Chfnh sach phat trien cum lien ket nganh cy Trung Quoc
TS. TRAN THI LAN HU'DNG"
PHAM MINH H A N H "
Trung Qude Id mot nudc dang phdt trien cd ldc do cdng nghiep hda, hien dgi hoa nhanh. Thdnh cdng ndy mot phdn Id nha nudc ndy ddphdi Irien mgnh cdc cum lien kit ngdnh. Vi le dd, da cd hoe gid Trung Qude ggi kieu cdng nghiep hda eua Trung Qudc Id "cdng nghiep hda dua vdo cum lien kit ngdnh". Chinh quyen trung uang va dia phuang Trung Quoc dd rdt quan ldm phdl trien ede cum lien kel ngdnh do nhan thuc dugc vai trd cua ehung trong viee ndng cao ndng luc cgnh tranh cita cdc doanh nghiep va sdn phdm Trung Qudc. Phdt trien cum lien kel ngdnh cua Trung Qude rdi da dgng vdi su dieu ehinh phit hgp vd sdng kien cita ede logi hinh doanh nghiep trong mdi cum. Trong bdi ndy, tdc gid khdi qudt chinh sdch phdt trien cum lien kel ngdnh eua Trung Quoc theo cdc kieu cum lien kit ngdnh khdc nhau.
Tit khoa: Trung Qudc, cum lien kel ngdnh, ndng luc cgnh tranh
1. Chfnh sach phat trien cum lien ket nganh 6* Trung Quoc
Hidn tugng tu tap kinh doanh, san xuat hang hda theo ehuydn nganh da xual hidn d Trung Qudc tli rat lau. Ngdy nay, d Trung Qudc dugc cho la cd hang tram cum lien kdt ngdnh, phdn bd rdng khap cac tinh, thanh va khu ty trj, nhung vdi mat dp cao hon d khu vyc ddng bdng sdng Chu (midn Ddng Nam), ddng bdng sdng Trudng Giang (midn Ddng) va viing vanh dai vjnh Bpt Hai (midn Ddng Bde). vdi nhung dac tnmg khac nhau. Trong thyc td, hien tugng cum lidn kdt nganh d Trung Qudc rdt da dang vd hinh thiic va cd nhidu ten gpi khac. Tuy nhidn, cac cum lien kdt nganh nay dai Ihd cd thd phdn lam ndm kidu.
*Vi¥n Nghien ciru chSu Phi v i Trung Dflng
**Vi^n Kinh te v i Chfnh trj The gidi
1.1. Cum lien kit ngdnh Chiit Giang Cum lidn kel nganh Chidt Giang cd mdt so dac Irung sau day:
i) Doanh nghidp ndi dia cd quy md nhd va vua la chinli;
ii) Cac nganh thdm dung lao ddng;
iii) San phdm chu ydu la cac cdng nghe pham tieu diing hdng ngay, dap ling nhu cdu phd thdng dd la "mat hang nhd, nhung thi trudng ldn";
iv) Trong cac cum lien kdt nganh ddu co nhihig chg ban budn ehuydn doanh phuc vu vide ban cac san phdm do cum lam ra hoac cung ling vat tu cho cac doanh nghiep trong cum.
Mpt sd nha nghidn ciiu gpi kidu cum lidn ket nganh Chidt Giang la kidu cum lidn kdt nganh truydn thdng bdi vi qud trinh phdt tridn cua cac doanh nghiep d day bdt ddu tu nhihig gdnh hang
- NiiOng vin di KINH T ^ V A CHJNH TRj T H ^ G i a i So 2(226) 2015
Iran Thj Lan Hygng - Phgm Minh Hanh Chinh sach phat tridn cum lien kdt nganh..
rong tien len thanh cdc xudng - ciia hidu gia dinh rdi thdnh cac nha may cdng nghiep; dia diem ban ddu thudng la khu vyc ndng thdn - ma sau nay, ciing vdi sy phat tridn ciia cdc ehuydn nganh cdng-nghidp, dd thi hda dien ra m^nh ndn nhiing ddu net ciia vung ndng thdn da mdt di nhidu. Vi ehuydn vd cac nganh thdm dung lao dpng va san phdm lieu dung hang ngay (san pham it chi lidt), ndn chudi cung iing cua cac nganh, san phdm nay khdng "ddi". Didu nay dan tdi lidn kdt cung iing giiia cac doanh nghidp trong cum khdng chat che nhu d cac cum lidn kdt ngdnh hien dai. Cdc sang kidn phat tridn cum lidn kdt ngdnh d Chidt Giang phdn ldn Id ciia chinh quydn vd cdng ddng dja phuong.
Cum lidn kdt nganh Chidt Giang con dugc gpi la kidu On Chdu, ten mdt thdnh phd ciia Chidt Giang. d On Chdu, ngudi la thdy cd it nhdt 6 cum lien kdt nganh, dd la: Cum lidn kdt ngdnh gieiy - dep, cum lidn kdt nganh kinh deo mat, cum lien kdt ngdnh bat liia, cum Hen kdt ngdnh biit vidt, cum lidn kdt nganh thidt bi dien thd nhd, va cum lidn kdt nganh dc vil. Khoang 330.000 lao ddng d On Chdu lam Irong nganh da - gidy. On Chau sdn xual ra mpl phan tu san Iugng giay dep ciia Trung Qudc hay mpt phan tam san lugng giay dep ciia loan the gidi. Hon mpt nua sdn lugng dd dugc san xuat ra tai quan Ldc Thdnh. Khoang gdn 300 xi nghiep d On Chau san xudt ra 70% bat liia ciia toan the gidi.
Khoang 500 xi nghiep d On Chau sdn xudt kinh deo mat vd 90% sdn lugng la dd xudt khdu.
Khoang 100 xi nghidp sdn xudt biit vidt, hang ndm dap iing mdt phan ba nhu cau biit viet ciia cd nudc Trung Qudc. Khoang 3.000 xi nghiep d thi trdn Lidu Thi (thudc On Chau) hang ndm dap ling mpt phan ba nhu cdu thidl bi dien didn thd nhd ciia cd nudc. Huydn VTnh Gia cua On Chdu dugc coi la thii phu ciia nganh san xuat dc vit toan the gidi'.
Net ddc sac trong chinh sdch phat tridn cum lien kdt nganh kidu Chidt Giang la sy hd trg tan linh ciia chinh quyen dia phuang. Thdi ky dau - nhiing ndm ddu thdp nidn 1980, chinh quydn
'Wang (2010).
trung uong va chinh quydn nhidu dia phucmg cua Trung Quoc vdn cdn e ngai khu vyc kinh te tu nhdn. Tuy nhidn, chinh quyen Chiel Giang da manh dan thiic ddy khu vyc tu nhdn ciia minh.
Vd mat thd chd, chinh quydn Chidt Giang cho phep cdc xi nghidp tu nhdn dang ky la xi nghidp huong tran - liic do d Trung Qudc, xi nghiep huong trdn dugc coi Id mpt loai thanh phan kinh td tap thd xa hdi chu nghia. Dieu ndy gidng nhu mpt sy bao hd cua chinh quyen cho sy tdn tai cua kinh td tu nhdn, Tuy nhien, hd trg chii yeu cua chinh quydn Chidt Giang la vd mat mdi trudng kinh doanh, vdi cac bien phap dac sdc sau day:
Thir nhdl, chinh quydn da khong ngan can ma cdn lao thuan Igi de he thdng tin dung vl md khdng chinh Ihiic phat trien. He thong nay da cdp tin dung rdt linh hoal cho cac xi nghiep tu nhan phat tridn.
Thir hai, chinh quydn da xay dyng cac chg ban buon chuyen doanh. Moi mdt cum lien kdt ngdnh co mpt hoac vai chg ban budn ehuydn doanh nay. Mdt sd chg la noi mua - bdn cdc san phdm do cac doanh nghidp trong cum lam ra.
Mdt sd chg khae lai la noi mua - bdn cac vdt tu, may mdc, Ihiel bj dung cho sdn xudl cua doanh nghidp trong cum, nhu chg nguyen lieu gidy - dep Bac Chidt Giang va chg nguydn lieu giay - dep On Chau (d thi trdn Dang Kidu huydn Ldc Thanh). Khdng chi mang chiic ndng la noi mua - ban, cdc chg ndy cdn gidng nhu nhiing Irien lam san phdm cila Chidt Giang. Qua dd, cdc mdi lidn he vdi linh khac va vdi nudc ngoai dugc bdt dau.
Chinh quyen tinh cdn tao thuan lgi cho vide phdt tridn cac trung tam thuang mai quy md khdng Id, nhu chg NghTa 6 (4 Irieu met vudng mat san, 7 van cira hang) ehuydn budn ban cac sdn pham cua nganh ddt - may. Cac san phdm chan - ga - gdi - dem d chg NghTa 6 rdt ndi lidng. Hay nhu Dy an "Thii dd gidy" d Song Ty (huyen Lpc Thanh, thanh phd On Chau, Chidt Giang) rdng den 6,5 km^ vdi cdc phdn khu chiic nang san xudt gidy, ca khi lien quan ddn nganh giay, nghidn ciiu va tridn khai, dao tao lao dpng nganh giay, trien lam
NhOng vin di KINH T^ VA CHINH TRj THt Giai So 2(226) 2015-
Chinh s^ch ph^t then cgm lien kdt nganh.., Trin Thj Lan Hu^ng - Phgm Minh Hgnh van hda gidy, dich vu gidy, bieu didn thdi
trang giay, giao dich mua - ban...
Mdt sd chp chuyen doanh ciia Chidt Giang vdi sy ho trg ciia Hoa Kieu gdc Chidt Giang da md chi nhdnh cd d Nam Phi, My-Latinh, Cac Tieu Vuong qudc A Rap Thdng nhdr.
Vd mdt qudn ly, chinh quydn Chidt Giang da tidn hanh chuang trinh tidu chuan hda, theo do cac quy dinh vd tidu chudn ky thuat, tidu chudn chat lugng cho cac loai san pham khdc nhau dugc ddt ra. Vdo thap nidn 1980, tuy mat hang gidy - dep ciia On Chau da cd tieng la re d Trung Qudc, nhung cung ddng thdi mang tidng chat lugng rat Ihdp. Nhung quy dinh ve chat Iugng vua mang tinh hudng dan vira mang tinh quan ly ciia chinh quydn Oh Chdu da dong gdp ddng kd vdo ndng cao chat lupng giay - dep.
Thdng qua tidu chudn hda va phat trien thuong hieu, mpt sd doanh nghidp giay - dep On Chau da tir cho Id nhiing xi nghiep ehuydn gia cdng da trd thanh nhiing doanh nghiep sdn xudt vdi thucmg hidu cdng ty va nhan hidu san phdm cua ban than, vi du nhu Kangnai.
Chinh quyen On Chdu cdn c6 chinh sach dac sac niia, dd Id thiic day thdnh lap cac thd chd hgp tdc theo each ridng cua minh. Dd nang cao ky ndng chuyen mdn cho doanh nghiep gidy dep, chinh quyen dd mdi cac doanh nghiep nganh gidy cua Italy ddn md bd phdn thidt kd thdi trang d On Chdu. Didu nay cho phep cdc doanh nghiep gidy - dep ciia On Chdu hpc hdi vd thidt kd. Nhd do, sau nay On Chau da cd khd ndng ur thidt kd thdi frang gidy - dep. Chinh quyen Chidt Giang con cho md cdc chuyen ngdnh ddo tao vd del - may, da - gidy... d cac trudng day dai hpc, cao dang, trudng nghe Irong tinh dd dao tao lao ddng cd tay nghd cho cac cum lidn kdt nganh ciia tinh. Ngoai tridn lam vdn hda gidy, san thdi trang gidy da dd cap d trdn, On Chdu cdn md thu vidn gidy, tap chi gidy, tmng tam thdng tin gidy, vien cdng nghd ddng gidy, trung tam thir chat lupng gidy...^
Bellandi and Lombard! (2012).
' W a n g (2010).
1.2. Cum lien ket ngdnh Giang To Tinh Giang Td ndm ngay phia Bde linh Chidt Giang nhung lai phdt tridn mdt kieu cum lidn kdt ngdnh khac, ma ddc tnmg la ty Id Idn doanh nghidp trong cum la doanh nghidp cd von ddu tu nudc ngodi. Cac nha ddu tu Nhdt Ban rdt Ihich ddu tu vao Giang Td va Thugng Hai (ngay phia Nam Giang Td). Cd the ndi, cdc doanh nghidp FDI giii vai trd dau tau d cdc cum lien kdt ngdnh ciia Giang Td. Bdn canh dd, cac doanh nghidp tu nhan ma gdc gac la doanh nghidp nha nudc dugc cd phan hda ciing giir vai trd quan trpng. Nganh nghd d day la nhQng nganh cdng nghidp nhe hidn dai hem ngdnh nghd d Chidt Giang, vira thdm dyng lao dpng vira tham dung vdn, cd ca nhiing nganh cong nghe cao. San pham nhidu chi tidt hem vd hien dai hon nhu tam pin ndng lugng mat trdi, cac sdn pham cdng nghd sinh hpc. Vi thd, lien kdl giiia cac doanh nghidp trong cum phat tri^n hem. Mpt ddc trung niia la cac sdng kidn phat tridn cum lidn kdt nganh d Giang Td phdn ldn la ciia chinh quydn tinh vd trung uong.
Md hinh Giang Td cdn dugc gpi la md hlnh Td Nam vi nhin thdy ro net hon d phdn phia Nam cua Giang Td.
Giang Td trudc nam 1978 dugc Trung Qudc chpn lam dia ban phat tridn cdng nghidp ndng vd hda chdi. CJ day vdn cd nhidu doanh nghiep nha nudc thudc cdc ngdnh co khi, didn - didn tii, chd tao d td, hda ehdt. Tir khi md cua cho ddn giira Ihap nien 1990, Giang Td lap Irung phdt tridn cdc doanh nghiep quy md ldn thudc thanh phdn kinh td tdp thd. Khu vyc tu nhdn luc do phat tridn cham. Tuy nhidn, hien tupng tap trung cac doanh nghiep da cd sin d Giang To, ma nhidu doanh nghiep cd Irinh dp cdng nghe khdng he thdp so vdi mat bdng cdng nghd liic dd d Trung Qudc. Tir giiia thdp nien 1990, khi Giang Td bdt ddu day manh tu nhan hda vd thu hiit FDI, lgi thd hpi tu nganh da cd tac dung thu hiit cdc nha dau tu trong nudc mua lai xi nghiep nha nudc va xi nghiep huong trdn, cung nhu phat huy tac dung thu hiit FDI.
'42 - NhOng vin di KINH T^ VA CHINH TR! THt GICTI So 2(226) 2015
Tran Thj Lan Hu'O'ng - Pham Minh Hanh Chinh sach phat triln cum lien k4t ngdnh..
R-ieng ddi voi FDI, bien phap thanh lap cdc khu cdng nghiep ma nhd ddu tu phdt trien ha tang khu cdng nghidp la doanh nghiep nudc ngodi (vi du khu cdng nghidp Tnmg Qudc - Singapore Td Chdu) dd co hieu qud rdt tich cyc trong thu hiit cdc nhd ddu tu vd thiic day hinh thdnh cac mdi lien kdt cung ling giiia doanh nghidp FDI va doanh nghiep Irong nudc. Dd thu hut FDI vao xay dyng cac cum lidn kdt nganh cdng nghe cao, Giang Td cdn thanh lap cac khu cdng nghiep chuyen nganh, vi du khu cdng nghd cao ehuydn san xudl man hinh LCD Cdn Son, khu cdng nghidp quang didn Vd Tich va khu cdng nghiep cdng nghe didn gid Vd Tich.
Bien phap nira cd hidu qua phdt tridn cum lien kdt nganh d Giang To la ddu tu phat tridn kdt cdu ha tdng giao thdng. Giang Td cd mang Iudi dudng bd phat trien vdo bde nhdl Trung Quoc, cd san bay qudc td Ldc Khdu Nam Kinh vd mdt sd san bay npi dia.
Vd nganh nghe, chinh quyen Giang Td chii dpng chpn nhiing nganh cdng nghidp mdi dd phat trien. Chinh quyen Giang To da nd lyc va da thdnh cdng trong phat trien nganh cdng nghidp chd tao pin mat trdi thong qua nhimg uu ddi cho cac doanh nghiep trong nudc va doanh nghidp FDI ddu tu vdo ngdnh nay. Nam 2013, ridng xudt khau sang thi trudng EU, nganh cong nghidp chd tao pin mat trdi ciia Giang To da dat kim ngach 1,83 ty USD". Mdt trong nhiing bipn phap thiic day ngdnh nay ciia chinh quydn Giang Td la cac quy dinh va khuydn khich sii dung tdm pin mat trdi dd sdn xudt dipn nang, trudc hdt la d cac tda nhd ciia chinh quydn.
1.3. Cum lien ket chuyen nganh QuangBong Kidu thli ba cdn dugc gpi Id md hinh thi trdn chuyen nganh Quang Ddng. Dac trung cua kidu thi trdn ehuydn nganh la cd nhidu doanh nghiep cd vdn dau tu nudc ngoai - nhdt la tir Dai Loan, Hdng Cdng va Singapore, nhung cung cd ca doanh nghidp trong nudc. Cdc doanh nghiep da dang vd quy md ve nganh nghd. Trong dd, cd ca
http://www.english.jschina.com.cn/TodayJiangsu/2014 03/tl425021.shtml
nhung nganh cdng nghidp Iruydn thdng nhu ddt - may, da - gidy, dd gd npi thdt cho ddn nhung nganh hidn dai va tham dung vdn nhu ngdnh co khi vd chd lao thidt bi, didn tu. Sy lidn kdt giiia cac doanh nghidp trong kieu thi trdn ehuydn nganh phdt tridn ban do chuoi cung iing phiic tap hon va rdng hon. Cac doanh nghidp npi dia va doanh nghidp FDI d Qudng Ddng rdt gan bd vdi doanh nghiep Dai Loan vd Hdng Cdng ve mat cung iing.
Cum lidn kdt ehuydn nganh Quang Ddng cd the chia thanh bdn loai nhd. Logi thu nhdt la cdc thi tran ehuydn nganh truyen thdng trong dd chii ydu la doanh nghiep trong nudc Idm gia cdng hoac ca sd lap rap cho doanh nghidp nudc ngodi. Logi thu hai la cdc Ihi trdn ehuydn nganh hudng vao thi trudng trong nudc. Doanh nghiep d dd la doanh nghidp trong nudc va nganh hang truyen thdng nhu ddt - may, da - giay va che bien ndng san, it tham gia vao mang san xuat loan cau. So vdi loai Ihii nhat, loai Ihii hai cd miic dp ehuydn nganh hda cao hon. Logi thir ha Id cdc thi trdn ehuydn nganh cd miic dp ehuydn nganh hda cao hon ca hai loai trdn vd van chu yeu gdm cac doanh nghidp trong nudc. Cdc doanh nghiep trong nudc nay da cd trinh dp cdng nghe kha phat tridn. Kha nhieu doanh nghidp trong sd dd san xuat cac mat hang gia, hang nhai cac san phdm ndi tidng cua nudc ngodi chang han nhu cac mat hang thdi trang ciia Italy, Phdp. Song, cung cd nhidu doanh nghidp ty phat trien thucmg hidu cua ridng minh vd xudt khau kha tdt. Loai Ihii ba nay thay nhidu d cac thi trdn Nam Trang, Dai Diing, Tdy Tidu, Su LTnh vd cdc thi trdn d huyen Bdng Giang. Logi thu tu Id loai cum lidn kdt ngdnh cd nhieu doanh nghiep FDI.
Cd mdt sd cum nhu vay vd ddu lap trung d thanh phd Ddng Hodn (nam d giira Quang Chdu va Thdm Quyen). CJ Ddng Hoan cd nha mdy ciia cac cdng ly da qudc gia ndi tieng nhu IBM, Compaq, Dell, Acer, cua cac cdng ty trong nudc ciing da trd thanh cdng ty da qudc gia nhu Legend and Founder. Vd, cd khoang 20.000 nhd may san xudt Iinh kien va cum linh kidn cho may tinh ca nhdn d Ddng Hoan.
NhOng vin di KINH T^ VA CHINH TRj THt GI&I So 2(226) 2015
Chinh Scich phattrien cum lien k§t nganh.. Trin Thj Lan Hypng - Pham IVlinh Hjinh Cum lien ket nganh Quang Dong, tir nam
2000, theo dg xuit cua Sa Khoa hgc k^ thuat tinh, chinh quyen tinh bat dau Idioi dpng chuong trinh thi tran chuyen nganh. Tinh dua ra mot so tieu eiii ve thi tran chuyen nganh va nhttng uu dai h5 tro. Cac thi trjn tu chon va dang ley cho minh mpt nganh san pham nao do- de phat trien. Mpt doan cong tac cua chinh quyen tinh se den thi tran ki^m tra. NSu thay thi trSn dap ung duoc cac tieu chi tinh d^ ra, thi tran se nhan dupc chung nhan la thi trdn chuyen nganh va nhan dupc cac uu dai theo huong khuyen khich doanh nghiep hien co va doanh nghiep noi khac dau tu vao phat trien nganh san xuat da dSng ky.
Tieu chi can dap ung de dupc cong nhan la thi tran chuyen nganh la gi? Truac hk, do phai la thi trSn - don vi hanh chinh do thi cSp thip nhat cua Trung Quoc. Tuy nhien, tieu chi nay khdng Cling nhac, vi co thS ca mpt huyen hoac quan cung theo duoi mot nganh san pham van dupc chap nhan. Tieu chi v6 chuyen nganh cu thS la 30% san lupng cong nghiep hoac 30% lao dpng trong thi tr&i phai thupc cung mpt nganh san pham; va gid tri san lupng hang nam cua nganh san ph4m i y phai dat tren 2 ty nhan dan te (NDT). Nganh san pham 6 day la nganh cong nghiep cap 3 (dupe xep ma voi 3 chit s6) neu trong bang phan nganh kinh ik qu6c dan cua co quan thong ke Trung Qu6c.
Nhimg loai uu dai bao gom iru dai vk tai chinh do So Khoa hpc ky thuat cip dk phat triln cong nghe va phat triSn lien k6t gitta doanh nghiep voi cac chii thS khac cua cum lien kgt nganh . Dang chii y la trong tro cip phat trign cong nghe co ca trg cip cho viec thanh lap cac trung tam doi mai - sang tao vg cong nghe cua thj tran. Y do thanh lap cac trung tam nay la de ho trp cong nghg cho doanh nghiep trong thi tran, nham: i) tang cuong chit lupng san phim qua do nang cao thuang hieu chung ciia thi trin
Moi cum lien kst nginli gom nhiSu cH tiij trong 46 doanh nghifp \l, chu the chinh va dong nhit. C4c chii the Idiic tham gia vio g6m chinh quyin, cac thS chl hgrp tic (nhu ph6ng thuong mai vi cong nghiep hiep h^inginh nghe...), cic co quan nghien ciru...
va cua nganh hang cua thi tran, tu do nang cao nang luc canh tranh va kha nang xuat khiu; ii) nang cao gia tri gia tang cua doanh ngliiep va thj trin trong chuoi gia tri cua san phim. Ben canh cac trung tam doi mcri - sang tao, con co cac thg che ho tra cong nghe dual dang cac mang thong tin ve cong nghg. Doanh nghiep co thg truy cap true tuygn cac thong tin thuong mai vg cong nghe. Doi vol nhirng doanh nghigp Ion da CO bp phan nghien cuu va trign khai (R&D) ciia rigng minh, chinh quygn xac dinh ring cac bg phan R&D san co nay co vai tro to lem trong thiic day boat dpng doi mai - sang tao cua ca thi tran, ngn ciing cap ho tra tai chinh.
Khi tien cong a nhirng thi trin chuyen nghiep thanh lap truoc tang len va tro nen cao hem so vol cr Viet Nam, An Do, Campuehia, Bangladesh, tac dpng tieu cue tai kha nang canh tranh cua cae doanh nghigp, ttt nam 2005 chinh quyen Quang Dong di b i t d i u tao digu kign cho cac doanh nghiep di chuygn tai cac khu tai dinh cu o cac huyen phia Tay Quang DSng va cac huyen miSn mil phfa Dong. Chinh quygn Quang Dong da chi 7,5 ty NDT dg thanh lap 15 khu tai djnh cu mang tinh trinh dien va dgu 14 cac khu dinh huong chuyen nganh. Ivio hinh dupc nhan rgng, va dgn nay co khoang 29 khu tai dinh cu chuygn nganh danh rieng cho cac doanh nghiep di chuygn nhu vay da dugc thanh lap. Virng dong bang ciia Quang Dong dupc khuygn khich chuyen sang phat trien cac nganh cong nghe cao, thu hiit cac du an FDI co gia tri gia tang cao.
1.4. Cum lien kit nganh Triing Khanh Cum lign kgt nganh Triing Khanh, mpt thanh pho true thupc trung uang a khu vuc Tay Nam Trung Quoc chuyen chg tao phuang tien van tai, 0 cac cum lign kgt nganh nay, doanh nghiep nha nuac giu vai tro d i u tau va cac sang kign phat trien cum lien kgt nganh a day cung do hp khtn xuong. Tuy nhien, ciing vol thoi gian, cac doanh nghigp tu nhan ngay cang Ion manh, mpt phan la nho thu hiit cac chuygn gia va cong nhan lanh nghg cua doanh nghigp nha nudc sang. Dau tu true tiep nuac ngoai dong vai tro quan trgng trong phat trien cac cum lien kgt
•44"^-
- Nhiing vin d4 KINH Tt VA CHiNH TR! THt Gidl So 2(226) 2015
Tran Thj Lan Hu-cng - Pham Minh Hanh Chinh s^ch phat trign cum lien kdt nganh..
nganh d td - xe may, nhung san pham Iam ra chu ydu lieu thu d trong nudc.
Trung Khanh ndi tieng d Trung Qudc vdi hai loai san phdm cdng nghidp, do Id d td - xe may va may tinh xach lay (laptop). Tuy nhidn, xet vd mat phat trien cum Hdn kdt nganh, cdc cum lien ket nganh d td - xe mdy ciia Trung KJianh cd nhiing dac diem khdc so vdi nhiing noi khdc d Trung Qudc.
Triing Khanh vdn cd ngdnh cdng nghiep ca khi phdt tridn tu thdi trudc md cira do chinh quydn Trung Qudc chon Triing Khanh va Tii Xuydn ndm sau trong ndi dia lam noi san xudt vii khi, dan dugc. Ddy la tien dd dd Trung Khanh phat tridn cac cum lidn kdl ngdnh d td - xe may. Ngdy nay, Trung Khanh dugc danh gia Id mdt trong 5 vimg hdi tu nganh manh nhdt cua nganh cdng nghiep d td Trung Qudc (ciing vdi Cat Ldm, Hd Bde, Thugng Hdi, Bde Kinh - Thidn Tdn), trong dd Triing Khanh xdp vi tri thli ba vd san lugng vd thii hai vd lugng xudt khdu. CJ Tning Khanh cd 22 doanh nghiep chd tao d td va phu tung d td, hang nam sdn xudt ra 550.000 xe ca va 900.000 xe tai, thu hut khoang 400.000 Iao dong. Tning Khanh la noi sdn xudt nhieu xe may nhat thd gidi, khoang 12 Iridu chide mdi nam, vdi khoang 133 doanh nghiep trong do cd nhung doanh nghiep dd cd thuong hidu ndi tidng nhu Loncin, Yinxiang, Lifan, Zongshen, Shineray, Bashan, Jialing vd Jianshe.
Dd thiic day phat tridn cac cum lien kdt nganh chd tao phuong tidn giao thdng tren dia ban cua minh, chinh quydn thanh phd Triing Khdnh da thu hiit cdc hang nudc ngoai lien doanh vdi cac doanh nghiep d td - xe may noi dia va dat nha may d Triing Khanh. Ban dau, cac doanh nghiep d td ngi dia deu Id cac doanh nghiep nhd nudc, nhu 6 td Trudng An (Chang'an Automobile). Cdc nhd ddu tu tu cac nudc cd ndn cdng nghidp d td phat tridn da dugc thu hiil ddn Trung Khanh va lap ndn cac lien doanh vdi doanh nghidp trong nudc nhu
" Trudc nam 1997, Triing Khdnh thuoc Tii Xuyen vk mat h^nh chlnh, nay vin nam hodn toan trong Tii Xuyen vk mat dia iy.
Changan Suzuki Automobile, Changan Ford Mazda Automobile, SAIC4VEC0 Hongyan...
Nhieu doanh- nghiep d td vdn phdt tridn tir nhirng tinh, thanh khdc d Trung Qudc ciing den md nhd may d Triing Khanh nhu Dongfeng.
Cac lien doanh sdn xudt xe may giiia doanh nghidp nha nudc vdi nude ngoai ciing dugc thdnh lap, nhu Jianshe vdi Yamaha nam 1992, Jialing vdi Honda nam 1-993, vd Wangjiang vdi Suzuki nam 1993. Ca ba doanh nghiep xe mdy nha nudc nay vdn ddu la cac nha may san xudt vu khi ciia qudn ddi chuyen ddi, nen cd dgi ngii kJ su va cdng nhdn ldnh nghd. Cac doanh nghidp tu nhdn ban ddu chi la nhd cung iing dugc cac lidn doanh giira doanh nghidp ndi trdn tdn quydn. Dan ddn, cac doanh nghiep tu nhdn md rdng san xuat ciing vdi ba lidn doanh ndi trdn, thu hiit ky su ctia cac lidn doanh do vk, va phat tridn thanh nhiing doanh nghidp ldn. Sau ndy, doanh nghiep xe mdy tu nhdn d Triing Khanh ciing lap lien doanh vdi nudc ngoai, nhu Loncin Motor vdi BMW, Zongshen vol Piaggio. Gdn ddy, cac hdng chd tao xe may ndi tidng nhu Hariey-Davidson, Ducali va MV Agusta cung dat nha may hoac phdng trung bay d Tning Khanh.
San phdm ciia cac lidn doanh nay chu ydu dugc tidu thu trong nudc - ddy la didm khac vdi cdc lien doanh va doanh nghiep FDI khdc d Giang Td hay Quang Ddng. Tuy ty Id xudt khdu nhd, nhung sd lugng xudt khdu van rdt ldn do tdng sdn lugng d td xe may sdn xudt hang nam ldn.
Dd thu hiit cac nha dau tu nudc ngoai, chinh quydn Tning Khdnh da phat tridn cac khu cdng nghidp chuyen ngdnh vi du khu cdng nghiep Tan Khu Ludng Giang; khu cdng nghiep d ba huydn Vu Khd, Cim Long Pha va Sa Binh Ba;
khu cdng nghidp d huydn Ba Nam, khu cdng nghiep d Van Chdu, Phu Lang, Trudng Thg.
Trong dd, khu d Tan Khu Luong Giang la khu Idn nhdt, cd cdc phan khu chirc ndng san xudt, phan khu nghien cuu va phat tridn, trung tdm trien lam, trung tam chay thir xe, va cd ca dudng dua tidu chuan Cdng thirc 1.
NhOng vin di KINH T t VA CHINH TRj T H ^ G i a i So 2(226) 2 0 1 5 -
45
Chinh sdch phat trien cum lien ket nganh... Trin Thj Lan Hu^ng - Pham Minh Hanh Chinh quydn Triing Khdnh cdn md Irung tdm
tridn lam va hang nam ddu td chiic cdc hpi chg qudc te chuyen ngdnh d td - xe may, vi du Tridn lam cdng nghiep d td qudc Id Trung Khanh to chiic ddu dan hdng nam tir nam 1998 tdi nay vd Hpi chg thuong mai md td qudc te Trung Quoc (CIMAmolor Expo) cung to chiic ddu dan hang nam tir 2002 tdi nay. CIMAmotor Expo ngay nay noi tieng tdi miic cac hang che tao xe may hang ddu thd gidi ddu chgn nd lam noi gidi thidu cdc mdu xe mdi ciia minh. Nhung trien lam nay gdp phan tao dung ndn van hda 6 td, xe may d Triing Khdnh vd qudng ba thucmg hidu Triing Khdnh trong nganh d to - xe mdy.
Dac bidt, chinh quydn Triing Khanh da thu hut va lao nhieu dieu kidn thudn lgi cho cdc to chiic R&D nganh d td - xe mdy hoat dpng d day.
Mpt khu danh rieng cho cac hoat dgng nhu vay da dugc thanh lap d Tan Khu Bac ciia Tning Khdnh. Chang'an va Lifan Id nhiing doanh nghiep dau tien dat bg phan R&D d Tan Khu Bde. Chang'an cdn dugc tao didu kien xdy dung Vidn Nghidn ciiu Ca khi 6 to ciia minh d huydn Du Bac, quy mo len ddn 6.000 nhan vien. Vidn Nghidn cim Co khi 6 to Trung Qudc (CAERI), mdt ca quan nghien ciru nha nudc c6 lich sii lau ddi da md ca sd tai Tdn Khu Bde nam 2013. Chi phi md CO sd Trimg Khanh cua CAERI ldn ddn 1,1 ty NDT. Cdc Irudng dai hpc d Triing Khdnh - dii la cong lap hay tu thuc - ddu da dugc chinh quyen ddu tu va tao didu kien dd phat tridn cac nganh dao lao lien quan ddn d td - xe may. Tdi ddu nam 2014, 7 trudng dai hpc d day da ddo lao gan 900 hoc vidn sau dai hgc trong do cd hon 50 tidn sT, khoang 3.500 sinh vien dai hgc ehuydn ngdnh d to - xe mdy, trong dd Dai hgc Tning Khdnh ddo tao nhidu nhdt, lidp theo Id Dai hpc Tdy Nam.
Trong 300 trudng cao ddng nghd d Trung Khanh thi cd 10 trudng md cac chuang trinh dao tao nghd d td - xe may, hang nam dao tao khodng 6.000 lao ddng cd tay nghd. Hai trudng cua qudn dpi la Dai hgc Co khi Hau cdn vd Cao dang Thdng tin tham gia dao tao nghd lidn quan den 6 td - xe may cho hang nghin thanh nien dia phuang. Dai hgc Cdng nghe Tning Khanh da
hgp lac vdi Diic md mdt trung tam day nghd 6 to d Tning Khanh.
1.5. Cum lien ket nganh kieu khu kinh te Kidu cum lidn kdt nganh thii nam la cac khu kinh td do chinh quydn trung uong thanh lap. Khu kinh td ciia Trung Qudc cd bdn lo^i chinh sau:
i) Dde khu kinh le. Trung Qudc cd 7 dac khu kinh trong dd 4 khu thanh lap ddu thdp nidn 1980 vdi muc dich thu nghidm kinh Id thi trudng. Hai Nam, Khu mdi Phd Ddng d Thugng Hdi va Khu mdi Tan Hdi d Thien Tdn la cac khu thanh lap sau ldn lugl vao cac nam 1988, 1989 va 2006.
ii) Khu phdt trien kinh te -1^ thudt qudc gia.
Nam 1984, Bd Thuong mai Trung Qudc bat ddu chil tri vide thanh lap cdc khu phat tridn kinh Id - ky thuat qudc gia, ban dau chi d mgt s6 linh ven bien sau do cd cd d cac tinh d midn Tdy.
Muc dich la thu hiit FDI cdng nghe cao va Ihiic ddy chuyen giao cdng nghe, thiic ddy xudt khdu, ddng luc tang trudng cho vung. Cho ddn nam 2002, cd 54 khu da dugc thdnh lap bao gom 49 khu thanh lap mdi vd 5 khu da dugc cac tinh thdnh l^p nhung dugc cho hudng quy chd khu phai tridn kinh te - ky Ihuat qudc gia. Trong s6 dd, 34 khu d cdc tinh ven bidn, 21 khu d cac tinh midn Trung Tay. Xet vd didn tich, khu phdt tridn kinh td - ky thudt nhd hon dac khu kinh te kha nhidu, nhung van luang ddi ldn.
iii) Khu edng nghiep khoa hgc - ^ thuat qude gia. Cudi thdp nien 1980, Bd Khoa hpc ky thudt Trung Qudc chii tri vide phat tridn cdc khu cdng nghiep khoa hpc - ky thudt qudc gia vdi ke hoach Bd dudc. Khu dau tidn la Trung Quan Thdn d Bde Kinh thanh lap ndm 1988. Ngay nay, cd 54 khu phdt tridn khoa hgc - ky thudt da dugc thanh lap, 25 khu d cac tinh ven bidn va 29 khu d cac tinh sdu trong ndi dia. Muc dich thanh lap cdc khu nay la dd thiic ddy nang luc ddi mdi - sang tao ciia Trung Qudc. Ddy Id kidu khu cdng nghd cao cd su tham gia ciia doanh nghidp mao hidm, vidn nghidn cim khoa hpc, trudng dai hgc, cdc cdng ty da quoc gia trong cac ITnh vuc cdng nghe cao va cdng nghd mdi.
46 - NhOng vin di KINH T^ VA CHJNH TRI TH^ Giai So 2{226) 2015
l!:^!LThjj_an Huxrng - Pham Minh Hanh Chinh sdch phat tridn cum lien kit nganh..
Khu chd xudt va cdc khu phat tridn kinh le - ky thuat qudc gia ddu la nhihig khu kinh td - dich yu tdng hop. Nhung nhiing lgi thd vd vi tri, kdt cdu ha tdng, uu dai thud dd thu hiit nhidu doanh nghidp FDI va doanh nghiep trong nudc, bidn cae khu chd xuat vd khu phat tridn kinh td - kJ thudt qudc, gia thanh nhiing khu vuc tap trung doanh nghidp, tao tidn dd cho hinh Ihanh cum lidn ket nganh trong dac khu kinh te hoac trong khu phat trien kinh td - ky thudt qudc gia.
Cudi thdp nidn 1980, sau khi da ro kdt qua thir nghidm kinh id thi trudng, cae dac khu kinh td ddu dugc djnh hudng ehuydn ddn sang thu hiil FDI mpt each chpn lpc, uu tien FDI cdng nghd cao va cdng nghd mdi - Irir trudng hgp dac khu kinh td Hai Nam. Trong dia ban ciia mdi khu che xudt ddu cd mgt khu cdng nghiep khoa hgc ky thuat qudc gia. Nhidu tinh ciia Trung Qudc vira ddng thdi cd khu phdt tridn kinh td - ky thudt qudc gia, vira cd khu cdng nghidp khoa hgc ky thuat qudc gia. Quang Dong, Phiic Kidn, Thugng Hdi, Thidn Tan, Hai Nam thi cd cd 3 Ioai khu kinh td nay.
Ngoai cdc loai khu kinh td trdn, Trung Qudc cdn rdt nhidu khu phat tridn kinh le - ky thual cdp tinh, mdt vai khu thucmg mai tu do (de Ihii nghiem tu do hda thuong mai trude khi gia nhap WTO), mdt vdi khu che xuat.
Ddc khu kinh td, khu phdt tridn kinh te - ky thuat qudc gia, vd khu cdng nghidp khoa hgc ky thudt qudc gia da trd thanh nhd kinh cho cac cum lidn kdl ngdnh phat trien. Cum lien kdt nganh ICT da hinh thanh d Thdm Quyen va Trung Quan Thdn. Cum Hdn kdt nganh didn tir vd cum lidn kdt nganh cdng nghd sinh hgc hinh thdnh d Khu mdi Phd Ddng. Cong vidn Cdng nghe Cao Truong (ZJ Innopark) d Phd Ddng, Thugng Hai ehuydn vd phdt trien cdng nghd phuc vu ddi sdng, phdn mdm may linh, ban dan vd cdng nghd thdng tin. 6 day cd 110 co quan R&D, 3.600 doanh nghidp va 100.000 lao ddng.
Nhidu cdng ty da qudc gia ndi tieng trong cdc ITnh vuc trdn dd cd co sd d ZJ Innopark. Khu Phat tridn Cdng nghidp Cdng nghd Cao va Mdi
Nam Kinh (NJNHZ) ban dau do chinh quyen tinh Giang Td va chinh quydn thanh phd Nam Kinh cimg nhau ddu tu phdt tridn thdnh lap nam 1988, nhung ddn ndm 1991 thi dugc cdng nhan la khu phat tridn khoa hgc ky thudt qudc gia.
Khu ndy chuyen vao ba ngdnh gdm: phan mdm va ICT, cdng nghd y sinh, nang lugng vd vat lieu mdi. Mot cum lidn kdl ngdnh cong nghd y sinh da hinh thdnh d ddy, vdi 5 vidn nghidn ciiu cap qudc gia, 8 vidn nghidn ciiu cap tinh va cap bd, 105 xi nghidp dugc phdm. Ngoai ra, cdn cd mdt cum lien kdt nganh nhd trong ITnh vuc chd tao d to va thiet bi van tdi dudng sat cdng nghd cao. Cum lidn kdt ngdnh phdn mdm tin hpc hinh thanh bdn trong khu phdt tridn kinh td - ky thuat qudc gia Dai Lidn, cum lidn kdt ngdnh quang didn tir hinh thdnh bdn trong khu phdt tridn kinh td-ky thuat qudc gla Vii Han.
Ridng 54 khu cdng nghiep khoa hpc ky thual qudc gia da Ihu hiit khoang mpt niia sd doanh nghidp cdng nghe cao vd cdng ty khdi nghidp mao hiem ciia Trung Qudc. Cd khodng 5 van bang phdt minh sang chd, trong do cd 70% la ciia vidn nghidn ciru vd doanh nghidp trong nudc, tu cdc khu nay. Khodng 30% (tiic la khoang 1,2 tridu) cdn bd, nhan vien vd R&D.
cua Trung Qudc lam viec d cac khu ndy. Cac khu nay ddng gdp khodng 50% vdo sdn lugng sdn phdm cdng nghd cao, 30% san lugng xudt khau cdng nghe cao ciia Trung Qudc. Cac khu phdt tridn kinh te - k5^ thudt qudc gia ciing ddng gop tdi 35% sdn Iugng va kim ngach xudt khau sdn phdm cdng nghe cao cua ca nudc.
Mpl trong nhung dac trung trong chinh sach phat tridn khu kinh td cua Trung Qudc la su dau tu rat ldn ciia chinh quydn trung uong va dia phuong vao phat tridn ket cau ha tdng trong va ngoai khu, uu dai Idn ve tai chinh (mien giam thud va tidn thud ddt), va quy chd rieng vd hanh chinh. Mpt uy ban hanh chinh dugc thdnh lap d cac khu nay, thay mdt chinh quydn quan ly khu, dua vdo mdt khung khd phap ly va quy dinh dugc ban hanh sdn va day dii.
NhOng vin di KINH T t VA CHiNH TRj THt Giai So 2(226) 2015 • 47
Chinh sach phat tri6n cum lien kit nganh... Trin Thj Lan Hygng - Pham Minh H?nh 2. LM ket phucmg khac cua Chiet Giang va ea a cac tinh Nghien ciiu nam kiSu cum lien kgt nganh khic. Trong khi do, a ngay Giang To, kinh di6n hinh cua Tning Qu6c giiip chiing ta hidu ro nghiem cua viing To Nam l?i khong ap dung hon nhiing bien phap cu th6 co tht co it thuc thanh cong cho vimg To Bac. Viec co nhiiu hien cac ngi dung cua chinh sach phat trita cum kieu cum lien ket nganh khac nhau A Trang lien kft nganh. Trong thirc It, cac ki6u iitn QuSc va viec nhan rong cac kieu nay co liic hinh ciia Chift Giang, Giang To, Quang Dong, thanh eong co liic that bai ham y rang ly luan va Triing Khanh da dugc nhan ra cac dia phuang khung kho chung ve chinh sach phat trien cum khac, nhung co trucmg hgp thanh cong, va cung lien ket nganh can dugc v?n dung mgt each linh CO trucmg hgp thjt bai. Vi du, kinh nghiem cua hoat, thuc tt tren co so nam vihig dieu kien cu To Chau da dugc ap dung thanh cong a cac dia thS cua dia phucmg*
Tai lieu tham khao:
1. Anbumozhi, V.; Chandanie, A,; Portugal, J. (2009J.' Boosting the environmental and economic competitiveness of SME cluster in Asia: Policies and Challenges, paper presented at the Regional Workshop on Eco-lndustrial Clusters: Policies and Challenges held in ADBI, Tokyo on 08-11 December.
2. Andersson, T.; Serger, S. S.; Stin/ik, J.; Hansson, E. W. (2004): The cluster policy whilebook, Intemational Organisation for Knowledge Economy and Enterprise Development, Malmo, Sweden.
3. Bellandi, M. and Lombardi, S. (2009): The cluster experience in China, presented at the Third Symposium on Urban Cluster, 12 February, Barcelona.
4. Bellandi, M. and Lombardi, S. (2012): Specialized markets and Chinese industrial clusters- The experience ofZheJiang Province, China Economic Review, no. 23(2012), pp. 626-638.
5. Sonobe, T.; Hu, D. and Otsuka, K. (2006): Development of Ihe motorcycle industry in Ihe inland region of China, Asian Development Bank.
6. Wang, J. (2010): Chapter 5: Industrial clustering in China: The case ofthe Wenzhou footwear Sector in Zeng, Douglas Zhihua (editor).
7. Wang, Z (2008): Transition and transplantation in the development ofthe "South Jiangsu mode," and "Wenzhou model"," SLD working paper 13/2008, School of Local Development, University of Trento.
8. Zeng, D. Z. (editor) (2010): Building engines for growth and competitiveness in China:
Experience wilh special economic zones and industrial clusters. The World Bank.
9. Consulate General ofthe Kingdom ofthe Netheriands in Chongqing (2014): Automotive industry in Chongqing. Shichuan and Hubei. On-line:
http://www.zakendoeninchina.org/binaries/content/assets/postenweb/c/china/zaken-doen- in-china/chongqing/automotive-industry-in-chongqing-sichuan-hubei_apr-2014.pdf
