela oegi tampi.

Ing sasaged-saged bade koela enii- emi minangka penget.

Bibar poenika koela teroes ma- gita-gita medal konten I, mendet

I

topi, Ian gegantjangan dateng bangsal ingkang kangge ningal ken pisoeng- soengipoen pradja Duit chland, ing- kang mentas dateng. Pisoengsoeng waoe woedjoed bala- tjah kagem kemboel dahar andrawina, warni ambengan sabangsanipoen tjatjah 600 idji. Sedaja kasoengging Ian kapraos bergas, toer garapan tangan, dados boten kaetjap. Katingalipoen ngeman - ernani ji!n kagem dahar, meh kesaenen. T mtoe kemawon kirang pakoleh jen dipoenangge lambaran ngoejoep djangan bobor, oetawi ngoeleg sambel bawang.

Bendjing endjin Ngahad sapi- sann ing woelan December, koela ka ii nderek ·, wonten ing St.

Pieter, ing ang oendjoeka n nger- sa dalem ingkang Sinanta Rama.

Dinten Selasa 3 Dec. kadawoehan sow ngabekti dateng Vaficaan.

A. S.

GOENTOER - GENi.

Kados inggih katah prijantoen ingkang sampoen priksa bilih Goen- toer-Geni poenika namaning doesoen kabawah kaonderan sand en, dis- trik Pan d a k, tebihipoen saking kita Ngajogjakarta watawis

+

17

paal, kepernah ing sakidoel - kilen kita.Ngajodja.

Ing doesoen Goentoer-Geni, poe- nika tetijangipoen katah ingkang sa- mi ngrasoek agami Islam, oegi won- ten malih ingkang sami ngrasoek agami Protestan, awit kantja Pro- testan oegi sam poen dangoe ang- genipoen amentjaraken kabar kabi- ngahan lndjil soetji, wonten ing koekoeban ngrikoe; tandanipoen boten tebih kalijan Goentoer - Geni won ten Hospitaal jasanipoen zending, manggen ing doesoen Sanden. Da- dos inggih boten anggoemoenaken, bilih ing ngr'ikoe saderek Protestan oegi katah tjatjahipoen.

Ing Goetoer-Geni wonten saderek gangsal, awasta poen: Martasoewita, Soeradirja, Kartasentana, Setrakarija toewin Mangoenkarija.

Tijang gangsal poenika sami adedasar ngelmoe makripat, Ian oegi ngelmoe klenik; poenapa malih mawi awewaton: Goesti Allah ikoe ana ing papan tjioet ora sesak, ana papan amba ora lodok.

Wondene saderek gangsal poeni- ka ingkang dados pangadjengipoen sdr. Martasoewita, sanesipoen na- moeng ambantoe.

Saking pepadanging Pangeran, ing Gandjoeran wonten goeroe agami i. p.

R.

M. Prawirarnandjaja, ing- kang boten ngetang sajah anggeni- poen anglampahi ajahan Dalem, rnentjaraken Indjil ing sagadoeki- poen.

Noedjoe satoenggiling dinten poen Martasoewita saged pinanggih ka- lijan goeroe agami ing nginggil Ian oegi kepranan ing rembag pra- kawis agami, pramila wiwit ing dinten poenika njagahi toemoet woe- tjalan ing Gandjoeran seminggoe kaping kalih. ( 5 paal tebihipoen ).

Rehipoen tebih, dangoening-dangoe poen goeroe agami mesakaken lam- pahipoen, toemoenten pijambakipoen ngawoni . ndatengi ing Goentoer- Geni, mawi piet.

Saking pepadanging Pangeran pa- sinaonipoen kalijan gampil, kados dede kadjengipoen pijambak. Dja- laran poenika saged noenten kabap- tis sesarengan kalijan kantjanipoen watawis wonten pitoe.

Sabakdanipoen poenika saja ngangseg katah malih ingkang sa- mi toemoet woetjalan kinten-kinten tijang

seket.

Ing salebetipoen woelan Decem- ber 1929 wonten tijang nembelas ingkang sami kabaptis.

Poen Martasoewita namanipoen Silvester, Soeradirja Matheus, Kar- tasentana Marius, Setrakarija Mar- tinus toewin Mangoenkarija Petrus.

Wiwit dinten poenika, tijang gangsal waoe sami kaparingan san- tosaning kadjeng, sadaja sami nijat dame! Grectja alit-alitan, kangge anje- kapi kabetahaning Katholiek ing doesoen Ooentoer-Geni.

Sactaja sami roekoen, toewin bo- ten nilar ing sembahjangan; saoegi bade toemandang ing dame!, boten nglirwakaken sembahjang, lang- koeng-langkoeng manawi kekirangan wragad oetawi bade.

Menggah ingkang kagarap roemi- jin njitak banon, kalijan nglempak- aken kadjeng kangge rnbesmi banon waoe. Wiwit njitak doemoegi ram- poeng dados banon dangoenipoen kawan woelan.

Sapoenika tijang gangsal waoe wiwit nandangi dame! Gredja i. p.

padamelan s ji; wonten ingkang pados wedi, wonten ingkang dame!

oesoek, wonten ingkang ngrembag gamping, wonten ingkang ngoekoer- oekoer papanipoen toewin sanesi- poen; sadaja waoe boten nilar sembah- jangan, sabab watonipoen: "Goesti jesoes ikoe Maha-soegih, jen disoe- woeni apa-apa sing dadi kaboetoe- haning soekma, mesti bakal maringi.

Katjarijos temboking Gredja moe- beng sampoen dados, kantoen kori toewin tjandela dereng wonten. Ba- de toem bas kadjeng, boten gadah jatra; bade neda pitoeloenganing sa- nes, roemaos kirang sreg. Gagasan- ipoen katimbang neda kawelasa- ning sanes, aloewoeng njoewoen dateng Goesti jesoes, ingkang mesti soegih ing samoekawis, toer inggih ageng kawelasanipoen doemateng para oemat."

Wasana saderek gangsal waoe sa- mi sem bahjang sesarengan akan ti oermat, pitados, telatos toewin troes- i11g manah, perloe njoewoen ka- djeng, kangge kori toewin tjandela.

Goesti jesoes rena sanget midan- .getaken panjoewoenipoen sederek

gangsal waoe, woesana saking kersa- ning Goesti, rama Van Driessche tindak dateng Goentoer-Oeni.

Sakondoeripoen ing Pastorie Kat;n- pementstraat, kaleresan priksa rama Beune saweg andoengkari kadjeng djatos bade dipoen boetjal, awit ka- tingal ngregedi pastoeran.

Sanalika rama van Driessche la- djeng ngendikan kalijan rama Beune prakawis kadjeng bongkaran poenika, sampoen ngantos kaboetjal, bade kaparingaken saderek Goentoer-Geni ingkang ambetahaken sanget. Wasa- na kadjeng toemoenten kaoesoeng dateng Goentoer-Geni.

Kadjawi poenika saderek Prawira-

I

mandjaja saged njetijaraken kori ageng tilas korining kandang montor kagoenganipoen toewan Schmutzer Gandjoeran.

Sapoenika Gredja Goentoer-Geni sampoen dados, kagarap ing dalem gangsal woelan; jasanipoen saderek Djawi, (tijang gangsal) inggih boten ageng, kinten-kinten tjekap tijang 100. (soek-soekan).

Tetep pangeram-eram poenika koela mastani, awit namoeng tijang gangsal toer inggih boten soegih, poenapa malih boten abanda kapin- teran, teka saged dame! jejasan ingkang kados mekaten.

Padvinder Gandjoeran sami toe- mandang toemoet ngrentjangi rere- sik ing djawi, poenapa malih oegi ngatoer-ngatoer ing nglebet Oredja, saengga sarampoengipoen katingal sae. TanggaI 3 januari 1930 dawah dinten Djoemoewah sepisan, Gredja

Taoen 10.

REGINIPOEN LENGGANAN SWARA TAMA

sampoen kalijan regining Soeara Katholiek

1 taoen f 7 ,SO

l

njoewoen kabajar f 3,75 ~ roemijin.

Adresipoen Redac:tie Ian Administratie

IGNATIUS - COLLEGE

DJOKJAKARTA.

Drukktrij .. Canlslus" Ojokja.

waoe dipoenberkahi pandjenenga- nipoen rama van Driessche, mawi Mis ageng. kadjenengan pandjenen- ganipoen rama Hagdorn Ian rama Hellings.

Kadjawi poenika toewan Schmut- zer nem sepoeh, kalih - kalihipoen kalijan ingkang garwa, poenapa ma- lih saderek ing Ngajodja

±

30 ageng

alit, sami merlokaken angombjongi, angramekaken dinten berkahan poe- nika.

Para zangers saking Gandjoeran winantoe oengeling orgel, soewan- tenipoen angrangin, adamel rege- nging pakoermatan. Padjang-padja- ngan ing djawi toewin ing nglebet oegi katingal angresepaken.

Bibar Mis watawis djam 10 lang- koeng saprasekawan, saderek Silves- ter Martasoewita, atas namaning sa- derek gangsal angatoeraken panoe · woenipoen dateng para rama-rama, miwah para toewan-toewan Ian njo- jah-njojah, oegi dateng para tamoe sadaja, dene sampoen kersa andje- nengi angramekaken dinten poenika.

Kadjawi poenika angandaraken ba- bad-babadipoen, dene pijambaki- poen saged mertobat toewin kados- poendi dene Gredja Goentoer-Geni saged dados. Wondene soeraosipoen inggih kados orehan ing nginggil.

Saderek Setrakarija oegi nglaira- ken bingahing manahipoen, dene Pa- daleman Soetji saged dados, Ian sa- poenikanipoen oegi sampoen biner- kahan.

Saderek Soegiri atas namaning K. W. Ngajodja, ngatoeraken kasoe- gengan dateng para saderek ing Qoentoer-Geni, ingkang sami go- tong rojong ada-a'da adamel Gredja, ingkang sangetageng pigoenanipoen.

Poenika pantes kinarja toeladaning para oemat Katholiek sadaja.

Boten langkoeng koela toemoet memoedji, moegi-moegi Padaleman Soetji ingkang sampoen binerkahan poenika sageda sangsaja dangoe, sangsaja ambijed oewohipoen toe- win angrembaka ronipoen, wasana saged angajomi para saderek ing;

Goentoer-Geni sadaja.

Pandjenenganipoen rama Van Driessche ngandika atas namaning para Walandi Ian njojah-njojah, bi- lih sadaja para tamoe sami goemoen.

dene wonten krekat ingkang kados makaten, toer inggih saged sae ke- dadosanipoen. Nanging inggih ka- tambahan, sampoen ngantos oemoek angsal pangaleming sanes, awit oemoek poenika dedasar ingkang andjalari tebih dateng Pangeran.

Prajogi matoer noewoen dateng Goesti Allah, Ian njenjoewoen soe- pados pinaringana saja anggregoet mboedjeng sampoernaning gesang.

Ing wasana moegi-moegi lelam- pahan nginggil poenika sageda da- dos paloepining para oemat Katho- liek sadaja, toemoentena saged ka- lampahan ing sanes panggenan.

Taklim koela L.

J.

L A R A SA T I.

GESANG RERAJATAN LAN DJ AG AD SOCIAL.

Wewenang Ian wadjibipoen ti- jang sepoeh dateng anak.

Sampoem tjeta sanget, bilih tijang sepoeh ingkang gadah wenang Ian wadjib moelasara anakipoen. Lan sapoenika poenapa ingkang kedah katindakaken?

Manoengsa poenika toemitah ing- kang kaparingan boedi, kadadosan saking soekma, ingkang boten bade sirna lan badan ingkang bade sirna.

Ngengeti ingkang makaten poenika, sampoen tcrang sanget, poenapa ingkang kedah katindakaken ing ti- jang sepoeh; nomer satoenggal mar- soedi saening soekmanipoen !are;

panggoela -wentah rohani (geeste- lijke opvoeding) kedah karoemijina- ken, kedah kaewrataken ketimbang panggoela-wentahdjasmani (lichame- lijke opvoeding), senadjan pang- goela -wentah djasmani boten ke- nging katilar, o babar pisan boten

Manawi tare taksih alit, bijoengi-

(2)

poen pijambak ingkang kedah moe- lasara, njoekani teda; dados boten kenging kalembaraken dateng ti- jang sanes. D~ne manawi badani- poen ringkih kenging kapasrahaken ing sanes, manawi poenika saras ing sadajanipoen. Prakawis poenika saderek Ojawi kados boten soesah soemelang adjrih bokmanawi nilar wadjib; awit sadaja kemawon, ing- gih prijantoena, inggih tijanga li- mrah, tentoe ndjagi dateng anaki-

po~n (baji).

Tijang sepoeh kedah ngreksa ka- wiloedjenganipoen badan toewin soekma,1ipoen anak. Pangreksani- poen sarana ndjagi:

Soepados anak sampoen ngantos tjelak-tjelak ing bebaja pedjah oe- tawi bebaja ingkang njirnakaken kasarasanipoen. Bangsa prijantoen asring gadah abdi ingkang ngoelat- oelataken poetranipoen. Bang a ti- jang alit boten toemindak makate'1 poenika. Mila sasaged-saged ladjeng dipoenemong pijambak, toer mawi kasambi njamboet dame!. Manawi sampoen gadah anak ingkang ragi ageng, poenika ingkang kapoerih momong; ananging ingkang mo- mong waoe kerep taksih remen do- Ian pijambak, ladjeng soepe dateng momonganipoen; woesana kerep manggih tiwas.

Samangsa !are sakit, tijang sepoeh kedah enggal-enggal pados djampi, moenh saras sakitipoen. lngkang prajogi ngoendang dokter oetawi tijang ingkang ngertos ndjampeni.

Sampoen pisan-pisan tijang ngoe- gemi kolotipoen, namoeng pados oesada satjandak-tjandakipoen ke- mawon; terkadang neda toeloeng.

tijang ingkang boten soemerep ba- bar pisan dateng djampi. Langkoeng- Iangkoeng manawi sakit nglebet bo- ten ketingal, poenika sinten ingkang saged mantoenaken, kedjawi ing- kang sampoen damang poenika?

Tijang sepoeh koewadjiban njoe- kani pangadjaran dateng anak; liri- poen: ndjagi kedadosanipoen ing bendjing. Sakinten tijang sepoeh bo- ten katenggan ing banda kangge bektani anakipoen, kedjibah sanget ngoedi soepados anakipoen angsal pakarjan, sageda ladjeng gadah pangoepadjiwa pijambak.

Sakatah-katahipoen tijang sepoeh boten kirang ingkang owe! tjoetjoel arta kangge madosaken kasageda- ning anakipoen; kosok - wangsoel, wonten kemawon tijang sepoeh ingkang boten ngeman ngedalaken wragad kangge mbandani anak, se- bab koemedah - kedah gadah anak ingkang dados prijantoen, ngantos sadaja sapanedanipoen, sanadjan ingkang kirang nalar pisan, inggih dipoentoeroeti.

Makaten poenika boten prajogi;

tijang i ngkang no mer satoenggal na- ma kirang djembar pamawasipoen;

dene ingkang nomer kalih, kenging kawastanan kirang ngatos-atos.

Tijang sepoeh boten k€nging ba- bar pisan ngawoet-awoet bandani- poen kangge rerojalan; anang111g ke- dah gemi, wekel panjamboet da- melipoen, soepados sageda wonten ingkang kangge dinten wingking;

dados njelengi poenika sampoen wadjibipoen. ,,Wong toewa, kang koedoe ngloempoekake brana anake;

ora kosok - balen, anak kang koe- doe golek banda kanggo wong toe- wa :" makaten pangandikanipoen ra- soel agoeng Santo Paoloes.

Doemoegi semanten koela saweg ngrembag koewadjibanipoen tijang sepqeh dateng anakipoen ing ba- bagan djasmani; dinten wingking ngrembag sanesipoen.

Noewoen. A.

SAJA NOANOSEG.

Mangsoeli prakawis serat kabar padintenan kange tijang Kathol1ek priboemi.

Wonten ing Sw.T. no. 39 (8 No- vember 1929) koela angengetaken:

Kados-poend1 sagedipoen kita: tijang Katholiek priboemi damel serat ka- bar padintenan; ladjeng dimas C.

Ordeeka wonten ing Sw. T. no. 42 nerangaken sapinten agenging pi- goenanipoen serat kabar, sarta ne- dahaken kados- poendi pamanggiti Ian pangandikanipoen para pinoen- djoel Ian para soegih koepija, sarta nglairaken gagasan toewin goemoen- ipoen. Ingkang makaten poenika dimas C. 0. kenging koela wastani notjogi wontenipoen dagblad, Ian oegi katingal anggenipoen rernen bade ambijantoe. Boten langkoeng sageda kaboel Ian kataha saderek inkang makaten! Ing Sw. T. no. 45 saderek Soe-Tedja nerangaken a- wra t Ian betahipoen tijang bade da- me! dagblad, Ian neda soepados ngangge basa mladjeng, toewin mastani jen koela gadah oesoel. 0, boten, prakawis oesoel boten babar pisan, koela narnoeng nenangi Ian angengetaken, mangga koela atoeri maos sapisan malih! Prakawis basa Mladjeng: soemangga! Dene ingkang sampoen oesoel dateng P.K.W. poe- nika K. W. Blitar (mirsanana verslag K.W. Blitar ing Sw.T. no. 45). Lah

mangga koela atoeri manggalih sa- estoe.

Sapinten agenging goenanipoen prakawis ingkang dipoenoesoela- ken?

Kados-poendi oesoel waoe saged toemindak poenapa boten?

Toemindakipoen waoe kados- poendi njengka poenapa boten, bade ngoetjiwani poe11apa boten?

Saged lestantoen poenapa boten?

Tjekakipoen kedah kapanggalih ing- kang pandjang: a won Ian saenipoen kados - poendi? Bendjing kangge sangoe dateng congres P.K.W.

Eman sanget jen para kadang Katholiek priboemi taksih sami de- reng mangertos dateng agenging goenanipoen pers. Poenapa taksih kirang pandjang orehanipoen dimas C.0.? Poenapa taksih kirang terang?

Ing Tamtama Dalem Dewi Marijah 15 December 29 poenika oegi ne- rangaken sapinten dajanipoen Pers.

Sanadjan saderek Afrika, ing wek- dal sapoenika sampoen sami seng- koet toemandang wonten ing pers.

Poenapa kita tijang Djawi Katholiek namoeng bade ngetja- etja kemawon?

Temtoe boten! Koela pitados jen sadaja gotrah Katholiek djaler estri bade saijeg roekoen mbantoe nga- gengaken pers kita. Koela pitados jen poenika bade kapanggalili saestoe.

Oesoel waoe sagedipoen toemin- dak mitoeroet saderek S. T. kedah gadah pawitan-poenika leres. Lah soemangga sami pados pawitan.

Manawi owef entre sapoenika damel andil kemawon. Agenging and ii f 10;

tjatjahipoen 1000. Dados saged da- me! pawitan -f 10.1000. lngkang ke- nging toembas andil sadengah tijang lan kenging langkoeng satoenggal.

Betah baoe, waton sampoen won- ten artanipoen, saestoe gampil. Mila ingkang kedah karoemijinakcn ang- genipoen pados pawitan roernijin.

Ing wasana sadaja poenika waoe koela soemanggakaken dateng ka- dang Katholiek sadaja, minggahi poen dateng K. W.K.W.; soemengkanipoen dateng P. K. W. P. K. W. tamtoe sampoen damang sanget dateng be- tah kita tijang Katholiek ing ba- bagan sociaal. P. KW. temtoe inggih ndjagi sanget dateng wiloedjenging tijang Katholiek ing tembe wingking.

P. K. W. temtoe ngemen-emenaken sanget dame! jejasan Ian nggegesarrg jejasan ingkang sampoen dados, namoeng kangge kita tijang Katho- liek toemoeroenipoen dateng anak- poetoe.

lngkang poenika mangsa borong I

!vI.j.S. ffardjasoebrata.

KABAR MEN GENG_ ... . DAMEL KIRANG SENENO.

Bintang Mataram*) metik wartos Soematra bode, makaten wosipoen:

Alasan Padri diboenoeh orang, sebab ia didakwa memboedjoek pe- rempoean dan gadis - gadis dengan antjaman! .

Lo, memboedjoek bab poenapa, bab agami, poenapa bab sanes.

Manawi ingkang martosaken nger- tos terang temtoe saged dame! ka- trangan maton. Manawi kabar kados makaten waoe boten pantjen di- poendamel kangge . . . padri, koela wani mastani djoeroe kabar mengeng waoe, boten ngertos terang, namoeng getok toelaaaaaar bleken.

Kaoeningana temboeng: ,,memboe- djoek" poenika toemrap moerid pa- dri dame! sakiting koeping. Ewa- dene jen pantjen maton bade poenapa malih, alah gelar dening jekti ! Mangke gek temboeng Padri oegi sanes malih, ha rak kodjooeer pitoelikoer. Ngatos-atos prijantoen, menawi dame! pawartos. Bajoeworo.

P AKEMPALAN DERMA.

A. Dospoendi dimas, panggenan pandjenengan sampoen won ten tja- bang K. W. oetawi P. P. K. D.?

B. Boten saged kamas. Sapisan sederek Kath, boten sapiotena kata- hipoen: kaping kalih panggenanipoen pating preotja tebih-tebih.

A. Makaten kemawoo dimas. Me- nawi ngedegaken tjabang K.

W.

oe- tawi P. P. K. D. boten saged; nga- wontenaken pakempalan derma ke- mawon. Gampil-gampiiao saangsal- angsalipoen. Oepami koewadjibaoi- poen lid namoeng kedah derma saben woelan. apesipoen fo, 10. Kados bo- ten bade kawratan.

B. Ladjeng. jatranipoen kader- makaken dateng sin ten?

A. Wa, poenika prakawis gampil.

Oepami kangge derma Sw. T. ing- kang 200fo; kangge V. L. S. SOJJo;

sanesipoen kangge sadijan, bokma- nawi wonten ingkang betah dipoen- dermani; kadosta: ing anoe wonten karisakan, ing anoe bade ngedegakan Gredja Ojawi l.s.p.

B. lnggih, tjobi woelan ngadjeng koela ajatanipoen.

A.

Manawi sampoen saestoe ma- deg; perloe kakabaraken ing Sw.T.

soepados katiroe ing sanes pangge- nan.

B.

lnggih sendika. P.P.T.

~endjing malih kaseboetaken n o m e r plnten, R e d.

BAHAOIA KOELA GATOSAKEN.

Ontjen P. Merah*) ingkang toe- moedjoe Bahagia koela anggep ka- singgihan sanget. Kados - poendi penampi -Bahagia? Jen manoet soc- merep koela remen dateng djedjeg kelatjoeting temboengipoen, ingkang dipoensaroewe kedah bikak topi kados saben - saben anggenipoen ngendika dateng katah, minangka pambelaning kadjedjegan. Dene mangke meta-meta, koela ingkang migatosaken Iadjeng kepeksa ngoe- tjap looo, Ian sedia ,,gowok santerf kanil" kangge penipoen. Dagblad ingkang sampoen klebet popller, temtoe saged mboektekaken para- dahipoen, jen kersa !

Woesana sampoen nginten Swara Tama, manedja dame! tjlor~ngan o boten! Sw. Tama oematipoen remen Ian tjotjog dateng koran djedjeg Ian adil kados Bahagia wingi-wingi.

Bajoeworo.

NE RANG.

Ing Sw.Tm. no. 40 tg. 15-11-'29 kolom 4, larikan 13 saking ngandap, pag. 1, wonten oengel - oengelan:

mangka G.D. poenika prijantoen.

Ingkang poenika, neda keparenga paring seserepan, G.D. poendi ing- kang kagolong (tetep klebet) prijan- toen?

Wosing pitaken poenika, (poen pa- njerat) boten nijat babar pisan, me- ri, srei, goemede, ambek koemloeng- koeng, apes boten remen bangsani- poen sinoeng dradjad, poenika bo- ten. Saloegoet kolang-kaling pinara sasra loegoe saking emeng (semang- semang oet. roengak - roengak).

Ing ngrikoe prijantoen poenapa sa- king Djawinipoen temboeng Ambte- naar? (pegawai, pendjabad Mlj.).

Ingkang kawastanan prijantoen poenika poenapa?

Jen tjotjog, poen panjerat gadah pamanggih, mastani, santana koela warganing Radja. Awit saking tem- boeng PRAJAJI. (Manawi Ieres ane).

~l""""'----

...

·CIJCICOOCDccac

jejasan enggal poenika sagedipoen madjeng t

v I

namoeng

saking pitoeloengan

pandjenengan

Pangreh V. L. S.

p/a Bijz. H. I. S.

MAGELANG.

Mila ladjeng, para ingkang dede darah, ingkang kapareng ngangge (ngagem) letter W oetawi aksara tje- kakan tjirining Kraton, (oep. P. B.) kawastanan prijantoen, awit tampi serat kakantjingan (besluit). Dados abdi sinelir (pinilih) prasasat kinoe- Ia wisoeda dados warga, djer na- dyan kanti rekaos nglampahi ajahan, angsal semboelih, tam pi tjadong oet.

pantjen saben woelan manoet an- dap-inggiling dradjadipoen.

Ing sawenehing panggenan sad.

G.D. kasamekaken kalijan bebaoe doesoen. (Sarni kalijan pangkang poenapa, sami boten terang). Poen panjerat saderengipoen maos Sw.T.

kaseboet, pitaken dateng salah sa- toenggaling prijantoen B. B., G. D.

poenika prijantoen poenapa dede?

Boten angsal wangsoelan goematok poenika deren-g terang.

lngkang paring serat kakantjingan sinten? (toemrap pasisir lo!). Ing Vorsten Landen koela oegi boten ngretos, a wit kesah koela saking V. L.

sampoen wata.wis 16 taoenan.

Ingkang mbajar sin ten?

Koela gadah padjeg pasiten sa- tjloewik, poenika mawi intilan. Koe- la pitaken dateng loerahipoen, lo, di Ioerah, kok mawi intilan, tyang namoeng semanten; wangsoelani- poen: o, inggih intilan poenika kang- ge m bajar G.D. Poenapa le res ma- katen? (Intilan poenika ing padoe- noengan koela ngriki Ian ing doe- soen koela ngrika, boten sami, ka- woeningana).

Malih wonten G. D. boten kepa- reng mawi das Ian kraag. Sabab?

Poenika poen panjerat ragi matoek, awit mbeborosi, Ian boten pa11tes oepami ngangge openjas das-dasan, ngiringaken semahipoen nggen- dong tenggok. Na- nging sampoen kaget, jen wonten G.D. saged gadah fietsauto.

Wasana sampoen klintoe ing pa- mawas. A wit lenging sedya, satengoe tan mangangkah damel gendra.

Pangaksamanta.

DAENG MANGGELENG.

K. S. -Al. - Km. - Bgl. 21-12-'99.

~endjing malih kaseboetaken n o m e r pinten. Re d.

TOEMOET OEROEN-OEROEN SAKEDIK.

Poenapa para saderek sampoen maos ontjen Patjar Merahan ing Sw. Tm. No. 47 ingkang saking pandoegi koela kedah noincr 1 ing taoen poenika? Manawi sampoen, temtoenipoen inggih sami anjoeraos kados - poendi ngesipoen. Kangge koela tijang redi, tebih djagad se- srawoengan, kok matoek sanget ma- katen poenika. Mila katah pigoe- nanipoen mangertos basa warni- warni poenika; sebab ladjeng djem- bar djadjahan kita, katah seserepan toewin bablas paningal kita, dedel moeloek doemoegi poendi- poendi.

Poenapa malih boten namoeng moe- rakabi badanipoen pijambak, tijang sanes oegi toemoet ngoendoeh wohi- poen; semanten poenika manawi boten dipoe!1rendem ing salebeting wardaja, nama dados wastra loeng- sed ing sampiram. Wah eman sa- nget; won ten toeiadanipoen? ...

Katah sanget.

Para sederek I soemangga tjan- tjoet, sampoen kendel ing margi, ngombjongi sad. Patjar Me rah;

langkoeng-langkoeng poengkasaning orehan pantes kita gatosaken, ing- gih poenika: njaekaken economie.

Propaganda, oeroen baoe pinten- pinten, bade sakedik tandjanipoen, samangsa lembek oetjoeling kantong.

dados zonder economie. Sakedik bade paedahipoen, kita mangertos basa mantja warni, manawi boten saged andatengaken ingkang di poen- waos, alias koran-koran saking man- tja negari. Lan oepami kita dereng mendet koran kita pijambak, poe- napa bade kedoengsang-doengsang pados koran sanes negari? Lo, sa- wenehing tijang inggih wonten ing- kang makaten poenika, nanging ....

Makaten poeni ka won ten emperi- poen sakediiiik sanget, oepami ke- mawon bab regi. Ka dos ,, De Tijd'', poenika dagblad, medalipoen sadin- ten - dintenipoen ngantos nembelas katja, kok namoeng pangaos f 4,50 sakwartaal. Koela ragi ngoengoen.

Anggoemoenaken malih: ,,De Tijd"

sapoeka mawi avond-poenapa och- tendblad koela soepe, reginipoen malah ... medak, namoeng f 4.

sakwartaal. Poenika kados-poendi;

OPVOEDING.

PANGLIMBANG.

Mitoeroet Don Adres !vianjon.

Soepados saged kadoemoegeo ing- kang sinedya, goeroe poenika oe- taminipoen kedah kadoenoengan watak ngatos-atos, ambek adil. san- tosa ing tekad sarta saged ngeoggeni doegi lan prajogi. Manawi tansah ngemoeti prakawis poenika, tamtoe toemindakipoen saketja Ian katah pakolehipoen.

Goeroe poenika wadjib ngatos- atos, awit sinteo boten ngatos-atos oetawi kirang ngatos-atos temtoe bade manggih reribed. Ngatos-atos poenika boten keoging namoeng sadinten kalih dinten, kedah sala- djengipoen, a wit sin ten ingkang pegat ing pangatos-atos kenging dipoen- wastani lena. Sinten ingkang Jena kena, Liripoen keoa roebeda. Pa- ngatos-atos poenika ingkang mra- nata, ingkang noentoen, ingkaog dawoeh poenapa ingkang kedah dipoenlampahi oetawi poepapa ing- kang kedah dipoensingkiri. Sinten ingkang gadah tanggelan noentoen

!are, maogka nilar paogatos-atos, sampoen temtoe gampil njimpaog saking ingkang leres, saged dame!

kasoesahanipoen ingkang dipoenrek·

sa, awit gampil gadah tindak ingkang dede leresipoen. Tijang sepoeh ing- kang mitajakaken anakipoen dateng goeroe, poeoika gadab pangadjeng- adjeng ageng. Manawi lare-lare sami boten dados awit saking pepekaning goeroe, tegesipoen goeroe waoe adamel tjilakanipoen pijambak. Ka- djawi poenika namanipoen dados awon, manawi sampoen kaladjeng.

angel anggenipoen njaekaken.

Boten namoeng ing bah ngoelat- oelataken !are, goeroe poenika kedah ngatos-atos, sanadyan salebetipoen nampekaken piwoelang oegi boten ke- nging kirang weweka.amekani ing kang gawat2 Dame! rantjangan piwoe- lang ingkang bade katampekaken, poenika inggih kalebet pangatos-atos.

Ngoepados reka daja oetawi srana moerih piwoelang gampil dipoennger- tosi, poenika inggih pangatos-atos.

Niteoi wataking satoenggal-toeng- galing moerid gandengipoen kalijan anggenipoen nglebetaken piwoelang poenika inggih tindak ngatos -atos.

Manawi makaten goeroe poenika preloe sanget oiteni lagoe-lagejaning moerid, ngoepados aka! anggampil- akeo piwoelang, dame! rantjagan woelangan kaoti temen-temen, soe- pados kaogelanipoen saged toeman- dja, tegesipoen !are saged mangertos poenapa ingkang dipoenwedalaken

djoedeg koela I! Poenapa margi ka- tah ingkang dados abonne poenapa kados-poendi poenika.

Kersanipoen ki Patjar Merah tem- toenipoen namoeng ingkang soeme- dya bantoe Sw.Tm. dados boten sa- daja; mangke ladjeng kados-poendi ! Nijat kernadjon, kados dene Toerki.

Presidenipoen, sang Kamal Pascha poenika ada-ada enggal; ngrembag saestoe dateng kemadjengan, ngan- tos kenging dipoenwastani modern embahne modern. Tijang priboemi ngrikoe dipoenpeksa sinaoe basa Latin; sanes aksara Latin, nanging basa, i. p. basanipoen tijang Itali roemijin; basa Latin, sapoenika sam- poen boten kaoetjapaken; nanging basa !tali sapoenika, wonten emperi- poen katah. Basa Latin waoe poe- napa bade ·katah pigoenanipoen toemrap tijang priboemi ngrikoe?

Koela kirang priksa; nanging katah ingkang mangajoebagja tradjangi- poen sang presiden. Kok aoeh.

Para maos I Poenapa ngriki bade kepenrjoet dateng pranatan poeni- ka? Mangke gek sadaja ladjeng sinaoe basa mantja negari ! 0, sam- poen soemelang; boten-botenipoen bade salang toendjang rebatan roe- mijin. Oepami sewoe wonten s~­

toegel kemawon, sampoen nama ka- tah. Lo, koela boten bade njepelek- aken, babar pisan boten, ananging ningali ingkang sampoen kelampa- han, nitik ada-ada sanes, gadah tekad ageng poenika nama awis.

Ngertosi oengeling sastra poenika boten angel, ananging manawi kedah ngraosaken asining sarem oetawi paiting bratawali, siapa maoe? iren;

akoe trima ana ing boentoet ...

Lah rak kodjoer makaten poenika.

Para saderek ! Soemangga ngang- seg; sampoen ngetja-etja sampoen ngantos telompe; mriksanami ngiwa nengen; noelada actienipoen go- longan sanes. Poenika dadosa katja benggalaning tradjang kita, sebab kita oegi bade ngadjengaken bangsa.

Soemangga ngempal dados sa- toen ggal, soepados sentosa; djaman madjeng; sinten ingkang boten poeroen?

Pelo.

iog goeroe. log saestoenipoen saged- ipoen mangertos gegelidaning piwoe- lang, doenoengipoen ingkang angel- angel toemrap !are - !are, poenika namoeng sarana pangoedi. Manaw!

goeroe poeroen metani tindaking piwoelang ingkang sampoen, njoe- merepi menggah wohipoen, tamtoe katah paedahipoen. Poeroen takeo- taken dateog tijang ingkang sampoen koelioa njepeng !are. sampoen da- ngoe anggenipoeo moelan~ moeroek, poenika pangatos-atos ing kang ageng.

Sakolahan ingkang goeroenipoen sre- gep-sregep, tamtoe moeridipoen ka- tah ingkang dados. Kasregepan poenika boten sanes fnggih wedaring pangatos-atos. Begdja sanget moerid- moerid ingkang goeroenipoen ngaosi dateng pangkat sarta badanipoen, a wit tam toe ngarah-arah sampoen ngantos damel koetjeming badanipoen pijam- bak. Manawi ngaosi pangkatipoen poenika tegesipoen poeroen naliti poenapa ingkang sampoen kalampah- an sarta manah-manah poenapa ing- kaog bade dipoentindakaken. Sam- poen wadjibipoen goeroe poenika kedah kenging dipoenangge paoe- geran. Goeroe, manoet kerata ba- sanipoen: Kena digoegoe, kena di- tiroe. Ingkang poenika kedah njata ing sadajaoipoen Ian kedah djoe- djoer lampahipoen. Perloe sanget ngarah-arah ing bah tetemboengan- ipoen sarta genah doedoek selehing pamanahipoen. Boten preloe goe- roe poenika gela manahipoen, ma- nawi pangkatipoen boten dipoen- aosi, padamelanipoen kaanggep majar. kabekta saking djam sa- toenggal sampoen mantoek. lng- kang ngertos rekaos lan botenipoen goeroe, poenika namoeng ingkaog sampoen nglampahi ngetjakaken pandamelanipoen goeroe. Dados manawi wonteo tijang basa nge- moengakeo padamelaoipoen tijang sanes, oetawi njepelekaken amargi saking boten ngertosipoen, poenika boten preloe dipoeopredoeli, liripoeo katampi lebet.

Kaela wangsoeli malih oengel- oengelanipoen tijang Djawi: .,Goe- roe ikoe koedoe kena digoegoe lan ditiroe." Sampoen temtoe kemawon gioemipoen kedah njata, jen ngla- hirakeo gagasan kedah tjeta, boten wola. wali, awit manawi mentjla - mentjle, nandakaken kirang ken- tjenging pikadjenganipoen. Lan ma- lihipoen, ing sarehning dados pa- noetan. bade dipoentiroe ing lare-lare, sampoen ngantos gadah tindak iog- kang adamel koesoeding asmanipoen pijambak oetawi njoedakaken ageng- ipoen ngitjalaken aosing badanipoen.

Bade kasambet.

(3)

OERAP-SARI

I<ABAR OEMOEM.

IND 0 NE SI A.*)

KATRANGANIPOEN PARENTAH BAB GLEDAHAN P. N. I.

- Ngengeti agenging preloe; ing ngandap poenika para maos koela atoeri ,,katranganipoen Parentah bab gledahan P. N. I." Sanadja11 pamretal koela (saking De !<aerier, oegi sa- king verslag Balai Poestaka} koela atos-atos sanget, . nanging barang

pret~lan poenika boten saged nge- trept sanget. Panjoewoen koela, pa- maosipoen h~mawon ingkang alon."

Salebetipoen parepatan Raad Kaw?ela kala tg. 10 Djanoewari, Wak1l Prentah toemrap prakawis oemoem, toewan Kiewiet dejonge, paring katrangan makaten:

Toewan Pangarsa !

Ing sakawit, Parentah mila sam- poen roemaos kagoengan wadjib enggal paring katrangan dateng Raad Kawoela wonten ing tapoeking parepatan dinten poenika, bab na1ar- nalar ingkang andjalari Parentah andawoehaken ngglectahi grija-grija- nipoen para pangandjoer P. N. I.

Parentah mangretos, boten namoeng Raad Kawoela kemawon ingkang anggadahi wewenang ageng kangge neda katrangan waoe. Nanging ka~

trangani poen Parentah preloe toer mig\lenani sanget kangge ngitjalaken kalintoe panauipi poenapadene pa- manah ingkang boten leres. Pa- ngangkahipoen College poenika, sa- geda enggal pikantoek katrangan, kados ingkang kawrat ing motie- n i poen toe wan - toe wan Koe soema Oetaya lss., Ian ingkang sampoen tinampi dening Coltege van Gede- legeerden tan pa ma wi kaoend i kala tanggal 3 woeian poenika, saestoe- nipoen namoeng ngijataken sedya ingkang mila sampoen dados kar- sanipoen Parentah.

Katrangan ingkang bade koela atoeraken poenika, namoeng nge- ngeti nalar ingkang preloe kemawon.

Langkoeng roemijin koela nerang- aken poenapa ingkang~ados pang- galihanipoen Parentah dene ngantos kepeksa toemindak kados makaten waoe. Sasampoenippoen makaten, koela ladjeng bade nerangaken sa- kedik-sakedik bab angsal-angsalan- ing (paniti priksa) kangge sawetawis wekdal ( voorloopige resultaten ).

Wasana koela bade soeka wawasan tjekak bab kawontenan samangke, langkoeng-langkoeng gagajoetan ka- lijan tangi<epipoen Parentah dateng ebah - ebahaning kawoela ingkang toemindak doemoegi sapriki Ian wekdal ingkang bade kalampahan.

Salebetipoen poenika wonten wang- soelan pitaken-pitakenipoen toewan Middendorp kalijan toewan Fruin, ingkang kenging kawangsoelan.

Sebab- sebabipoen.

Toewan Pangarsa, i:;oenapa ing- kang andjalari Prentah ndawoehaken nindakaken gledahan ageng poenika?

Kangge mangsoeli pitakenan poe- nika, langkoeng roemijin kaparenga koela ngengetaken kados poenapa kemawon pepengetipoen Parentah samangke wiwit taoen 1926 dateng ebah-ebahan extrimist; kados poe- napa kemawon Prentah anggenipoen mongsal -mangsoeli pepenget sawa- tawis rambahan;lan wonten parepatan Raad Kawoela ingkang kapenoker . ~

tjeta sanget minangka pepenget ing- kang wekasan. Wonten termijn ing- kang wiwitan koela sampoen tjarijos, lan won ten termijn ingkang kaping kalih koela sengadja mangsoeli te- tem boengan kados makaten:

,.Para manggalaning ebah-ebahan ,.oetjoel saka Nederland" mesti inggih mangretos;

propaganda ingkaog kati,odakaken temenao (actief) sageda gagasan ,.oetjoel saka •Neder- land" enggal sanget kasembadao, poenika mesti bade noewoehaken babaja ageng rere- sah toewin brontakan; Ian prakawis makaten waoe kaanggep wohing actie, inggih wohiog actie iogkang kawengkoe wonten saged ka- lampahan [redelijk voorzienbare nawerking].

[-,,De voorstanders van de ,,Los van Ne- derland"-beweging, hebben zich er natuurlijk er rekenschap van gegeven, dat een actieve propaganda bepaaldelijk voor een zeer spoedige verwezenlijking van de Los-van- Nederland gedachte, ernstig gevaar voor beroering en excessen met zich brengt, welke als de redelijk voorzienbare nawerking van hun optreden zouden moeten worden beschouwd. "] Parentah kagoengan pangadjeng- adjeng, Toewan Pangarsa, bilih para pa- noentoening bangsa toemrap laladan waoe nedahaken mangretosipoen dateng tatanggel- anipoen: Ian prakawis mangretos dateng tatanggelan poenika waoe dipoenakeni tjekap dening toewan Dwidjasewaja toewin Midden- dorp, inggih sanadyan gagandengan kalijan prakawis sanes.

Nanging manawi Parentah ketjoewan pa- ngadjeng-adjengipoen; manawi para pangan- djoer waoe margi boten poeroen oetawi boten koewaos, boten mekani sampoen ngantos tradjangipoen ladjeng asipat ngodjok- odjoki; poenapadene manawi para pangan- djoer waoe toemindak kanti ngedeng tanpa tedeng aling-aling angitjali gagasan bade brontak; . . . . ing ngrikoe boten ke- nging boten Parentah bade ngetrapaken pangawasanipoen, sarta nindakaken pranatan kentjeng toemrap panoentoen-panoentoen, Ian

saged oegi inggih toemrap ebah-ebahanipoen.

(Handelingen katja 619 lan 744).

Sasampoenipoen women pepenget wekasan makaten poenika, t.Pangar- sa, mangka tradjang ingkang lepat waoe taksih kemawon kaladjencr- ladjengaken, poenika

wontenipo~n

nanweng bade noemoesaken tindak.

Wiwit awaling woelan Agoestoes kapengker, kalanipoen koela me- daraken tetemboengan ing nginggil, wonten panoentoen - pa11oentoen P.

N. L sawatawis ingkang saestoe ngadjak sakabatipoen sampoen ngan- tos ngambah margi roda peksa (geweld), poenapadene soepados anggenipoen ngangkali kasembadan- ing sedyanipoen pakempalan sarnia ngangge srana ingkang mitoeroet oendang-oendang. Nanging kadjawi poeni.ka pangandjoer - pangandjoer sanes1poen, Ian inggih pangandjoer- pangandjoer waoe won ten ing wekdal sanes, oetawi ingkang namoeng ken- del kemawon, dalasan manawi ka- pireng swanten - swanten ingkang sanes sedyanipoen, wonten ing koersoes - koersoes oetawi pakem- palan-pakem palan oemoem, anggen- ipoen njonjorahi tetijang ingkang sami wonten ngrikoe tetela mawi temboeng ingkang sedyanipoen ngo- djok-odjoki, ingg1h sanadyan dereng nama nglanggar oendang2 pisanl

\Vonten ing tetemboengan wa- oe, Pangawasa ingkang sah ing tanah ngriki dipoenasoraken, poenggawa-poenggawaning Pa- rentah dipoensapelekaken. Ka- djawi poenika boten kirang ing- kang ngedalaken witjara ingkang dajanipoen dateng para mlreng- aken, kados-kados Parentah ing ngriki toemoenten eng,gal Sirna.

. Inggih makaten poenika anggen-

1 poen anggoegah raos boten nari mah poenapadene pangadjeng - adjeng tngkang boten - boten, Jangkoeng- langkoeng wonten ing Priangan Tengah. Raos makaten waoe da- ngoening-dangoe noewoehaken raos benter, ingkang manawi teroes we- vvah bade andjebloeg kados kekijat- aning kodrat, inggih sanadyan tanpa pangari ba wa-teroesan saking. tetijang rngkang mesti.

Bebaja ndatengi.

Salebeti poen Parentah manggalih srana-srana kangge ambengkas ka- kawontenan ingkang dame! prihatos- i poen waoe, ing wekasaning woelan kapengker, Hoofdparket pikantoek pawartos saking poendi-poendi bab wontening babaja ndjebloegipoen (raos benter waoe). Pawartos ma- katen waoe kapireng ing salebet- ipoen sataoen moepoet, nanaina b 0 soemebar Ian satoenggal kalijan satoenggalipoen boten wonten

aa-

gandenganipo.en. Kala taoen kape~g­

ker boten- tanmah namoeng sapisan anggenipoen tampi palapoeran bade wontening brontak ingkang tjalon kalampah ing taoen 1930. Kabar- kabar makaten waoe, sampoen le- resipoen kedah kajektekaken Jeres Ian botenipoen. Nanging salebet- i poen woelan December pawartos brontakan waoe saja katah, sarta saja sami dene anedahaken wekdal ingkang sampoen mesti inggih poe- nika ngadjengaken oetawi wonten ing dinten taoen-enggal 1930. Kala samanten kabar waoe sampoen dede

kaba~ kaboer, ~anging kabar ing- kang sampoen t1ekap ooektinipoen.

Ing salebetipoen s~watawis minggoe Hoofdparket tampt pawartos maka- ten poenika saking Djawi Kilen kemawon boten kirang saking seket pawartos; pawa,rtos - pawarte:is waoe ingkang katah - katah boten gagan-

de~gan, nanging satoenggal-toeng- gal1poen anggadahi sabab njekapi soepados kagatosaken. Kabar2 waoe meh sadaja toemoedjoe dateng P.N. I.

Saking poendi -poendi wonten pepenget bade timboeling reresah·

Ian nitik saking kawon.tenanipoe~ · mesti .saking tetijang ingkang njoe- merept prakawis. waoe; semanten oegi inggih tampi katrangan bab pangiming - iming ingkang nenarik manah dateng tijang ingkang mlebet ebah-ebahan waoe, kad0sta awoe- dj?.ed: boten ambajar paos, gadah gn1a gedong, arta, lss. Manawi tetela tijang boten poeroen mlebet ladjeng kedadosan wonten tindak pameksa !an ngadjrih-adjrihi. Margi ngalamat -ngalamat makaten waoe, ingkang roemijin inggih kalampah ngadjerlgaken wontening reresah taoen 1926, Ian ing sapoenikanipoen ing semoe dados pratanda bade timboelipoen reresah enggal, ladjeng noewoehaken swasana ingkang rina- os amoetawatosi, ngantos waraa P. N. I. ing papan sawatawis,

sa~i

medal, boten predoeli inggih sana-

~Margi ,, Katranganing Parentah" poenika, koela manah preloe, kabar saries-sanes- ipoen kepeksa koela sisihaken roemijin. Red.

dy:in dipoen - gondelana barang.

Sampoen tetela tetijang waoe sami ngadjeng-adjeng actienipoen pakem- palan poenika, bade kataman kada- dosan-kadadosan margi tindakipoen pakempalan waoe ingkang boten poeroen nanggel bot-repoti poe11.

Boten kenging kasrantosaken.

N1tik ingkang koela atoeraken poe11ika, Toewan Pangarsa, tjekak- ipoen saestoe tanpa pigoena, ma- nawi Parentah nglestantoenaken anggenipoen atindak njarantosaken.

Manawi kalampah makaten, Paren- tah tetep nglirwakaken salah sa- toenggaling wadjibipoen ingkang bakoe, i. p. ananggel tata tentrem wiloedjenging kawoela. Mila ·sam-

poen boten kenging dipoenoengk1ri, langkoeng roemijin swasana ingkang benter waoe kedah dipoenasrepaken, inggih sanadyan boekti-boekti de- reng soeka paseksen njekapi leres- i poen kabar-kabar waoe. Ing bab poenika, boten kenging dipoen- srantosaken ngantos pakabaran brontak waoe kalampah saestoe.

Kadjawi poenika, justitie Ian Po- litie toemoet tjawe-tjawe, poenika margi wonten panginten ingkang temenan, manawi sampoen wonten tindak lepat. lnggih poenika, boten namoeng nerak papatjak artikel 108 in g Wetboek yan Strafrech t ( bab sakoeton bade brontak), oegi nra- djang artikel 169 ingkang ngawisi toemoet pakempalan ingkang bade nindakaken piawon (misdrijf). Kados ingkang kaseboet ing oendang toe- mrap poelisi Ian joestisi, manawi wonten panginten maton toemrap tindak ingkang kenging kapatrapan paoekoeman, poelisi Ian joestisi lrnwadjibaken nindakaken paniti priksa. Mila tindakipoen poelisi lan joestisi ingkang makaten waoe nama nindakaken kawadjiban ingkang ka- seboet ing nginggil. Ing salebetipoen poenika, mesti kemawon inggih mengkoe pakarjaning poelisi anje- gah piawon (preventieve politietaak).

Djer oekoeman dateng pakempalan ingkang bade ngawontenaken bron- tak, p9enapadene oekoeman dateng tijang toemoet pakempalan ingkang s.edyanipoen nglampahi piawon, te- tela sanget mengkoe dedasar anje- gah wontening piawon. Margi ma- katen waoe, _tindak.ipoen Parentah boten namoeng anetepi wet, oegi kados ingkang kaatoeraken waoe, boten kenging boten, kedah ame- kani wontening kadadosan kados kala taoen 1926.

Parentah pitados oegi, Toewan Pangarsa, bilih sadaja kemawon ingkang bade njeda lekasipoen Pa- rentah nindakaken gledahan nembe poenika, pantjenipoen kedah ma- ngretos saestoe preloen ipoen anga- jomi kawoela sampoen ngantos kataman babaja ingkang bade andatengi, kados ingkang katerang- aken waoe. Tetijang waoe mesti bade damang Ian ngakeni, bilih tandoek njrantosaken makaten, bo- ten namoeng soelaja kalijan tetang- gelanipoen Parentah, oegi ladjeng dados asipat provocatie, ngadjak- adjak (ngiming-iming; memantjing).

Margi pikantoek pawartos- pawartos katah toer kenging pinitados poe- nika, Parentah boten saged nin- dakaken pamilih kadjawi namoeng ladjeng nglampahi kawadjibanipoen.

Pandakwa- pandakwa.

Tebih sanget saking loehoering kawadjibanipoen Parenfah poenika waoe, Toewan Pangarsa, doenoeng- ing pandakwanipoen Het lndische Volk kados ingkang ginambar sa- rana pitaken - pitakenipoen toewan Middendorp ingkang wekasan. lng- gih poenika pandakwa kados dene Parentah wonten salebet Ian sadja- Wining kantor.-kantor kenging pa- ngaribawanipoen golongan tengen;

Ian kados - kados golongan tengen waoe sapoenikanipoen saged ang- gendeng Parentah- inggih ganadyan mawj warana (samoedana, voor- werdsel) com plot win ados oetawi boten. Kadjawi pandakwa-pandakwa makaten waoe, wonten malih pan- dakwa amastani tindakipoen Paren- tah toemrap P. N. I. waoe prakawis politiek. Pamanah makaten poenika, nitik andaran waoe, tetela sanget boten resik babar pisan, pikantoek- i poen dateng pabenan prakawis tindakipoen Parentah namoeng bade amboeboetek boten ngedalaken woh.

Pranatan-pranatan toemrap pakem- palan waoe saestoenipoen preloe sanget( objectief noodzakelij k) kang- ge angajomi sadaja kawoela sam- poen ngantos kataman tindak awon.

Toewan Pangarsa, manawi tindak anggledahi waoe sadereng sasam- poenipoen pantjen djpoenwenang- aken, toemrap angsal - angsalaning panindak, kangge sawatawis mangsa, Parentah kepeksa boten saged soeka

p~wartos. Djer tetela salebetipoen wekdal sakedap sanget sabakdani- poen tanggal 29 December, inggih sanadyan dipoensrempeng - srem- penga poenika, Parentah boten sa- ged milihi poenapadene niti priksa (sadaja) barang - barang ingkang karampas, kadjawi namoeng sape-

ONTJEN SE KAR GA MB IR ME·LA TI.

SEKOLAHAN MISSIE KALIJAN OPVOEDING.

~~----====---~- Panitya Raad Kawoela ingkang

tinanggenah matitisaken palapoernn Algemeene Rekenkamer sampoen ngladosaken palapoeran. Manoet katranganipoen panitya waoe,

,,ing salebetipoen taoen 1928, wontenipoen prakawis salingkoeh arta toewin barang- barang bakal (materieel), boten kirang saking 636 prakawis. Tjatjah 636 ooe- n ika ingkang dereng saged' ka- temtokaken sapinten kapitoenen- ipoen wonten 144 prakawis. Dene ingkang sampoen saged kapas- tekaken, goenggoeng ing arta ing- kang kasalingkoehaken wonten f 430.918,415. Dados jen dipoen- talesihaken saestoe, ing salebet- ipoen taoen 1928 waoe, goeng- goenging kapitoenenipoen Nagari ingkang margi salingkoehan, mesti langkoeng saking satengah mli- joen. Mangka kala taoen 1927, kapitoenanipoen Nagari ingkang margi makaten waoe namoeng f 275.348,15. Ngengeti kawonten- an makaten poenika, rembagipoen panitya, Nagari kaparenga ngen- tjengi toemindaking panti priksa.

Ing pangangkah, mawi lampah makaten waoe poenika, sageda ngitjalaken tindak salingkoeh, boten mawi ndadak mewahi poenggawa."

Para maosl

Kawontenan ing nginggil poenika, soeka paseksen moersid: sadoening boeboeden langkoeng bregas tinim- bang pangkat. Tetela oegi bilih op- voeding langkoeng mikantoeki, lang- koeng perloe, tinimbang onderwijs.

Saweneh wonten ingkang angga- dahi pamanggih, wontening tindak salingkoeh poenika, kabekta saking kiranging blandja, awoning tatanan bajaripoen para poenggawaning Na- gari.

Nanging, lelampahan -Ielampahan ingkang sami koela soernerepi, soeka koepija boten kirang tij:rng balan- djanipoen atoesan roepijall ;ninggah, kelampahan njalingkoehaken arta.

Dados tetela, tetijang anggenipoen salingkoeh poenika saking anggen- ipoen boten saged ngendaleni moengkaring nafsoe. Tegesipoen kabatosani poen tijang waoe boten santosa, boten sae.

* * *

Manawi wonten satrija Wetanan boten matoek kalijan pamanggih, anetepaken kabatosan langkoeng loehoer tinimbang kalahiran, poe- nika saestoe anggoemoenaken. (Na- nging jen kamanah pandjang kaoe- loer malih, ingkang makaten waoe inggih boten maiben ! Djer saweg Rasoel Dalem kemawon, inggih wonten ingkang tjidra!)

Pamedar sabda R. T. Wedyadi- ningrat wonten konggres B.0. ing- kang kapengker poenika, anerang- aken oegi bilih geestelijke cultuur makaten dados dedasaripoen bangsa Wetanan. ,,Kita sadaja kedah ngoedi tata tentrem adedasar Wetanan.

Sarananipoen kedah ngitjali watak roemaos kirang adji (minderwaar- digheid), toewin kedah ngitjali wa- tak angkara moerka ingkang moe- roegaken boten wiloedjeng, (zie Sedya Tama no. 296, tn. '29).

Tjekak, toemrap para ingkang taksih koemawoela dateng Pangeran, boten bade njelaki bilih kabatosan

l~_!lgkoeng pe~loe tinimbang kala- h1ran, opvoeding langkoeng penting tinimbang onderwijs.

* * *

Ngengeti agenging perloe toe- mrap tijangipoen pijambak, toemrap brajat, gesang sasarengan, toewin pradja, poenapadene toemrap Kara- ton Dalem, Pasamoewan Katholiek

lang~oeng tnrelokaken sanget pra- kaw1s opvoeding. Mila wonten ranganipoen. Oegi kedah dipoen- pengeti, prakawis poenika ingkang bakoe kagolong pakarjaning justitie angajomi kawoela oemoem saking tindak-tindak awon.

Angsal-angsalipoen paniti prik- sa, kangge sawatawis wekdal.

Gandeng kalijan bab angsal-ang- salaning paniti priksa kangge sa- watawi s wekdal (voorloopig), na- moeng saged kawartosaken bilih ing dalem prakawis pinten-pinten, ka- tjihna leresing panginten ingkang

I

ladjeng andjalari wontening tindak- ipoen Parehtah makaten waoe. Ing-

j

gih poenika panginten wontening kalepatan darnel sakoeton bade bron- 1 tak, poenapadene toemoet pakem- palan ingkang sedyanipoen awon.

Ing ngriki boten perloe koela atoeraken, Toewan Pangarsa, sasa- ged-saged mbendjing amarengi kala mangsa ingkang prajogi, Parentah bade soeka k~terangan ingkang langkoeng pandJang dateng Raad Kawoela. Paren tah boten bade nglir- wakaken ing sasaged-saged soeka katrangan kanti blaka soeta dateng

sako.lahan-sakolilhan Katholiek pra- kaw1s poenika inggih dipoenpresoedi saes toe; di po en tengenaken tern en an.

Mitra koela goeroe Missie moe- langi nem bang moeridipoen 'klas I, makaten: .... ,,Midjil.- Akoe we-

r.oeh: boemi karo langit, lintang- llntang abjor, pating krelip rroe- mebjar tjahjane; soerja, bo;lan, kewan, toewin djanmi. lkoe ka- beh kaki, titah aranipoen.

-?in~ nitahke djedjoeloek Hjang J)(tddt, Maha-kwasa jektos, ing sa- djagad tan ana padane, angratoni kabeh titah i ki: sing aede sing tjilik, koeli la wan ratoe~ enz. enz.

Nalika koela pitakeni, poenapa perloenipoen moerid klas I dipoen- woeroek makaten, wangsoelanipoen:

,,Pangarahkoe, bisaa soerasa maoe tjoemitak temenan ana pangangen-

a~gene botjahkoe, nganti tekan besoek toewane. Ija bener saiki

?oero~n~ sapiraa dajane. Nanging Jen w1w1t klas I botjah apal tetem-

boengan maoe, besoek diwasane ba- kal gede banget paedahe. Slirane rak ja ngerti ta ngelmoe communisme sagolongane? Woes kasekse11 ing para sardjana, ngelmoe iki maoe agawe baroebahing prad1·a naroe-

. ' 0

sak tata tentrem, ngemohi Allah.

Moelane sabisa-bisa koedoe disir- nakake. Sawenehing srana sing dak enggo: panggoela - wentah ing sadjroning sakolahan. Dene woe- djoede kaja oepamane tembang koewi maoe .... enz. enz.

* * *

Sakolahan Missie pantjen sang.et nengenaken opvoeding. Margi ma- katen waoe, tetijang Islam ing Tunis ngantos langkoeng seneng dateng.

sakolahan Missie tinimbang sako- lahan openbaar. Serat kabar journal des De~ats sampoen nate ngewrat seratanipoen correspondent ina Tu- nis, (ingkang ladjeng kapetik 0won- ten De Koerier 14 Oct. 1927,) soe- raosipoen makaten: ,, ... Tetijang Prib.oemi ingkang golongan saged, samt anggroendeli sakolahan-sako-

la~an ope~baar jasanipoen Parang- ak1k. Saktng pamanggihipoen, sa- kolahan2 waoe sami ngitjalaken ,,mangertos ing wadjib" poenapa- dene njirnakaken pangadji-adji da- teng pangoewasa wonten salebeting grija Ian pradja. Pangageng-panaa- geng (Islam) sami njoewoen dat;ng Maha Biskop ing Carthago, kapa- renga ambikak malih sakolahan- sakolahanipoen Witte Paters. Awit wonten sakolahanipoen Witte Paters waoe, anak-anakipoen tampi pang- goela-:-wentah Parangakik ingkang kalarasaken kalijan kaboedajan- ipoen pijambak.- Golongan Islam sami mangertos ing salebeti poen Islam kalijan Kath. wonten dedasar- dedasar ingkang sami: bab laksita- darma poenapadene Agami. Nanging sami boten moedeng dateng ,,vrij- denkerij" dene boten ngandel won- tening Allah poenapadene soekma ingkang lepat ing pedjah. Tetijang Islam waoe anggenipoen dame! wa-

waton tjekak aos: ,,Sing sapa ora netepi koewadjibane marang Allah, ora baka bisa weweh apa-apa ma- rang tanggane."

Sanadyan golongan

***

Katholiek mrelokaken sanget opvoeding, ewa- dene tan pa witjalan katahi poen tijang Katholiek ingkang sineboet sardjana, professor, doctor, sasami- nipoen! Poenika nerangaken, loe- hoering batos saged andjoendjoeng lahir, tegesipoen: opvoeding boten ngeteraken onderwijs.

Sinten ingkang waspada, mesti saged ndoengkap sedyaning ka- rangan poenika !

Kumuningsasele 12-1-'30.

Taklim: PATJAR MERAH.

CORRESPONDENTIE:

Kartika madjeng tiga. Sioten pandjene- ngan ? Karangan sanes boten saged kapa- tjak minggoe poenika: dipoensrantosaken sakedap.

College poenika, kados ingkang sam poen-sampoen.

Pangadji-adji.

Minangka panoetoep, Toewan Pangarsa, koela ngatoeraken rembag sakedik kangge anerangaken kawon- tenan ing sapoenika. Langkoeng roemijin koela njoewoen kaparenga sami migatosaken tandangipoen Bestuur Ian Poelisi langkoeng-lang- koeng golongan Recherchedienst, ingkang andjalari kawoela saged kalepataken kalajan mesti sakina bebaja ingkang boten

kakinten-kin~

ten. Poenapadene, Parentah ingkang toemindak mawi tjetjawis ing sa- derengipoen kalajan sae, sarta kalampahan kadoemoegen ingkang kinarsakaken, toer tanpa pikantoek pakewed saha boten soesah anin- dakaken kekerasan. Parentah ma-

Referensi

Dokumen terkait

Jinis panaliten ingkang dipunginakaken wonten ing panaliten menika inggih menika content analysis utawi analisis isi kangge ngandharaken kados pundi cara

Nanging kita goeroe,inggih sampoen alit panggalih, aw.it ingkang makaten poenika boten doemawah dateng ba- dan kita kemawon, nanging oegi soe- mrambah dateng bangsa kita Djawi.. Koela

Ada tersiar kabarfangin, bahwa banjak nd- vocaat dari itoe doea diwan pengadilan, teroc- tama jang masih moeda, merasa koerang se- neng berhveboeng dengan iui keangkatan dan merasa

Oepami wonten tijang margi saking kapeksanipoen, dja- laran boten wonten ingkang dipoen- teda, ladjeng dados abdi batoer nanging dipoenblandja sakedik, ben- dara waoe boten netepi

jen ,,tijang Djawi poenika ingkang keblinger." Dados- ipoen tanah Djawi dawah ing pa- ngoewaosing kradjan sanes, dados- ipoen daganganing pamedaling siti tijang siti karegem ing

Koe- tika keadaannja telah berobah mendjadi paling roesaknja dan di satoe dan laen waktoe di roemah tiada ada makanan tjoekoep boeat anak - anak, akoe perna kata pada iboe: ,,Djangan

Manawi nitik dateng wontening tetijang ingkang dateng ing Grectja kerk*, kados tja- tjahing poeroesa boten sakedik, kita pijambak dereng patosa terang bab poenika, poenapa oepami manawi

Dados jen wonten saderek ln- donesier ingkang nampi saha nglam- pahi agama enggal waoe, poenapa waoenipoen Jadjeng pantes kasa- mekaken kalijan tijang priboemi ingkang taksih asor