HdP TAC KINH TE VIET NAM - LAO:
NHIN LAI VA SUY NGHT VE TAM NHJN DAI HAN
TRlfCfiVG DUY HOA*
Tom tdt: Hgp tdc kinh te ludn chiim vi tri quan trgng trong quan he hUu nghi truyin thdng dgc biet Viet Nam - Ldo. Boi cdnh m&i hien nay doi hoi hai nU^c cdn thuc ddy han nOa quan he hop tdc kinh ti todn dien len mpt tdm cao m&i, trong do lay hgp tdc ddu tUphdt trien nong-ldm nghiep vd cong nghiep chi biin nong sdn cung v&i gia tdng kim nggch thucmg mgi vd hd trg von ldm trgng tdm trong phdt triin bin vUng giUa hai nude. Nhdm muc dich ndy, hdi viet nhin lgi qud trinh hgp tdc kinh te giUa hai nU&c thai gian qua vd mgnh dgn de xudt mpt so hU&ng hgp tdc ddi hgn trong th&i gian t&i.
Tit khoa: Viit Nam; Ldo; quan hi ddc biet Viet - Ldo; hgp tdc kinh te Viet - Ldo.
C
hien t r a n h lanh ke't thdc (1991), toan eau hda va hgi n h a p kinh te qud'e te td thap nien 90 eua the ky XX den nay da rad ra mdt ky nguyen mdi trong eong eude phat trien d ea hai nUde Viet Nam va Lao. Bd'i eanh phat trien eua khu vUc vd the gidi hidn nay ddi hdi quan he hgp tac kinh te gida hai nUdc khdng nhijfiig d n phat trien toan dien theo chieu rdng, ma edn ca d ehilu sdu, t i n dung cac tilra nang va nang lUe s i n cd eua hai ben d l ndng cao hieu qua hop tae. Dilu nay eang trd n e n d p t h i l t khi ea hai nude deu dang phai ddi m a t vdi nhiftig thaeh thdc trong vide hdi nhap vao Cdng dong ASEAN (AC) va sU bien d i i khdn lUdng trong mdi trUdng canh t r a n h dia ehien lUpe gida eaenUdc ldn, nhat la xung dot thUPng mai ehUa ed hoi ke't hien nay gida My va Tmng Qud'e.
Bd'i canh mdi ddi hdi quan he hgp tdc kinh td Viet Nam - Lao can dugc ndng tam de dat dupe lpi ich va hieu qua lau dai eho ea hai ben.
1. N h i n lai q u a n h e hcfp tac k i n h te V i e t N a m - L a o
Quan he hpp tae kinh te giUa Viet Nara va Lao da didn ra tU lau, nhUng dupe hpp thdc hda va trd nen ed trinh tU va ngay d n g bai ban hon sau khi Chinh phu hai nUdc ky Hiep Udc HUu nghi va hgp tae ngay 18/7/1977. Ke tU do den nay, quan he i' TS. TrUcfng Duy Hoa, Vien nghien ciifu Dong Nam A
34 Nghien citu Dong Nam A, so 7/2019
hgp tac kinh te' giUa hai ben da trai qua chang dudng dai 42 nara, d i l n ra d ba loai hinh hgp tac ehii yeu la vien trg kinh te hang nara cda Viet Nara danh eho Ldo, dau t u cua Viet Nam tai Lao va quan he thuong mai hai ehieu. Ba hinh thUc hgp tac n i y da dera lai khdng it lgi Ich eho ca hai nUde nhUng v i n edn nhieu ban ehe d n k h l e phue.
- Ve vi^n trg kinh te: Day la radi quan he hop tae truyen thd'ng dUa tren kha nang tai chinh cua Viet Nam va nhu d u cua Lao trong tdng giai doan phat trien. ThUe te cho thay radi quan he hgp tae nay da dUgc duy tri thudng xuyen va dat duge hieu qua kha td't, dap dng dugc p h i n nao nhu d u cp ban cua Lao trong phat trien kinh te' - xa hdi. Hinh thde hpp tac nay dUpc quan ly bdi Uy ban Nhd nU&c ve Hgp tdc kinh ti - van hda v&i Ldo (vd Campuchia) tU nhiing nara 1990 trd ve trude, Vu Hgp tdc v&i Ldo vd Campuchia trong khoang nhUng nara 1990-2000 va Bg phan C, K trong eo cau Vu Kinh ti doi ngogi (thude Bd Ke' hoaeh va Diu tu Viet Nara) td khoang nam 2000 den nay vdi sU phd'i hpp dieu hanh eua Phdn ban Hgp tdc kinh te v&i Ldo vd Campuchia (lien Bd) do mdt Phd Thu tudng Chinh phu ldm Chu tieh P h i n ban va mdt Thd trudng Bg Ke hoach va Diu tU lam Phd Chu tieh thudng true.
Cho den nay, hinh thUe hop tac nay van t u I n thu theo co ehe dUa tren Thda thuan hang nam eua hai Bd Chinh tri hai Dang v l hgp tac giUa hai nUdc. Tren co sd dd, Chinh phu raa dai dien dau mdi la Bd K l hoach va Dau tU eiia hai nUde giao nhidm vu cho cac CO quan ehde nang eiia hai ben ra sodt, trien khai va phan bo ngudn vd'n vien trg kinh te cho eae dU an dupe thUe
hien d Lao. Phan ldn dd la eac dU I n trpng diera thugc loai vda va nhd nhUng co y ngbia to ldn v l m a t kinh t l - xa hgi ddi vOi Ldo dupe hai ben n h a t tri lUa chpn va trien khai. Dac biet, so' tien vien trp nay dugc UU tien tap trung chu yd'u cho linh vUc dao tao nguin nhdn lue cua Lao tai Viet Nam. Vdi hinh thde vien trg kinh te kilu ndy, hang nam Viet Nam eung d p cho Lao mdt khoan vd'n vien trg khdng hodn lai tri gia nhieu tram ty dong ^^K Chang ban, trong khoang thdi gian td 2013 den 2017, Viet Nara da vien trg cho Lao 3.629 ty dong, tuong duong khoang 161,3 tridu USD, tinh binh qudn khoang 32,26 trieu USD/nam (chua ke eae khoan phat sinh ngoai Hidp dinh hoae do eae Bd, nganh, dia phUPng vien trg them). Day la sd tien khdng ldn neu so vdl vien trp eua Nhat Ban hay Trung Qudc danh eho Lao, nhUng da kip thdi hd trp Lao trong edng tae dao tao ngudn nhan lUe, xay dung cp sd ha t i n g thie't yeu vd hd trp cdng cupc xda ddi giam ngheo d d e dia phuong Lao, v.v. Tuy nhien, do nguin vidn trg khdng ldn, lai duge phan bo trong nhieu dU an nhd le eua nen kinh te qudc dan Lao nen hieu dng lan tda cua ede dU an ODA ed nguon vd'n td Viet Nam cdn bi b a n che'.
- Ve hop tdc ddu tit giUa hai nit&c:
Hgp tac d i u t u giiia Viet Nam va Lao la linh vUe ludn duge lanh dao hai ben quan tam va khuyen khieh. Chinh phu Lao da thdng qua bd luat d i u tU true tie'p nude ngoai tu nam 1988 va da eai tie'n nhilu lan de tang tinh hap d i n cua nd. VI phia Vidt Nam, thu tue phap ly eho boat ddng d i u tU cua Viet Nam tai Lao dugc manh nha td 1989, nhung trong sudt 10 n a m dau tien so' vd'n va sd dU an dau tU cua Viet Nam tai
Truang Duy Hoa - Hgpjdckinh te Viet Nam - Ldo: Nhin lgi vd suy nghi... 35
Lao khdng dang ke^^). Giai doan td 1999 den 2005, Viet Nam chi cd 43 dU an FDI tai Lao vdi tdng vdn dang ky dat hpn 466,8 trieu USD. Td nam 2006 trd v l sau, quan he hgp tac diu tU gida Vidt Nam va Lao mdi thuc su cd nhdng ehuyen bien m a n h me ea ve be rgng l i n chieu sau, mdt p h a n cung la do td llie nay thu tue phap ly cho boat ddng dau tU sang Lao da dUpc hUdng d i n kha cu t h i , rd rang trong nhieu vdn ban phap quy cua Nha nUde*^'.
Giai doan td 2006 de'n 2010, Viet Nam ed 190 du an dau tU tai Lao vdi so vd'n dang ky dat hon 2,6 ty USD. Tie'p dd, trong hai nam 2011-2013, mac du bi tac ddng td khd khan eua kinh te khu vue va toan d u lue do, Viet Nam v i n dau t u vao Lao sd vdn tri gia hon 686,9 tridu USD p h i n bo trong 172 du an. Td 2013 de'n 2017, Viet Nara ed khoang 269 dU an dau tU vao Lao vdi tong vd'n dang ky dat khoang 5,2 ty USD va d mat tai 17/18 tinh/thdnh cua Lao, dUa Vidt Nara ddng thd 2 sau Trung Qudc (9 ty USD) trong sd' cdc quoe gia cd dau tU tai Lao*^'.
Neu nhu trUdc kia, dau tU cua Viet Nara tap trung ehu yeu n h l r a vao eae luih vUc theo thd t u Uu tien nhU: khai thae khoang san, gd; xay dung d e n h a raay thdy dien;
phat trien ndng-lam nghidp (trong cao su va ehe bien ndng - lam san)...thi gan day eac doanh nghidp Viet Nam tai Lao tap trung chu ye'u vao cac linh vUc dieh vu nhU: ngan hang, vien thdng, bao h i l m , san golf, xay dUng san ba^^^ v.v.). Mdt dieu kha dac biet, eae doanh nghidp Viet Nara khi dau tu vao Lao eung ddng thdi tien h a n h nhieu du an phde lgi xd hdi di kem n h a m gdp phan phat trien eP sd ha tang, xda ddi, giam ngheo eho eU dan cac vung thudc du an, hay tai trp d c suat hge bdng
cho sinh vien Lao sang hpc tai eac trUdng dai hpc d Viet Nam.
Theo ddnh gia cua Bd Ke hoach va dau t u Lao, d c doanh nghiep Viet Nam diu tU vao Ldo hoat dpng kha hieu qua, gdp phan quan trpng vdo viec phat trien kinh te' - xa hdi cua d c dia phuong Lao, tao nhilu edng an viee lam eho ngUdi dan Lao. Mdt sd dU an dau t u di vao boat ddng da gdp phan tdng cudng md'i quan hd dac biet Viet Nam - Lao. Diu tu cua Viet Nam tai Lao gan d i y theo hUdng phat t r i l n ndng-lam nghidp ben vdng, khdng nhUng tao dieu kien cho ngdnh ndng-lara nghiep Lao phat trien dung hUdng, ma cdn tao t i l n d l cho viec hinh t h a n h eae nganh cdng nghiep che bien trong tUOng lai cua Lao, dac biet la cdng nghiep che' bien ndng-lam san, cao su, dudng, sda, phan vi sinh, v.v...
Rd rang, d i u tU cua Viet Nam dang la tara gUOng kha dien hinh cua FDI tai Lao.
Day eung la bUdc phat trien vUpt bae eua Viet Nam trong viec d i u tu r a nUde ngodi.
Dac biet, d c nha d i u tU Viet Nara khdng ehi cd muc dieh don thuan la hUdng tdi lpi nhuan, ma hp cdn ed nhdng ddng gop rat quan trgng trong viee bao dam an sinh xa hgi d Llo, phat huy trach nhiera eiia doanh nghiep ddi vdi xa hdi Lao. Qua dd, gdp p h i n eiing ed va vun d i p eho radi quan he hdu nghi dac biet Vidt Nam - Lao. Tuy nhien, cae dU an dau tU eua Viet Nam tai Lao nhin chung v i n cdn rale rapt sd khiem khuyet ed hdu nhU: ehara tie'n dp, chat lupng cdn hi h a n ehe va tinh hieu qua ehUa eao'^'.
- Ve quan h^ thitcfng mgi Viet Nam - Ldo: Cung vdi dau tU, quan he thUOng mai Viet Nam - Lao la hoat dgng hgp tac kinh
36 Nghien cdu Dong Nam A, sd_J{]£jZ^
te' quan trpng khong the thie'u trong quan he song phuong giUa hai ben. B i t diu td viec giao thuong, trao doi hang hda cua cU dan viing bien gidi giUa hai nude, nhat la quan he vda trao doi hang hda, vUa giup dd l i n nhau giffa nhan ddn eae tinh bien gidi Viet Nara vdi ba con vung giai phdng Lao, boat ddng thUOng raai thdi chien theo kieu nay da dupe tien hanh trong sudt giai doan ehien tranh 1961-1975. Thdi ky ndy, quan hd trao doi hang hda ehinh ngaeh giii'a hai ben cung ehinh thdc duge bat dau, nhUng vdi kira ngach eon rat thap, ehu yeu la do d c dia phuong ket nghia va eac doanh nghiep nha nUdc hai ben eung thuc hien.
Sau kbi nude CHDCND Ldo dugc t h a n h lap (02/12-1975), trong sudt thdi ky td 1976 de'n 1990, hai nhd nUde Viet Nam vd Lao da ky d c Hiep dinh thuong mai 5 nam va eae Nghi dinh thu trao doi thuong raai hang nara n h l r a tao hanh lang phap ly ehinh thde cho viee trao doi budn ban giUa hai nUde. Cae Hiep dinh va Nghi dinh thu lien quan den thuong mai quy dinh ehat ehe tong gia tri hang hda trao doi, danh mue eae mat hang, sd lugng hang hda va ehi dinh td ehde doanh nghiep nha nUde chiu trach nhiera thuc hien viee trao doi hang hda giUa hai nude. Cae dia phuong k i t nghia, nhat la eae tinh ed ehung bien gidi cung cd trao doi hang hoa vdi nhau dUa vdo the manh eua mdi ben. Kim ngaeh xuat nhap k h i u gida hai nUdc mdi nam dat tu 3,5 den 4,0 trieu rup chuyen nhUpng.
Thang 2/1991, Hiep dinh thUPng mai Viet Nara - Lao thdi ky 1991-1995 dugc ky ke't. Hai ben thda thuan chira ddt hinh thdc ky Nghi dinh thU trao doi hang hda hdng nara, xda bd tinh trang bao d p cda Nha nude, md ra mdt thdi ky mdi trong
quan he thUcfng mai gida Viet Nam va Lao dua tren lgi ich va lgi thd so sanh cua hai nUdc. Theo dd, dd'i tupng tham gia trao do^
thuong mai dugc md rgng, khdng ban ehe v l t h a n h phan t h a m gia eung nhU danh muc hang hda, trir eac mat hang cam xuat va d m nhap dd'i vdi hai nUdc. CO ehe mOi phu hpp yeu d u cda thue t i l n da giup cho quan he thuong mai giiJa hai nUdc dat duge nhiJng bude dot pha ldn. Ndm 1991, kira ngaeh thuong mai hai chilu Viet - Lao dat 45 tridu USD va tdi n a m 1995 dat hPn 80 tridu USD "'.
Budc sang giai doan 1996-2000, bang nhdng bidn phap tich eUc nhU rad rgng eae raat hang nhap khau td hai nUde trong ke hoach "hang doi hang", eung vdi vide x i y dUng eae eda hang, sieu thi gidi thieu san p h i r a hang hda cua rali bdn, to chUe d c hdi chg, t r i l n lam hang hda eua hai nUde...
, kim ngaeh thuong mai hai ehieu da tang len nhanh ehdng, dat 188 trieu USD vao ndm 1996, rdi len tdi 295 trieu USD trong ndm 1999(S>.
Bude vao the ky XXI, quan he thUPng mai Viet Nam - Lao ngay cang di vao thUc c h i t dua tren lgi the so sanh cua hai nUdc.
Hai ben da cung nhau ra soat lai nhiJng mat hang vd'n la the manh ciia mdi ben va tim bien phap danh eho nhau nhiiiig uu tien, PU dai nhat dinh. Nam 2005, Uy ban lien Chinh phu Viet Nam - Lao da xera xet giara thue xuat nhap khau cho hang hda cd xuat xd td hai nUdc. Thang 7/2005, Bd Thuong mai hai nude chinh thde ky ke't Thda thuan danh raue hang hda duge giam thue tu 50% den 0% trong quan he thuong raai hai bdo. Dong thdi, vide ky ke't thda thuan giara chi phi dich vu lao ddng, can the lao ddng theo thdi ban hgp ddng va
Truang Duy Hoa - Hop tdc kinh te Viet Nam - Ldo: Nhin lgi vd suy nghT... 37
the cU trd cho lao ddng Viet Nam tai Lao eung da tao dieu kidn thuan lpi eho vide thdc d i y quan hd d i u tU, thUong mai giCfa hai nUde. Chinh phu Viet Nam va Chinh phu Lao khuyen khich doanh nghidp hai ben lien doanh md cda hdng gidi thieu va ban san pham eua Lao tai Viet Nam va san p h i r a eua Vidt Nara tai Lao n h a m giup nhan d i n hai nUdc lam quen vdi san pham eua nhau, tie'n tdi xay dUng Trung tara thucftig raai d hai nude. Ngdn hang lien doanh Lao - Viet (LVB) dupe t h a n h lap nam 1999 cd tru sd chinh tai Thu dd Vieng Chan la sU kien ldn trong quan he kinh te gida hai nUdc, da trg gidp dac lUe eho doanh nghidp hai ben trong cac khau thanh toan, ehuyin khoan va hoan ddi t i l n te'^l Hien nay LVB da cd d c ehi n h a n h tai 6 t h a n h pho ldn: Vieng Chan, Ha Ngi, Hd Chi Minh, Luang Prabang, Savannakhet va Champasak.
NhiJng nam gan ddy, quan hd hgp tae thUPng mai gida Viet Nam va Lao da phat trien vUpt bac. Vidt Nam Men la ban hang ldn thd 3 cua Lao (sau Thai Lan va Tmng Qudc) vdi kim ngach thuong mai hai chilu tang lien tue qua eac nam. Trong giai doan 2005-2011, Idm ngach thUOng mai hai chilu Viet - Lao khdng ngdng tang len, vdi mde tang binh qudn khoang 26-27%/nam.
Nara 2007, kira ngaeh hai ehieu Viet - Lao ehi dat hon 312 tridu USD (tdng 20% so vdi nam 2006); nam 2008 dat 455 trieu USD;
nam 2009 dat 415 trieu USD; nam 2010 dat 490 trieu USD, nam 2011, dat tdi 734,1 trieu USD va nam 2012, dat tdi 866 trieu USD. Bude sang nam 2013, tong kim ngach thuong mai gida hai ben da len tdi 1,092 ty USD va dat tdi mdc ky luc 1,287 ty USD vao nam 2014; giam xud'ng cdn 1,122 ty
USD vao n a m 2015 va edn 823 trieu USD nara 2016'io'. Hai n a m 2017-2018, kira ngaeh lai tang dan, dat 892,9 trieu USD nara 2017 va hon 1 ty USD nam 2018(ii'.
Ro rang, kim ngach thUcmg mai Viet - Lao len xud'ng t h a t thudng va v i n ehua dat muc tidu 2 ty USD nhu ky vpng raa hai ben dat ra tU nam 2010.
Hien nay, hai nude da thd'ng nhat va trien khai nhieu ngi dung hpp tac quan trgng v l thuong mai, nhU phd'i hgp xay dUng de an "Phdt triin thitang mgi Viit Nam - Ldn giai dogn 2017-2026, tdm nhin din ndm 2035"; ky ket va trien khai Ban ghi nhd t h a n h lap "Trang tin dien tU kinh ti, thuang mgi Viit Nam - Ldo"; phd duydt
"Quy hogch phdt trien mgng lu&i chg biin gi&i Viit Nam - Ldo din ndm 2020"; phe duyet de an "Quy hogch phdt triin hi thong kho hdng hda tgi cdc cda khdu khu vUc biin gi&i Viet Nam - Ldo den ndm 2025, tdm nhin din ndm 2035"^^'^\ v.v...
Rd rang, hop t i e kinh te Viet Nam - Ldo ngay cang dUpc d i thien va di vao chilu sau d d ba hinh thde: vien trg, dau tu va trao doi thUOng raai nhUng rat tiec van ehUa tUPng xdng vdi t i l m ndng va quan he ehinh tri td't dep gida hai nUdc. Cd nhilu nguyen nhdn de'n td d hai phia lam cho hgp tdc kinh te Viet - Ldo ehUa du m a n h va edn phai dd'i mat vdi nhilu khd khan, thdch thde trUde m i t eung nhU lau dai. Nguyen nhan chu yeu Id do ea hai nUdc cdn ngheo, xuat phat diem thap, co sd ha t i n g yeu kera, trinh dp quan ly cdn nhieu han che, thieu vd'n va eong nghe Trong khi dd, hpp tae kinh te ed nhdng quy luat rieng eua nd ma bao triira len tat ea 11 tinh hieu qua va nang lUc td moi ben.
38 Nghien citu Dong Nam A, so^
g7/2«S
2. M p t s o s u y n g h i v e htfoilig h d p t a c d a i h a n
Dieu kien thuan lpi n h i t dd'i vdi cac doanh nghiep Viet Nam trong hpp tae vdi Lao la hai nude cd quan he hUu nghi dae biet vd su hop tae toan didn. Day la thuan lpi raa cac nUdc khac du mud'n eung khdng the ed. Tan dung lpi the nay, Viet Nam d n xae dinh hUdng hgp tdc dai ban phii hgp vdi t i l m nang, lgi the' ciia Lao va nang lUe eiia Viet Nam.
- Tnidc het, hgp tdc ve ddu tit: Viet Nam cdn Uu tiin chu trgng giiip Ldo ddu tu phdt triin link vUc ndng-ldm nghiep.
Day la each thUc giup ban khai thac t i l m nang to ldn vl dat dai de phat trien ben vuhg trong boi eanh nganh ndng-ldm nghiep d Lao edn thie'u vd'n, ky thuat (cdng nghe) vd nhan luc rat t r i m trpng. Su tang cUdng hgp tac dau tu trong hnh vUe ndng- lam nghiep se mang lai lgi ieh to ldn eho ea hai ben. NhOfng nam trUdc ddy, Vidt Nara da cd nhieu doan ehuyen gia ve ndng- lam nghiep va thuy lgi sang gidp Lao dieu tra, khao sat, quy hoaeh de phat trien ndng-lam nghiep. Nhiifng thay doi hien nay theo chieu hUdng ngay eang tdt hcfn eua nganh nay d Lao diu cd sU ddng gdp tri tue va tam huyet eiia nhieu t h i he chuyen gia den tU cae bd, nganh eua Viet Nara qua eae thdi ky (Bd Ke' hoaeh va Dau tu, Bd Tai chinh, Bd Ndng nghiep va phat trien ndng thdn...).
d day, ehien lUpc hpp t i e lau dai gida hai nude can dugc thde day manh me theo hudng tdng cudng cdng tdc dieu tra, khdo sdt vd quy hogch nhdm md rpng han nUa diin tich ddt dai canh tdc ndng-ldm nghiep & Ldo, tUng bUdc hodn thiin hi
thong tu&i tiiu & cdc dia phuang va cao ndng lUc sdn xudt, ndng s\ \i0'
n&ng chdt luang vd hiiu qua trong tinh vp
, ' . ' . A rhi bien trgt, chdn nuoi, trong ritng va ^' ndng-ldm sdn. Ddy ehinh la d c ' ^ • san xuat rat quan trgng va ed tilm n^
ldn cua kinh te Lao. ThUc te, day cung la nhdng linh vUc ma Viet Nam c6 thd manh vi nd phu hgp vdi t n n h do va kha nang edng nghe eua Viet Nam. Cae ITnh vgc san xuat nay d n nhilu lao ddng vd it vdn hon so vdi cac nganh khae ndn i thi trien khai nhanh ehdng va d hau khap mgi nOi, tu mien Bae dd'n Trung va Nam Lao. Mgt mat, day manh eae loai hinh san xuat ndng nghiep cd the giup Ldo d i tao dat, hoan thien he thd'ng thuy ndng va nang cao san lugng ndng nghiep. Mat khae, san x u i t ndng nghiep cd t h i hd trg Lao va Viet Nam trong viec dam bao an ninh qud'e gia ve luong thue, thUe pham va gidp tang cudng tinh d m gan bd keo son gifla ndng dan hai nude trong qua trinh trien khai thuc hien cae du an d i u tU, san xuat. NhU vay, trong trot, chan nudi va phat trien ndng-lam nghiep ndi chung eo r a t nhieu cO hdi va t i l m nang phat t r i l n lau dai d Lao.
Hon nfla, eac linh vUe nay ed n h i l u cO hdi thu hut nguon vd'n hd trg td ede to ehde tai ehinh qudc te (nhu WB, IMF, ADB...) vi cbinh eae to ehde nay cung dang khuyd'n khich Lao d i u tU vao phat trien ndng-lam nghidp ben vifng g i n vdi edng nghigp chd' bie'n, hOn la phat trien cdng nghiep khai thac khoang san va lara dap thiiy dien - nhdng nganh san xuat cdng nghiep cd the raang tdi nhieu tien bae nhat thdi, nhUng v l lau dai ed tae dgng r a t xau de'n mdi trudng sinh thai va bao ton da dang ^i^ih hge va van hda tde ngudi d Lao.
Truang Duy Hoa - Hgp tdc kinh te Viit Nam - Ldo: Nhin igi vd suy nght. 39 Trong hgp tdc ddu tU phdt triin cong
nghiip a Ldo, ve mat ddi hgn, Viet Nam cdn lien doanh, liin kit v&i Ldo xay dung cdc nhd mdy, xi nghiip chi biin, nhdt Id che hien ndng-ldm sdn va giup Lao dao tao ddi ngu edng nhdn ky thuat lanh nghe d nhiing nganh nay. Ddy la hnh vUc ma Viet Nam da tieh luy dugc kha nhieu kinh nghidra va cd t h i hd trg Lao ca ve vd'n, ky thuat va ngudn nhdn lUc. Tuy nhien, de tie'n hanh h e n ke't dau t u va san xuat cd hieu qua, hai ben can day m a n h phd'i hgp viec nghien cdu vd trien khai phat trien d c trang trai hoac khu vue trdng trgt va chan nudi hien dai, tap trung de cung d p dau vao on dinh cho cae xi nghiep che bie'n ndng-ldm san. San pham eudi eung mgt phan ed the dUpc tieu thu ngay tai Lao va phan ldn hon se duge xuat khau sang Viet Nam hoac d c nude thd ba. Du an quy hoaeh va xdy duhg n h i may san xuat sda cua Tap doan VinaMilk Viet Nara vda dugc Chinh phu Lao d p phep trong t h i n g 5/2019 la mgt hudng di dung d i n , phu hgp vdi chie'n luge d i i ban nay.
Thuc tien cho thay, cdng nghiep chi bien ndng-ldm sdn Id linh vUc sdn xudt co nhieu tUm ndng phdt triin tot nhdt d Ldo vd day cUng la ngdnh cdng nghiep tgn dung dugc lgi thi cua sdn xudt ndng nghiip vd ldm nghiip d nU&c bgn. HOn nfla, cdng nghiep ehd' bie'n ndng-lam san hgp vdi kha nang eua Viet Nam va t h i n thien vdi moi trUdng hcfn eae nganh san x u i t edng nghiep nang khae. Cdng nghiep che bien r i t da dang, mot mat nd gidp cung dng ede vat dung, san p h l m thiet ye'u eho nhu cau tieu dung h i n g ngay cua ngUdi ddn Ldo, phuc vu tot cho nganh du hch va ddi sd'ng dan suih; mat khac, nd cung gdp
phan tao tien de tich luy v l vd'n cho viec phat trien nhflng n g l n h cdng nghiep eo h a m lugng ehat xam eao hon ve sau.
- ThiJt hai, hpp tdc ve thitang m.ai:
Trong nhieu nam qua, hgp tac thuong raai Viet - Lao ludn di sau Thai Lan va Tnmg Qude. Hai nude nay da ehie'm tren 80%
kim ngach xuat nhap khau cda Ldo. Vi du, nara 2017, trao doi thUOng mai Lao - Thai dat tren 5,3 ty USD, Lao - Tmng dat hon 2 ty USD'i3', so vdi 892,9 trieu USD trong d n cdn budn ban Lao - Viet. Lao hau nhu nhap khau phan ldn hang tieu dung va phuong tien giao thdng tU Thai Lan va Trung Qude. O day, lgi the cua Trung Qudc la hdng hda tieu dung da dang va gia re, hgp vdi tui tien eua ngudi dan Lao. Cdn Thai Lan noi trdi trong budn ban vdi Ldo do giao thuong d l dang nhd gan gui v l phong tue tap quan, ngdn ngfl va thi hieu tieu dung. NhiJng lpi thd' nay cua Thai Lan va Trung Qud'e cho de'n nay van la the manh ap dao raa Viet Nam kho vUgt qua.
Ve phia Viet Nam va Lao, ea hai nUde da nhin thay qua ro nhdng b a n ehe ed hdu trong quan he giao thuong gifla hai ben nhU: d c thu tuc h a n h ehinh eho xuat n h a p khau hang hda edn rUdm ra, mat nhieu thdi gian; h a n h lang phap ly ve buon ban qua bien gidi cda hai nude dat hieu qua thap, de lara phat sinh nhieu thii tuc h a n h chinh khdng phu hgp vdi dac thu eua boat ddng thUOng mai bien gidi;
sU ehong cheo vUdng m l e trong d c van b a n quy dinh phap luat ciia radi ben; sU khac biet trong chinh saeh quan ly eua radi nUde; nhdng kho k h a n kinh te eua eac vdng bien gidi gifla hai nUde; ndng lUe san xuat h a n g hda edn b a n ehe cua ea hai ben;
CP sd ha tang thUOng mai eda khau va he
40 Nghiin cdu Dong Nam A,s6J^
thd'ng ehp bien gidi ehUa dUpc dau tU tuong xufng; edng tdc quang ba thUOng mai cua hai ben deu han che, v.v.
Cho tdi nay, nhflng khd khan ban che' tren day v i n ehUa dupc thao gd triet de da ngan d n dang ke sU gia tang kim ngach budn ban Viet - Lao. Day cung ehinh la nhiilig nut nghen ldn d n dUpe Chinh phu hai nUde quan tam thao gd. Tuy nhien, v l dai ban, can tap trung nguon lue de giai quye't triet de ragt sd vaxi d l ldn sau ddy.
- Ndng cao ndng luc sdn xudt vd chdt lugng hdng hda de ed the eanh tranh vdi Thai Lan va Trung Qudc la yeu eau d p thie't dd'i vdi Viet Nara. Lau nay, eae raat bang xuat khiu eiia Viet Nara sang Lao van ehu ye'u Id thuy san, giay da, raay raac, radt sd vat tU, s i t thep, than da, xang dau d e loai, phan bdn, nguyen lieu, t h i l t bi, day dien, cap didn, radt so thiet hi raay m d c . Day eiing ehinh la nhCfng mat hang pho bie'n ma Lao nhap khau td Thai Lan va Trung Qudc vdi gia ca eanh tranh hem so vdi hang Viet Nam. Td dd, van d l thuc d i y ndng lUe san xuat, d i thien ehat lugng, raau raa hang hda va ha gia t h a n h san phara de cd the canh tranh la yeu d u d p thie't dd'i vdi d e doanh nghiep Vidt Nara.
- Ndng cdp ca sd hg tdng giao thong d cdc tinh gidp biin cua hai ben, xdy dUng he thong kho luu trU hdng hda vd cdc chg biin gi&i de giup cho vide budn bdn dugc thuan lgi. Hien nay, Viet Nara cd 10 tinh giap bidn vdi Ldo; trong dd cd 08 cap eda khau qude te*^*', 07 cda khau ehinh, 18 cda khau phu va nhieu dUdng mdn tao thuan lgi eho phat trien thuong mai, dich vu gifla hai ben. Tuy nhien, viec lUu thdng hang hda tai eac cda khau qud'e te' Vidt - Lao
ehUa cd bUde dot phd; trong khi d6, ^^^^
cd so eda khau chinh va eda khau phu ' ha tang giao thdng rat ban chi, h? ^ ^^
kho tang ben bai dung eho vile .P hang hda ehua dupe quan tam xay ddng,
cbo bidn nhieu cap eda khau chUa eo cac gidi. Day la eae ylu kera t i n dpng lam cho budn ban gifla hai nUdc t n tre, kem ha'p dan, da ban c h i viec dUa hang hda Vidt Nam de'n tan tay ngUdi tieu dung d cae vdng sau vung xa cua nUdc ban.
- Hodn thien hdnh lang phdp ly tgi cdc cUa khdu nhara giup cho viee lUu thdng bang hda dugc nhanh chdng. D i n g thdi tdng cU&ng td chUc cdc hpi cha thitang mgi
& cdc tinh gidp biin nhara gia t a n g viec quang ba cho hang hda Vidt Nam.
- Chinh phil, cdc dia phuang, cdc ngdnh, cdc cdp cdn phdi hgp dong bd nham tang nhanh quy md trao doi thUong raai Viet Nam - Lao theo hUdng tang cUdng diu tU, xay dUng mdi va md rdng d c sieu thi hen doanh hidn cd, n h a t la d d c vung dong dan cU dpc theo bien gidi hai nUde; vda day manh trao doi thuong mai chinh thdc, vda khuyen khieh tU nhdn hai ben budn ban vdi nhau; nhanh chdng thiet lap eac kenh ehu lue nhara dUa hang hda chat lugng cao eua Viet Nara sang Lao, nhat la tdi eae khu vUc cd nhilu hang hda cua Thai Lan va Trung Qud'e d l ngudi tieu dung Lao ldm quen dan vdi hang hda va dich vu Viet Nam, v.v.
- Thit ba, hcfp tac ve vien trg: Vien trP kinh te cua Vidt Nara eho Lao nhflng n a m gan day da tang dan theo thdi gian nhu da de cap tren day, nhung nhin chung sd tien vien trp eua Viet Nam danh eho Lao khdn?
Idn ne'u so vdi eae khoan vien trg ttr Trun?
Qudc hay Nhat Ban. Vi vay, Viet Nam can
Truang Duy Hda - Hgp tdc kinh te Viet Nam - Ldo: Nhm lgi vd suy nghi... 41 tang thdm vien trg kinh te eho Lao va phd'i
hgp ehat che vdi ban de sd dung nguin vd'n nay mdt each cd hidu qua. Vien trp nen tap trung trUde het vao d e linh vUe nhU: xdy dflng CO sd ha tang kinh te' - ky thuat thie't yd'u, dao tao nguon nhdn lue, phat trien ndng-lam nghiep va cdng nghiep ehe' bie'n ndng lam san theo hudng b i n vflng va hieu qua phu hgp vdi tilra nang eua ban va nang lUe eua Viet Nam.
3. T h a y c h o Itri k§'t
Hgp tae kinh te Viet Nam - Lao gid vi tri r i t quan trpng trong md'i quan he hiiu nghi dac bidt gifla hai nude. Trong thdi gian qua, d c h n h vUc hop tae da dUPe md rpng vd tang eUdng toan didn d hau het d c nganh, trd t h a n h ddn bay cho d c radi quan he khac. ThUe trang hpp tae kinh td' Viet Nara - Lao d d ba linh vUe ehu ye'u:
quan he dau tfl, trao doi thuong mai vd vidn trg kinh td' eho t h a y hai nude da dat dupc khd nhilu t h a n h tUu so vdi trUde kia.
Mdi quan he kinh te' gifla hai bdn ngay d n g trd ndn gan bd, thidt thUc va hidu qua dUa tren d e nguyen t i e cua quan hd kinh te thi trUdng ddi ben eung ed lgi, ehd khdng ehi doti thuan chay theo sau quan he chinh tri nhu dudi thdi hao d p .
Tuy nhien, nhin vdo ket qua va hieu qud hgp t i e kinh te gifla hai nUde, ehung ta thay v i n eon nhilu h a n ehe', thaeh thde.
Ve vien trg kinh te' eho Ldo, mae du vdn vidn trg tang deu hang n a m nhUng vdn cdn nhd gigt. Nguyen n h a n la do thUc lUc kinh te cua Viet Nam cd han, nguon vd'n chua du da. Kira ngach thUcfng mai hai chieu edn qua khidm ton, chUa dat dUOc muc tieu nhU hai ben ky vgng. O day ed n h i l u nguyen n h a n nhUng ehu yeu la do
nang lUc san xuat hdng hda cua hai ben edn han chi, ehua tan dung duge lgi thd' so sanh, d c mat hang cdn nhieu triing lap, chua cd tinh eanh tranh. Mdt sd eo e h i ehinh sach ve thUOng mai da duge thda thu^n nhUng chUa duge hai ben thue hidn triet de, thu tue h a n h ehinh thdng quan tai cda khau van cdn rUdm ra, raat nhilu thdi gian. Nhieu dU an dau tfl cua doanh nghiep Viet Nara tai Lao edn chara t i l n dp, v.v. Rd rang, ca hai ben Viet Nam va Lao van ehUa the yen tam khi tiem nang hgp tae kinh te gifla hai nUde edn rat ldn nhung ehua dugc khai thac. Trong quan he kinh te' vdi Ldo, Viet Nam van cdn xa radi dull kip Thai Lan ve kim ngach thUcfng mai hai ehieu va van edn ddng sau Trung Qud'c'-^^\
V l quan he dau tU, Viet Nam du da rat ed gang va ludn n a m trong nhom "Top Three"
eung vdi Thai Lan vd Trung Qud'e trong quan he FDI tai Lao, nhUng Vidt Nam eung xep sau Tnang Qudc va d vi tri rat bap benh so vdi Thai Lan hien nay; trong khi mgi dieu kien v l Uu tien uU dai, Lao ludn danh eho Viet Nam vi tri sd rapt.
Rd rang, hgp tac phat trien kinh te - xa hgi ve dai h a n dang dat ra nhilu raue tieu va nhiera vu to ldn dd'i vdi ea Viet Nara va Ldo. Vide lUa chpn dung raue tieu chidn luge vd xac dinh rd nhiem vu c i n thUc hien la ydu d u cap thie't dd'i vdi vide hgp tac kinh te gifla hai nude hien nay. Can cd vao lgi thd va tiem nang cua hai nude, viec xac dinh tap trung nguon lUe cho hgp tac phdt trien ndng-ldm nghiep ben vdng gan vdi cdng nghiep ehe bie'n, song song vdi tang eudng raanh me d e linh vUe trpng ye'u khae nhU: thUOng mai, van tai, viln thdng, nang lUpng, du lich, dich vu..Ja hUdng di dung dan trong thue day hpp t i e kinh te'
42 Nghien cdu Dong Nam A,
-.dirm-
gida hai ben. Day la sU lUa ehgn kha thich hgp eho tam nhin dai han./.
CHU THICH
1. Xem so' Ueu vien trp cu the hang nam trong bai viet: TrUcfng Duy Hoa (2017), ''Qunn hi hgp tdc kinh ti Viet Nam - Ldo giai dogn 2012-2017", Nghien cdu Dong Nam A, so
10/2017; d tr. 8-9.
2. Xem; TrUOng Duy Hoa (2013): "Quan he ddu tu vd thucmg mgi Viet Nam - Ldo hien nay:
ThUc trgng vd mdt sd kiin nghi", Nghien cdu Dong Nam A, sd 11/2013; tr. 30.
3. Xem: Nghi dinh sd 78/2006/ND-CP ngay 9/8/2006 cua Chinh phu; Quyet dinh sd 1175/2007/QD-BKH ngay 10/10/2007 cua Bg Ke hoach va Diu tU; Thdng tU s i 10/2006/rT-NHNN ra ngay 21/12/2006 cua Ngan hang Nha nudc ve viec hUdng dan cac to chdc tin dung cho khach hang vay von de h i trp cac doanh nghiep dau tU ra nude ngoai.
4. Xem: TrUong Duy Hda, "Quan he hgp tdc kinh ti Viet Nam - Ldo giai dogn 2012- 2017', Nghidn cCfu Ddng Nam A, so' 10/2017; b tr. 5.
5. Dang chu y la san bay qudc te At-ta-pu d Nam Lao do Tap doan Hoang Anh Gia Lai xay dung vdi tdng sd vdn dau tU 38 tridu USD, da khanh thanh va dUa vao sd dung ngay 30/5/2015.
6. Dien hinh la san bay qudc te At-ta-pU do Tap doan Hoang Anh Gia Lai xay dUng da tam thdi bi dong cda vao thang 10/2016 sau bon 1 nam dua vao khai thac do nhu cau hanh khach thip va do hoat dong thuong mai va du Uch cua khu vUc cdn bi han che.
7. Xem: TrUOng Duy Hoa (2002), "Hap tdc kinh ti Viit Nam - Ldo 25 ndm qua: ThUc trgng vd trien vong", Ky yeu Hpi nghi Khoa hgc: "Ky niem 25 nam Hi&p Udc HUu ngbi va Hop tac gifla CHXHCN Viet Nam
va CHDCND Lao va 40 nam quan he g^^^
giao gifla hai nude", do Trung tafli^ ^^^^
hpc Xa hgi va Nhan van Quoc gia "^
Ha Npi - Vinh, 8/2002.
8. Xem: Kim Ngoc (2012), "Q«on he kmhte Viet Nam - Ldo", Tap chi Khoa hoc xa ngi - 5/2012' tr 29
9. Xem: Tmong Duy Hoa (2012), 'Thucmng vd dinh huAng chiin Imc hap tm kmn K ym 'Nam - Lao hiltmg M 2020', trong Hy yeu Hoi thao Khoa hoc quoc t6; Hop tac Mnh te' ViSt nam - Lao: Phat triln mot so ngimh kinh te mOi nhpn dgn nam 2020", Tap 1; Nxb. Dai hoc Kinh te qu6c dan Ha NOi, 2012; tr. 21-39.
10. Theo SO heu cua Tong cue hai quan Viet Nam, 2016.
11. Xem: h t t p : / / v i n a n e t . v n / t h u o n g - m a i - cha/hai-thang-nam-2019-viet-nam-xuat- s i e u - s a n g - l a o - t a n g - g a p - h o n - 2 - l a n - 709309.html. Truy cap ngay 27/05/2019.
12. Xem: http://congthuong.vn/kim-ngach- thuong-mai-viet-nam-lao-nam-2019-phan- dau-tang-it-nhat-10-116787.html. Truy cap ngay 25/05/2019.
13. Xem: https://baoquocte.vn/viet-nam-la-doi- tac-thuong-mai-lon-thu-3-cua-lao-trong- nam-2017-67536.html. Truy cap ngay 12/03/2018.
14. Tam cap cijra khau quoc te Viet Nam - Lao gom: i) Tay Trang (Dien Bien) - Sop Him (Phong Sa Ly); U) Na Meo (Thanh Hoa) - Nam X6i (Hua Phan); iii) Nam Can (Nghe An) - Nam Can (Xieng Khoang); iv) Cau Treo (Ha Tinh) - M m Phao (Bolikhamxay); v) Cha Lo (Quang Binh) - Na Phao (Kham Muon); vi) Lao Bao (Quang Tri) - Densavan (Savanakhet); vii) La Lay (Quang Tri) - La lay (Salavan); viii) BO Y (Kon Tum) - Phu Cua (Attapu). ' 15. Nam 2017, trao doi thuong mai hai chieu
Lao - Thai Lan dat 5,3 ty USD, Lao - Trung Quoc dat 2 ty USD' (Xem:
https://bnews.vn/viet-nam-la-doi-tac- thuong-mai-lon-thu-3-cua-lao-trong-nam 2017/78467.html. Truy clip ^ j "
12/03/2018).
