ﯽ ود ﺪ
رود ة 7 رﺎﻤﺷ ، ة 2
نﺎﺘﺴﺑﺎﺗ 1394
ص . 352 - 329
ﻲﺑﺎﻳزرا ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ
ةﺪﻳﺪﭘ ﻢﻈﻧ رد ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ يﺮﻬﺷ ﺮﺑ سﺎﺳا ﻲﺣاﺮﻃ
يﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ هزاﺪﻧا
ةﺪﻧﺮﻴﮔ ﺢﻄﺳ
ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا رد
ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ و دﺮﺑرﺎﻛ
ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ نآ
رد شﺮﮕﻧ ﻦﻳﻮﻧ ﻪﺑ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ناﺮﺤﺑ
ﺪﻴﺳ ﻞﻴﻠﺟ يدرﻮﺟﻻ
،1
ﻲﻠﻋ نﺎﺟﻼﻣ
2
هﺪﻴﻜﭼ : عﻼﻃا زا ﺖﻴﻌﺿو ﻲﻜﻴﻣﺎﻨﻳد ﺪﻳﺪﭘ ة ﻢﻈﻧ رد ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ يﺮﻬﺷ هاﺮﻤﻫ ﺎﺑ ﻪﻳﺰﺠﺗ ﻞـﻴﻠﺤﺗو
تﺎﻋﻼﻃا ﺖﻓﺎﻳرد هﺪﺷ زا رﺎﺘﻓر ﻲﻓدﺎﺼﺗ نآ
، ﻲﻣﺎﮔ ﻲﺳﺎﺳا رد ﺪﻨﻳاﺮﻓ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ناﺮﺤﺑ يﺎـﻫ يﺮﻬـﺷ
ﻲﻓﺮﻌﻣ هﺪﺷ ﺖﺳا . رد ﻦﻳا ﻪﻨﻴﻣز
، ﻌﻟﺎﻄﻣ ﺔ ﺮﺿﺎﺣ ﺮﻇﺎﻨﺘﻣ ﺎﺑ ﺮﻫ ﻚﻳ زا
» ماﺰﻟا يﺎﻫ يدﺮﻛرﺎﻛ ﻪـﻳﺎﭘ يا
رد ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻢﻈﻧ يﺮﻬﺷ
«
، ﺮﻴﻐﺘﻣ ﻲﻓدﺎﺼﺗ هﮋﻳو يا ار ﻲﺣاﺮﻃ هدﺮﻛ ﺖﺳا و ﺲﭘ زا
،نآ ﻪـﺑ
ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻲﺷور ياﺮﺑ هزاﺪﻧا يﺮـﻴﮔ ﺢﻄـﺳ ﻲـﺸﺨﺑﺮﺛا ﻢﺘـﺴﻴﺳ ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ ﻚـﻴﻣﺎﻨﻳد ﺪـﻳﺪﭘ ة ﻢـﻈﻧ رد
ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ يﺮﻬﺷ ﻪﺘﺧادﺮﭘ ﺖﺳا . ﺶﻫوﮋﭘ ﺶﻴﭘ ور ﺎﺑ شور ﻲﻔﻴﺻﻮﺗ ـ
،ﻲﻠﻴﻠﺤﺗ رد ﻌﻣﺎﺟ ﺔ يرﺎﻣآ
ﻞﻜﺸﺘﻣ زا ﻲﻫﺪﻧﺎﻣﺮﻓ ﻲﻣﺎﻈﺘﻧا و ﻲﻳﺎﻤﻨﻫار ـ ﻲﮔﺪﻨﻧار ﺮﻬـﺷ
،ناﺮـﻬﺗ نﺎﻣزﺎـﺳ يرادﺮﻬـﺷ
،ناﺮـﻬﺗ
ﺲﻧاژروا ناﺮﻬﺗ و ﻪﻧﺎﺳر يﺎﻫ ﻲﻌﻤﺟ
، ﺮﺑ سﺎﺳا ﻧﻮﻤﻧ ﺔ ﻲﻓدﺎﺼﺗ ﺎﺑ ﻢﺠﺣ ﻲﻳﺎﻬﻧ 140 ﺪﺣاو ﻲﺸﻳﺎﻣزآ
،
ﺮﺑ يﺎﻨﺒﻣ دﺮﻜﻳور ﻪﻧﻮﻤﻧ يﺮﻴﮔ ﻪﻘﺒﻃ يا
، اﺮﺟا هﺪـﺷ ﺖـﺳا . ﻦـﻳا
،ﻪـﻌﻟﺎﻄﻣ ﻲﻨﻴﺑزﺎـﺑ ﻮـﺤﻧ ة تاﺮـﻴﻴﻐﺗ
لﺎﻤﺘﺣا هدروآﺮﺑ يزﺎﺳ ﻚﻳﺮﻫ زا
» ماﺰﻟا يﺎﻫ يدﺮﻛرﺎﻛ ﻪﺸﻳر يا
« ار ﻪﻳﺎﭘ يا ﺐﺳﺎﻨﻣ ياﺮﺑ ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ
ﺶﺨﺑﺮﺛا ﺪﻳﺪﭘ ة ﻢﻈﻧ رد ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ يﺮﻬﺷ ﻲﻓﺮﻌﻣ ﻲﻣ ﺪﻨﻛ .
هژاو يﺎﻫ يﺪﻴﻠﻛ : ماﺰﻟا يﺎﻫ يدﺮﻛرﺎﻛ ﻪـﺸﻳر
،يا يرﻮـﺌﺗ ﻢﺘـﺴﻴﺳ
،ﺎـﻫ ﻚـﻴﻣﺎﻨﻳد ﺪـﻳﺪﭘ ة ﻢـﻈﻧ رد
ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ
،يﺮﻬﺷ شﺮﺘﺴﮔ ﻊﺑﺎﺗ ﺖﻴﻔﻴﻛ QFD ) (
، ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ناﺮﺤﺑ .
1 . رﺎﻳدﺎﺘﺳا ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ
،ﻲﺘﻟود ﺪﻜﺸﻧاد ة
،ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ هﺎﮕﺸﻧاد ﺪﻴﻬﺷ
،ﻲﺘﺸﻬﺑ
،ناﺮﻬﺗ ناﺮﻳا
2 . سﺎﻨﺷرﺎﻛ ﺪﺷرا ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ يدﺎﺼﺘﻗا ـ ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا
، ةﺪﻜـﺸﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ و
،دﺎـﺼﺘﻗا هﺎﮕـﺸﻧاد ﻲﺘﻌﻨـﺻ
،ﻒﻳﺮﺷ
،ناﺮﻬﺗ ناﺮﻳا رﺎﺗ
ﻳ ﺦ رد ﻳ ﺖﻓﺎ ﻪﻟﺎﻘﻣ : 22 / 03 / 1393
رﺎﺗ ﻳ ﺦ ﺬﭘ ﻳ شﺮ ﺎﻬﻧ ﻲﻳ ﻪﻟﺎﻘﻣ : 09 / 07 / 1393
ﻮﻧ ﻳ ﺪﻨﺴ ة لﻮﺌﺴﻣ ﻪﻟﺎﻘﻣ : ﻲﻠﻋ نﺎﺟﻼﻣ
E-mail:[email protected]
ﻪﻣﺪﻘﻣ
رد نﺎﻬﺟ
،زوﺮﻣا ﻲﻠﻣاﻮﻋ نﻮﭽﻤﻫ ﻲﺼﺼﺨﺗ نﺪﺷ ﺖﻴﻟﺎﻌﻓ
،ﺎﻫ ﺖﻋﺮﺳ ﺮﻴﻴﻐﺗ يروﺎﻨﻓ
،ﺎـﻫ عﻮـﻨﺗ يﺎـﻫزﺎﻴﻧ
نﺎﺴﻧا ﺎﻫ رد ﻊﻣاﻮﺟ ﻒﻠﺘﺨﻣ و شﺮﺘﺴﮔ نوﺰﻓازور هﻮﻴﺷ
يﺎﻫ ﻲﺘﺑﺎﻗر
، ﺐﺒـﺳ ﻲﮔﺪـﻴﭽﻴﭘ ﺶﻴـﺑ
زا ﺶﻴـﭘ
يﺎﻫزﺎﻴﻧ ﺮﺸﺑ هﺪﺷ
؛ﺪﻧا ﻪﺑ يرﻮﻃ ﻪﻛ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺪﻨﻳاﺮﻓ هدروآﺮﺑ يزﺎـﺳ ﺖﻳﺎـﺿر ﺶـﺨﺑ يﺎـﻫزﺎﻴﻧ نﻮﮔﺎـﻧﻮﮔ
نﺎﺴﻧا ﺎﻫ ﻂﺳﻮﺗ ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ ﻒﻳﺮﻌﺗ ﺪﺷ ة
،دﻮﺟﻮﻣ ﻪﻠﺌﺴﻣ يا ﺶﻟﺎﭼ ﺰﻴﮕﻧا هاﺮـﻤﻫ ﺎـﺑ مﺪـﻋ ﺖـﻴﻌﻄﻗ يﺎـﻫ
ناواﺮﻓ ﻪﺘﺧﺎﻨﺷ هﺪﺷ ﺖﺳا )
،ﻮﺳ 2007 .(
رد ﻦﻴﻨﭼ
،ﻲﺘﻴﻌﺿو ﻪﺑ رﻮﻈﻨﻣ ةدﺎﻔﺘﺳا ﻪـﻨﻴﻬﺑ و ﺮﺛﺆـﻣ زا ﻊﺑﺎـﻨﻣ
،دوﺪﺤﻣ ﻪﭽﻧآ ﺶﻴﺑ زا ﺶﻴﭘ ناﺪﻨﻤﺸﻳﺪﻧا و
ناﺮﮕﺸﻫوﮋﭘ ﺔﺻﺮﻋ
ﻢﻠﻋ و ار يروﺎﻨﻓ ﻪـﻗﻼﻋ
ﺪـﻨﻣ هدﺮـﻛ
ﺖﺳا
، ﻦﺘﻓﺎﻳ شور ﺎﻫ و يﺎﻫدﺮﻜﻳور ﻦﻳﻮﻧ
ﻦﻳﺰﮕﻳﺎﺟ ﺖﺳا
؛ ﻪﺑ يرﻮﻃ ﻪﻛ ناﻮﺘﺑ لﺎﻤﺘﺣا ﻲﺑﺎﻴﺘـﺳد ﻪـﺑ
فﺪﻫ يﺎﻫ ﻒﻳﺮﻌﺗ هﺪﺷ رد ﺖﻬﺟ لﻮﺼﺣ يﺪﻨﻤﺘﻳﺎﺿر نﺎﺴﻧا
ﺎﻫ و هدروآﺮﺑ يزﺎـﺳ يﺎـﻫزﺎﻴﻧ حﺮـﻄﻣ ﺪـﺷ ة
نﺎﻧآ ار ﻪﺑ ﺮﺜﻛاﺪﺣ ﺪﻧﺎﺳر . رد ﻦﻳا ﻪﻨﻴﻣز
، ﻳﺮﻈﻧ ﺔ ﻢﺘﺴﻴﺳ
1ﺎﻫ ﻲﻜﻳ زا ﻢﻬﻣ ﻦﻳﺮـﺗ ﻪـﺘﻓﺎﻳ يﺎـﻫ ﻲـﻤﻠﻋ و
يدﺮﺑرﺎﻛ ياﺮﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ و ﻞﻴﻠﺤﺗ ﺶﻟﺎﭼ يﺎﻫ ﺮﺸﺑ رد نﺮﻗ ﺖﺴﻴﺑ ﻢﻜﻳو ﻲﻓﺮﻌﻣ هﺪـﺷ ﺖـﺳا )
،نﺎـﺳو
2006 و
،ﺪﺋﻮﺑ 2009 (.
ﻪﭽﻧآ رد ﺔﻨﻴﻣز ﻌﻟﺎﻄﻣ ﺔ لﺪﻣ يﺎﻫ نﺎﻴﺑ هﺪﺷ رد ﺔﻳﺮﻈﻧ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ ﺖﻴﻤﻫا دراد
، ﻪﺟﻮﺗ ﻪﺑ ﻦﻳا ﻢـﻬﻣ
ﺖﺳا ﻪﻛ مﺎﻤﺗ ﻪﺘﻓﺎﻳ يﺎﻫ حﺮﻄﻣ هﺪﺷ رد ﻦﻳا ﻨﻴﻣز ﺔ ﻲﺗﺎﻌﻟﺎﻄﻣ
، ﺮﺑ ـﻳﺎﭘ ﺔ ﻲﻣﻮـﻬﻔﻣ ﻲـﺳﺎﺳا
ﺎـﺑ ناﻮـﻨﻋ
» ﻢﺘﺴﻴﺳ
« هﺪﺷ ﺎﻨﺑ ﺪﻧا . ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ رد ﻦﻴﻤﻫ ﻪﻨﻴﻣز
، ﻪﺑ ﺮﻈﻧ ﻲـﻣ ﺪـﺳر ﺔـﺋارا ﻲـﻔﻳﺮﻌﺗ دراﺪﻧﺎﺘـﺳا زا
ةژاو
ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺪﻧاﻮﺘﺑ رد كرد نﺎﺴﻜﻳ ﻦﻳا مﻮﻬﻔﻣ ﺮﺛﺆﻣ ﺪﺷﺎﺑ . ژاو ة ﻢﺘـﺴﻴﺳ زا ﺮـﻈﻧ ﺖـﻐﻟ
،ﻲـﺳﺎﻨﺷ زا
ژاو ة
ﻲﻧﺎﻧﻮﻳ
» ﺎﻤﺘﺴﻴﺳ
« ﻪﺑ يﺎﻨﻌﻣ
» ندادراﺮﻗ رد رﺎﻨﻛ ﻢﻫ
« ﻪﺸﻳر ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺖﺳا ) ﮓﻨﻫﺮﻓ ﺖﻐﻟ
،ﺮﺘﺴﺑو 2013 .(
،ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ ﻢﺘﺴﻴﺳ
ﻲﻣ ﺪﻧاﻮﺗ ﻪﻋﻮﻤﺠﻣ يا ﻪﭼرﺎﭙﻜﻳ زا ﻦﻳﺪﻨﭼ ﺮﺼﻨﻋ لﺎﻌﻓ ﺖﺒﺴﻧ ﻪﺑ ﺮﮕﻳﺪـﻜﻳ ﻒـﻳﺮﻌﺗ
دﻮﺷ ﻪﺑ ؛ ﻪﻛ يرﻮﻃ ﺮﻫ
ﻚﻳ زا ﻦﻳا ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ يﺎـﻫ دوﺪـﺤﻣ و ﻲـﺼﺨﺸﻣ ﺪـﻧراد
و رد يﺪـﻨﻳاﺮﻓ
ﻢﻫ اﺰﻓا ﻪﺑ شزادﺮﭘ شزرا هدوﺰﻓا يا ﺮﺠﻨﻣ ﻲﻣ ﺪﻧﻮﺷ . ﺮﺑ ﻦﻳا
،سﺎﺳا ناﺮﺑﺎﻛ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻲﻣ ﺪﻨﻧاﻮﺗ يﺎـﻫزﺎﻴﻧ
ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ نﺎﺷ ار نورد ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ زا ﺶﻴﭘ ﻦﻴﻴﻌﺗ هﺪﺷ يا ﻪﺑ رﻮﻃ ﺖﻴﻘﻓﻮﻣ يﺰـﻴﻣآ هدروآﺮـﺑ ﺪـﻨﻨﻛ .
ﻪﻜﻨﻳا ﺮﻛذ نﺎﻳﺎﺷ ﻦﻳا
ﺖﻴﻘﻓﻮﻣ ﻪﻧﻮﮔ ﺎﻫ
هراﻮﻤﻫ ﺎﺑ مﺪﻋ ﺖﻴﻌﻄﻗ هاﺮﻤﻫ ﺖﺳا )
،نﺎﺳو 2006 : 18 .(
ﺮﺑ ﻦﻳا سﺎﺳا
، ﻪﻠﻤﺟزا ﻪﺒﻨﺟ يﺎﻫ ﻴﺴﺑ ـ رﺎ ﻢﻬﻣ رد ﻞﻴﻠﺤﺗ و ﻃ ـ ﻲﺣاﺮ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ
، ﻪﻳﺰﺠﺗ ﻞﻴﻠﺤﺗو
رﺎﺘﻓر نﺎﺴﻧا ﺎﻫ
، نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ و ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ يﺮﮕﻳد ﺖﺳا ﻪﻛ ﻪﺑ يﻮﺤﻧ ﺎﺑ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺮﻈﻧ ﺪﻣ رد ﻞﻣﺎﻌﺗ ﺪﻧا .
ﻢﻬﻣ ﺔﺒﻨﺟ ﻦﻳا رد
ﻴﺑدا ـ تﺎ ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﻢﺘﺴﻴﺳ
2ﺎﻫ ﺎﺑ ناﻮﻨﻋ يذ نﺎﻌﻔﻧ ﺘﺴﻴﺳ ـ
3ﻢ
STHs )
4( ﻨﺷ ـ ﻪﺘﺧﺎ
ﻲﻣ دﻮﺷ .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Systems Theory
2. Systems Engineering 3. System Stakeholders
4 . ﻪﻤﻠﻛ نﺎﮔﺪﻨﺴﻳﻮﻧ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﻔﻔﺨﻣSTHs
رﺎﺘﺷﻮﻧ ﻦﻳا سﺎﺳا ﺮﺑ ةژاو ﻦﻴﺗﻻ Stakeholders حﺮﻄﻣ
هدﺮﻛ ﺪﻧا ﻪﻟﺎﻘﻣ مﺎﻤﺗ رد و
هدﺎﻔﺘﺳا نآ زا ﺰﻴﻧ ﺖﺳا هﺪﺷ
.
ﺎﻴﻧﻮﺗﻮﻛ و ﻞﻳوﺮﻣﺎﺳ ارSTHs
ﻦﻴﻨﭼ ﻒﻳﺮﻌﺗ هدﺮﻛ ﺪﻧا : يذ نﺎﻌﻔﻧ
،ﻢﺘـﺴﻴﺳ داﺮـﻓا ﺎـﻳ نﺎﻣزﺎـﺳ ﻲﻳﺎـﻫ
ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻪﻛ ﺎﺑ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺮﻴﮔرد ﻣ ﻲ ﺪﻧﻮﺷ ﺎﻳ ﻲﻧﺎﺴﻛ ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻪﻛ ﺮﺑ ﻢﺘـﺴﻴﺳ ﺮﻴﺛﺄـﺗ ﻲـﻣ ﺪـﻧراﺬﮔ . يذ نﺎـﻌﻔﻧ
ﻲﻣ ﺪﻨﻧاﻮﺗ هدﺎﻔﺘﺳا نﺎﮔﺪﻨﻨﻛ ﻲﻳﺎﻬﻧ ، ناﺮﻳﺪﻣ و يداﺮﻓا ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﻛ زا ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﻲﻣ ﺪﻧﺮﻳﺬﭘ ﺎﻳ ـﺳﺪﻨﻬﻣ ﺎ ﻲﻧ
ﻨﺷﺎﺑ ـ ﺪ ﻪﻛ لﻮﺌﺴﻣ ﻌﺳﻮﺗ ـ ﻪ و يراﺪﻬﮕﻧ ﻢﺘﺴﻴﺳ
ا ﺪﻧ و ﻲﺘﺣ ﺧ ـ دﻮ نﺎﻳﺮﺘـﺸﻣ ﻢﺘـﺴﻴﺳ
و ...
) ﺎـﻴﻧﻮﺗﻮﻛ و
،ﻞﻳوﺮﻣﺎﺳ 1998
.(
STHsﺪﺋﻮﺑ ﻂﺒﺗﺮﻣ ﺎﺑ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺖﺤﺗ ﻪﻌﺳﻮﺗ ار نﺎﺒﺣﺎﺻ ﻢﺘﺴﻴﺳ
، ﺖﺧادﺮﭘ نﺎﮔﺪـﻨﻨﻛ
ﺻ ـ ترﻮ يﺎﻫ ﺴﺣ ـ بﺎ
، ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻨﻫد ـ نﺎﮔﺪ
، ﻨﻨﻛﺪﻴﻟﻮﺗ ـ نﺎﮔﺪ ﺎﻳ ﺳ ـ نﺎﮔﺪﻧزﺎ ﺘﺴﻴﺳ ـ ﻢ
، نﻮﻣزآ ـﻨﻨﻛ ـ نﺎﮔﺪ
،
شزﻮﻣآ ﻨﻫد ـ نﺎﮔﺪ
، ﻔﺘﺳا ـ هدﺎ نﺎﮔﺪﻨﻨﻛ
، نﺎﻴﻧﺎﺑﺮﻗ
، نﺎﮔﺪﻧراﺪﻬﮕﻧ
، ﻞـﻤﺤﺘﻣ ـﺷ ـ نﺎﮔﺪﻧﻮ
، نﺎﮔﺪـﻨﻫددﻮﺒﻬﺑ
لﻮﺼﺤﻣ و نﺎﮕﺘﺴﺸﻧزﺎﺑ ﻲﻓﺮﻌﻣ
ﻲﻣ ﺪﻨﻛ . وا ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ ﺮﺑ ﻦﻳا ﻪﺘﻜﻧ ﺗﺄ ﺪﻴﻛ ﻲـﻣ ﺪـﻨﻛ ﻪـﻛ ﺮـﻫ ﻚـﻳ زا
يذ نﺎﻌﻔﻧ ﻪﺑ رﻮﻃ يرادﺎﻨﻌﻣ هﺎﮔﺪﻳد ﺗوﺎﻔﺘﻣ ﻲ ﻪﺑ ﻢﺘﺴﻴﺳ و تﺎﻣاﺰﻟا نآ1
ﺪﻧراد )
،ﺪـﺋﻮﺑ 2009 : 483 .(
زا
ﺪﻳد نﺎﺳو ) 2006 ( ، مﺎﻤﺗ داﺮﻓا ، نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ و ﺮﻳﺎﺳ ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﻪﻛ ﻪﺑ يﻮﺤﻧ ﺎﺑ ﻲﻋﻮﻧ ﻢﺘﺴﻴﺳ
رد ﻞﻣﺎﻌﺗ ﺪﻧا ار ﻲﻣ ناﻮﺗ ﻪﺑ ﻪﺳ هوﺮﮔ اﺰﺠﻣ ﻪﺘﺳد يﺪﻨﺑ دﺮﻛ : 1 . ﻊﻔﻧ نﺎﮔﺪﻧﺮﺑ ﻲﻳﺎﻬﻧ ، 2 . هدﺎﻔﺘﺳا نﺎﮔﺪـﻨﻨﻛ
و 3 . يذ نﺎﻌﻔﻧ ﻢﺘﺴﻴﺳ . نﺎﺳو ) 2006 : 39 ( يذ نﺎﻌﻔﻧ ﻢﺘﺴﻴﺳ ار داﺮﻓا ﺎﻳ نﺎﻣزﺎﺳ ﻲﻳﺎﻫ ﻲـﻣ ﺪـﻧاد ﻪـﻛ
ﻪﺑ رﻮﻃ ﻪﻧﺎﺘﺳود / ﻲﺘﺑﺎﻗر /
،ﻪﻧﺎﻤﺼﺧ ﻊﻔﻧ و ةﺮﻬﺑ هدﺮﺘﺴﮔ يا ار زا ﺞﻳﺎﺘﻧ ﺖﻳرﻮﻣﺄﻣ هﺪﺷراﺬﮔاو ﻪـﺑ
ﻢﺘـﺴﻴﺳ
ﻲﻣ ﺐﺴﻛ ﺪﻨﻨﻛ
.
ﻪﺑ رﻮﻃ ﺺﺨﺸﻣ
، يﺪﻨﻤﺘﻳﺎﺿر رد
STHsمﺎﻤﺗ ﻪﺑ ﻄﺳاو ﺔ هدروآﺮﺑ يزﺎﺳ مﺎﻤﺗ يﺎـﻫزﺎﻴﻧ ﻲﺗﺎـﻴﻠﻤﻋ
،ﺎﻬﻧآ ﻲﻠﺻا ﻦﻳﺮﺗ ﻒﻳﺮﻌﺗ ياﺮﺑ مﻮﻬﻔﻣ ﺖﻴﻘﻓﻮﻣ ﻢﺘﺴﻴﺳ رد تﺎﻴﺑدا ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ ﺖﺳا . رد ﻦـﻳا
،ﻪﻨﻴﻣز ﻲﺳﺎﺳا ﻪﺘﻜﻧ ﻦﻳﺮﺗ ﻪﺑ ﺪﻳﺎﺑ ﻪﻛ يا
نآ هرﺎﺷا دﻮﺷ
، ﻦﻳا ﺖﺳا ﻪﻛ
STHsمﺎﻤﺗ ﻲﻣ ﺪﻨﻧاﻮﺗ ﺮﺑ رﺎﺘﻓر
ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻪﺑ رﻮﻃ يرادﺎﻨﻌﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ
راﺬﮔ ﺪﻨﺷﺎﺑ . ﻪﺑ رﻮﻃ ﻦﺷور
STHs،ﺮﺗ ﻦﻛر ﻲﺳﺎﺳا رد ﺪﻨﻳاﺮﻓ ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ
ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ بﻮﺴﺤﻣ ﻲﻣ
؛دﻮﺷ ﻪﺑ يرﻮﻃ ﻪﻛ مﺎﻤﺗ شﻼﺗ ﺎﻫ و ﺖﻴﻟﺎﻌﻓ يﺎﻫ ﻢﻴﺗ ﻲﺣاﺮﻃ ياﺮﺑ يﺪﻨﻤﺘﻳﺎﺿر
ﺮﺘﺸﻴﺑ ﺖﺳاSTHs
)
،ﺪﺋﻮﺑ 2009 : 483 .(
زا ﻪﻠﻤﺟ يﺮﺻﺎﻨﻋ ﻪﻛ
ﻳﺎﺑ ﺪ رد ﻌﻟﺎﻄﻣ ﺔ رﺎﺘﻓر ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ ﺮـﻫ نﺎﻣزﺎـﺳ ) ﻪـﺑ ﺔـﺑﺎﺜﻣ ﻢﺘـﺴﻴﺳ ( و ﻮـﺤﻧ ة
دﺮﻜﻠﻤﻋ نآ رد هدروآﺮﺑ ﻦﺘﺧﺎﺳ ﺮﻫ ﻚﻳ زا يﺎﻫزﺎﻴﻧ ﺖﺳاﻮﺧرد ﺪﺷ
STHsة ﻂﺒﺗﺮﻣ ﺮﻈﻧرد ﻪﺘﻓﺮﮔ
،دﻮﺷ
ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ نآ نﺎﻣزﺎﺳ ) ﻢﺘﺴﻴﺳ ( ﺖﺳا )
،ﻞﻣ ﺲﻠﭘ و
،ﺲﻟﺎـﭘ 2010 .(
ﻪـﻠﻤﺟ زا ،ﻪـﻨﻴﻣز ﻦـﻳا رد
ﻲﮔﮋﻳو نﺎﻣزﺎﺳ مﺎﻤﺗ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ ﻂﻴﺤﻣ كﺮﺘﺸﻣ و ﻢﻬﻣ يﺎﻫ ﻪﺘﻓﺮﮔﺮﺑرد ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻚﻴﻣﺎﻨﻳد ،ﺎﻫ
نآ رد هﺪﺷ
؛ﺖﺳا ﺎﻨﻌﻣ ﻦﻳا ﻪﺑ ﻪﻛ
،رﺎﺘﻓر ﺖﻴﻌﻗﻮﻣ و ﻂﻳاﺮﺷ ﺮﻫ ﻚﻳ زا ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻪﺘﻓﺮﮔﺮﺑرد هﺪﺷ
رد ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ
نﺎﻣزﺎﺳ
، ﻲﻣ ﺪﻧاﻮﺗ ﻲﻌﺑﺎﺗ زا ﺼﻨﻋ ـ ﺮ نﺎﻣز ﺪﺷﺎﺑ
؛ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ﻦﺘﻓﺎﻳ ﺘﺴﻳا ـ ﻲﻳﺎ و نﻮﻜﺳ تﺪـﻣﺪﻨﻠﺑ رد
ﺎـﻬﻧآ
ﻪﺑ هﺪﻤﻋ رﻮﻃ رود
زا رﺎﻈﺘﻧا ﺖﺳا )
،نﺎﺳو 2006 : 145 - 135 (.
رد ﻦﻴﻨﭼ ﻲﺘﻴﻌﺿو
، نﺎﻳﺮﺟ يﺎﻫ ﺎﻧ ﻢﻈﻨﻣ
لدﺎﺒﺗ ةﺪﻨﻨﻛ تﺎﻋﻼﻃا ﻦﻴﺑ
نﺎﻣزﺎﺳ و ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ ﺮﻇﺎﻨﺘﻣ ﺎﺑ
،نآ ﻞﻣﺎﻋ ﻲﺳﺎﺳا فﺎﻜﺷ ﻦﻴﺑ نﺎﻣزﺎـﺳ
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Requirements
و ﺮﻫ ﻚﻳ زا ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻪﺘﻓﺮﮔﺮﺑرد هﺪﺷ
رد ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ نآ بﻮﺴﺤﻣ ﻲﻣ دﻮﺷ . ﺎﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﻪﺑ ﻪﻛ ﻲﺒﻟﺎﻄﻣ
ﺮﺑ يا ﺶﻘﻧ ﻪﺟﻮﺗ نﺎﻳﺎﺷ ردSTHs
يﺎﻘﺑ نﺎﻣزﺎﺳ ﺪﺷ حﺮﻄﻣ
، ﻳﺎﺑ ﺪ فﺎﻜﺷ ﻦﻴﺑ نﺎﻣزﺎﺳ و ﺮﻫ ﻚﻳ زا
ﻂﺒﺗﺮﻣSTHs
نﻮﻧﺎﻛ رد ، ﻪﺟﻮﺗ
و ﻌﻟﺎﻄﻣ ﺔ هﮋﻳو راﺮﻗ دﺮﻴﮔ .
فﺎﻜﺷ ﻦﻴﺑ نﺎﻣزﺎﺳ و ﻚﻳﺮﻫ
STHsزا
،ﻂﺒﺗﺮﻣ رد ﻊﻗاو ﻪﺑ يﺎﻨﻌﻣ ﻢﻫاﺮﻓ ندﻮﺒﻧ تﺎﻋﻼﻃا ﻲﻓﺎﻛ
و ﺑ ﻪ زور رﺎﺑرد ة رﺎﺘﻓر ﻲﻜﻴﻣﺎﻨﻳد وSTHs
ﻴﻧ ـ ﺎﻫزﺎ و تارﺎﻈﺘﻧا ﻴﺧا ـ ﺮ ﺎﻬﻧآ زا ﺳ ـ نﺎﻣزﺎ ﺖﺳا . رد ﻦﻴﻨﭼ
ﻲﺘﻴﻌﺿو
، ﺠﻴﺘﻧ ـ ﺔ ﻴﻘﺘﺴﻣ ـ ﻢ و ﻲﻌﻴﺒﻃ ﻨﻌﻳ ، ـ ﻴﺘﺳد ﻲ ـ ﻲﺑﺎ ﻖﻓﻮﻣ ﺳ ـ نﺎﻣزﺎ ﻪﺑ كرد و هدروآﺮﺑ ﺳ ـ يزﺎ
ﺖﻳﺎﺿر ﺶﺨﺑ يﺎﻫزﺎﻴﻧ ﺖﺳا رﺎﻈﺘﻧا زا رود ،STHs
. ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ﺮﺑ سﺎﺳا
،ﻒﻳﺮﻌﺗ ﺖﺴﻜﺷ ﻚﻴﺗﺎﻤﺘﺴﻴﺳ
نﺎﻣزﺎﺳ رد هدروآﺮﺑ يزﺎﺳ ﺖﻳﺎﺿر ﺶﺨﺑ ﻋﻮﻤﺠﻣ ﺔ يﺎﻫزﺎﻴﻧ
،STHs
رد ﻊﻗاو ﻪﺑ يﺎﻨﻌﻣ ﻪﻠﺻﺎﻓ ﻦﺘﻓﺮﮔ
ﻚﻴﺗﺎﻤﺘﺴﻴﺳ نﺎﻣزﺎﺳ
زا ﻄﻘﻧ ﺔ ﻟدﺎﻌﺗ ﺶ ﺖﺳا .
زوﺮﺑ ﺪﻳﺪﭘ ة يراﺪﻳﺎﭘﺎﻧ رد
ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻳ ﻪﻧﻮﮔﺮﻫ فاﺮﺤﻧا زا ﺖﻴﻌﺿو لدﺎﻌﺗ ﻲﻣﻮﻤﻋ ﻢﺘﺴﻴﺳ رد ﻞﻣﺎﻌﺗ
ﺎﺑ ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ
،ﺶﻧﻮﻣاﺮﻴﭘ ةﺪﻳﺪﭘ
ناﺮﺤﺑ ياﺮﺑ نآ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻒﻳﺮﻌﺗ ﻲﻣ دﻮﺷ ) ،سﻮﺑ 1993 .(
ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ
ﺮﺑ سﺎﺳا ﻒﻳﺮﻌﺗ ﺪﻳﺪﭘ ة ناﺮﺤﺑ ، ﻲﻣ ناﻮﺗ تﺪﺷ ناﺮﺤﺑ ﺑ ﻪ عﻮﻗو ﻪﺘﺳﻮﻴﭘ ار ﺰﻴﻧ ﺮﺑ سﺎﺳا زاﺪﻧا ة ﻠﺻﺎﻓ ﺔ
نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﺑ ﻄﻘﻧ ﺔ ﻟدﺎﻌﺗ ﺶ ﺮﻴﺴﻔﺗ
.دﺮﻛ
،ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ﺮﺼﻨﻋ ﻞﻣﺎﻌﺗ راﺪﻳﺎﭘ ﻦﻴﺑ نﺎﻣزﺎﺳ و ﺮﻫ ﻚﻳ
STHsزا
شﺮﻇﺎﻨﺘﻣ
، ﻪﺑ ﺔﺑﺎﺜﻣ ﻞﻣﺎﻋ ﻲﺳﺎﺳا يﺮﻴﮔﻮﻠﺟ زا
زوﺮﺑ ﺪﻳﺪﭘ ة
،ناﺮﺤﺑ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ناﺮﺤﺑ ﻪﺑ عﻮﻗو ﻪﺘﺳﻮﻴﭘ و
ﺶﻫﺎﻛ ﺐﻴﺳآ ﺎﻫ و ترﺎﺴﺧ يﺎﻫ ﻲﺷﺎﻧ زا ﺪﻳﺪﭘ ة ناﺮﺤﺑ بﻮﺴﺤﻣ ﻲﻣ
.دﻮﺷ
رد ﮕﻧ ـ شﺮ ﻲﺘﻨﺳ ﻪﺑ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺪﻳﺪﭘ ة ﺤﺑ ـ
،ناﺮ ﻦﻳا مﻮﻬﻔﻣ ﻪﺑ يﺎﻨﻌﻣ ﻋﻮﻤﺠﻣ ﺔ شﻼﺗ ﺎﻫ ياﺮﺑ
نﺪﻧﺎﺸﻧوﺮﻓ ﺶﺗآ
ﻲﻘﻠﺗ ﻲﻣ دﻮﺷ )
،فاﺮﺘﻴﻣ اوﺎﺘﺳﻮﻳﺮﺷ و
،ﺎﻳداودﻮﻳ 1978 .(
ﻪﺑ رﻮﻃ ﻦﺷور
،ﺮﺗ ﺮﺑ سﺎﺳا
هﺎﮔﺪﻳد ﻲﺘﻨﺳ ﻪﺑ عﻮﺿﻮﻣ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ
،ناﺮﺤﺑ رد ﻊﻗاو ﺮﻳﺪﻣ ﻪﺑ رﺎﻈﺘﻧا ﻞﺘﺨﻣ نﺪﺷ ﺮﻓ ا ﺎﻫﺪﻨﻳ ﻲﻣ ﺪﻨﻴﺸﻧ و
ﺲﭘ زا زوﺮﺑ ﺪﻳﺪﭘ ة يراﺪﻳﺎﭘﺎﻧ رد
ﻢﺘﺴﻴﺳ
، شﻼﺗ ﻲﻣ ﺪﻨﻛ ﺐﻴﺳآ يﺎﻫ هﺪﺷدراو ﻪﺑ ﻢﺘﺴﻴﺳ ار دوﺪﺤﻣ
؛ﺪﻨﻛ رد ﻲﻟﺎﺣ ﻪﻛ رد شﺮﮕﻧ نرﺪﻣ ﻪﺑ عﻮﺿﻮﻣ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ
،ناﺮﺤﺑ رد يرﺎﺘﻓر ﻚﻴﺗﺎﻤﺘﺴﻴﺳ شﻼﺗ
ﻲﻣ دﻮﺷ
ﺎﺑ ﺣاﺮﻃ ﻲ ) ﺔﻌﺳﻮﺗ ( ﺢﻴﺤﺻ
،ﻢﺘﺴﻴﺳ لﺎﻤﺘﺣا زوﺮﺑ ﺪﻳﺪﭘ ة ناﺮﺤﺑ ﻞﻗاﺪﺣ دﻮﺷ و ﺎﺑ ﻒﻳﺮﻌﺗ و دﺎﺠﻳا
ﻪﻋﻮﻤﺠﻣ يا زا ﻃ ـ حﺮ ﺎﻫ و ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ يﺎﻫ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ ﻈﻨﻣ ـ ﻢ
، ﻤﻫ ـ هراﻮ ﻲﮔدﺎﻣآ ﺘﺴﻴﺳ ـ ﻢ ياﺮﺑ ﻲﻳورﺎﻳور ﺎﺑ
يﺎﻫداﺪﻳور ﺪﻨﻳﺎﺷﻮﺧﺎﻧ
ﻲﺗآ ﺰﻴﻧ ﻦﻴﻤﻀﺗ ﻲﻣ دﻮﺷ )
،ﻦﻳﺮﮔ 2002
؛
،يﺪﻤﺣا
،ﻲﻟﻮﺳر يﺮﻄﻗ و ﻲﻠﻗ هداز
،
1391 .(
ﺮﺑ سﺎﺳا ﻲﻧﺎﺒﻣ يﺮﻈﻧ نﺎﻴﺑ هﺪﺷ ةرﺎﺑرد هوﺮﮔ يﺪﻨﺑ ناﺮﺤﺑ ﺎﻫ ﺮﺑ سﺎﺳا
،عﻮﻧ ناﺮﺤﺑ يﺎﻫ ﻲﺷﺎﻧ زا
لدﺎﻌﺗ ﺎﻧ راﺪﻳﺎﭘ رد ﻢﻈﻧ ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺮﻬﺷ
، زا ﻪﻠﻤﺟ ﺖﺳا ﻪﺟﻮﺗ نﺎﻳﺎﺷ ﺚﺣﺎﺒﻣ .
ﺮﺑ سﺎﺳا نﺎﺑز ﺶﻧاد
ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﻢﺘﺴﻴﺳ
،ﺎﻫ ﺮﺼﻨﻋ ﻢﻈﻧ رد ﻢﺘﺴﻴﺳ
،يﺮﻬﺷ رد ﻊﻗاو ماﺰﻟا يدﺮﻛرﺎﻛ ياﺮﺑ
ﻪﺑ ﺮﻬﺷ ﺮﻫ ﺔﺑﺎﺜﻣ
هﺪﻴﭽﻴﭘ و گرﺰﺑ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻲﻓﺮﻌﻣ
ﻲﻣ دﻮﺷ . ﺮﺑ سﺎﺳا ﻪﻠﺴﻠﺳ ﺐﺗاﺮﻣ يﺎﻫزﺎﻴﻧ
،ﻮﻟزﺎﻣ يزﺎﺳراﺪﻳﺎﭘ ﻢﻈﻧ
رد ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺮﻬﺷ
، ﻲﻜﻳ زا ﻢﻬﻣ ﻦﻳﺮﺗ و ﻪﻳﺎﭘ يا ﻦﻳﺮﺗ يﺎﻫزﺎﻴﻧ داﺮﻓا ﻪﻌﻣﺎﺟ ﻪﺑ ﻲﻣ رﺎﻤﺷ دور ) ﻲﻧﺎﻘﻟﺎﻃ
،
ﻲﮕﻨﻫﺮﻓ و يﺪﺑﺎﻋ يﺮﻔﻌﺟ
، 1389
؛ يﺪﺑﺎﻋ يﺮﻔﻌﺟ
، ﻲﻳﻮﺑا نﺎﻛدرا و هدازﺎﻗآ
، 1390 و تﺰﻋرﻮﭘ و
نﺎﻴﻤﻴﺣر
، 1391 .(
ﺮﺑ ﻦﻳا سﺎﺳا و ﺎﺑ ﻪﻴﻜﺗ ﺮﺑ ﻒﻳﺮﻌﺗ يﺮﻈﻧ زا ژاو ة
،ناﺮﺤﺑ ﺮﻫ ﻪﻧﻮﮔ ﺖﺴﻜﺷ رد
دروآﺮﺑ ه يزﺎﺳ ﻦﻳا ماﺰﻟا ) ﻢﻈﻧ رد ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ يﺮﻬﺷ (
، ﻪﺑ ﺔﻟﺰﻨﻣ ﻲﻠﻣﺎﻋ ﺮﺛﺆﻣ رد زوﺮﺑ ﺪﻳﺪﭘ ة يراﺪﻳﺎﭘﺎﻧ
رد ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺮﻬﺷ هاﻮﺨﻟد
، ناﺮﺤﺑ ﺮﻴﺴﻔﺗ ﻲﻣ
.دﻮﺷ
،ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ﺎﺑ ﻪﻴﻜﺗ ﺮﺑ ﻪﭽﻧآ رد ﻒﻳﺮﻌﺗ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ناﺮﺤﺑ نرﺪﻣ نﺎﻴﺑ
،ﺪﺷ ﺑ ﻪ ﺮﻈﻧ ﻲﻣ ﺪﺳر ﻪﻛ عﻼﻃا
زا ﺖﻴﻌﺿو ﻲﻜﻴﻣﺎﻨﻳد ﺪﻳﺪﭘ
ة ﻢﻈﻧ رد ﺮﻫ ﻚﻳ زا ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ يﺮﻬﺷ و ﻪﻳﺰﺠﺗ ﻞﻴﻠﺤﺗو ﻋﻼﻃا تﺎ
ﺖﻓﺎﻳرد هﺪﺷ زا ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ
،ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻲﻣ ﺪﻧاﻮﺗ ﻲﻣﺎﮔ ﻲﺳﺎﺳا و ﻢﻬﻣ رد ﺪﻨﻳاﺮﻓ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ناﺮﺤﺑ يﺎﻫ
يﺮﻬﺷ هدﺮﻤﺷ دﻮﺷ . ﻪﺑ ﻦﻴﻤﻫ
،رﻮﻈﻨﻣ ﻌﻟﺎﻄﻣ ﺔ ﺮﺿﺎﺣ ﻗﻼﻋ ﻪ ﺪﻨﻣ ﺖﺳا ﺎﺑ ﻒﻳﺮﻌﺗ و ﻲﺣاﺮﻃ ﻪﻋﻮﻤﺠﻣ يا
زا يﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ ﺪﻨﻫدرﻮﺧزﺎﺑ
1ة ﻲﺣاﺮﻃ
،هﺪﺷ لﺎﻨﮕﻴﺳ يﺎﻫ عﻼﻃا هﺪﻨﻫد زا ﺖﻴﻌﺿو ﻲﻜﻴﻣﺎﻨﻳد ﺪﻳﺪﭘ
ة ﻢﻈﻧ
رد ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺮﻬﺷ ار ﻪﺑ رﻮﻃ ﻲﻤﻛ رد هزﺎﺑ يﺎﻫ ﻲﻧﺎﻣز نﻮﮔﺎﻧﻮﮔ ﺖﻓﺎﻳرد ﺪﻨﻛ و ﺎﺑ ﻪﻳﺰﺠﺗ ﻞﻴﻠﺤﺗو
تﺎﻋﻼﻃا ﺖﻓﺎﻳرد
هﺪﺷ زا ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ
،ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺢﻄﺳ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﻢﻴﻤﺼﺗ
ﺎﻫ و يﺎﻫدﺮﺒﻫار هﺪﺷذﺎﺨﺗا
ار رد هزﺎﺑ يﺎﻫ ﻲﻧﺎﻣز ﻢﻈﻨﻣ هزاﺪﻧا يﺮﻴﮔ ﺪﻨﻛ و ﺎﺑ روﺪﺻ مﺎﻐﻴﭘ يﺎﻫ هﺪﻨﻫدراﺪﺸﻫ
، جوﺮﺧ ﻢﺘﺴﻴﺳ زا
ﺖﻴﻌﺿو ﻢﻈﻧ و ﻞﻳﺎﻤﺗ نآ ﻪﺑ يﻮﺳ ﺖﻴﻌﺿو بﻮﻠﻄﻣﺎﻧ بﻮﺷآ ار ﺶﻴﭘ ﻲﻨﻴﺑ ﺪﻨﻛ .
ﺮﺑ ﻦﻳا سﺎﺳا ، ﻓﺪﻫ ﻲ ﻪﻛ ﻦﻳا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ لﺎﺒﻧد ﻲﻣ ﺪﻨﻛ
، ﻲﺑﺎﻳزرا ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺪﻳﺪﭘ ة ﻢﻈﻧ رد ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ
يﺮﻬﺷ
، ﺮﺑ سﺎﺳا ﻲﺣاﺮﻃ يﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ هزاﺪﻧا
ﺪﻧﺮﻴﮔ ة ﺢﻄﺳ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا رد
ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ ﺖﺳا . ياﺮﺑ ﻲﺑﺎﻴﺘﺳد
ﻪﺑ فﺪﻫ
،ﻲﻠﺻا فﺪﻫ يﺎﻫ ﻲﻋﺮﻓ ﺮﻳز ياﺮﺑ ﻌﻟﺎﻄﻣ ﺔ ﺮﺿﺎﺣ ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﺮﻈﻧ ﺪﻣ :
ﻒﻳﺮﻌﺗ •
يﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ ﻲﻤﻛ
هﺪﻨﻫدرﻮﺧزﺎﺑ زا
ﻮﺤﻧ ة رﺎﺘﻓر ﻲﻜﻴﻣﺎﻨﻳد ﻳﺪﭘ
ةﺪ ﻢﻈﻧ رد ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ
يﺮﻬﺷ
؛ هزاﺪﻧا •
يﺮﻴﮔ ﺢﻄﺳ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﻢﻴﻤﺼﺗ
ﺎﻫ و يﺎﻫدﺮﺒﻫار هﺪﺷذﺎﺨﺗا
؛
ﺶﻴﭘ •
ﻲﻨﻴﺑ رﺎﺘﻓر ﻲﻜﻴﻣﺎﻨﻳد ﺪﻳﺪﭘ
ة ﻢﻈﻧ رد ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺮﻬﺷ ﺖﺤﺗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ و روﺪﺻ مﺎﻐﻴﭘ يﺎﻫ
هﺪﻨﻫدراﺪﺸﻫ
، نﺎﻣﺰﻤﻫ ﺎﺑ جوﺮﺧ ﻢﺘﺴﻴﺳ زا ﺖﻴﻌﺿو ﻢﻈﻧ و ﺖﻛﺮﺣ ﻲﺠﻳرﺪﺗ نآ ﻪﺑ يﻮﺳ
ﺖﻴﻌﺿو بﻮﻠﻄﻣﺎﻧ بﻮﺷآ .
ﺔﻨﻴﺸﻴﭘ يﺮﻈﻧ ﺶﻫوﮋﭘ
ﻲﻓﺮﻌﻣ ود يﻮﮕﻟا ﻲﺳﺎﺳا رد ﻞﻴﻠﺤﺗ رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻞﻣﺎﻌﺗ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ ﺎﺑ ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ نﻮﻣاﺮﻴﭘ
ﺮﺑ سﺎﺳا لﻮﺻا ﻞﻴﻠﺤﺗ و ﻲﺣاﺮﻃ ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ
،ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ رد
مﺎﻤﺗ ﺪﻨﻳاﺮﻓ ﻲـﺣاﺮﻃ ﻢﺘـﺴﻴﺳ هاﻮـﺨﻟد
SOI)
2(
،
SOIﺰﮔﺮﻫ ﺮﺼﻨﻋ اﺰﺠﻣ ﻲﻳ زا ﻂﻴـﺤﻣ ﻲﺗﺎـﻴﻠﻤﻋ نﻮـﻣاﺮﻴﭘ
نآ رد ﺮـﻈﻧ ﻪـﺘﻓﺮﮔ ﻲـﻤﻧ دﻮـﺷ
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Giving Feedbacks Variables
2. System of Interest
ﻪﺑ رﻮﻃ ي ﻪﻛ كرد و ﺖﺧﺎﻨﺷ مﺎﻤﺗ ﺎﺒﺗرا تﺎﻃ ) ﻞﻣﺎﻌﺗ ﺎﻫ
SOI( ﺎﺑ ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ نﻮﻣاﺮﻴﭘ
، ﻪﻠﺌﺴﻣ يا
رﺎﻴﺴﺑ يﺪﻴﻠﻛ رد ﺢﻴﺿﻮﺗ رﺎﺘﻓر يﺎﻳﻮﭘ ردSOI
لﻮﻃ ﺧﺮﭼ ﺔ ﺮﻤﻋ ش ﻲﻓﺮﻌﻣ ﻲﻣ دﻮﺷ . ﺮﺑ ﻦﻳا
،سﺎـﺳا
ﻒﻳﺮﻌﺗ و ﻲﺣاﺮﻃ ﻮﺤﻧ ة يراﺮﻗﺮﺑ طﺎﺒﺗرا ) ﻞﻣﺎﻌﺗ ( ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻒﻳﺮﻌﺗ هﺪﺷ
SOIرد ﺎﺑ ﺮـﻫ ﻚـﻳ زا ﺮـﺻﺎﻨﻋ
ﻲﻠﺻا ﺮﺿﺎﺣ رد ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ
،SOI
عﻮﺿﻮﻣ رﺎﻴﺴﺑ ﻲﻤﻬﻣ ﺖﺳا ﻪﻛ ﻲـﺣاﺮﻃ ﻢﻴﺗ ـﻳﺎﺑ
ﺪ رد ﺪـﻨﻳاﺮﻓ
ﻲﺣاﺮﻃ ردSOI
ﺮﻈﻧ ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد )
،نﺎﺳو 2006 : 153 .(
ﺮﺑ سﺎﺳا ﺖﻴﻌﺿو يﺎﻫ ﻦﻜﻤﻣ و نﻮﮔﺎﻧﻮﮔ و ﻲﮕﻧﻮﮕﭼ طﺎﺒﺗرا
ﺎﺑSOI
ﺮـﺻﺎﻨﻋ ﻂﻴـﺤﻣ ﻲﺗﺎـﻴﻠﻤﻋ
ﻒﻳﺮﻌﺗ هﺪﺷ ياﺮﺑ نآ و ﺰﻴﻧ ﺎﺑ ﻪﻴﻜﺗ ﺮﺑ تﺎﻴﺑدا يﺮﻈﻧ و يرﻮﺌﺗ يﺎﻫ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻪﺘﻓﺎﻳ رد تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ
ﻢﺘﺴﻴﺳ
،ﺎﻫ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺮﻇﺎﻨﺘﻣ ﻲﻧﻮﮔﺎﻧﻮﮔ ار
ﻲﻣ ناﻮﺗ حﺮﻄﻣ دﺮﻛ ﻪﻛ ﺮﻫ ﻚﻳ زا
،ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻒﻴـﺻﻮﺗ ﺪـﻨﻨﻛ ة
ﻮﺤﻧ ة ﻞﻣﺎﻌﺗ
، ﺮﻴﺛﺄﺗ يراﺬﮔ و ﺮﻴﺛﺄﺗ يﺮﻳﺬﭘ ﺪﺷﺎﺑ )
،نﺎﺳو 2006 : 153 .(
رد ﻦﻳا
،ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻴﺑ زا يﺎﻫﻮﮕﻟا
ﻪﺋارا هﺪﺷ و ﺎﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﻪﺑ ﻓاﺪﻫا ﻪﻛ ﻲ دراد ﺮﻈﻧ ﺪﻣ ﺮﺿﺎﺣ ﺶﻫوﮋﭘ
، ﺮﺑ ود يﻮﮕﻟا ﻪـﻳﺎﭘ يا ﻢﺘـﺴﻴﺳ يﺎـﻫ
ﺘﺴﺑراﺪﻣ ﺔ
1هدﺎﺳ و ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ ﻪﺘﺴﺑراﺪﻣ و
لﺮﺘﻨﻛ
2ﻪﺘﺴﺑ ﺰﻛﺮﻤﺗ هﺪﺷ ﺖﺳا . ﺘﻜﻧ ةرﺎﺑرد ﻪﺟﻮﺗ نﺎﻳﺎﺷ ﺔ
،يرﺎﺘﻓر يﻮﮕﻟا ود ﻦﻳا ﺗﺄ
ﺪﻴﻛ ﺮﻫ ود ﻮﮕﻟا ﻪﺑ دﻮﺟو يﺎﻫراﺪﻣ لﺮﺘﻨﻛ
3ﻪﺘﺴﺑ رد رﺎﺘﺧﺎـﺳ ﻢﺘـﺴﻴﺳ يﺎـﻫ
ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﺖﺳا
؛ ﻪﺑ رﻮﻃ ي ﻪﻛ نﺎﻜﻣا هزاﺪﻧا يﺮﻴﮔ
،ﻲﺟوﺮﺧ ﺴﻳﺎﻘﻣ ﺔ ﻲﺟوﺮﺧ ﺎﺑ ﺎﻫرﺎﻴﻌﻣ / ﺺﺧﺎﺷ ﺎﻫ و
ﺰﻴﻧ ﻦﺘﻓﺮﮔ / نداد رﻮﺧزﺎﺑ ار ﻢﻫاﺮﻓ ﺪﻨﻛ )
،نﺎﺳو 2006 : 153 .(
يﻮﮕﻟا ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ ﺔﺘﺴﺑراﺪﻣ هدﺎﺳ
ﺮﺑ سﺎﺳا ﻦﻳا
،ﻮﮕﻟا ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﻪﺑ يﻮﺤﻧ ﻲﺣاﺮﻃ هﺪﺷ ﺪـﻧا ﻪـﻛ نﺎـﻜﻣا طﺎـﺒﺗرا ـﻓﺮﻃود ﺔ
ﺎﺑSOI
ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ نﻮﻣاﺮﻴﭘ ﻢﻫاﺮﻓ ﺖﺳا ) ﻞﻜﺷ 1 .(
رد ﻦﻳا ﻮﮕﻟا زا
،ﻲـﺣاﺮﻃ ﻲـﺟوﺮﺧ /
ﺦـﺳﺎﭘ
ﻲﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ ﻂﻴﺤﻣ دراو ،ﻲﻧورد ﺪﻴﻳﺄﺗ و شزادﺮﭘ زا ﺲﭘSOI
ﻦﺘﻓﺮـﮔراﺮﻗ ﺔﻄـﺳاو ﻪـﺑ و دﻮﺷ يور
راﺪﻣ ﻪﺘﺴﺑ
، زا ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ ﺖﺒﺴﻧ ﻪﺑ ﻲﺟوﺮﺧ و ﺦﺳﺎﭘ هﺪﺷﺪﻴﻟﻮﺗ
، درﻮﺧزﺎـﺑ ﻲـﻣ دﺮـﻴﮔ . و ﺖـﻓﺎﻳرد
هزاﺪﻧا يﺎﻫدرﻮﺧزﺎﺑ يﺮﻴﮔ ﻂﻴﺤﻣ
ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ ﻢﺘﺴﻴﺳ
، ﻲﻣ ﺪـﻧاﻮﺗ ﻪـﻳﺎﭘ يا ﺐـﺳﺎﻨﻣ ياﺮـﺑ دﺎـﺠﻳا ﻲـﺧﺮﺑ
تﺎﺣﻼﺻا رد
ﻲﺟوﺮﺧ / ﺦﺳﺎﭘ يرﺎﺘﻓر ﺪﺷﺎﺑSOI
)
،نﺎﺳو 2006 : 153 .(
رد ﻦﻳا يﻮﮕﻟا
،ﻲﺣاﺮﻃ ﻂﻘﻓSOI
ﺮﺑ ﺪﻴﻟﻮﺗ ﻲﺟوﺮﺧ / ﺦـﺳﺎﭘ ﺰـﻛﺮﻤﺘﻣ ﺖـﺳا و ﺲـﭘ زا ﺖـﻓﺎﻳرد
يﺎﻫدرﻮﺧزﺎﺑ ﻲﻧورد
و ﺗﺄ ﺪﻴﻳ
،ﻲﻧورد ﻲﻣ ﺪﻧاﻮﺗ ﻪﺑ رﻮﻃ ﻢﻴﻘﺘﺴﻣ و رد راﺪﻣ زﺎﺑ دراو ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ دﻮﺷ .
،ﻊﻗاورد رد ﻦﻳا
SOIﻮﮕﻟا ﺎﺑ ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ شا ﻪﻄﺑار دراﺪﻧ و ﻪﺑ
،تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺮﻴﺛﺄﺗ تا و ﺶﻨﻛاو يﺎـﻫ
ﻂﻴﺤﻣ
، ﻲﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺖﺳا )
،نﺎﺳو 2006 : 153 .(
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Simple Closed Control Circuit Systems
2. Closed loop command and control (C2) interactions 3. Closed Control Circuit
ﻞﻜﺷ 1 . يﻮﮕﻟا ﻲﺣاﺮﻃ ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ ﺘﺴﺑراﺪﻣ ﺔ
هدﺎﺳ
ﻊﺒﻨﻣ :
،نﺎﺳو 2006 : 153
ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ ﻪﺘﺴﺑراﺪﻣ و
لﺮﺘﻨﻛ ﻪﺘﺴﺑ
ﺮﺑ سﺎﺳا ﻦﻳا ﻮﮕﻟا ي
،ﻲﺣاﺮﻃ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﺑ ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ شا ﺑ ﻪ ﻄﺳاو ﺔ دﻮﺟو راﺪﻣ ﻪﺘﺴﺑ رد ﻞﻣﺎﻌﺗ
ﺖﺳا و ﻪﺑ رﻮﻃ ﻢﻴﻘﺘﺴﻣ ﺎﺑ ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ ﻻﺎﺑ ﺒﺗﺮﻣ ﺔ
HOS)
1( دﻮﺧ ﺰﻴﻧ طﺎﺒﺗرا و ﻞﻣﺎﻌﺗ دراد ) ﻞﻜﺷ 2 .(
ﻲﮕﻧﻮﮕﭼHOS
طﺎﺒﺗرا و ﻞﻣﺎﻌﺗ ﺎﺑSOI
ارHOS
لﺮﺘﻨﻛ ﻲﻣ ﺪﻨﻛ )
،نﺎﺳو 2006 : 154 .(
ﻞﻜﺷ 2 . يﻮﮕﻟا ﻲﺣاﺮﻃ ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ ﻪﺘﺴﺑراﺪﻣ و لﺮﺘﻨﻛ هدﺎﺳ
ﻊﺒﻨﻣ :
،نﺎﺳو 2006 : 154
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Higher Order Systems
راﺮﻜﺗ راﺮﻜﺗ
ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻫ
ﺒﺗﺮﻣ ﺔ ﻻﺎﺑ
HOS ) (
ﻢﺘﺴﻴﺳ هاﻮﺨﻟد
SOI ) (
ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ ﻂﻴﺤﻣ ﻢﺘﺴﻴﺳ كﺮﺤﻣ
يﺎﻫ
و نﺎﻣﺮﻓ لﺮﺘﻨﻛ
ﺦﺳﺎﭘ يﺎﻫ
ﻢﺘﺴﻴﺳ
1
2
3
4
5
6 7
ﻢﺘﺴﻴﺳ يدورو ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻲﺟوﺮﺧ
ﻊﺒﻨﻣ
لﺮﺘﻨﻛ ﺮﮔ
ﺮﮕﺴﺣ
ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺎﻄﺧ
هزاﺪﻧا يﺮﻴﮔ
هزاﺪﻧا ﻲﺟوﺮﺧ يﺮﻴﮔ
هﺪﺷ
هزاﺪﻧا يﺮﻴﮔ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﻢﺘﺴﻴﺳ1
و ﺮﻴﺴﻔﺗ نآ
ﻲﺣاﺮﻃ ﻲﻜﻳ زا ﻲﺳﺎﺳا ﻦﻳﺮﺗ تﺎﻋﻮﺿﻮﻣ ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ
ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ ﻪﺑ رﺎﻤﺷ ﻲﻣ دور ﻪﻛ ﺎﺑ ﺔﻠﺌﺴﻣ ﻢﻴﻤﺼﺗ يزﺎﺳ
رد ﺘﺴﻴﺳ ـ ﻢ ﺎﻫ ﻪﺑ رﻮﻃ ﻲﻘﻴﻤﻋ ﺘﺨﻴﻣآ ـ ﻪ هﺪﺷ ﺖﺳا
؛ ﻪﺑ رﻮﻃ ي ﻪﻛ نوﺪﺑ رد ﻴﺘﺧا ـ ﻦﺘﺷادرﺎ ﻴﻌﻣ ـ يﺎﻫرﺎ
ﻲﻳﺎﻤﻨﻫار هﺪﻨﻨﻛ
، ﻲﻤﻧ ناﻮﺗ ﻲﻧﺎﺳآ ﻪﺑ ﻲﻤﻴﻤﺼﺗ
ﺐﺳﺎﻨﻣ ﺖﻓﺮﮔ . سرﻮﻣ و لﺎﺒﻤﻴﻛ ) 1970 ( رد ﮓﻨﺟ
ﻲﻧﺎﻬﺟ مود ياﺮﺑ ﻦﻴﺘﺴﺨﻧ رﺎﺑ عﻮﺿﻮﻣ ﺶﻴﭘ ﻲﻨﻴﺑ دﺮﻜﻠﻤﻋ و هزاﺪﻧا يﺮﻴﮔ ار رﺎﺸﺘﻧا ﺎﺑ ﻲﺸﻫوﮋﭘ ﻲﻠﻴﻠﺤﺗ
ﺎﺑ ناﻮﻨﻋ
» شور يﺎﻫ ﻖﻴﻘﺤﺗ رد تﺎﻴﻠﻤﻋ
« حﺮﻄﻣ ﺪﻧدﺮﻛ . ﻦﻳا ود ﺮﮕﺸﻫوﮋﭘ ﺎﺑ
نﺎﻴﺑ ﻟﺎﺜﻣ ﻲ نﺎﺸﻧ
ﺪﻧداد ﻪﻧﻮﮕﭼ ﺎﺑ هدﺎﻔﺘﺳا زا ﺶﻘﻧ هزاﺪﻧا يﺮﻴﮔ ﺎﻳ ﺶﺠﻨﺳ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا
،ﻲﻤﺘﺴﻴﺳ ﻲﻣ
ناﻮﺗ ﻢﺘﺴﻴﺳ يﺮﮕﻳد
ار ﻲﺣاﺮﻃ دﺮﻛ ﻪﻛ ﺪﻧاﻮﺘﺑ رد ﻂﻴﺤﻣ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ شا ﺖﻴﻟﺎﻌﻓ ﺪﻨﻛ )
،ﻦﻳﺮﮔ 2001 و ﻦﻳﺮﮔ و
،نﻮﺴﻧﺎﺟ
2002 .(
مﺎﮔ يﺎﻫ ﻲﺣاﺮﻃ ﺶﺠﻨﺳ
ﺮﮔ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻢﺘﺴﻴﺳ
ﻳﺰﺠﺗ ﺔ ﺪﻨﻳاﺮﻓ ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ ﻪﺑ ود ﺶﺨﺑﺮﻳز ﺪﻨﻳاﺮﻓ
ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻲـﺳﺪﻨﻬﻣ ﻢﺘـﺴﻴﺳ
ﺎـﻫ و ﺪـﻨﻳاﺮﻓ
ﻲﻜﻴﻨﻜﺗ ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ
، زا ﻪﻠﻤﺟ ﻪﺘﺳد يﺪﻨﺑ ﻲﻳﺎﻫ ﺖﺳا ﻪﻛ رد تﺎـﻴﺑدا ﻲـﺳﺪﻨﻬﻣ ﻢﺘـﺴﻴﺳ
ﺎـﻫ
حﺮﻄﻣ ﺖﺳا )
،ﻦﻳﺮﮔ 2001 و ﻦﻳﺮﮔ و
،نﻮﺴﻧﺎﺟ 2002 .(
ﺶﺠﻨـﺳ ﻦﻴـﻴﻌﺗ و ﻒـﻳﺮﻌﺗ ياﺮـﺑ يﺎـﻫﺮﮔ
،ﻢﺘﺴﻴﺳ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﺪﻨﻳاﺮﻓ
ﻲﻜﻴﻨﻜﺗ ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ ﻲﻣ ار ناﻮﺗ رد ﺶﺷ مﺎـﮔ ﺮـﻳز ﻒﻴـﺻﻮﺗ دﺮـﻛ
) ،ﻦﻳﺮﮔ 2001 ،نﻮﺴﻧﺎﺟ و ﻦﻳﺮﮔ و 2002
(:
ﻲﺑﺎﻳزرا •
تﺎﻋﻼﻃا رد
سﺮﺘﺳد
؛
ﻒﻳﺮﻌﺗ •
ﺶﺠﻨﺳ يﺎﻫﺮﮔ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا
؛
دﺎﺠﻳا •
لﺪﻣ يرﺎﺘﻓر
؛
دﺎﺠﻳا •
لﺪﻣ يرﺎﺘﺧﺎﺳ
؛
تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ •
هﺪﺑ ﻲﻧﺎﺘﺴﺑ ) ﻚﺒﺳ و ﻲﻨﻴﮕﻨﺳ (
؛
دﺎﺠﻳا •
حﺮﻃ ) ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ( ﺖﺧﺎﺳ و نﻮﻣزآ ﻲﻟاﻮﺘﻣ .
ﻦﻳا ﺪﻨﻳاﺮﻓ ﺶﺷ ﻪﻠﺣﺮﻣ نﺎﺸﻧ ،يا ةﺪﻨﻫد
ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ ياﺮﻗﺮﺑ طﺎـﺒﺗرا ﻲﻋﻮـﻧ ﻢﺘـﺴﻴﺳ زﺎـﺑ ﺎـﺑ ﻂﻴـﺤﻣ
ﻧﻮﻣاﺮﻴﭘ ﺶ ﺖﺳا . مﺎﮔ يﺎﻫ 2
، 3 و 4 رد ﻞﻜﺷ 3
، ﻪﺑ ﻞﻴﻟد ناﺮﻛ يﺪﻨﺑ ﻢﺘﺴﻴﺳ
، لﺮﺘﻨﻛ رﺎﺘﻓر ﻢﺘﺴﻴﺳ و
ﻒﻳﺮﻌﺗ ﺶﺠﻨﺳ يﺎﻫﺮﮔ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﻢﺘﺴﻴﺳ
، ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ زا ﺖﻴﻤﻫا يﺮﺘﺸﻴﺑ ﺪﻧرادرﻮﺧﺮﺑ )
،ﻦﻳﺮـﮔ 2001
؛
ﻦﻳﺮﮔ و
،نﻮﺴﻧﺎﺟ 2002
.(
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Effectiveness
ﻞﻜﺷ 3 . مﺎﮔ يﺎﻫ ﻲﻠﺻا رد ﻲﺣاﺮﻃ ﺶﺠﻨﺳ ﺮﮔ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻢﺘﺴﻴﺳ رد ﺪﻨﻳاﺮﻓ ﻲﻜﻴﻨﻜﺗ
SE
ﻊﺒﻨﻣ :
،ﻦﻳﺮﮔ 2002
ﻒﻳﺮﻌﺗ ﺶﺠﻨﺳ يﺎﻫﺮﮔ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﻢﺘﺴﻴﺳ
رد تﺎﻴﺑدا ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﺘﺴﻴﺳ ـ ﻢ ﺎﻫ ياﺮﺑ ﻒﻴﺻﻮﺗ و هزاﺪﻧا ـﻴﮔ ـ يﺮ ةﻮـﺤﻧ دﺮـﻜﻠﻤﻋ ـﺘﺴﻴﺳ ـ
،ﻢ زا ـﻴﻫﺎﻔﻣ ـ ﻢ
ﻲﻧﻮﮔﺎﻧﻮﮔ ﻪﺑ
ﺔﻟﺰﻨﻣ راﺰﺑا هدﺎﻔﺘﺳا هﺪﺷ ﺖﺳا . رد يدﺮﻜﻳور
،هﮋﻳو ﻲﻣ ناﻮﺗ ﻪﻠﺴﻠﺳ ﻲﺒﺗاﺮﻣ زا ﺶﺠﻨﺳ ﺎـﻫﺮﮔ
ار ياﺮﺑ هزاﺪﻧا يﺮﻴﮔ ﺢﻄﺳ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﻤﺘﺴﻴﺳ
ﻲ دﺎﻬﻨﺸﻴﭘ داد . ﺮﺑ سﺎﺳا ﻦﻳا
،دﺮﻜﻳور زا رﺎﻬﭼ مﻮـﻬﻔﻣ
ﻪﻳﺎﭘ ، ﻞﻣﺎﺷ
،ﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﺶﺠﻨﺳ
يﺎﻫﺮﮔ
،دﺮﻜﻠﻤﻋ ﺶﺠﻨﺳ يﺎﻫﺮﮔ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا و
ﺶﺠﻨﺳ يﺎﻫﺮﮔ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا
ﺬﻓﺎﻧ
، هدﺎﻔﺘﺳا ﻲﻣ دﻮﺷ ﻪﻛ رد ﺎﺠﻨﻳا ﻪﺑ ﻒﻳﺮﻌﺗ زا يﺮﺼﺘﺨﻣ ﺮﻫ
ﻚﻳ ﻲﻣ ﻪﺘﺧادﺮﭘ دﻮﺷ
)
،ﻦﻳﺮﮔ 2001
؛
ﻦﻳﺮﮔ و
،نﻮﺴﻧﺎﺟ 2002
.(
ﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ :
رد ﺮﻫ ﻤﺘﺴﻴﺳ ،ﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻲ ﻲﮔﮋﻳو
ﺎﻫ ﺎﻳ تﺎﺼﺨﺸﻣ ﻲﺗاذ
ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻲـﻜﻳﺰﻴﻓ ﻤﺘـﺴﻴﺳ ﻲ ار
ﻲﻣ ﻞﻜﺷ ﺪﻫد ﻪﻛ ﺖﺳا راﺮﻗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ
؛دﻮﺷ ﻪﺑ رﻮﻃ ي ﻪﻛ ﺮﻳدﺎﻘﻣ ﺎﻬﻧآ رﺎﺘﻓر و رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺪﻣ ﺮـﻈﻧ
ﻲﻣ ﻦﻴﻴﻌﺗ ار ﺪﻨﻛ
؛ ﻲﺘﺣ ﻲﻧﺎﻣز ﻪﻛ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﭻﻴﻫ ﻪﻧﻮﮔ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ ار رد ﻂﻴﺤﻣ مﺎـﺠﻧا ﻲـﻤﻧ ﺪـﻫد . ياﺮـﺑ
؛ﻪﻧﻮﻤﻧ يﺎﻨﻬﭘ
،ﺪﻧﺎﺑ زاﺪﻧا ة
،دﺎﻌﺑا ﻲﻧاواﺮﻓ
،ﺎﻫ
،نزو ﺪﻗ و ...
يﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻢﺘﺴﻴﺳ
ﻲﻣ ﻒﻳﺮﻌﺗ دﻮﺷ
)
،ﻦﻳﺮـﮔ
2001 و ﻦﻳﺮﮔ و
،نﻮﺴﻧﺎﺟ 2002 .(
ﺮﮕﺸﺠﻨﺳ دﺮﻜﻠﻤﻋ
MOP) ( : ﻪﺑ ﻪﺘﺳد يا زا ﺶﺠﻨﺳ ﺎﻫﺮﮔ
ﻲـﻣ ﻪـﺘﻔﮔ دﻮـﺷ
ﻪـﻛ زا يﺎـﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ
يدﺎﻌﺑا ) يرﺎﺘﺧﺎﺳ و
ﻲﻜﻳﺰﻴﻓ ( ﻪﺠﻴﺘﻧ ﻲﻣ ﺪﻧﻮﺷ و ﻲﮔﮋﻳو يﺎﻫ ﺺﺘـﺨﻣ ﻪـﺑ
رﺎـﺘﻓر ﻢﺘـﺴﻴﺳ ار هزاﺪـﻧا
ﻲﻣ ﺪﻧﺮﻴﮔ . ﻪﺑ رﻮﻃ ﻦﺷور
،ﺮﺗ ﺶﺠﻨﺳ ﺮﮔ ﻜﻠﻤﻋ ـ دﺮ
MOP ) (
، ﻲﻤﻛ ةﺪﻨﻨﻛ ﻚﻳﺮﻫ زا ﺘﻓر ـ يﺎﻫرﺎ ﻴﻠﻤﻋ ـ ﻲﺗﺎ
ﺔﻋﻮﻤﺠﻣ يﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ بﺎﺨﺘﻧا
هﺪﺷ زا ﻤﺘﺴﻴﺳ ﻲ ﺖﺳا ﻪـﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪﻛ ﻲـﻣ
دﻮـﺷ . لﺎـﻤﺘﺣا ﻒـﺸﻛ ﻂـﺳﻮﺗ
،ﺮﮕﺴﺣ لﺎﻤﺘﺣا مرﻻآ هﺎﺒﺘﺷا ﺎﻳ لﺎﻤﺘﺣا ﻲﻳﺎﺳﺎﻨﺷ ﺢﻴﺤﺻ
، زا ﻪﻠﻤﺟ ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻲﻳﺎﻫ ﺖـﺳا ﻪـﻛ ﻲـﻣ ناﻮـﺗ
MOPياﺮﺑ ﻪﺑ ﺎﻬﻧآ هرﺎﺷا دﺮﻛ )
،ﻦﻳﺮﮔ 2001
؛ ﻦﻳﺮﮔ و
،نﻮﺴﻧﺎﺟ 2002
.(
1 و
. ﻲﺑﺎﻳزرا
سﺮﺘﺳد رد تﺎﻋﻼﻃا
2 . ﻒﻳﺮﻌﺗ
ﺶﺠﻨﺳ ﺮﮔ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا يﺎﻫ
3 . يرﺎﺘﻓر لﺪﻣ دﺎﺠﻳا
4 . دﺎﺠﻳا
يرﺎﺘﺧﺎﺳ لﺪﻣ
5 . هﺪﺑ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ
ﻲﻧﺎﺘﺴﺑ نﻮﻣزآ و ﺖﺧﺎﺳﺔﻣﺎﻧﺮﺑ .6 ﻲﻟاﻮﺘﻣ
ﺶﺠﻨﺳ ﺮﮔ
ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا
MOE) ( : ﻦﻳا ﺶﺠﻨﺳ ﺮﮔ نﺎﻴﺑ ﺪﻨﻨﻛ ة ﻲﮕﻧﻮﮕﭼ ـﻜﻠﻤﻋ ـ دﺮ ـﺘﺴﻴﺳ ـ ﻢ ﺎـﺑ
دﺮﻛرﺎﻛ ﻒﻳﺮﻌﺗ هﺪﺷ ياﺮﺑ نورد رد نآ ﻂﻴﺤﻣ
ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ ﺖﺳا . ﻪﺑ رﻮﻃ
MOEsﻲـﻠﻛ ـﻋﻮﻤﺠﻣ ﻪ ا ي زا
ﺖﺳا ﺎﻫMOPs
. ناﺰﻴﻣ ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ ﺘﺴﻳززﺎﺑ
،ﻲ ﺢﻄﺳ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﻢﺘﺴﻴﺳ
ﻲﺗﺎﺤﻴﻠـﺴﺗ و
لﺎـﻤﺘﺣا يدﻮﺑﺎـﻧ
مﻮﺠﻫ / ﻪﻠﻤﺣ
، زا ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻲﻳﺎﻫ ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻪﻛ رد ﻦﻳا ﻪﻨﻴﻣز ﻲﻣ ناﻮﺗ ﻪﺑ ﻧآ ﺎﻬ هرﺎﺷا دﺮـﻛ )
،ﻦﻳﺮـﮔ 2001 و
ﻦﻳﺮﮔ و
،نﻮﺴﻧﺎﺟ 2002
(.
ﺶﺠﻨﺳ ﺮﮔ
ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﻢﺘﺴﻴﺳ
ﺎﻫ
MOSE) ( ﺶﺠﻨﺳ : ﺮـﮔ ﻲـﺸﺨﺑﺮﺛا ﻢﺘـﺴﻴﺳ
ﺎـﻫ ﻪـﺑ نﺎـﻴﺑ
ﻢﺘﺴﻴﺳ زا ﻲﻤﺘﺴﻴﺳ ﻲﻠﻛ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻲﮕﻧﻮﮕﭼ ﻒﻳﺮﻌﺗ ﺖﻳرﻮﻣﺄﻣ ﺔﻨﻴﻣز رد ﺎﻫ
ﻲـﻣ نآ ياﺮـﺑ هﺪﺷ دزادﺮـﭘ
) ،ﻦﻳﺮﮔ 2001 و ﻦﻳﺮﮔ و
،نﻮﺴﻧﺎﺟ 2002
.(
ﺮﻫ ﻚﻳ زا عﻮﻧ رﺎﻬﭼ ﻦﻳا ﺶﺠﻨﺳ
ﺮﮔ ي ﺪﺷ ﻲﻓﺮﻌﻣ ﻪﻛ رد
تﺎﻴﺑدا ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ ﺑﺎ ناﻮـﻨﻋ
هزاﺪﻧا يﺎﻫ ناﺰﻴﻣ ﻲﮕﺘﺴﻳﺎﺷ
FOM )
1( ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻪﺘﺧﺎﻨﺷ ﻲﻣ ﺪﻧﻮﺷ ﻪﻛ رد ﻊـﻗاو هزاﺪـﻧا ﺪـﻧﺮﻴﮔ ة ناﺰـﻴﻣ
ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺮﻈﻧﺪﻣ رد ﻲﺑﺎﻴﺘﺳد ﻪﺑ ﻣ ﺄ ﺖﻳرﻮﻣ ﺎﻫ و فاﺪﻫا ﻒﻳﺮﻌﺗ ﺎﻳ ﻦﻴﻴﻌﺗ هﺪـﺷ ياﺮـﺑ نآ ﺪﻨﺘـﺴﻫ
) ﻞﻜﺷ 4 ( )
،ﻦﻳﺮﮔ 2001 .(
ﻞﻜﺷ 4 . ﺶﺠﻨﺳ يﺎﻫﺮﮔ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﻢﺘﺴﻴﺳ
ﺎﻫ و ﺖﻴﻌﻗﻮﻣ ﺎﻬﻧآ ﺖﺒﺴﻧ ﻪﺑ ﺮﮕﻳﺪﻜﻳ
ﻊﺒﻨﻣ :
،ﻦﻳﺮﮔ 2001
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Figures of Merit
MOEs
MOFEs
ﻂﻴﺤﻣ وﺮﻴﻧ
MOPs
ﻢﺘﺴﻴﺳ
ﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ
ﻲﮔﮋﻳو يﺎﻫ ﺶﺠﻨﺳ يﺎﻫﺮﮔ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻢﺘﺴﻴﺳ
ﺶﺠﻨﺳ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا يﺎﻫﺮﮔ ﺮﻫ
ﻢﺘﺴﻴﺳ
، ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻲﻳاﺪﺘﺑا لﻮﺻا سﺎﺳا ﺮﺑ
ﻲـﺣاﺮﻃ و ﻒـﻳﺮﻌﺗ
ﻲﻣ ﺪﻧﻮﺷ .
،ﺮﮕﻳد نﺎﻴﺑ ﻪﺑ ﺶﺠﻨﺳ ﻦﻴﻨﭼ
ﻪﺑ ﻲﻳﺎﻫﺮﮔ ﺖﻳرﻮﻣﺄﻣ
ﻒﻳﺮﻌﺗ ﻪﺘـﺷﻮﻧ يﺎﻫﻮﻳرﺎﻨﺳ و هﺪﺷ هﺪـﺷ
ﻪﻌﺳﻮﺗ ﺖﺤﺗ ﻢﺘﺴﻴﺳ ياﺮﺑ ﻪﺘﺴﺑاو
ﺪﻧا ﻲﻣ رﺎﻈﺘﻧا ﺎﻬﻧآ زا و ﻤﺗ ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ دور
ﻴ ﻦﻴﺑ ﺰﻴ بﺎﺨﺘﻧا ﻦـﻜﻤﻣ يﺎﻫ
ار ﺘــﺷاد ﺪﻨــﺷﺎﺑ ﻪ ) ،ﻦﻳﺮــﮔ 2001 و ،نﻮــﺴﻧﺎﺟ و ﻦﻳﺮــﮔ 2002
.(
ﺐــﻠﻏا
، ﺎــﺑ ﻢﺘــﺴﻴﺳ يﺎــﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ
ﺶﺠﻨﺳ ﻲﻣ ﻪﺘﻓﺮﮔ هﺎﺒﺘﺷا ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا يﺎﻫﺮﮔ دﻮﺷ
. ياﺮﺑ لﺎﺜﻣ راﺪﻘﻣ ﺖـﺴﺟ ﻮـﺟو ياﺮـﺑ ﺮـﻫ ﺮﮕـﺴﺣ
،
نآMOP
ﻲﻣ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد ﺮﮕﺴﺣ دﻮﺷ
؛ ﻲﻟﺎﺣ رد ﻪﭼ ﺮﻫ ﺖﺳا ﺢﺿاو ﻪﻛ ﺖـﺴﺟ راﺪﻘﻣ
ﻮـﺟو ياﺮـﺑ
ﺪﺑﺎﻳ ﺶﻳاﺰﻓا ﺮﮕﺴﺣ ﺮﺑ ،
ﺰﻴﻧ ﻲﻳﺎﺳﺎﻨﺷ و ﻒﺸﻛ لﺎﻤﺘﺣا هدوﺰﻓا
ﺪﻫاﻮﺧ ﺪﺷ
؛ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ﺖﺴﺟ راﺪﻘﻣ ﻮـﺟو
ار ﻳﺎﺑ ﺪ ﺖﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد ﺮﺘﻣارﺎﭘ .
ﺶﺠﻨﺳ يﺎﻫﺮﮔ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا دﺮﻜﻠﻤﻋ
ﺮﻫ ﻢﺘﺴﻴﺳ نﺎﻜﻣا ﺪﻳﺎﺑ هزاﺪﻧا
يﺮﻴﮔ و نﻮﻣزآ ﻪﺘـﺷاد ﺪﻨـﺷﺎﺑ .
ﺶﺠﻨﺳ يﺎﻫﺮﮔ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ ﻪﺑ رﻮﻃ ﻲﺗاذ
1ﻲﻤﻛ ﺪﻨﺘﺴﻫ
؛ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ
ﺪـﻳﺎﺑ ﻂـﻘﻓ ﻪـﺑ
رﻮـﻃ ﻲـﻌﻗاو
هزاﺪﻧا ﺪﻧﺮﻴﮔ ة فﺪﻫ ﺎﻫ ي ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺎﻫ ﺪﻨﺷﺎﺑ ) ﻦﻳﺮﮔ و
،نﻮﺴﻧﺎﺟ 2002
.(
ﻦﺷور ﺖﺳا ﻪﻛ ﻪﻧﻮﮔﺮﻫ ﻲﻧاﻮﺗﺎـﻧ رد ﻒـﻳﺮﻌﺗ ﺶﺠﻨـﺳ يﺎـﻫﺮﮔ ﺐـﺳﺎﻨﻣ
، ﻲﺑﺎﻴﺘـﺳد ﻪـﺑ
فاﺪـﻫا
ﻒﻳﺮﻌﺗ هﺪﺷ ياﺮﺑ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺖﺤﺗ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻲﻣ ﻦﻜﻤﻣﺎﻧ ار ﺪﻨﻛ
.
ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ﺮﺑ سﺎﺳا ﻪﭽﻧآ نﺎﻴﺑ ﺪﺷ
، ﻔﻳﺮﻌﺗ زا ﻲ
،MOPs
وMOEs
ﺑMOSE
ﻪ ترﻮـﺻ لﺎـﻤﺘﺣا
يرﺎﻣآ
، ﻲﻣ ﺪﻧاﻮﺗ ياﺮﺑ ﻢﻴﺗ ﻲﺣاﺮﻃ ﻲـﺳﺎﺳا ﺶـﺳﺮﭘ ﻦـﻳا ياﺮـﺑ ﻲﺒـﺳﺎﻨﻣ ﺦﺳﺎﭘ ﻦﺘﻓﺎﻳ نﺎﻜﻣاSOI
ﻢﻫاﺮﻓ ﺪﻨﻛ : ﺎﻳآ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﻲﻜﻴﻣﺎﻨﻳد يﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ
ﻢﺘـﺴﻴﺳ رد لﻮـﻃ نﺎـﻣز
؟ﺪـﻧرادﺎﻨﻌﻣ )
،ﻦﻳﺮـﮔ 2001
؛
ﻦﻳﺮﮔ و
،نﻮﺴﻧﺎﺟ 2002
.(
ﺶﻘﻧ نﺎﻣز
رد ﺐﻠﻏا ،ﺎﻫﺪﻨﻳاﺮﻓ نﺎﻣز
ﻲﻋﻮﻧ ﺶﺠﻨﺳ ﺮﮔ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا رد
ﺮﻈﻧ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﻲﻣ دﻮﺷ
، ﺎـﻣا ﺮـﺑ سﺎـﺳا ﻪـﭽﻧآ
،ﺪﺷ نﺎﻴﺑ ﻦﻳا زا ﺶﻴﭘ نﺎﻣز
ﺮﻴﻐﺘﻣ ي ﻞﻘﺘﺴﻣ ﺖﺳا و ﺞﻳﺎﺘﻧ ﺎﻫﺪﻨﻳاﺮﻓ ﺖﺒﺴﻧ ﻪـﺑ نآ خر ﻲـﻣ ﺪـﻫد . رد
ﻒﻳﺮﻌﺗ ﺖﻳرﻮﻣﺄﻣ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﻧاﺮﺤﺑ يﺮﺼﻨﻋ نﺎﻣز ،ﻊﻗاو رد هﺪﺷ
دﺮـﻴﮔ مﺎـﺠﻧا نآ لﻮﻃ رد ﺪﻳﺎﺑSOI
ﺖﻴﻘﻓﻮﻣ ﻪﺑ ﺎﺗ رد
ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺖﻓﺎﻳ ﺖﺳد .
ﺮﺑ ﻦﻳا
،سﺎﺳا لﺎﻤﺘﺣا ﻞـﻴﻤﻜﺗ ﻚـﻳ ﻞـﻤﻋ رد تﺪـﻣ نﺎـﻣز
زﺎﺠﻣ
، ﻳﺎﺑ ﺪ ﺶﺠﻨﺳ ﺮﮔ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا رد
ﺮﻈﻧ ﻪﺘﻓﺮﮔ دﻮﺷ )
،ﻦﻳﺮﮔ 2001 .(
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Quantitative
شور شﺮﺘﺴﮔ دﺮﻜﻠﻤﻋ
ﺖﻴﻔﻴﻛ QFD)
1(
ﻲﻋﻮﻧQFD
راﺰﺑا حﺮﻃ يﺰﻳر ﺖﺳا ﻪﻛ ياﺮﺑ ﺺﻴﺨﺸﺗ و
دروآﺮﺑ ه يزﺎﺳ تارﺎﻈﺘﻧا يذ نﺎـﻌﻔﻧ
STHs
ﺮﻫ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻪﺑ ﻪﺘﻓﺮﮔرﺎﻛ ﻲﻣ دﻮﺷ ) رزواﺎﻫ و
،ﮓﻨﻳزﻼﻛ 1988
( . ﻪـﺟﻮﺗ رﻮـﺤﻣ ﺮـﺑQFD
تارﺎـﻈﺘﻧا و
يﺪﻨﻣزﺎﻴﻧ
STHsيﺎﻫ دراد ﺰﻛﺮﻤﺗ
، زا ﻦﻳا ور ﻪﺑ رﻮﻃ لﻮﻤﻌﻣ نآ ﻪﺑ اﺪﺻ ي يﺮﺘﺸﻣ ) يذ ﻊﻔﻧ
2( ﻪـﺘﻔﮔ
ﻲﻣ دﻮﺷ ) رزواﺎﻫ و
،ﮓـﻨﻳزﻼﻛ 1988
(.
،ﺮـﮕﻳد نﺎـﻴﺑ ﻪـﺑ يراﺰـﺑاQFD
ياﺮـﺑ ﻞﻳﺪـﺒﺗ ﻊـﻗﻮﺗ ﺎـﻫ و
يﺪﻨﻣزﺎﻴﻧ يﺎﻫ ﺺﺨﺸﻣ يذ نﺎﻌﻔﻧ ﻪﺑ ﻪـﻋﻮﻤﺠﻣ يا
زا يﺎـﻫﺮﻴﻐﺘﻣ ﻲـﻤﻛ
ﻞـﺑﺎﻗ هزاﺪـﻧا يﺮـﻴﮔ ﺖـﺳا
)
،ﻲﻨﻳﺎﭽﺴﺴﻧاﺮﻓ 2002
: 58 - 35 .(
ﻲـﻫوﺮﮔ رﺎـﻛ سﺎـﺳا ﺮـﺑ ﻲﺘﻳﺮﻳﺪـﻣ يراﺰـﺑا ،شور ﻦﻳا ﻊﻗاورد
ﻲﻣ بﻮﺴﺤﻣ دﻮﺷ
ﻪﻛ ﻪﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﺖﻬﺟ ﻪﺑ نداد ﺪﻨﻳاﺮﻓ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺮﺑ يﺎـﻨﺒﻣ تارﺎـﻈﺘﻧا يذ
نﺎـﻌﻔﻧ
ﻪﺑ رﺎﻛ ﻲﻣ دور . ﺪﻨﻳاﺮـﻓ رد
،QFD
دﺎﻀﺗ نﺎﻴﻣ يﺪﻨﻣزﺎﻴﻧ ﺎـﻫ و ﻊـﻗﻮﺗ يذ نﺎـﻌﻔﻧ ﻪـﺑ ﺖﻋﺮـﺳ ﻪﺘﺧﺎﻨـﺷ
ﻲﻣ دﻮﺷ و ﺶﻴﭘ زا ﺪﻴﻟﻮﺗ
، شﻼﺗ ﻲﻣ دﻮﺷ هار ﻞﺣ يﺎﻫ ﻲﺒﺳﺎﻨﻣ ياﺮﺑ ﻊﻓر ﺎﻬﻧآ ﻪﺋارا دﻮﺷ )
،واﺎﻛآ 1994 :
339 .(
شور رﺎﻛ ﺎﺑ ﻪﻧﺎﺧ يﺎﻫ ﺖﻴﻔﻴﻛ QFDرد
رد
QFDشور
، ﻦﻴﻟوا و ﻲﻠﺻا ﻦﻳﺮﺗ ﺲﻳﺮﺗﺎﻣ ناﻮﻨﻋ ﺎﺑ ﺲﻳﺮﺗﺎﻣ ﺖﻴﻔﻴﻛ ﺎﻳ ﻧﺎﺧ ﺔ ﺖﻴﻔﻴﻛ
HOQ ) (
ﻲﻣ ﻪﺘﺧﺎﻨﺷ دﻮﺷ
ﻪﻛ زا ﺖﻔﻫ ﺶﺨﺑ ﻲﻠﺻا ﻞﻴﻜﺸﺗ هﺪﺷ ﺖﺳا ) ﻞﻜﺷ 5 (.
ﻦﻳا ﺶﺨﺑ ﺎﻫ ترﺎﺒﻋ ا ﺪﻧ زا
) ،ﻲﻨﻳﺎﭽﺴﺴﻧاﺮﻓ 2002
: 58 - 35 :(
1 . ﻪﺼﺨﺸﻣ يﺎﻫ يذ نﺎﻌﻔﻧ / نﺎﻳﺮﺘﺸﻣ ) ﻪﭼ ﺎﻫﺰﻴﭼ
3(
؛
2 . يﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ ﻲﻤﻛ
مزﻻ / ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻢﻬﻣ ياﺮﺑ هدروآﺮﺑ يزﺎﺳ / ﻒﻳرﺎﻌﺗ ﻲﻨﻓ ) ﻧﻮﮕﭼ ﻪ ﺎﻫ
4(
؛
3 . ﺲﻳﺮﺗﺎﻣ تﺎﻃﺎﺒﺗرا ﻦﻴﺑ ﻪﭼ ﺎﻫﺰﻴﭼ و ﻧﻮﮕﭼ ﻪ
5ﺎﻫ
؛
4 . ﺲﻳﺮﺗﺎﻣ تﺎﻃﺎﺒﺗرا ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ نﺎﻴﻣ ﻧﻮﮕﭼ ﻪ
6ﺎﻫ
؛
5 . ﻲﺑﺎﻳزرا يﺎﻫ ﻲﺘﺑﺎﻗر
؛7
6 . ﺖﻳﻮﻟوا رد يﺎﻫزﺎﻴﻧ يﺮﺘﺸﻣ
؛8
7 . ﺗ ﻦﻴﻴﻌ او ﺖﻳﻮﻟ رد ﻒﻳرﺎﻌﺗ
9ﻲﻨﻓ .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Quality Function Deployment
2. Voice of Customer
3. Customer Attributes (What’s)
4. Required Quantitative Variables/Critical –to-Satisfaction (CTSs)/Specifications 5. Relationship Matrix
6. CTS Correlation Matrix 7. Competitive Benchmarks
8. Importance Rating in Customer Attributes
9. Importance Rating in Customer Attributes in CTSs
ﻞﻜﺷ 5 . ﺲﻳﺮﺗﺎﻣ ﺖﻴﻔﻴﻛ ) ﻧﺎﺧ ﺔ ﺖﻴﻔﻴﻛ HOQ(
ﻊﺒﻨﻣ :
،ﻲﻨﻳﺎﭽﺴﺴﻧاﺮﻓ 2002
: 58 - 35
ﺳﺎﺤﻣ ﺔﺒ لﺎﻤﺘﺣا هدروآﺮﺑ FRsيزﺎﺳ
ﻒﻳﺮﻌﺗ هﺪﺷ رد ﻢﺘﺴﻴﺳ
ياﺮﺑ ﺔﺒﺳﺎﺤﻣ لﺎﻤﺘﺣا هدروآﺮﺑ يزﺎﺳ ﺮﻫ ﻚﻳ
FRsزا ﻒﻳﺮﻌﺗ هﺪﺷ رد ﺴﻴﺳ ـ
،ﻢﺘ اﺪﺘﺑا ﺪﻳﺎﺑ ياﺮـﺑ ﺮـﻫ
ﻚﻳ
FRsزا ﻒﻳﺮﻌﺗ
،هﺪﺷ ﻊﻳزﻮﺗ لﺎﻤﺘﺣا يرﺎﻣآ ﻲﺒـﺳﺎﻨﻣ
دﻮـﺷ دروآﺮـﺑ ﻪـﻛ
ﺢﻴـﺿﻮﺗ ﺪـﻨﻫد ة ـﻓر ـ رﺎﺘ
ﻲﻓدﺎﺼﺗ نآ ﺮﻴﻐﺘﻣ ﺪﺷﺎﺑ . ﺮﺑ سﺎﺳا ﻪﺑﺮﺠﺗ ،ﻦﻴﺸﻴﭘ يﺎﻫ ـﺑ
ﻪ ﺮـﻈﻧ ﻲـﻣ ﺪـﺳر رد ﺐـﻠﻏا دراﻮـﻣ ضﺮـﻓ
يراﺮﻗﺮﺑ ﻊﻳزﻮﺗ لﺎﻤﺘﺣا لﺎﻣﺮﻧ ياﺮﺑ لﺪﻣ يزﺎﺳ رﺎﺘﻓر ﻲﻓدﺎﺼﺗ
،FRs
ﻲﻣ ﺪﻧاﻮﺗ ضﺮﻓ ﻲﻟﻮﻘﻌﻣ ﺪـﺷﺎﺑ .
ﺮﺑ ﻦﻳا
،سﺎﺳا ﺒﺳﺎﺤﻣ ﺔ لﺎﻤﺘﺣا هدروآﺮﺑ يزﺎﺳ ﺮﻫ ﻚﻳ
FRsزا ﻒﻳﺮﻌﺗ هﺪﺷ رد ﻢﺘـﺴﻴﺳ نﺎـﻜﻣا ﺮﻳﺬـﭘ
ﺪﻫاﻮﺧ دﻮﺑ .
ياﺮﺑ ﺒﺳﺎﺤﻣ ﺔ لﺎﻤﺘﺣا يرﺎﻣآ هدروآﺮﺑ يزﺎﺳ ﻞﻣﺎﻛ ﺮﻫ ﻚﻳ
FRsزا يﺎﻫ ﻒﻳﺮﻌﺗ
،هﺪﺷ ﺮﻇﺎـﻨﺘﻣ ﺎـﺑ
ﺮﻫ ﻚﻳ
FRsزا
، ﺪﻳﺎﺑ راﺪﻘﻣ فﺪﻫ ) ﻲﻧﺎﻣرآ
1( و دوﺪﺣ ﺲﻧارﻮﻠﺗ ﻲﻨﻴﻌﻣ2
ﻒﻳﺮﻌﺗ دﻮـﺷ . ﺮـﺑ ور ﻦـﻳا زا
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Target Value
2. Tolerance Interval
تﺎﻃﺎﺒﺗرا ﺲﻳﺮﺗﺎﻣ ﻧﻮﮕﭼ نﺎﻴﻣ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ ﻪ
ﺎﻫ
ﻲﻤﻛ يﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ مزﻻ
/ ياﺮﺑ ﻢﻬﻣ ﺮﺻﺎﻨﻋ
هدروآﺮﺑ يزﺎﺳ / ﻲﻨﻓ ﻒﻳرﺎﻌﺗ )
ﻧﻮﮕﭼ ﻪ ﺎﻫ (
ﻦﻴﻴﻌﺗ ﻲﻨﻓ ﻒﻳرﺎﻌﺗ رد دﻮﺒﻬﺑ ﺖﻬﺟ )
ﻪﻧﻮﮕﭼ ﺎﻫ (
ﺮﻳدﺎﻘﻣ هدوﺪﺤﻣ و ﻲﻧﺎﻣرآ ﺎﻫ
ﻲﺑﺎﻳزرا ﻲﺘﺑﺎﻗر يﺎﻫ
ﺗ ﻲﻨﻓ ﻒﻳرﺎﻌﺗ رد ﺖﻳﻮﻟا ﻦﻴﻴﻌ ﺖﻳﻮﻟوارد زﺎﻴﻧيﺮﺘﺸﻣيﺎﻫﺎﻫ
ﻪﺼﺨﺸﻣ يذيﺎﻫنﺎﻌﻔﻧ/ نﺎﻳﺮﺘﺸﻣ)ﺎﻫﺰﻴﭼﻪﭼ(
ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﺲﻳﺮﺗﺎﻣ يﺰﻳر
ﺰﻴﭼ ﻪﭼ ﻦﻴﺑ طﺎﺒﺗرا ﺲﻳﺮﺗﺎﻣ ﻪﻧﻮﮕﭼ و ﺎﻫ
ﺎﻫ
