APTEKERS- BENODIGDHEDE

W. LAST

Apteker

(Voorheen

FLEMINGS)

JOUBERTSTRAAT

^75a.

^(Naby

^{die Stasie)}

JOHANNESBURG.

Diefeeste van F.A.T.S.A. het heelwat goeiewerkopgelewer. Besmoontlik saldaarnoggevindworddathoe groterdieelement vanfeesenhoekleinerdie element van wedstrydin die organisasie se bedrywighede word, hoe suiwcrder diekunsgehaltevanhullewerksalword.

Wat

veralvanwaarde byliullefeeste kan word,isdiegeleentheidwat daar bestaan virwelwillende en konstruktiewe, bevoegde kritiek. Miskien soudit nuttig wees as die beoordelaars by sulke fcestedie geleentlieidgegeekonword

om

hulle kritiekteverdedigintweespraak metdieregisseurs.

Die dramafees vandieS.A.U.K.het luisteraars nie alleenvoorbeeldevan groot dramasuitverskillendetydperkegegeenie niaarookdie geleentheid

om

kennis te maak met N. P. van W’yk

Louw

se Germanicus, al wasditjammer genoeg slegsin 'n teseerverkorte vorm.

Diestukwatdie NasionaleTeaterin Afrikaansaangebied het,wasAllyd

my

Liefste, ’n verwerking uit die Duits van I^ssing se Minna von Barnhelm

—

miskien nie die beste keuse virdie doelnie. Dieverwerking isnog ^gelevver deur wyledr.J. F.

W.

Grosskopfinsypittigeen gepasteAfrikaans. Daar was veel

om

te loofin hierdie opvoering, veral die individuelespel van sommige werklik begaafde toneelsf)elers en sekerc elemente in die konsepsie van die opvoering deurdieregisscuse.

Maar

daarbymoetdaarook, helaas,gewys word opdie vervlakking en vcrwording van die rcgisseuse se interpretasie met die loop vandie reis

—

diegevolg vandie feitdatsyniesaam metdiegroep kon

reis nie

—

op die ongcskiktheid van party aktcurs vir hulle rolle, en op die onvermoëvanparty spelers

om

hullegeheelenalin tclcweindiekarakterswat hullemoesvertolk.

Toneclspel kan nie geheel en alvry gemaak word van’n sekere vertoonlus nie,maardieelement van vertoonlusnioetop sy geringeplek gehou wordas’n

mens ware kuns wil lewer; en ongelukkig moet party van ons toneelspelers

—

endit niealtyd die jongeres nie

—

noglecr

om

hulleselfopdie agtergrond te stelen optegaan indie rolwat hullcmoetvertolken indie samespel.

Weer

kan uithierdie oorwegings ’n paar gevolgtrekkingsgemaak word oor sake wat vir ons tonecllewe lewensbelangrik is.

Pogingsmoet aangewcndword

om

dievervlakkingwattoneelreiseinonsland mecbring,teentewerk.

Daar moetbydiekeuse van stukkeversigtigtewerkgegaan worden bydie rolverdelingstreng gelet word op die gepastheid en die spesifieke vermoëen talentvandie betrokke spelers.

Die Nasionale Teatcr

mag

nienetnog’nrondreisendetoneelgeselskap w'ord nie.

Ditisnoodsaaklikdatdaar^’ntoneelskoolonderdieNasionale Teater opgerig word, waar toneelspelers en regisscurs, kostuummakers en décorkunstenaars, grimeerders en beli^ingsmense deeglik opgelei kan word. Veralmoettoneel- spelers ’ndeeglike opleiding ontvang. Die blote spraaktegniek van sommige spclersop ons verhoog,

om

nieeersvankennisenkultureleagtergrondtepraat nie,laatveeltewenseoor. Ditverdienoorweging

om

studenteinso’ntoneel- skool opteneemalleenmits hulle aan strenge toelatingsvereistes beantwoord.

Ondertussen moet moontlike regisseurs en toneelspelers die geleentheid hê

om

^tydens die instuderingvan stukkevir’n reisdie voorbereidingsbyte

woon

cn te sicnhoc bevoegdetoneelspelers enrcgisseurs werk.

Mensewat mettoneelopvocrings werk, moetvervul weesmet ’n diep besef van diehoëernsvan hullewerk enhulleverantwoordelikheid teenoordie taak.

Selfsmetdieopvoeringvan’nklug^isdie instuderingendieaanbiedingvandie stuk ’nsaakvan hoë ems.

Dit vcrdien ook oorwegingdat die lewe van toneelspelers en regisseurs:

ingerigengereëlworddat hulleversekerkan wees van ’nredelikeekonomiese bestaan en onderhoud op hulle oudag. Hiervoor sal daar heelwaarskynlik ’n professionele vereniging van toneelspelers en regis.seurs gestig en staatshulp verkrymoetword.

79

Reisbeskrywings, Vertalings en Ligter Leesstof

(Augustus ₁₉₄₇

tot

Julie

₁₉₄₈₎

Deur M.

S. B.

KRITZINGER

Dit souvir’nletterkundigedwarskykerniemoeilikwces

om

diemeeste boeke watonderhierdiegroepvir besprekinginaanmerking

kom

in ’npaarsinne af temaaknie. Dit sou egteronbillikwees,wantalworddaarasgewoneleesstof heelwatkaf uitgegee,

mag

’nmensdiésoortwerknie voordievoet veroordeel nie.

Ek

isselfsso vry

om

’npaarvandieboeke

warm

aantebeveel

—

natuurlik as onderhoudende leesstof

’n

Mens

wordegtergedwing

om

by voorbaatteerkendathytaamlik wille- keurig optree; ’nander beoordelaar soudie klemhieren daar anderslaat val het, inenkele gevalle selfs ander boekegenoem het.

Die boeke wat

my

die meeste bekoorhet, kan ekgeriefiildieidshalwe reis- beskrywingsnoem, al dekhierdie woord nie aldie gevallenie. Hier dinkek aanOnsreis

om

die Wêreld wat deurJac.J.Rousseau saamgestelis,Suid-Afrika onsmooiLanddeurRynoB.deVillierssaamgestel,

Kom

reismet

my

deur I.D.

duPlessis (Almal deurdieAfrikaanse Pers-Boekhandel, Johannesburg, uitgegee)

enVanVeld en Prairieen

Op

diePrairiesdeur

Hamman

Tlieunissen (Uitgewers:

Voortrekkerpers,Johannesburg.

)

Onsreisomdie Wêreld bevat ’ntwintigtalstukke oorreise deurverskillende lande. Enkeleouteurs,byvoorbeeldJ.F.Burger,F.J. Eybers,AdriaanJ.Smuts,

is virmeeras een bydrae verantwoordelik; gelukkigmoet liullestukke onder diebestesindieversamelinggereken word. Daar isnogverskeieander stukke wat bodiegewonereisverslag staan.

Ek

dink hieraanRynoenAnna Verster se geestige stukoorHolland, T.E.

W.

Scliumanns’n oordieYellowstonepark.

C.

M.

van denHeeverse bydraeraakonsinboorlingvraagstuk. VanUysKrige watinsy bydraestot koeranteentydskrifte,toehyasstudentinEuroparond- geswerfhet, uitstekendewerk gelewerhet,is daartweestukke. Diswerkwat

stilisties bekoor, maardie klem val in die cen geval op ’npersoon enin die anderwasdit

om

dieatmosfeervandieplektedoen.

Disnetjammerdat’nmensbydielees vanalhierdieonderhoudende stukke telkensdaaraan dinkdatheelwat plekke watso geesdriftigbeskryfwordvandag, nadieverwoestendeoorlog,anders lyk.

Suid-Afrika onsmooiLandbevatook goeiestukke,maarisasgeheel ongelyker as die bundel oordie buiteland. Hier kry onsdiestemmingsvolle en stilisties bekoorlike Langsdie Vaalriviervan C.

M.

van den Heeveren daarisverskeie geesdriftige stukke wat die skrywers oor hulle streekvoortgebringliet. Hier dink ek veral aan F. S. Steyn en J. Nel van der

Merwe

se bydraes. Albert Wessels het

hom

in

Ek

houvan Johannesburg ook besonder goed van sy taak gekwyt. Een van die beste stukke is Met 'n

Ompad

na dieKruger-wildtuin deur F. Hollemans. Dis ’n besonder onderhoudende reisbeskrywing. Daaris

volopafwisseling, omdatdieskrywer’ngoeiewaarnemerisen’noogvirteen- stellingshet. Juisdaaromisdiestuk plek-plek soskreeukomiekliken tog nooit oordrewe nie.

Kom

reismet

my

is,asek nadietoonmoetoordecl, vcral virjongmensegeskryf, maarander sal liom ook met smaak kanlees. Die werk is gebasecr op rcis- ondcrvindings indie Oostc, Suid-Amcrika enEuropa wat in vroeërjeugboekc vandieskrywcrasagtergronddiensgedoenhet. A1moeshiernetgrepegedoen word, is ons dwarsdeur belangstcliende medc-reisigers na die vcrskillende bekoorlikc delevandiewêreldwat hy besoekhet.

Die twee boekc van

Hamman

Theunissen is in verskeie opsigte ongewoon.

Onskry hier diercisondervindings van twee broers watmet min geld en baie durfcn deursettingsvermoëdieVerenigdeStatevanAmerika

wou

gaandeurkruis.

Daarisindieeerste plck allerhandebesonderhede oorAmerika en sy inwoners.

Aandie universiteitcwordheelwataandaggewy, maarveraldiegrootstedecn die mense

wou

liulleleer ken. Deurdat hulle ophulle togtedikwelsopgclaai is,het hullemetbaicmenseuitdie verskillendelae inaanrakinggekom. Hulle het ook plase bcsoek cn was ’nruk lank nabydie Meksikose grcns sclfscgte eowboys. .A1hierdieondervindingswordlewendig beskryf enomdatsakealtyd deur .Áfrikaanse oë gcsien word, word die eienaardige of tipies Amerikaanse goed uitgebring. Daar isegter ook volop gebruikgemaak van reisgidse; op sulkeplekkewordallerhandcfeitemeegedeel en veranderdie aardvandiel)oeke.

Ooraileswordtelkens diegekruide sous vaneg-Amerikaanse awonture gegooi.

Dan

hetonsmetdiespanncndstevoorvalletedoen enverneemonsvanramj)okkers, ontvoerings, ens. Dit verhoogdic spanning en bringafwisseling, maar is nie- temin bont. Die l)ocke bly cgter aangenamc cn onderhoudende leesstof.

Onderdie gefingeerdeboekewat onsietsmccras leesstof gee,

noem

ck die volgende; Die ssvaar

Pad

terug deur Aline van .‘Mphen, Fan Willem en San deur .Anna Heymansen Daztid van K.J. Steenkamp. (Almal hetin ,,Ons eie Biblioteekskema” van die Xasionale Pers verskyn.₎

Dan noem

ek nog: Die belderLied (Uitgewers; DieKeurbiblioteek, Pretoria)en Groen Koring (Voor- trekkej)ers),albeideurTrynaduToit.

Dieszi’oar

Pad

terug isdcur iemand wat Europaen veral Hollandgot'd ken, al

m

Suid-Afrikagewoonheten enkelcjarein

New

Yorkgeblyhet. Diehoof- saakwasdiebehandeling vantoestandeinAmcrika. Die ontwikkelde enkunssin- nigeheldinligonsgoedinoordiegrootstadcndieAmerikane. Diedunliefdes- verhaaltjiedien nct

om

allesaanmekaarteryg. Die een en anderwordinvcrband metdiejongste Wêreldoorloggebring. Die boek

wek

dwarsdeur ons belang- stelling.

Fan U'illem en San kan ookhartlikaanbeveelword,want ookhierhet ons,nes indie gcval vandie vorige boek, ietsmeerasgewoneleesstof. Dis ’n roman

inbriefvormwaarindie lotgcvallevan ’njong paartjie wie sepad niemct rose bestrooi isnie behandclword. Die bricfvorm geeiets intiemsaandie boek en die stemmingvan die hooff)ersoneword goeduitgebring. Teen die hinderlike herhalingwat’nmens in ’n roman in briefvorm te dikwels kry, is gew'aak en daarisgesorgvirdie nodige stilistiese verskil tussen diebriewe watdeur die meisieendie

man

geskryfis. Daargaanbesieling uitdiekranige optrede van dievrou wat indiejarevanbeproewing ’nstut en’nsteun virhaar

man

is.

Die derde boek,Dauid,het

my

minderbevredig. Dit behandeldielotgevallc van koning Dawid en ’n poging is aangewend

om

sy verhoudingtot Batseba te motiveer. Die roman ^is gerck en na

my

oordeel isdaar heelwat wat nie bevredignie. In die militêreoptrededwarsdeurdie boekmis ek oortuiging en omdat die skrywer blykbaar bang was

om

te veel van sy verbeelding gebruik temaak,hcthyniedaaringeslaag

om

onsDawidasmens bevredigendte laatsien nie, alword sygeskiedenis volledig gegee.

DiegeheimvanTrynadu Toitsesuksesas skryfster van hoogstaande ont- spanningsverhalelêdaarin datsy’ngoeievertelsteris,sovernognet liefdesverhale wat wel romanties,maarnie onwaarskynlikis nie, voortgebringhcten datsy boonopeenofanderlewensvraagstukpositiefbehandel. Syisdiegoeieopvoed- kundige watop’nonderhoudende wyse, sodat sy almal vang, vandieewigespel tussen dietweegeslagtevertel,maarj)erslotván sake daaropuitis

om

dielewe tevertolk. Dis ook waar van haar jongste romans.

81

Onder die vertaalde werk wat met waardering genoem moet word, kan ek net aan Mevrou Bovary van Gustave Flaubert in die Afrikaanse vertalingvan F. P. van der

Merwe

indie Vergesig-boekery (Uitgewers; L.

&

S. Boek- en Kunssentrum, Johannesi)urg)dink. Hierdieromanwatklassiekgewordliet,het geen aanbeveling nodignie.

Omdat

Flaubert

hom

ten doel gestel het

om

die roman in ’n taal te skryf wat hy volmaak beskou het, sal iemand wat besondergoed in Frans onderlê

is moontlikhieren daar niemet dievertalersaamstem nie. Ditgeld ookvir die Afrikaans. Oordie algemeen isditegter ’n vertalingwat ’nmens graag wil verwelkom.

Omdat

die Vergesig-boekery van die beste romans uit die wêreldletterkunde in ons taal beskikbaar stel, verdien liy die steun van elke lesendeAfrikaner.

Telegranune; «TRUTH"

Teleíoon

22-5571

Posbus 2463