ﯽ ود ﺪ
رود ة 6 رﺎﻤﺷ ، ة 2
نﺎﺘﺴﺑﺎﺗ 1393
ص . 418 - 401
ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ﺶﻘﻧ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﻞﻴﻬﺴﺗ رد يﺮﻜﻓ يﺎﻫ
مﻼﻏ ﻦﻴﺴﺣ رﺎﻛﻮﻜﻴﻧ يﺮﮕﺴﻋ ﺮﺻﺎﻧ ،1
ﻲﻣﻼﻏ دادﺮﻬﻣ ،2
ﻲﻤﻴﺣر نﺎﺴﺣا ،3 4
هﺪﻴﻜﭼ : ﻲﻳﺎﻧاد ﺮﺼﻋ رد يرﻮﺤﻣ
، نﺎﻣزﺎﺳ ﻲﺘﺑﺎﻗر ﺖﻳﺰﻣ ﻳﺎﭘ ﺮﺑ ﺎﻫ
ﺔ ﻲـﻳاراد راﻮﺘـﺳا دﻮﻬـﺸﻣﺎﻧ يﺎـﻫ
ﺖﺳا . نﺎﻣزﺎﺳ هزوﺮﻣا ﻪﭽﻧآ ﺖﺑﺎﻗر ار ﺎﻫ
ﻲﻣ ﺮﻳﺬﭘ ﻲـﻳاراد ﺮﮕﻳد و ﺶﻧاد ﺶﺨﺑﺮﺛا ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ،ﺪﻨﻛ يﺎـﻫ
سﻮﻤﻠﻣﺎﻧ
، ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ﺪﻨﻧﺎﻣ يﺮﻜﻓ يﺎﻫ
ﻧآ ﺖﺳﺎﻬ . ﺶـﻘﻧ ﻲـﺳرﺮﺑ ﻪـﺑ ﺮـﺿﺎﺣ ﺶﻫوﮋـﭘ ،سﺎﺳا ﻦﻳا ﺮﺑ
ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا يﺎﻘﺗرا رد يﺮﻜﻓ يﺎﻫ دﺮﭘ نﺎﻣزﺎﺳ رد ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ
ﺖـﺳا ﻪﺘﺧا . ﺪـﺑ ﻦﻳ
رﻮﻈﻨﻣ
، ﺛﺄﺗ ﺒﻨﺟ ﻪﺳ ﺮﻴ ﺔ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﻲﻠﺻا ﺔ
يﺮﻜﻓ ) ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ يﺮﺘﺸﻣ و يرﺎﺘﺧﺎﺳ ،ﻲﻧﺎﺴﻧا يﺎﻫ (
رﺎـﻬﭼ ﺮـﺑ
ﻠﺣﺮﻣ ﺔ ﻲﻠﺻا ﺪﻨﻳآﺮﻓ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ )
هﺮﻴﺧذ ،ﻖﻠﺧ ﺶﻧاد ﻢﻴﻬﺴﺗ و دﺮﺑرﺎﻛ ،يزﺎﺳ
( ﻲﻣ ﻲﺳرﺮﺑ دﻮـﺷ .
ﻌﻣﺎﺟ ﺔ نﺎﺘﺳا زا ﻲﻜﻳ يراﺪﻧﺎﺘﺳا نﺎﻨﻛرﺎﻛ و ناﺮﻳﺪﻣ ﺶﻫوﮋﭘ يرﺎﻣآ رﻮـﺸﻛ ﻲﺑﻮـﻨﺟ يﺎﻫ
زا و هدﻮـﺑ
ﻪﻧﻮﻤﻧ شور ﺖﺳا هﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا ﻲﻓدﺎﺼﺗ يﺮﻴﮔ
. هداد يروآدﺮﮔ راﺰﺑا ﻖـﻴﻘﺤﺗ شور و ﻪﻣﺎﻨـﺸﺳﺮﭘ ﺎﻫ
ﻲﻔﻴﺻﻮﺗ - ﺖﺳا هدﻮﺑ ﻲﺸﻳﺎﻤﻴﭘ .
هداد يﺎﻫ ﻪﺑ ﺖﺳد نﻮﻣزآ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ هﺪﻣآ ﻲﮕﺘﺴﺒﻤﻫ ﺐﻳﺮﺿ يﺎﻫ
ﺮﮕﻧﺎـﻴﺑ نآ ﺞﻳﺎﺘﻧ و ﺪﻧﺪﺷ ﻞﻴﻠﺤﺗ يرﺎﺘﺧﺎﺳ تﻻدﺎﻌﻣ و ﺛﺄـﺗ
ﻲـﻨﻌﻣ ﺮﻴ
ـﻤﻫ ﻢـﻬﻣ و راد ﺔ
ﻪـﻔﻟﺆﻣ ﺎـﻫ ي
ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ﺖﺳا ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا يﺎﻘﺗرا ﺮﺑ يﺮﻜﻓ يﺎﻫ .
ﻪـﺘﻓﺎﻳ ﻪـﺑ ﻪـﺟﻮﺗ ﺎـﺑ نﺎﻳﺎﭘ رد يﺎـﻫ
ﺖﺳا هﺪﺷ ﻪﺋارا ﻲﻳﺎﻫدﺎﻬﻨﺸﻴﭘ ،ﺶﻫوﮋﭘ .
هژاو يﺎﻫ يﺪﻴﻠﻛ : ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ،يﺮﺘـﺸﻣ ﺔﻳﺎﻣﺮـﺳ ،يرﺎﺘﺧﺎـﺳ ﺔﻳﺎﻣﺮـﺳ ،ﻲﻧﺎـﺴﻧا ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ،يﺮﻜﻓ يﺎﻫ
ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ .
1 . رﺎﻴﺸﻧاد ،ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ هﺎﮕﺸﻧاد
ﻊﻣﺎﺟ مﺎﻣا ﻦﻴﺴﺣ ) ع (
،
،ناﺮﻬﺗ ناﺮﻳا
2 . رﺎﻳدﺎﺘﺳا ،ﻲﺘﻟود ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ هﺎﮕﺸﻧاد
ﻲﻳاﻮﻫ ﺪﻴﻬﺷ
،يرﺎﺘﺳ
،ناﺮﻬﺗ ناﺮﻳا
3 . ﺖﺳﺎﻴﺳ ياﺮﺘﻛد يﻮﺠﺸﻧاد ناﺮﻳا ،ناﺮﻬﺗ ،ناﺮﻬﺗ هﺎﮕﺸﻧاد ،ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ةﺪﻜﺸﻧاد ،ﻲﻣﻮﻤﻋ يراﺬﮔ
4 . سﺎﻨﺷرﺎﻛ ،ﺮﺘﺴﭽﻨﻣ ،ﺮﺘﺴﭽﻨﻣ هﺎﮕﺸﻧاد ،داﻮﻣ ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ةﺪﻜﺸﻧاد ،ﻲﮔدرﻮﺧ ـ داﻮﻣ ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﺪﺷرا نﺎﺘﺴﻠﮕﻧا
رﺎﺗ ﻳ ﺦ رد ﻳ ﺖﻓﺎ ﻪﻟﺎﻘﻣ : 27 / 12 / 1392
رﺎﺗ ﻳ ﺦ ﺬﭘ ﻳ شﺮ ﺎﻬﻧ ﻲﻳ ﻪﻟﺎﻘﻣ : 26 / 03 / 1393
ﻮﻧ ﻳ ﺪﻨﺴ ة لﻮﺌﺴﻣ ﻪﻟﺎﻘﻣ : يﺮﮕﺴﻋ ﺮﺻﺎﻧ
E-mail:[email protected]
ﻪﻣﺪﻘﻣ ﻲﻧﻮﻨﻛ ﻲﺘﺑﺎﻗر يﺎﻴﻧد رد
، نﺎﻣزﺎﺳ
ﺪـﻨﻨﻛ هدﺎـﻣآ ﻢﻴـﻈﻋ ﻲﺗﻻﻮـﺤﺗ ﺎـﺑ ﻲﻳورﺎﻳور ياﺮﺑ ار دﻮﺧ ﺪﻳﺎﺑ ﺎﻫ .
نﺎﻣزﺎﺳ ،ﺖﺴﻴﻧ ﻲﺗاﺰﻴﻬﺠﺗ و ﻲﻜﻳژﻮﻟﻮﻨﻜﺗ ﻲﮔدﺎﻣآ ﺎﻬﻨﺗ ،ﻲﮔدﺎﻣآ ﻦﻳا زا رﻮﻈﻨﻣ نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﺪﻳﺎﺑ ﺎﻫ
، ﻲﻨﻌﻳ
ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ﺪـﻨﻳﺎﻤﻧ هدﺎـﻣآ ار دﻮﺧ ﻲﻧﺎﺴﻧا ﺪﻨﻤﺷزرا و ﻲﻠﺻا يﺎﻫ )
هﻮـﻧ و ﻲﻬﻟاﺪـﺒﻋ ،ﻢﻴﻫاﺮـﺑا
1385 : 11 .(
ﺰﻓازور ﺖﻴﻤﻫا ﺶﻧاد نو
ﻪﻛ ﻦﻴﻴﻌﺗ ﻞﻣﺎﻋ ﺪﻨﻨﻛ
ة ﺖﺑﺎﻗر و ﺖﻴﻘﻓﻮﻣ نﺎﻣزﺎـﺳ يﺮﻳﺬﭘ
ﻪـﺑ
ﻲـﻣ رﺎﻤـﺷ
،دور
ﻞﻜﺷ ﺐﺟﻮﻣ ﺶﻧاد دﺎﺼﺘﻗا يﺮﻴﮔ
ﻲﺳﺎﺳا ﻪﺑ ار ﻢﻬﻣ ﻲﻳاراد ﻦﻳا ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ و هﺪﺷ رﻮﺤﻣ
ـﻔﻴﻇو ﻦﻳﺮـﺗ ﺔ
ﺖﺳا هدﺮﻛ ﻞﻳﺪﺒﺗ نﺎﻣزﺎﺳ )
،يﺮﮕﺴﻋ و نﺎﻳرﻮﻨﻣ 1388
.(
ﺎﺑ ﺎﺟ ﺑ ﻪ ﺎﺟ ﻳ ﺮﻤﺘﺴﻣ ﻲ ،نﺎﻨﻛرﺎﻛ
ﻢـﻬﻣ ﻦﻳﺮـﺗ
اراد نﺎﻣزﺎﺳ ي
، نآ ﺶﻧاد ﻲﻨﻌﻳ ﻲﻣ ﺮﻄﺧ ﻪﺑ
ا ﺘﻓ ﺪ . ﻪﭽﻧﺎﻨﭼ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺶﺨﺑﺮـﺛا
ﺪـﺷﺎﺒﻧ ﻢﻛﺎـﺣ
، ﺶـﺨﺑ
ﺪﻤﻋ ة زا ﻪﻛ ﻲﺸﻧاد هار
ﻲﻣ دﺎﺠﻳا ﻂﺑاور ﻦﻳا دﻮﺷ
، ﺖﻓر ﺪﻫاﻮﺧ ﻦﻴﺑ زا .
ﻦﻳا لﺎﻤﺘﺣا ﺮﻄﺧ
ﺶﻧاد ياﺮﺑ
1ﻲﻨﻤﺿ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﺶﻧاد
رﺎﻜﺷآ 2
ﺖـﺳا ﺮﺘـﺸﻴﺑ )
،ﻲـﻓ 2001 : 10 (.
ور ﻦـﻳا زا
، نﺎﻣزﺎـﺳ شﻼـﺗ ﺎـﻫ
ﻲﻣ ﻣ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺎﺑ ﺪﻨﻨﻛ ﺆ
ِﺮﺛ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﻦﻳا ﺔ
ﺪﻨﻤﺷزرا ﺎﺑ و ﺖﻴﻟﺎﻌﻓ دﻮﺒﻬﺑ و حﻼﺻا ﻪـﺑ ﺶﻳﻮﺧ دﺮﻜﻠﻤﻋ و ﺎﻫ
ﺪﻧﻮﺷ ﻞﻳﺪﺒﺗ هﺪﻧﺮﻴﮔدﺎﻳ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ )
،ﻲﻳﻮﭼ و ﻲﻟ 2003
: 180 ( ؛ زا ﻲﻜﻳ ﻪﺑ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻞﻴﻟد ﻦﻳا ﻪﺑ
ﻢﻬﻣ نﺎﻣزﺎﺳ ﻒﻳﺎﻇو ﻦﻳﺮﺗ ﺖﺳا هﺪﺷ ﻞﻳﺪﺒﺗ ﻦﻳزوﺮﻣا ﻖﻓﻮﻣ و وﺮﺸﻴﭘ يﺎﻫ
.
ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺪﻨﻳآﺮﻓ
دﺎﻴﭘ ﻪﻛ ﺖﺳا هﺪﻴﭽﻴﭘ ي ه
ﻚـﻳ نآ يزﺎﺳ
ﻲـﻤﻧ مﺎـﺠﻧا ﻪﺒـﺷ دﻮـﺷ
. و اﺮـﺟا
ﺮﺛﺆﻣ دﺮﺑرﺎﻛ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ
ﺶﻧاد ﻪﺑ زا فﺎﻔﺷ و ﻖﻴﻗد ﻲﻛرد ﻲﻠﻣاﻮﻋ
ﺮـﺑ ﻪـﻛ دراد زﺎـﻴﻧ ﺪـﻨﻳآﺮﻓ
ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ
ﺶﻧاد ﻲﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺪﻧراﺬﮔ ) و ﻪﻳ ناﺮﮕﻳد ، 2006 ﻲﻣﺎﺷ زا ﻞﻘﻧ ﻪﺑ ، ،ﻲﻧﺎﺠﻧز
1388 .(
ﺪﻨﭼﺮﻫ ﻞـﻣاﻮﻋ ﻦـﻳا
رد
ﻪـﺑ ﺮﺘـﺸﻴﺑ ﺶـﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻴﺑدا زﺎـﺳﺪﻨﻤﻧاﻮﺗ
وﺮـﻌﻣ ،ﺪﻨﺘـﺴﻫ ف هژاو
نﻮـﭽﻤﻫ يﺮـﮕﻳد يﺎـﻫ
ﺖﺧﺎــﺳﺮﻳز مزﻻ طوﺮــﺷ
ﺮﻴﺛﺄﺗ ﻞــﻣاﻮﻋ راﺬــﮔ
ﻲﮔدﺎــﻣآ و ﻒﻴــﺻﻮﺗ ياﺮــﺑ ﺰــﻴﻧ
ﺎــﻬﻧآ ﻪــﺑ ﻲﻣرﺎــﻛ دور
) ﻲﻣﺎﺷ
،ﻲﻧﺎﺠﻧز 1388 : 22 (.
ﻨﻤﻧاﻮﺗ ﺪ ﻠﻣاﻮﻋ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ يﺎﻫزﺎﺳ ﻲ
ﺪﻨﺘﺴﻫ يﺪﻴﻠﻛ ﻪﻛ
ﺮﺑ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا
رد ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ياﺮﺟا نﺎﻣزﺎﺳ
ﺪﻧراد ﺮﻴﺛﺄﺗ )
،ناﺮﮕﻳد و ﻪﻳ 2006
ﻪﺑ ، ﻲﻣﺎﺷ زا ﻞﻘﻧ ،ﻲﻧﺎﺠﻧز
1388 :
45 .(
ﻊﺑﺎـﻨﻣ ،يﺮـﺒﻫر ،ﻲﻜﻳژﻮـﻟﻮﻨﻜﺗ ،ﻲـﮕﻨﻫﺮﻓ ،يرﺎﺘﺧﺎـﺳ نﻮﮔﺎﻧﻮﮔ ﻞﻣاﻮﻋ ناﺮﮕﺸﻫوﮋﭘ ور ﻦﻳا زا و ﻲﻧﺎﺴﻧا ...
ﺖﻴﻘﻓﻮﻣ ياﺮﺟا ياﺮﺑ زﺎﻴﻧ درﻮﻣ و ﺐﺳﺎﻨﻣ ﺖﺧﺎﺳﺮﻳز ار ﻲﻓﺮﻌﻣ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺰﻴﻣآ
هدﺮﻛ و
ﻪﺘﺧادﺮﭘ نآ ﻲﺳرﺮﺑ ﻪﺑ ﺪﻧا
) ،يﺮﮕﺴﻋ 1390
: 8 .(
ﺖﺧﺎـﺳﺮﻳز ﻦﻴﻨﭼ دﻮﺟو ياﺮـﺑ يزﺎـﺳﺪﻨﻤﻧاﻮﺗ يﺎـﻫ
ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ﺮﻫ رد ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﺖﻴﻘﻓﻮﻣ
، نﺎﻣزﺎﺳ ﻪﻠﻤﺟ زا ﻲﺘﻟود يﺎﻫ
، ﺖﺳا يروﺮﺿ .
ﺖﻳرﻮﻣﺄﻣ و ﺖﻴﻫﺎﻣ نﺎﻣزﺎﺳ زا يرﺎﻴﺴﺑ
رﻮﺸﻛ ﻲﻣﻮﻤﻋ ﺶﺨﺑ يﺎﻫ
، يراﺪﻧﺎﺘﺳا ﺪﻨﻧﺎﻣ ﺎﻫ
، ﻪـﻠﻤﺟ زا
ﺖﻴﻟﺎﻌﻓ يراﺬﮔﺮﻴﺛﺄﺗ ﻖﻤﻋ و ﻪﻨﻣاد ،ﻲﮔﺪﻴﭽﻴﭘ ﻓﺮﺣ نﺎﻨﻛرﺎﻛ زا يرادرﻮﺧﺮﺑ و نﺎﻧآ يﺎﻫ
ﻪ يا
، ﺎﻬﻧآ ار ﻪﺑ
نﺎﻣزﺎﺳ ﻲﻳﺎﻫ ﻞﻳﺪﺒﺗ ﻲﺸﻧاد هدﺮﻛ
ﻪﻛ ﺶﻧاد دﻮﺟﻮﻣ رد
،رﺎﺘﺧﺎﺳ ﺪﻨﻳآﺮﻓ ﺎﻫ و ﻊﺑﺎـﻨﻣ
ﺎـﻬﻧآ ﻲﻧﺎـﺴﻧا
، ﺮـﺑ
دﺮﻜﻠﻤﻋ ﺮﺛﺆﻣ و ﺘﺳد ﻲﺑﺎﻴ ﻪﺑ ﻢﺸﭼ زاﺪﻧا درﻮﻣ ﻤﺸﭼ يﺮﻴﺛﺄﺗ ﺎﻬﻧآ ﺮﻈﻧ ﺮﻴﮕ
دراد . زا ﻦﻳا
،ور
ﻦـﻳا هزوﺮـﻣا
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Tacit Knowledge
2. Explicit Knowledge
نﺎﻣزﺎﺳ نﺎﻣزﺎﺳ زا يرﺎﻴﺴﺑ ﺪﻨﻧﺎﻤﻫ ﺰﻴﻧ ﺎﻫ
و ﻲـﺻﻮﺼﺧ ﺶـﺨﺑ ﺮـﮕﻳد يﺎـﻫ ﻲﻣﻮـﻤﻋ
، هدﺎـﻴﭘ يزﺎـﺳ
مﺎﻈﻧ ﺪﻨﻣ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺶﻧاد ار ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﺖﻳﻮﻟوا رد يﺎﻫ
يدﺮﺒﻫار دﻮﺧ راﺮﻗ هداد ﺪﻧا و ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻪﻳﺎﻣﺮـﺳ يﺎـﻫ
يﺮﻜﻓ و سﻮﻤﻠﻣﺎﻧ ار
ﻪﺑ ﺔﻟﺰﻨﻣ ﻲﻜﻳ زا فاﺪﻫا يدﺮﺒﻫار دﻮﺧ لﺎﺒﻧد ﻲﻣ
.ﺪﻨﻨﻛ رد ﻦـﻳا ﺎﺘـﺳار شﻼـﺗ
ﻲﻣ ﺪﻨﻨﻛ ﺪﻨﻳآﺮﻓ يﺎﻫ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ دﻮﺧ ار ﺎﺑ تﺎﻣاﺪﻗا ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺶﻧاد ﺪﻧﻮﻴﭘ ﺪﻨﻫد و ﺪﻨﻳآﺮﻓ ﻖﻠﺧ و
،ﺐـﺴﻛ
،ﻲﻫﺪﻧﺎﻣزﺎﺳ دﺮﺑرﺎﻛ
و ﻢﻴﻬﺴﺗ ﺶﻧاد ار ﻞﻴﻬﺴﺗ ﺪﻨﻨﻛ . ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ ﻲﻣ ﺪﻨﺷﻮﻛ نﺎﻨﻛرﺎﻛ دﻮﺧ ار زا يﺎﻳاﺰﻣ
ﻪﺑ يﺮﻴﮔرﺎﻛ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ
يﺎﻫ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺶﻧاد ياﺮﺑ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ و ﺎﻬﻧآ دﻮﺧ هﺎﮔآ ﺪﻨﻨﻛ .
ياﺮﺟا ﺖﻴﻘﻓﻮﻣ ﺰﻴﻣآ ﻦﻴﻨﭼ ژوﺮﭘ ة يﺪﻨﻤﺷزرا رد
ﻦﻳا نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ
، ﻪﺑ ﻲﮔدﺎﻣآ يﺎـﻫ مزﻻ و ﻂﻳاﺮـﺷ
ﻞﻴﻬﺴﺗ هﺪﻨﻨﻛ يا زﺎﻴﻧ دراد . ﻲﻜﻳ زا ﻢﻬﻣ ﻦﻳﺮﺗ ﻦﻳا ﺖﺧﺎﺳﺮﻳز نﺎﻣزﺎﺳ ﻦﻳا يرادرﻮﺧﺮﺑ ،ﺎﻫ ﻳﺎﻣﺮﺳ زا ﺎﻫ
ﺔ
ﺖﺳا ﻲﻨﻏ يﺮﻜﻓ
؛ ﻪﺑ ﻪﻛ ﻲﻣﻮﻬﻔﻣ يﺎﻨﻌﻣ
ﺐـﻴﻛﺮﺗ ﻲـﻳاراد سﻮﻤﻠﻣﺎـﻧ اراد ،رازﺎـﺑ
ي ،يﺮـﻜﻓ ﻲـﻳاراد
ﻲﻧﺎﺴﻧا و ﻲﻳاراد ﻲﺘﺧﺎﺳﺮﻳز ﺖـﺳا
و نﺎﻣزﺎـﺳ ار ياﺮـﺑ مﺎـﺠﻧا ﺖـﻴﻟﺎﻌﻓ ﺶﻳﺎـﻫ ﺪـﻨﻤﻧاﻮﺗ ﻲـﻣ ﺪﻧزﺎـﺳ
) ،ﮓﻨﻴﻛوﺮﺑ 1996
.(
ﻢﻫ ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ﺖﻴﻫﺎﻣ و فاﺪﻫا ﻲﻳﻮﺳ ﻲﻣ ﺚﻋﺎﺑ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ و يﺮﻜﻓ يﺎﻫ
دﻮﺷ
ﻌﺳﻮﺗ و ﺶﺨﺑﺮﺛا ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺔ
ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ﻦﻳا ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ تﺎﻣاﺪـﻗا ﻞﻴﻬـﺴﺗ و ﺖـﻴﻘﻓﻮﻣ يﺎﻘﺗرا ﻪﺑ ﺪﻧاﻮﺘﺑ ﺎﻫ
ﺪﻨﻛ ﻚﻤﻛ نﺎﻣزﺎﺳ رد ﺶﻧاد .
ﺶﻫوﮋﭘ ،ﻦﻳا دﻮﺟو ﺎﺑ مﺎﺠﻧا يﺎﻫ
ﻪﺘﻓﺮﮔ رد ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ نﺎﻴﻣ طﺎﺒﺗرا ﻲﮕﻧﻮﮕﭼ صﻮﺼﺧ و يﺮﻜﻓ يﺎﻫ
ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا
، ﻪﺑ ﻲﻣﻮﻤﻋ ﺶﺨﺑ رد هﮋﻳو
، تﺎـﻌﻟﺎﻄﻣ و ﺪﻨﺘـﺴﻴﻧ رادرﻮـﺧﺮﺑ ﻲﻓﺎـﻛ يﺎـﻨﻏ زا
مﻮﻬﻔﻣ و ﻲﻧاﺪﻴﻣ ،ﻲﻓﺎﺸﺘﻛا يزادﺮﭘ
ﺖـﺳا زﺎﻴﻧ ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻳا رد يﺮﺘﺸﻴﺑ يﺎﻫ .
ﺎﺘـﺳار ﻦـﻳا رد
، ﺶﻫوﮋـﭘ
ﻲﻣ ﻪﻠﺌﺴﻣ ﻦﻳا ﻪﺑ ﺮﺿﺎﺣ ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ﻪﻛ دزادﺮﭘ
يﺎﻫ ﺮﻫ و يﺮﻜﻓ ﻞﻴﻜﺸﺗ دﺎﻌﺑا زا ﻚﻳ
ﺪﻨﻫد ة نآ
، ﻪـﭼ ﺎـﺗ
ﻲـﻣ ﻪﻧﻮﮕﭼ و ﺪﻧراد ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﻞﻴﻬﺴﺗ ﺮﺑ ﻪﻧﻮﮕﭼ و ناﺰﻴﻣ
ﻌـﺳﻮﺗ ﺎـﺑ ناﻮـﺗ ﺔ
ﻦـﻳا
ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ يﺮﻜﻓ يﺎﻫ
، ﺘﺳد و ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﻞﻴﻬﺴﺗ ﻪﺑ دﺮﻛ تﺪﻋﺎﺴﻣ نآ فاﺪﻫا ﻪﺑ ﻲﺑﺎﻴ
.
ﻣادا رد ﺔ ﺶﺨﺑ ﻦﻳا
، ﻲﻨﻌﻳ
،يﺮﻈﻧ ﺔﻨﻴﺸﻴﭘ ﺮﻣ ﻢﻴﻫﺎﻔﻣ
ﻳﺎﻣﺮـﺳ ،ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻪﺑ طﻮﺑ ﺔ
و يﺮـﻜﻓ
ﺮﺑ ﺲﭙﺳ و ﺪﺷ ﺪﻨﻫاﻮﺧ ﻲﺳرﺮﺑ ﺎﻬﻧآ طﺎﺒﺗرا ـﻳﺎﭘ
ﺔ
ﻦﻴـﺸﻴﭘ تﺎـﻌﻟﺎﻄﻣ ﺮـﺑ يروﺮـﻣ
، و ﻲﻣﻮـﻬﻔﻣ لﺪـﻣ
ﻪﻴﺿﺮﻓ ﺪﺷ ﺪﻨﻫاﻮﺧ نﺎﻴﺑ ﺶﻫوﮋﭘ يﺎﻫ .
شور يﺪﻌﺑ ﻞﺣاﺮﻣ رد ﻊﻤﺟ
يروآ
،ﻪﻧﻮﻤﻧ داﺪﻌﺗ ،هداد ـﻌﻣﺎﺟ
ﺔ
يرﺎﻣآ و شور ﻪﻧﻮﻤﻧ يﺮﻴﮔ
، و ﺶـﺳﺮﭘ راﺰﺑا ﻲﻳﺎﻳﺎﭘ ،ﺶﺳﺮﭘ راﺰﺑا ﻲﻳاور شور
ﻞـﻴﻠﺤﺗ هداد ﺢﻳﺮـﺸﺗ
ﻲﻣ
.دﻮﺷ ﻪﺑ و
،نآ لﺎﺒﻧد ﺞﻳﺎﺘﻧ
ﻞﻴﻠﺤﺗ هداد ﺎﻫ حﺮﻄﻣ ﻲﻣ دﻮﺷ . رد ﻪﺠﻴﺘﻧ ﺰﻴﻧ ﻪﻟﺎﻘﻣ ﻲﻧﺎﻳﺎﭘ ﺶﺨﺑ يﺮـﻴﮔ
ياﺮﺑ ﻲﻳﺎﻫدﺎﻬﻨﺸﻴﭘ و ﺶﻫوﮋﭘ
ﺎﻫ ﻲﺗآ ي رد ﻦﻳا ﻪﻨﻴﻣز ﻲﻣ نﺎﻴﺑ دﻮﺷ .
يﺮﻈﻧ ﺔﻨﻴﺸﻴﭘ ﺶﻫوﮋﭘ
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ يﺮﻜﻓ
يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ﻞﻣﺎﺷ
،تﺎﻋﻼﻃا ،ﺶﻧاد ﻲﻳاراد
يﺮﻜﻓ و ﻪﺑﺮﺠﺗ ﺖﺳا ﻪﻛ ﻲﻣ ﺪﻧاﻮﺗ ياﺮﺑ توﺮﺛ ﻲﻨﻳﺮﻓآ
ﻪﺑ دﻮﺷ هدﺮﺑ رﺎﻛ .
يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ترﺎﺒﻋ
زا ﻪـﻋﻮﻤﺠﻣ ﻲﻳﺎـﻧاﻮﺗ زا يا
يﺎـﻫ ﻲـﻨﻫذ ﻲـﻌﻤﺟ ﺎـﻳ ﺶـﻧاد
يﺪﻴﻠﻛ . ﺲﻴﺘﻧﻮﺑ يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ شﻼﺗ ار
ياﺮﺑ دﺎﻔﺘﺳا ة زا ﺮﺛﺆﻣ ﺶﻧاد ) لﻮﺼﺤﻣ ﻲﻳﺎـﻬﻧ ( رد ﻞـﺑﺎﻘﻣ
تﺎﻋﻼﻃا ) دﺎﻣ ة مﺎﺧ ( ﻲﻣ ﻲﻓﺮﻌﻣ ﺪﻨﻛ
) ،ﺲﻴﺘﻧﻮﺑ 1996 (.
و سور
سور ) 1997 ( ﺰﻴﻧ يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ﻤﻫ ار
ﺔ ﺎﻫﺪﻨﻳاﺮﻓ ﻲﻳاراد و ﻲﻳﺎﻫ ﻲﻣ اد ﻧ ﺪﻨ ﻪﻛ رد ﺐﻠﻏا
ﻪﻣﺎﻧزاﺮﺗ نﺎﺸﻧ هداد ﻲﻤﻧ ﻮﺷ و د ﻞﻣﺎﺷ ﻤﻫ ﺔ ﻲﻳاراد يﺎﻫ ﻲﺳﻮﻤﻠﻣﺎﻧ ﻲﻣ
دﻮﺷ ) ﻞﺜﻣ ، كرﺎﻣ يﺎﻫ ،يرﺎﺠﺗ
ﻖﺣ هﺮﻬﺑ و ﺖﺒﺛ يرادﺮﺑ
تﻻﻮﺼﺤﻣ و
مﺎﻧ يﺎﻫ يرﺎﺠﺗ ( ﻪﻛ رد شور يﺎﻫ يراﺪﺑﺎﺴﺣ ﻪﺘﻓﺮﺸﻴﭘ
نآ ﻪﺑ
ﻲﻣ ﻪﺟﻮﺗ دﻮﺷ . يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ﺖﺳا ترﺎﺒﻋ
زا ﻊﻤﺟ ﺶﻧاد ﺎﻀﻋا ي نﺎﻣزﺎـﺳ دﺮﺑرﺎـﻛ و ﺶـﻧاد
ﺎـﻬﻧآ
) ،ﺲﻴﺘﻧﻮﺑ 1996 .(
ﻫ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﻒﻳرﺎﻌﺗ ﺪﻨﭼﺮ ﺔ
ﻪﺑ يﺮﻜﻓ ﻢﻫ ،ﺪﻨﺘﺴﻴﻧ نﺎﺴﻜﻳ ﻞﻣﺎﻛ رﻮﻃ ﻲﻠﻛ ﻲﻳاﺮﮔ
رد يا
ﻲﻣ هﺪﻳد نآ مﻮﻬﻔﻣ دﻮﺷ
. ﻪﺑ رﻮﻃ ﻲﻠﻛ ، زﻮﺣ ناﺪﻨﻤﺸﻳﺪﻧا ة
يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ يور
زﺎـﺳ ﻪـﺳ ة ﻲﻠـﺻا نآ
قﺎﻔﺗا ﺮﻈﻧ ﺪﻧراد : ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ﻳﺎﻣﺮﺳ ،ﻲﻧﺎﺴﻧا ﺔ
يرﺎﺘﺧﺎﺳ و
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ يﺮﺘﺸﻣ .
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ﻲﻧﺎﺴﻧا
،نﺎﻨﻛرﺎﻛ يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ار
زا هار ﻲﮕﺘﺴﻳﺎﺷ ،
شﺮﮕﻧ و ﺮﻳز نﺎﺸﻳﺮﻜﻓ ﻲﻛ ﻲﻣ ﻖﻠﺧ
ﺪﻨﻨﻛ . ﻲﮕﺘـﺴﻳﺎﺷ
ﻞﻣﺎﺷ ترﺎﻬﻣ ﺎﻫ تﻼﻴﺼﺤﺗ و دﺮﻓ
ﻲﻣ
؛دﻮﺷ شﺮﮕﻧ شﺮﮕﻧ ﻪﺑ
ﻞﻴﻬـﺴﺗ يﺎـﻫ
نﺎـﻨﻛرﺎﻛ دﺮـﻜﻠﻤﻋ ﺮـﮔ
ﻲﻣ طﻮﺑﺮﻣ دﻮﺷ
و ﺮﻳز ﻲﻛ
1يﺮﻜﻓ دﺮﻓ ﺰﻴﻧ ار ياﺮﺑ
ﻪـﻳور ﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺎـﻫ
رد ﺮـﻜﻔﺗ و درﻮـﻣ
هار ﻞـﺣ يﺎـﻫ
ﻧاروآﻮﻧ ﺔ ﻞﺋﺎﺴﻣ ﺎﻧاﻮﺗ ﻲﻣ دزﺎﺳ . روﺎﺑ ﻦﻳا ﺮﺑ ﮓﻨﻴﻛوﺮﺑ ﺖﺳا
ﻪﻛ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ﻲﻧﺎﺴﻧا
ترﺎـﻬﻣ نﺎﻣزﺎـﺳ ،ﺎـﻫ
ﺺﺼﺨﺗ ، ﻲﻳﺎﻧاﻮﺗ ﻞﺣ ﻪﻠﺌﺴﻣ ﻚﺒﺳ و يﺎﻫ يﺮﺒﻫر رد ار ﻲﻣﺮﺑ دﺮﻴﮔ ) ،ﮓﻨﻴﻛوﺮﺑ 1996
.(
ﻦﭼ
، ﺎﻳز و وژ ) 2004 ( ﺰﻴﻧ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ار ﻲﻧﺎﺴﻧا يﺎﻨﺒﻣ
يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ﻲﻣ
ﻪﺑ ﻪﻛ ﺪﻨﻧاد ﻲﻠﻣاﻮﻋ
ﺪﻨﻧﺎﻣ
ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ ،ترﺎﻬﻣ ،ﺶﻧاد شﺮﮕﻧ و
نﺎﻨﻛرﺎﻛ دراد هرﺎﺷا ﻪﺑ و
دﻮﺒﻬﺑ ﻲـﻣ يروآدﻮﺳ ﺶﻳاﺰﻓا و دﺮﻜﻠﻤﻋ -
ﺪﻣﺎﺠﻧا . رد لوﺪﺟ 1 ﺺﺧﺎﺷ يﺎﻫ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ﻲﻧﺎﺴﻧا ﺖﺳا هﺪﺷ ﻪﺋارا .
لوﺪﺟ 1 . ﺺﺧﺎﺷ يﺎﻫ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ﻲﻧﺎﺴﻧا
ﻲﮕﺘﺴﻳﺎﺷ نﺎﻨﻛرﺎﻛ يﺮﺒﻫر
ﻚﻳﮋﺗاﺮﺘﺳا
؛ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻔﺻ
؛نﺎـﻨﻛرﺎﻛ ﻲﻳﺎـﻧاﻮﺗ يﺮﻴﮔدﺎـﻳ
ﻲﻳارﺎـﻛ ؛نﺎـﻨﻛرﺎﻛ شزﻮـﻣآ
نﺎﻨﻛرﺎﻛ ؛ ﻲﻳﺎﻧاﻮﺗ نﺎﻨﻛرﺎﻛ ياﺮﺑ ﺖﻛرﺎﺸﻣ رد ﻢﻴﻤﺼﺗ يﺮﻴﮔ شزﻮﻣآ ؛ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ و نﺎﻨﻛرﺎﻛ
ﻲـﻨﻓ و
ﻲﺘﻳﺮﻳﺪﻣ .
شﺮﮕﻧ نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﺐﺴﻛ
ﺖﻳﻮﻫ زا شزرا يﺎﻫ
؛ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ناﺰﻴﻣ ﺖﻳﺎﺿر ؛ خﺮﻧ كﺮﺗ
؛نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﺖﻣﺪﺧ ﻂﺳﻮﺘﻣ
ﻲﮔﺪﻧز
ﺪﻴﻔﻣ نﺎﻨﻛرﺎﻛ .
ﺖﻴﻗﻼﺧ نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﻲﻳﺎﻧاﻮﺗ
ﺖﻴﻗﻼﺧ نﺎﻨﻛرﺎﻛ
؛ ﺪﻣآرد ﻞﺻﺎﺣ زا ﺮﻜﻓ يﺎﻫ ﻧﺎﻗﻼﺧ ﺔ نﺎﻨﻛرﺎﻛ .
ﻊﺒﻨﻣ : ﻦﭼ ،نارﺎﻜﻤﻫ و 2004
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Intellectual Agility
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ يرﺎﺘﺧﺎﺳ
تﺪﻧﻮﻳ ) 2000 ( ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ يرﺎﺘﺧﺎﺳ ار
ﺶﻧاد ﻪﻨﻳدﺎﻬﻧ ﺪﺷ ة نﺎﻣزﺎـﺳ ﻲـﻣ ﺪـﻧاد ﻪـﻛ رد هﺎـﮕﻳﺎﭘ هداد ﺎـﻫ ،
ﻞﻤﻌﻟارﻮﺘﺳد ﺎﻫ
هﺮﻴﻏ و هﺮﻴﺧذ ﻲﻣ دﻮـﺷ . ﻳﺎﻣﺮـﺳ ﺔ يرﺎﺘﺧﺎـﺳ
، ـﻤﻫ ﺔ
ﻲﻧﺎـﺴﻧاﺮﻴﻏ ﺮﻳﺎـﺧذ ﺶـﻧاد
رد ار
نﺎﻣزﺎﺳ رد ﺮﺑ ﻲﻣ ﺮﻴﮔ ﻪﻛ د هﺎﮕﻳﺎﭘ يﺎﻫ رادﻮﻤﻧ ،هداد يﺎﻫ
ﻞﻤﻌﻟارﻮﺘﺳد ،ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ يﺎﻫ
ﻲﻳاﺮﺟا ﺪﻨﻳاﺮﻓ ﺎـﻫ ،
يﮋﺗاﺮﺘﺳا ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ،ﺎﻫ يﺎﻫ
ﻲﻳاﺮﺟا ﻪﭽﻧآ ﺮﻫ و شزرا
نآ ياﺮﺑ نﺎﻣزﺎﺳ شزرا زا ﺮﺗﻻﺎﺑ يدﺎﻣ
شا ﺖﺳا
ﻲﻣ ﻞﻣﺎﺷ ار دﻮﺷ
. ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ يرﺎﺘﺧﺎﺳ ﻲﺘﻗو ﻪﻛ ﺖﺳا يﺰﻴﭼ نآ ﺮﻫ
نﺎـﻨﻛرﺎﻛ ﺐـﺷ
مﺎـﮕﻨﻫ ﻪـﺑ ﻪـﻧﺎﺧ
ﻲﻣ رد ،ﺪﻧور ﺖﻛﺮﺷ ﻲﻗﺎﺑ ﻲﻣ ﺪﻧﺎﻣ . ﻪﺑ روﺎﺑ ﺎﻬﻧآ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ
،يرﺎﺘﺧﺎﺳ ﻳﺎﻣﺮﺳ
ﺔ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ﻲﻳاراد ﺪﻨﻧﺎﻣ يﺎﻫ
ﺎﻫﺪﻨﻳاﺮﻓ ،يروآﻮﻧ ،يﺮﻜﻓ و
ﻲﻳاراد ﻲﮕﻨﻫﺮﻓ ﺰـﻴﻧ و
، ﻳﺎﻣﺮـﺳ ﺔ يزﺎـﺳﻮﻧ
ﻖـﺣ ﺪـﻨﻧﺎﻣ ﻪﻌـﺳﻮﺗ و ﺖـﺒﺛ
تﻻﻮﺼﺤﻣ ﻲﻣﺮﺑ رد ار
دﺮﻴﮔ . رد لوﺪﺟ 2 ﺺﺧﺎﺷ يﺎﻫ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ يرﺎﺘﺧﺎﺳ ﺖﺳا هﺪﺷ ﻪﺋارا
.
لوﺪﺟ 2 . ﺺﺧﺎﺷ يﺎﻫ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ يرﺎﺘﺧﺎﺳ
ﮓﻨﻫﺮﻓ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ دﺎﺠﻳا
ﮓﻨﻫﺮﻓ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ؛ ﺐﺴﻛ ﺖﻳﻮﻫ نﺎﻨﻛرﺎﻛ زا ﻢﺸﭼ ﺪﻧا زا نﺎﻣزﺎﺳ .
رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ﻄﺑار
ﺔ ﻦﺷور ﺖﻴﻟﻮﺌﺴﻣ ،رﺎﻴﺘﺧا و
ﻊﻓﺎﻨﻣ ؛ رﺎﺒﺘﻋا ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻲﻟﺮﺘﻨﻛ نﺎﻣزﺎﺳ .
يﺮﻴﮔدﺎﻳ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ دﺎﺠﻳا
و دﺮﺑرﺎﻛ ﻜﺒﺷ ﺔ ﻲﺗﺎﻋﻼﻃا نورد ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ؛ دﺎﺠﻳا و دﺮﺑرﺎﻛ نزﺎﺨﻣ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ﻲﺗﺎﻋﻼﻃا .
ﺮﻓ آ ﺪﻨﻳ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ رود
ة ﻲﻧﺎﻣز ﺪﻨﻳاﺮﻓ ﺐﺴﻛ و
؛رﺎﻛ ﺢﻄﺳ ﺖﻴﻔﻴﻛ لﻮﺼﺤﻣ ؛ ﻲﻳارﺎﻛ ﻲﺗﺎﻴﻠﻤﻋ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ .
ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻲﺗﺎﻋﻼﻃا ﺖﻳﺎﻤﺣ
و يرﺎﻜﻤﻫ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ ﻦﻴﺑ نﺎﻨﻛرﺎﻛ ؛ ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ ﻲﺳﺮﺘﺳد ﻪﺑ تﺎﻋﻼﻃا ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ
؛ ﻢﻴﻬﺴﺗ ﺶﻧاد .
ﻊﺒﻨﻣ : ﻦﭼ ،نارﺎﻜﻤﻫ و 2004
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ يﺮﺘﺸﻣ / ﻪﻄﺑار
1يا
ﻳﺎﻣﺮﺳ زا رﻮﻈﻨﻣ ﺔ
يﺮﺘﺸﻣ ، تﺎـﻋﻼﻃا زا هدﺎﻔﺘﺳا
بﺬـﺟ ياﺮـﺑ رازﺎـﺑ
نﺎﻳﺮﺘـﺸﻣ يراﺪـﻬﮕﻧ و ﺖـﺳا
.
عﻮﺿﻮﻣ ﻲﻠﺻا ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ يﺮﺘﺸﻣ ، ﺶﻧاد دﻮﺟﻮﻣ رد لﺎﻧﺎﻛ يﺎﻫ ﻲﺑﺎﻳرازﺎﺑ ﻂﺑاور و ﺎـﺑ نﺎﻳﺮﺘـﺸﻣ ﺖـﺳا
.
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ يﺮﺘﺸﻣ نﺎﺸﻧ ﺪﻨﻫد ة ﻲﻳﺎﻧاﻮﺗ ﻮﻘﻟﺎﺑ ة نﺎﻣزﺎﺳ
، ﻪﺑ
ﻞـﻣاﻮﻋ ﻞـﻴﻟد دﻮﻬـﺸﻣﺎﻧ
ﻲـﻧوﺮﻴﺑ شا ﺖـﺳا .
ژاو ﺪﻨﭼﺮﻫ ة
» ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ يﺮﺘﺸﻣ
« ار اﺪﺘﺑا تﺮﺑﻮﻴﻫ ﺖﻨﻳﺎﺳ نﺎﻴﺑ دﺮﻛ ﻒﻳرﺎـﻌﺗ ، ﺪـﻳﺪﺟ
مﻮـﻬﻔﻣ نآ ار ـﺑ ﺎ
ناﻮﻨﻋ
» ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ﻪﻄﺑار يا
« ﻪﻌﺳﻮﺗ هداد ﺪﻧا ﺶﻧاد و دﻮﺟﻮﻣ رد ـﻤﻫ ﺔ ﻲـﻄﺑاور رد ار ﻲـﻣﺮﺑ
ﻪـﻛ دﺮـﻴﮔ
نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﺑ ﺎﺒﻗر ،نﺎﻳﺮﺘﺸﻣ ،
ﻦﻴﻣﺄﺗ ﻦﻤﺠﻧا ،نﺎﮔﺪﻨﻨﻛ يﺎﻫ
يرﺎﺠﺗ ﺎﻳ ﺖﻟود راﺮـﻗﺮﺑ ﻲـﻣ ﺪـﻨﻛ ) ،ﺲﻴﺘﻧﻮـﺑ
1999 .(
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ﻪﻄﺑار ﻞﻣﺎﺷ يا ﻂﺑاور
ﺎﺑ يذ نﺎﻌﻔﻧ نورد نوﺮﻴﺑ و نﺎﻣزﺎﺳ ﺖﺳا . ﻜﻳ زا ﻲ ﻪﻧﺎﺸﻧ يﺎﻫ
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ﻪﻄﺑار ﻪﺑ ﻪﻛ يا نﺎﻳﺮﺘﺸﻣ
طﻮﺑﺮﻣ ﻲﻣ دﻮﺷ
» ﻲﻳاﺮﮔرازﺎـﺑ
« ﺖـﺳا . ﻦـﭼ نارﺎـﻜﻤﻫ و )
2004 (
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Customer / Relational Capital
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ يﺮﺘﺸﻣ ار رد ﺐﻟﺎﻗ ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ تﺪﺷ ،ﻲﺑﺎﻳرازﺎﺑ رازﺎﺑ
ﻪﻘﺒﻃ يﺮﺘﺸﻣ يرادﺎﻓو و يﺪـﻨﺑ
ﻲـﻣ ﺪـﻨﻨﻛ
) لوﺪﺟ 3 ( .
لوﺪﺟ 3 . ﺺﺧﺎﺷ ﺎﻫ ي ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ يﺮﺘﺸﻣ
ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ ﻲﺑﺎﻳرازﺎﺑ ﻲﺳﺎﺳا دﺎﺠﻳا
دﺮﺑرﺎﻛ و هﺎﮕﻳﺎﭘ هداد
؛يﺮﺘﺸﻣ ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ تﺎﻣﺪﺧ
؛يﺮﺘﺸﻣ ﻲﻳﺎﻧاﻮﺗ
يﺎـﻫزﺎﻴﻧ ﻲﻳﺎـﺳﺎﻨﺷ
نﺎﻳﺮﺘﺸﻣ .
تﺪﺷ رازﺎﺑ ﻢﻬﺳ
؛رازﺎﺑ ﻲﻳﺎﻧاﻮﺗ ﻮﻘﻟﺎﺑ ة
؛رازﺎﺑ يﺎﻫﺪﺣاو شوﺮﻓ ﻪﺑ
؛نﺎﻳﺮﺘﺸﻣ تﺮﻬﺷ كرﺎﻣ مﺎﻧ و يرﺎﺠﺗ
؛يرﺎﺠﺗ دﺎﺠﻳا لﺎﻧﺎﻛ شوﺮﻓ .
يرادﺎﻓو يﺮﺘﺸﻣ ﺖﻳﺎﺿر
؛نﺎﻳﺮﺘﺸﻣ تﺎﻳﺎﻜﺷ
؛نﺎﻳﺮﺘـﺸﻣ راﺮـﻓ
؛نﺎﻳﺮﺘـﺸﻣ ﻪﻳﺎﻣﺮـﺳ يراﺬـﮔ يور
ﺎـﺑ ﻪـﻄﺑار
نﺎﻳﺮﺘﺸﻣ .
ﻊﺒﻨﻣ : ﻦﭼ ،نارﺎﻜﻤﻫ و 2004
ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ
لرﺎﻛ ﮓﻳو ياﺮﺑ ﻦﻴﺘﺴﺨﻧ رﺎﺑ مﻮﻬﻔﻣ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺶـﻧاد ار رد لﺎـﺳ 1986 جاور داد . ﮓـﻳو ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ
ﺶﻧاد ار ﺪﻨﻳآﺮﻓ
،ﺪﻳﺪﺠﺗ و ﺖﺧﺎﺳ دﺮﺑرﺎﻛ
و هﺮﻬﺑ يرادﺮﺑ زا ياﺮﺑ ،ﺶﻧاد ﻪﻨﻴﺸﻴﺑ
يزﺎﺳ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﺶﻧاد
نﺎﻣزﺎﺳ ﺖﺸﮔزﺎﺑ و ﻲﻳاراد
يﺎﻫ ﻲﺸﻧاد نآ ﻲﻣ ﺪﻧاد . زا نآ نﺎﻣز شﻼﺗ يﺎﻫ يرﺎﻴـﺴﺑ ياﺮـﺑ ﻒـﻳﺮﻌﺗ
ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ترﻮﺻ ﺖﻓﺮﻳﺬﭘ . ﺎﺑ دﻮﺟو ﻦﻳا ﻒﻳﺮﻌﺗ ، ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ ﺶـﻧاد
هﺪـﻴﭽﻴﭘ و ﺖـﺳا ﻞـﻴﻟد نآ ار ﺰـﻴﻧ
ﻲﻣ رد ناﻮﺗ ﺮﻴﺳﺎﻔﺗ ﻞﺻﺎﺣ دﺪﻌﺘﻣ زا
هﺎﮔﺪﻳد يﺎﻫ ﻒﻠﺘﺨﻣ و دﺪﻌﺗ ﻪﻨﻴﻣز يﺎﻫ ﻂﺒﺗﺮﻣ نآ ﺎﺑ ﺖـﺴﺟ ﻮـﺟو
دﺮﻛ ) ،ﻦﻴﺗرﺎﻣ 2000 .(
ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺶﻧاد ﻪﺑ يﺎﻨﻌﻣ ﻪﻌﺳﻮﺗ هﺮﻬﺑ و يرادﺮﺑ زا ﻲﻳاراد يﺎﻫ ﺸﻧاد ـ ﻲ ﺳ ـ نﺎﻣزﺎ
ﺖﺳا . ﻪﺑ نﺎﻴﺑ ﺮﮕﻳد
، ﻪﺑ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺪﻨﻳآﺮﻓ
ﮓﻨﻫﺎﻤﻫ ﻢﺠﺴﻨﻣ و ﻚﻴﺗﺎﻤﺘﺴﻴﺳ ﺖﻴﻟﺎﻌﻓ يزﺎﺳ
يﺎـﻫ
دﺮﺘﺴﮔ ة نﺎﻣزﺎﺳ
، هﺮﻴﺧذ ،ﻖﻠﺧ ،ﺐﺴﻛ ﻞﻣﺎﺷ ﻢﻴﻬﺴﺗ ،يزﺎﺳ
ﺶﻧاد دﺮﺑرﺎﻛ و ﻂﺳﻮﺗ
هوﺮـﮔ و داﺮﻓا ﺎـﻫ
ياﺮﺑ دراد هرﺎﺷا ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ فاﺪﻫا ﻖﻘﺤﺗ )
،ﻲﮔﻮﺘﺳار 2002
.(
درﻮﻣ رد ﺪﻨﭼﺮﻫ ﺪﻨﻳآﺮﻓ
ﺶـﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ
هﺎﮔﺪﻳد ﻦﻳا ﻲﻠﺻا ﻞﺣاﺮﻣ ،هﺪﺷ ﻪﺋارا ﻲﻧﻮﮔﺎﻧﻮﮔ يﺎﻫ ﺪﻨﻳآﺮﻓ
ﺖﺳا ﺮﻳز ماﺪﻗا رﺎﻬﭼ ﻞﻣﺎﺷ )
و نﺎـﻳرﻮﻨﻣ
،يﺮﮕﺴﻋ 1388
:(
ﺶﻧاد ﻖﻠﺧ ﻪﺑ نﺎﻨﻛرﺎﻛ ترﺎﻬﻣ و ﻪﺑﺮﺠﺗ زا ﻞﺻا رد ﺶﻧاد :
ﻲﻣ ﺖﺳد ﺪـﻳآ . ﻖـﻠﺧ ﻲﻣﺎـﮕﻨﻫ ﺶـﻧاد
ﻲﻣ ﻮﻴﺷ داﺮﻓا ﻪﻛ دﻮﺷ ة
ﺪﻨﻫد ﻪﻌﺳﻮﺗ ار يﻮﻫﺎﻣ ﺶﻧاد ﺎﻳ ﺪﻨﻨﻛ اﺪﻴﭘ ﺎﻫرﺎﻛ مﺎﺠﻧا ياﺮﺑ يﺪﻳﺪﺟ .
ﻖـﻠﺧ
يرﺎﻜﻤﻫ و ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا تﻼﻣﺎﻌﺗ ﻞﺻﺎﺣ ﺶﻧاد ﺖﺳا ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ يﺎﻫ
) ،ﺮﻧﺪﻴﻟ و يﻮﻠﻋ 2001
.(
هﺮﻴﺧذ ﺶﻧاد يزﺎﺳ ﺸﻧاد داﺮﻓا ﺖﺳا ﻦﻜﻤﻣ:
ﻲ ار ﻖﻠﺧ ﻪﻛ هدﺮﻛ ﺪﻧا
، ﺪﻨﻨﻛ شﻮﻣاﺮﻓ
؛ ﻦﻳاﺮﺑﺎـﻨﺑ مزﻻ
رد ﺶﻧاد ﻦﻳا ﺖﺳا ﻈﻓﺎﺣ
ﺔ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ هﺮﻴﺧذ
، ﻲﺑﺎـﻳزﺎﺑ و ﻲﻫﺪﻧﺎﻣزﺎﺳ دﻮـﺷ
. ـﻈﻓﺎﺣ ﺔ ﻞﻣﺎـﺷ ﻲﻧﺎﻣزﺎـﺳ
هداد هﺎﮕﻳﺎﭘ ،بﻮﺘﻜﻣ تاﺪﻨﺘﺴﻣ زا ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ لﺎﻜﺷا
رد هﺪـﺷ يراﺬـﮔﺪﻛ ﻲﻧﺎـﺴﻧا ﺶـﻧاد و ﺎـﻫ ﻞﻜـﺷ
ﻢﺘﺴﻴﺳ تاﺪﻨﺘﺴﻣ ،هﺮﺒﺧ يﺎﻫ ﺪﻨﻳآﺮﻓ
ﻪﻳور و ﺎﻫ ﺖﺳا ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ يﺎﻫ )
،ﻲﺑﺎﻬﺷ و يراﻮﻧا 1388
.(
ﺶﻧاد دﺮﺑرﺎﻛ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻲﻳﺎﻬﻧ فﺪﻫ :
، ﺖﺳا ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ دﺮﻜﻠﻤﻋ دﻮﺒﻬﺑ ﺖﻬﺟ رد ﺶﻧاد دﺮﺑرﺎﻛ .
ﺖﺴﻴﻧ ﺪﻨﻤﺷزرا دﻮﺧ يدﻮﺧ ﻪﺑ ﺶﻧاد ﻪﻜﻠﺑ ،
ﻪﺑ ﻪﻛ دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ ﺪﻨﻤﺷزرا ﻲﻧﺎﻣز ﺎﻛ
ر دﻮﺷ ﻪﺘﻓﺮﮔ )
يراﻮﻧا
،ﻲﺑﺎﻬﺷ و 1388
.(
ﻢﻴﻬﺴﺗ ﺶﻧاد ﺶﻧاد ﻢﻴﻬﺴﺗ : ﺪﻨﻳآﺮﻓ
ﻋﺎﺷا ﺔ ﺖﺳا نﺎﻣزﺎﺳ ﺮﺳاﺮﺳ رد ﺶﻧاد .
ﻲـﻣ ﻪﻋﺎﺷا ﻦﻳا ﺪـﻧاﻮﺗ
هوﺮﮔ ،داﺮﻓا ﻦﻴﺑ ﺎﺳ و ﺎﻫ
نﺎﻣز
ﻪـﻧﻮﮔﺮﻫ زا ﻪـﻛ دﻮﺷ مﺎﺠﻧا ﻲﻳﺎﻫ لﺎـﻧﺎﻛ زا يا
هدﺎﻔﺘـﺳا ﻲﻃﺎـﺒﺗرا يﺎـﻫ
ﻲﻣ ﺪﻨﻨﻛ ) ،ﺮﻧﺪﻴﻟ و يﻮﻠﻋ 2001
.(
ﺖـﺳا ﻲﻠﺻا ﻦﻛر ﺞﻨﭘ ﻞﻣﺎﺷ ﺶﻧاد ﻢﻴﻬﺴﺗ :
،ﺶـﻧاد ﻊـﺒﻨﻣ شزرا
ﻪﻧﺎﺳر يﺎﻨﻏ ،ﺶﻧاد ﻢﻴﻬﺴﺗ ﻪﺑ ﻊﺒﻨﻣ ﻞﻳﺎﻤﺗ
ﺶـﻧاد ﺖـﻓﺎﻳرد ﻪـﺑ هﺪـﻧﺮﻴﮔ ﻞﻳﺎﻤﺗ ،ﻲﻃﺎﺒﺗرا لﺎﻧﺎﻛ يا و
هﺪﻧﺮﻴﮔ ناﺮﺒﺟ ﻲﻳﺎﻧاﻮﺗ .
ﺔﻨﻴﺸﻴﭘ ﻲﺑﺮﺠﺗ ﮋﭘ و ﺶﻫ
ﻲﻓﻮﻄﻋ ﻒﺠﻧ ﻲﻨﺑ و يدﺎﺑآ ﻢﺷﺎﻫ
) 1392 ( ﻪﺑ ﺮـﺑ رﻮـﺸﻛ ﻊﻳﺎﻨﺻ رد ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ راﺮﻘﺘﺳا لﺪﻣ ﺔﺋارا
سﺎﺳا ﻞﻣاﻮﻋ ﻪﻨﻴﻣز يا ﺪﻨﺘﺧادﺮﭘ . رﻮﻈﻨﻣ ﻦﻳا ﻪﺑ ﺖﻴﻌﺿو
ﻞﻣاﻮﻋ ﻪﻨﻴﻣز ﺶـﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ يا )
ﻞﻣﺎـﺷ
و تﺎﻋﻼﻃا يروﺎﻨﻓ ،ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ﮓﻨﻫﺮﻓ ﺪﻨﻳآﺮﻓ
ﺶـﻧاد يﺎﻫ (
رد
ﻪـﺑ ،شﺎـﺧ نﺎﻤﻴـﺳ ﺖﻛﺮـﺷ رﻮـﻈﻨﻣ
هزاﺪﻧا ،ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ياﺮﺟا ياﺮﺑ نﺎﻣزﺎﺳ ﻲﮔدﺎﻣآ يﺮﻴﮔ هﺪﺷ ﻲﺑﺎﻳزرا
ﺪﻧا . لﺪﻣ هدﺎﻔﺘـﺳا ﺎﺑ ﺶﻫوﮋﭘ
زا مﺮﻧ و ﻲﻠﻣﺎﻋ ﻞﻴﻠﺤﺗ ﻲﺳرﺮﺑ لرﺰﻴﻟ راﺰﻓا
هﺪﺷ ﺖﺳا . ﺎﺘﻧ ﺞﻳ داد نﺎـﺸﻧ ﺶﻫوﮋﭘ ﻞـﻣﺎﻋ ود
ﮓـﻨﻫﺮﻓ
ﻧﺎﻣزﺎﺳ ﻲ و ﺪﻣ ﺖﻳﺮﻳ تﺎﻋﻼﻃا ﻢﻬﻣ
ﻞﻣاﻮﻋ ﻦﻳﺮﺗ ﺗﺄ
هدﻮﺑ ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻳا رد راﺬﮔﺮﻴﺛ ﺪﻧا
.
،ﻲﻳﺎﻴﺿ ﻲﻧاﺮﻔﻛ ﻲﻤﻇﺎﻛ و نﺎﻳرﻮﻨﻣ )
1390 ( ﻲﻧﺎﻣزﺎـﺳ ﻲﮔدﺎﻣآ ناﺰﻴﻣ و ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔﻄﺑار
ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ راﺮﻘﺘﺳا ياﺮﺑ ار
ﻲﻧاﺮﻳا زﺎﺳدﻻﻮﻓ ﺖﻛﺮﺷ رد هدﺮﻛ ﻲﺳرﺮﺑ
ﺪـﻧا . ﺶﻫوﮋـﭘ ﻦـﻳا ﺞﻳﺎـﺘﻧ
نﺎﺸﻧ ﻲﻣ ﺪﻫد ياﺮـﺑ ﻲﻧﺎﻣزﺎـﺳ ﻲﮔدﺎـﻣآ ناﺰـﻴﻣ و ﻲﻋﺎـﻤﺘﺟا ﺔﻳﺎﻣﺮـﺳ ﻦﻴﺑ ﺖﻛﺮﺷ ﻦﻳا رد راﺮﻘﺘـﺳا
ﺔﻄﺑار ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ دراد دﻮﺟو يرادﺎﻨﻌﻣ و ﺖﺒﺜﻣ
. ﻪﺑ نﺎﻴﺑ ﮕﻳد رد ﻲﻋﺎـﻤﺘﺟا ﺔﻳﺎﻣﺮـﺳ ﺶﻳاﺰﻓا ﺎﺑ ،ﺮ
،نﺎﻣزﺎـﺳ رﺎﺘﺧﺎـﺳ ،نﺎﻣزﺎـﺳ ﮓـﻨﻫﺮﻓ دﺎﻌﺑا رد ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ راﺮﻘﺘﺳا ياﺮﺑ ﻲﮔدﺎﻣآ ناﺰﻴﻣ نﺎﻣزﺎﺳ ﻴﻴﻐﺗ ياﻮﺘﺤﻣ ،نﺎﻣزﺎﺳ ﺖﺧﺎﺳﺮﻳز ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺎﻳ ﺶﻳاﺰﻓا ،ﺮﻴﻴﻐﺗ زا ﻲﻧﺎﺒﻴﺘﺸﭘ و ﺮ
.
يرﺪﻨﻜﺳا و يﺮﺒﻨﻗ )
1391 ( ﻪﺑ ﻲﺳرﺮﺑ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺎﺑ ﺶﻧاد يﺮﺒﻫر ﻦﻴﺑ ﻪﻄﺑار ﺔ
يﺮـﻜﻓ رد
ناﺪﻤﻫ يﺎﻨﻴﺳ ﻲﻠﻋﻮﺑ هﺎﮕﺸﻧاد ﺘﺧادﺮﭘ
ﺪﻨ . ﻪﺘﻓﺎﻳ و ﺶـﻧاد يﺮـﺒﻫر ﺖﻴﻌـﺿو ﻪﻛ ﺖﺳا نآ زا ﻲﻛﺎﺣ ﺎﻫ
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺔ
ﺖـﺳا ﻂﺳﻮﺘﻣ ﺢﻄﺳ زا ﺮﺗﻻﺎﺑ ﺎﻨﻴﺳ ﻲﻠﻋﻮﺑ هﺎﮕﺸﻧاد رد يﺮﻜﻓ .
ﻲﮕﺘـﺴﺒﻤﻫ ﺐﻳﺮـﺿ
ﺮﺳ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺎﺑ ﺶﻧاد يﺮﺒﻫر ﻦﻴﺑ ،داد نﺎﺸﻧ نﻮﺳﺮﻴﭘ ﻳﺎﻣ
ﺔ يﺮﻜﻓ ـﻄﺑار ﺔ دﻮـﺟو يرادﺎـﻨﻌﻣ و ﺖـﺒﺜﻣ
دراد . ﻪﻔﻟﺆﻣ ﻦﻴﺑ زا ﻪﻛ ﺖﺳا نآ ﺮﮕﻧﺎﻴﺑ ﻪﻧﺎﮔﺪﻨﭼ نﻮﻴﺳﺮﮔر ﻞﻴﻠﺤﺗ ﺞﻳﺎﺘﻧ
ـﻔﻟﺆﻣ ،ﺶـﻧاد يﺮﺒﻫر يﺎﻫ ﺔ
زا ﺖﻳﺎﻤﺣ ﺪﻨﻳآﺮﻓ
ﻲﻫوﺮﮔ و يدﺮﻓ يﺮﻴﮔدﺎﻳ
، ﺶﻴﭘ رد ار ﺮﻴﺛﺄﺗ ﻦﻳﺮﺘﺸﻴﺑ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻲﻨﻴﺑ
يﺮﻜﻓ ﺔ
دراد .
يﺪﻴﻬﺷ و ﻲﻳﺎﺿر ،ﻚﻟﺮﺳ )
1391 ( يرﺎـﻛ يﺎﻫﺪـﺣاو رد ﺶﻧاد شزادﺮﭘ ﻚﺒﺳ ﺮﺑ ﺮﺛﺆﻣ ﻞﻣاﻮﻋ
ﻤﻴﺑ ﺖﻛﺮﺷ ﺔ
ناﺮﻬﺗ رد نآ ﺐﻌﺷ و زﺮﺒﻟا هدﺮﻛ ﻲﺳرﺮﺑ ار
ﺪﻧا . و تﺎـﻋﻼﻃا يروﺎـﻨﻓ ،داد نﺎـﺸﻧ ﺞﻳﺎﺘﻧ
ﻞﻴﻠﺤﺗ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﻪﻔﻴﻇو يﺮﻳﺬﭘ يﺮﻴﮕﻤﺸﭼ
يراﺬﮔﺪﻛ شزادﺮﭘ ﻚﺒﺳ ﺮﺑ ﺪـﻧراد
ﻲﮕﺘـﺴﺑاو و لﻼﻘﺘـﺳا و
ﻲﺼﺨﺷ شزادﺮﭘ ﻚﺒﺳ رد ار ﺶﻘﻧ ﻦﻳﺮﺘﺸﻴﺑ ﻪﻔﻴﻇو ﻲﻣ ﺎﻔﻳا يزﺎﺳ
ﺪﻨﻨﻛ . و ﻪـﻔﻴﻇو عﻮـﻨﺗ ﻦﻴـﻨﭽﻤﻫ
ﭻﻴﻫ ﺮﺑ مﺎﺠﺴﻧا ﻚﺒﺳ زا ﻚﻳ
ﺪﻧراﺪﻧ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺶﻧاد شزادﺮﭘ يﺎﻫ .
ﻪﺘﻓﺎﻳ ﻲـﻣ نﺎﺸﻧ ﺶﻫوﮋﭘ ﻦﻳا يﺎﻫ ،ﺪـﻫد
ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ يﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ ﻪﺑ ﺪﻳﺎﺑ ﺎﻫﺪﺣاو
ﻚﺒﺳ ﺎﺑ ﻲﺒﺳﺎﻨﻣ رﻮﻃ ﮓﻨﻫﺎﻤﻫ ﺶﻧاد شزادﺮﭘ يﺎﻫ
ﺪﻨﺷﺎﺑ .
ﺶﻫوﮋﭘ ﻲﻣﻮﻬﻔﻣ لﺪﻣ
ﻳﺎﻣﺮﺳ و ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺔ
يﺮﻜﻓ
،
ﻪـﺑ ﻲﻧﺎﻣزﺎـﺳ دﺮـﻜﻠﻤﻋ و ﻲﺘﺑﺎـﻗر ﺖﻳﺰﻣ ياﺮﺑ ﻲﻤﻬﻣ ﻊﺑﺎﻨﻣ رﺎﻤـﺷ
ﻲﻣ ﺪﻧور ) ،ودارﻮﻛ 2008 و ﻪﻴﺷ نﺎﺷ ، و ﮓﻨﻴﻟ
، 2010 .(
ﻳﺎﻣﺮﺳ و ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺔ
ﺮﮕﻳﺪـﻜﻳ ﺮﺑ يﺮﻜﻓ
ﺮﻴﺛﺄﺗ ﻲﻣ ﺪﻧراﺬﮔ ﻄﺑار ﻦﻳا و ﺔ
دراد ﻲﺗﺎﻴﺣ ﻲﺘﻴﻤﻫا نﺎﻣزﺎﺳ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ياﺮﺑ ﻪﺒﻧﺎﺟود )
،ﻞـﻴﻠﺧ و ﻢﻴﻠـﺳ
2011 .(
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﻦﻴﺑ طﺎﺒﺗرا ﺔ
ﻳﺎﻣﺮـﺳ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻞﻴﻟد ﻦﻳا ﻪﺑ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ و يﺮﻜﻓ ﺔ
ﻦـﻳا زا يﺮـﻜﻓ
ﻲﻣ ﻪﻤﺸﭼﺮﺳ ﻲﻠﻛ ﺖﺧﺎﻨﺷ ﻲﺗﺎـﻴﺣ ﻲـﺘﻴﻤﻫا نﺎﻣزﺎـﺳ ياﺮـﺑ ﺶﻧاد ﻪﻛ دﺮﻴﮔ
دراد ) ،يﺎـﻣاد 2009 .(
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ﻨﻣاد ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ و يﺮﻜﻓ ﺔ
هدﺮﺘﺴﮔ ﺖﻴﻟﺎﻌﻓ زا يا ﻲﻣﺮﺑرد ار يﺮﻜﻓ يﺎﻫ
ﻖﻠﺧ زا ﻪﻛ ﺪﻧﺮﻴﮔ
ﻲﻣ ﺶﺷﻮﭘ ار ﺶﻧاد ﻲﻣﺮﻫا ﺮﺛا ﺎﺗ ﺶﻧاد ﺪﻫد
) وژ و ،ﻚﻨﻴﻓ 2003 .(
ﺔﻳﺎﻣﺮـﺳ
ﺮـﻴﺧذ ﺮﮕﻧﺎـﻴﺑ يﺮـﻜﻓ ة
ﺖﻴﻟﺎﻌﻓ ﻊﻴﻤﺠﺗ زا و ﺖﺳا هﮋﻳو ﻲﻧﺎﻣز رد نﺎﻣزﺎﺳ ﻲﺸﻧاد ﺶـﻧاد نﺎـﻳﺮﺟ يﺎﻫ
) ﺮﻓ ﺪـﻨﻳآ ﻲـﺸﻧاد يﺎﻫ (
ﻲﻣ ﻞﺻﺎﺣ دﻮﺷ
)
،ناﺮﮕﻳد و ﻪﻴﺷ 2010
.(
ﻲﻣ ﺮﻈﻧ ﻪﺑ ﻳﺎﻣﺮـﺳ و ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺪﺳر
ﺔ طﺎـﺒﺗرا يﺮـﻜﻓ
ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ﻢﻫ ﺎﺑ ﻲﻜﻳدﺰﻧ .
ياﺮﺑ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﻪﻛ ﻲﻣﺎﮕﻨﻫ ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ﻆﻔﺣ و ﻪﻌﺳﻮﺗ
يﺎـﻫ
ﻪﺑ يﺮﻜﻓ ﻲﻣ رﺎﻛ ﻲﻣ ﻞﻳﺪﺒﺗ نﺎﻣزﺎﺳ راﺪﻳﺎﭘ ﻲﺘﺑﺎﻗر ﺖﻳﺰﻣ ياﺮﺑ ﻲﻌﺒﻨﻣ ﻪﺑ ،ﺪﻧور ﺪﻧﻮﺷ
)
،ناﺮﮕﻳد و ﻪﻴﺷ
2010 .(
ﻪﻛ ﻲﻣﺎﮕﻨﻫ ،ﺮﮕﻳد يﻮﺳ زا زا
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ هﺮﻬﺑ ﻲﺑﻮﺧ ﻪﺑ يﺮﻜﻓ نﺎﻣزﺎـﺳ ﻲﻳﺎـﻧاﻮﺗ ،دﻮﺷ يرادﺮﺑ
مﺎﺠﻧا رد ﺪﻨﻳآﺮﻓ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ يﺎﻫ ﻲﻣ
ﺪﺑﺎﻳ . نوﺰﻓا ﻲﻳاراد هار زا ﺶﻧاد ﻦﻳا ﺮﺑ سﻮﻤﻠﻣﺎﻧ يﺎﻫ
ﻲﻣ ﺪﻨﻛ دﺎﺠﻳا هدوﺰﻓا شزرا نﺎﻣزﺎﺳ ياﺮﺑ ﺪﻧاﻮﺗ )
،نﻮﻨﺑ و ﻲﻨﻴﺗرﻮﻛ 2010
.(
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺔ
ﺮـﺑ يﺮـﻜﻓ
ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺶﻫوﮋﭘ رد ﺶﻧاد ﻪﻧﺎﮔﺪﻨﭼ يﺎﻫ
يا ﺪﻴﻳﺄﺗ ﺖـﺳا هﺪـﺷ )
،نﻮـﻨﺑ و ﻲﻨﻴﺗرﻮـﻛ 2010
.(
ﺮـﮔا زا
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ هﺮﻬﺑ ﻲﺑﻮﺧ ﻪﺑ يﺮﻜﻓ دﻮﺷ يرادﺮﺑ
، ﻲﻣ ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ تﺎﻣاﺪـﻗا مﺎـﺠﻧا رد نﺎﻣزﺎـﺳ ﻲﻳﺎﻧاﻮﺗ ﺪﻧاﻮﺗ
ﺪﺸﺨﺑ دﻮﺒﻬﺑ ار ﺶﻧاد .
نوﺰﻓا ﻳﺎﻣﺮﺳ ياﺰﺟا ﻦﻳا ﺮﺑ ﺔ
يﺮﻜﻓ ) ﻳﺎﻣﺮـﺳ ﺔ ﻧﺎـﺴﻧا ﻲ ﻳﺎﻣﺮـﺳ ، ﺔ و يرﺎﺘﺧﺎـﺳ
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ﻲﻃﺎﺒﺗرا (
ﻪـﺑ نﺎﻣزﺎـﺳ رد ﺶﻧاد ﻖﻠﺧ ياﺮﺑ ﻲﻤﻬﻣ داﺪﻧورد
ﻲـﻣ رﺎﻤـﺷ دور
) ،سﺎـﻫ 2004 .(
ﻦﻳا ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ﻲﻣ طﺎﺒﻨﺘﺳا ﻪﻧﻮﮔ
دﻮﺷ ﻪﻛ يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ﻲـﻣ
رد ﻲـﺗاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪـﻧاﻮﺗ ﺪـﻨﻳآﺮﻓ
تﺎﻣاﺪـﻗا و ﺎﻫ
ﺪﻨﻛ دﺎﺠﻳا ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ .
ﺮﺑ نﺎﻴﺑ تﺎﻴﺑدا يﺎﻨﺒﻣ هﺪﺷ
، ﺪﻨﻳآﺮﻓ ﻧﺎﮔرﺎﻬﭼ ﺔ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ار
ﺘـﺴﺑاو ﺮﻴﻐﺘﻣ ﺶﻫوﮋـﭘ ﺔ
ﺮـﻈﻧ رد
ﻪﺘﻓﺮﮔ ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ و يﺮﻜﻓ يﺎﻫ )
ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ
يﺮﺘـﺸﻣ و يرﺎﺘﺧﺎـﺳ ،ﻲﻧﺎﺴﻧا يﺎﻫ (
ﺰـﻴﻧ ﻞﻘﺘـﺴﻣ يﺎـﻫﺮﻴﻐﺘﻣ
ﻲﻣ ﻪﺘﺧﺎﻨﺷ ﺶﻫوﮋﭘ ﺪﻧﻮﺷ
. ﻞﻜﺷ 1 ﻲﻣ نﺎﺸﻧ ار ﺶﻫوﮋﭘ ﻲﻣﻮﻬﻔﻣ لﺪﻣ ﺪﻫد
.
ﻞﻜﺷ 1 . لﺪﻣ ﺶﻫوﮋﭘ ﻲﻣﻮﻬﻔﻣ
ﺶﻫوﮋﭘ ﻦﻳا رد هﺪﺷ روﺮﻣ نﻮﺘﻣ يﺎﻨﺒﻣ ﺮﺑ
، ﻪﻴﺿﺮﻓ ﺮﻳز يﺎﻫ ﺪﺷ ﺪﻨﻫاﻮﺧ ﻲﺳرﺮﺑ :
ﻴﺿﺮﻓ ﺔ ﻲﻠﺻا
ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ يرادﺎﻨﻌﻣ و ﺖﺒﺜﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﻞﻴﻬﺴﺗ ﺮﺑ يﺮﻜﻓ يﺎﻫ دراد
.
ﻪﻴﺿﺮﻓ ﻲﻋﺮﻓ يﺎﻫ
1 . ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ دراد يرادﺎﻨﻌﻣ و ﺖﺒﺜﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﻞﻴﻬﺴﺗ ﺮﺑ ﻲﻧﺎﺴﻧا .
2 . ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ دراد يرادﺎﻨﻌﻣ و ﺖﺒﺜﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﻞﻴﻬﺴﺗ ﺮﺑ يرﺎﺘﺧﺎﺳ .
3 . ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ دراد يرادﺎﻨﻌﻣ و ﺖﺒﺜﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﻞﻴﻬﺴﺗ ﺮﺑ ﻲﻃﺎﺒﺗرا .
شور ﺶﻫوﮋﭘ ﻲﺳﺎﻨﺷ
ﺶﻫوﮋﭘ ور ﺶﻴﭘ فﺪﻫ ﺮﻈﻧ زا ﻲﻔﻴﺻﻮﺗ
، هدﺎﻔﺘﺳا عﻮﻧ ﺮﻈﻧ زا يدﺮﺑرﺎﻛ
،
نﺎـﻣز ﺪـﻌﺑ زا زا و ﻲـﻌﻄﻘﻣ
هداد عﻮﻧ هﺎﮕﻧ ﺎﻫ
ﻤﻛ ﺖﺳا ﻲ . ﻊﻤﺟ راﺰﺑا هداد يروآ ﻪﻣﺎﻨﺸﺳﺮﭘ ﺎﻫ
يا 58 ﺳ ﺆ ﻲﻟا ﻪﻛ ﺖﺳا 42 ﺳ ﺆ نآ لا
ﻲﺑﺎﻳزرا ﻪﺑ دﺎﻌﺑا
يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ﻲﻣ
دزادﺮﭘ و 16 ﺳ ﺆ لا ﻲﻗﺎﺑ ﻲـﻣ ار ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﺪﻨﺠﻨـﺳ
.
ﻲﺑﺎﻳزرا خﺎﺒﻧوﺮﻛ يﺎﻔﻟآ نﻮﻣزآ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﻪﻣﺎﻨﺸﺳﺮﭘ رﺎﺒﺘﻋا ﺞﻳﺎﺘﻧ ﺮﺑاﺮﺑ ﻪﻛ ﺪﺷ
72 / 0 ﺖﺳا هدﻮﺑ .
ﻌﻣﺎﺟ ﺔ نﺎﺘﺳا زا ﻲﻜﻳ يراﺪﻧﺎﺘﺳا ناﺮﻳﺪﻣ و نﺎﺳﺎﻨﺷرﺎﻛ ﺮﺿﺎﺣ ﺶﻫوﮋﭘ يرﺎﻣآ ناﺮﻳا ﻲﺑﻮﻨﺟ يﺎﻫ
داﺪﻌﺗ ﻪﺑ 200 داﺪﻌﺗ ﺎﻬﻧآ نﺎﻴﻣ زا ﻪﻛ ﺖﺳا ﺮﻔﻧ 120
ﻪـﻧﻮﻤﻧ شور زا هدﺎﻔﺘـﺳا ﺎﺑ ﺮﻔﻧ ﻲﻓدﺎـﺼﺗ يﺮـﻴﮔ
ﻪﻘﺒﻃ هﺪﺷ بﺎﺨﺘﻧا يا ﺪﻧا
.
ﻪﺘﻓﺎﻳ ﺶﻫوﮋﭘ يﺎﻫ
ﻴﺿﺮﻓ نﻮﻣزآ ﺔ
ﻲﻠﺻا
ﻪﺑ نﺎﻴﺑ ﻂﺑاور ﻲﺳرﺮﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﻴﺿﺮﻓ رد هﺪﺷ
ندﻮـﺑ رادﺎـﻨﻌﻣ ،يرادﺎﻨﻌﻣ لﺪﻣ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺖﺴﺨﻧ ﺎﻫ
ﺶﻴﭘ ﻂﺑاور زا ﻚﻳ ﺮﻫ ﺮﺛا ﻲﻨﻴﺑ
ﻲﻣ ﻲﺳرﺮﺑ هﺪﺷ ﺎﺑ ﺲﭙﺳ و دﻮﺷ
دراﺪﻧﺎﺘـﺳا لﺪﻣ زا هدﺎﻔﺘﺳا
، و ناﺰـﻴﻣ
ﻲﻣ ﻲﺑﺎﻳزرا ﻂﺑاور ﻦﻳا زا ﻚﻳ ﺮﻫ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﻲﮕﻧﻮﮕﭼ دﻮﺷ
. ﻞﻜﺷ 2 ﺮﺛا ندﻮﺑ رادﺎﻨﻌﻣ يﺮـﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ
ﺮـﺑ
ﻲﻣ نﺎﺸﻧ ار ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﺪﻫد
.
ﻞﻜﺷ 2 . ﺮﻴﺛﺄﺗ لﺪﻣ يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ
دراﺪﻧﺎﺘﺳا ﺖﻟﺎﺣ رد ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺮﺑ
ﺮﺑ يﺎﻨﺒﻣ ﺺﺧﺎﺷ يﺎﻫ نﺎﻴﺑ رد هﺪﺷ لوﺪﺟ 4
، ﻲﻣ ناﻮﺗ شزاﺮﺑ درﻮﻣ رد لﺪﻣ
توﺎـﻀﻗ ﺶﻫوﮋـﭘ
دﺮﻛ .
لوﺪﺟ 4 . ﺺﺧﺎﺷ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺮﺑ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ لﺪﻣ شزاﺮﺑ يﺎﻫ ﺔ
ﻲﻧﺎﺴﻧا
ﺺﺧﺎﺷ ﺎﻫ زﺎﺠﻣ راﺪﻘﻣ
داﺪﻋا
ﺑ ﻪ هﺪﻣآ ﺖﺳد ﻪﺠﻴﺘﻧ
يﺎﻛ ﺖﺒﺴﻧ يدازآ ﻪﺟرد ﻪﺑ ود χ2⁄ < 3
67 / 2 ﺐﺳﺎﻨﻣ شزاﺮﺑ
ﻲﭘ راﺪﻘﻣ P-Value) ( 05
/
<0 ﻲﭘ راﺪﻘﻣ 0005
/ 0 ﺐﺳﺎﻨﻣ شزاﺮﺑ
ﺸﻳر ﺔ ناﻮﺗ ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ﺐﻳﺮﻘﺗ يﺎﻄﺧ مود
RMSEA) ( 08
/
<0 RMSEA 05<
/ 0 039 / 0 ﺐﺳﺎﻨﻣ شزاﺮﺑ
ﺺﺧﺎﺷ لﺪﻣ شزاﺮﺑ يﺎﻫ
، ﺐﺳﺎﻨﻣ هزاﺪﻧا لﺪﻣ ندﻮﺑ ﻲـﻣ نﺎﺸﻧ ار طﻮﺑﺮﻣ يﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ يﺮﻴﮔ
؛ﺪـﻫد
يﺎﻛ ﺖﺒﺴﻧ اﺮﻳز ﺮﺑاﺮﺑ يدازآ ﻪﺟرد ﻪﺑ ود
67 / 2 زﺎﺠﻣ راﺪﻘﻣ زا ﺮﺘﻤﻛ و 3
ﻪﺑ ،هﺪﻣآ ﺖﺳد راﺪﻘﻣ
ـﺸﻳر ﺔ
ناﻮﺗ ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ﺐﻳﺮﻘﺗ يﺎﻄﺧ مود
) 039 / 0 ( ﺐﺳﺎﻨﻣﺎﻧ ﺪﺣ رد ﺖﺳا
و ﻲﭘ راﺪﻘﻣ ) 0005 / 0 ( ﻚﭼﻮﻛ ﺮـﺗ
ﻲﻨﻌﻳ زﺎﺠﻣ ﺪﺣ زا 05
/ 0 ﺖﺳا هﺪﺷ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ .
لﺪﻣ ﻦﻳا يﺎﻨﺒﻣ ﺮﺑ ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ
، ﺮﻴﺛﺄﺗ يﺮـﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ﺮـﺑ
ﺮﺑاﺮﺑ نآ راﺪﻘﻣ اﺮﻳز ؛ﺖﺳا رادﺎﻨﻌﻣ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﺎﺑ
32 / 4 و زا ﺮﺘﺸﻴﺑ ﺪـﺣ زﺎـﺠﻣ
) 96 / 1 ( ﺖﺳا . دراﺪﻧﺎﺘﺳا لﺪﻣ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺰﻴﻧ
ﻲﻣ ناﻮـﺗ ﺪـﺣ
ﻪـﻄﺑار ﺮﻴﺛﺄـﺗ يا
ار لﺪـﻣ ﻦـﻳا رد ﻪـﻛ
ﺗ ﺎﻬﻧآ يرادﺎﻨﻌﻣ ﺄ
ﻲﺳرﺮﺑ ار هﺪﺷ ﺪﻴﻳ دﺮﻛ
.
ﻞﻜﺷ 3 . ﺮﻴﺛﺄﺗ لﺪﻣ يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ
دراﺪﻧﺎﺘﺳا ﺖﻟﺎﺣ رد ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﺮﺑ
ﻧ رادﻮﻤ يرادﺎﻨﻌﻣ داد نﺎﺸﻧ
، ﺮﻴﺛﺄﺗ يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ﺑ
ﺮ ﺶـﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ تﺎﻣاﺪـﻗا ﻞﻴﻬﺴﺗ رادﺎـﻨﻌﻣ
ﺖﺳا . ﺰﻴﻧ دراﺪﻧﺎﺘﺳا ﺖﻟﺎﺣ رد رادﻮﻤﻧ نﺎﺸﻧ
ﻲﻣ ﺪﻫد
يﺮـﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮـﺳ 89
تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺪـﺻرد تﺎﻣاﺪـﻗا
ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻦﻴﻴﺒﺗ ار
ﻲﻣ ﺪﻨﻛ . ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ﻴﺿﺮﻓ ﺔ
،ﺶﻫوﮋﭘ ﻲﻠﺻا ﺮـﺑ ﻲﻨﺒﻣ
ﺮﻴﺛﺄـﺗ
رادﺎـﻨﻌﻣ و ﺖـﺒﺜﻣ
يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ﺮﺑ
ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا
، ﺗﺄ ﺪﻴﻳ ﻲﻣ دﻮﺷ .
ﻪﻴﺿﺮﻓ نﻮﻣزآ ﺶﻫوﮋﭘ ﻲﻋﺮﻓ يﺎﻫ
ﺗ زا ﺲﭘ ﺄ ﻦﻴﻴﺒﺗ ﺮﺛا ﺪﻴﻳ ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ﻲﮔﺪﻨﻨﻛ
ﻪـﺑ ،ﺶـﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ تﺎﻣاﺪـﻗا مﺎﺠﻧا ﻞﻴﻬﺴﺗ ﺮﺑ يﺮﻜﻓ يﺎﻫ
ﺮﻴﺛﺄﺗ ﻦﻳا ناﺰﻴﻣ و ﻲﮕﻧﻮﮕﭼ ﻲﺳرﺮﺑ ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ دﺎﻌﺑا زا ﻚﻳ ﺮﻫ درﻮﻣ رد
يﺮﻜﻓ يﺎﻫ )
ﻳﺎﻣﺮـﺳ ﺔ ،ﻲﻧﺎـﺴﻧا
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ﻳﺎﻣﺮﺳ ،يرﺎﺘﺧﺎﺳ ﺔ
يﺮﺘﺸﻣ ( ﻲﻣ ﻪﺘﺧادﺮﭘ ﺶﻧاد دﻮﺷ
. ﻦﻳﺪﺑ لﺪﻣ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺖﺴﺨﻧ رﻮﻈﻨﻣ
دﺎﻌﺑا زا ﻚﻳ ﺮﻫ ﺮﺛا ندﻮﺑ رادﺎﻨﻌﻣ ،يرادﺎﻨﻌﻣ يﺮﻜﻓ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ
ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا مﺎﺠﻧا ﻞﻴﻬﺴﺗ ﺮﺑ
ﻲﺳرﺮﺑ ﻲﻣ دﻮﺷ دﺎـﻌﺑا ﻦـﻳا زا ﻚﻳ ﺮﻫ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﻲﮕﻧﻮﮕﭼ و ناﺰﻴﻣ دراﺪﻧﺎﺘﺳا لﺪﻣ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺲﭙﺳ و
ﻲﺑﺎﻳزرا ﺪﺷ ﺪﻫاﻮﺧ .
ﻪﻴﺿﺮﻓ زا ﻚﻳ ﺮﻫ ﻪﻛ ﺎﺠﻧآ زا رد ﻞﻘﺘـﺴﻣ ﻲﻟﺪـﻣ ﺐـﻟﺎﻗ رد ﺶﻫوﮋﭘ ﻲﻋﺮﻓ يﺎﻫ
مﺮﻧ لرﺰﻴﻟ راﺰﻓا ﻲﺑﺎﻳزرا
هﺪﺷ ﺪﻧا لﺪﻣ ﻦﻳا داﺪﻌﺗ و زﺎﺠﻣ يﺎﻀﻓ زا جرﺎﺧ و دﺎﻳز ﺎﻫ
،ﺖـﺳا هدﻮـﺑ ﻪـﻟﺎﻘﻣ
ﺪﻴﻜﭼ ة ﻪﺘﻓﺎﻳ هداد ﻞﻴﻠﺤﺗ زا ﻞﺻﺎﺣ يﺎﻫ ﻪﻴﺿﺮﻓ ﻦﻳا ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ يﺎﻫ
لوﺪﺟ رد ﺎﻫ 5
ﺮـﺑ و هﺪـﺷ هدروآ
ﻪﺠﻴﺘﻧ و ﻞﻴﻠﺤﺗ ﺎﻨﺒﻣ ﻦﻳا ﻲﻣ مﺎﺠﻧا يﺮﻴﮔ
دﻮﺷ .
لوﺪﺟ 5 . ﻪﻴﺿﺮﻓ ﻲﺳرﺮﺑ زا ﻞﺻﺎﺣ ﺞﻳﺎﺘﻧ ﺎﻫ
ﻪﻴﺿﺮﻓ ﺮﻴﺴﻣ ﺐﻳﺮﺿ
دراﺪﻧﺎﺘﺳا داﺪﻋا يرادﺎﻨﻌﻣ ﻪﺠﻴﺘﻧ
ﻲﻠﺻا ﺮﺛا ﺖﺒﺜﻣ ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ رادﺎﻨﻌﻣ و ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﺮﺑ يﺮﻜﻓ يﺎﻫ
89 / 0 32 / 4 ﺪﻴﻳﺄﺗ
1 ﻳﺎﻣﺮﺳ رادﺎﻨﻌﻣ و ﺖﺒﺜﻣ ﺮﺛا ﺔ
ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﺮﺑ ﻲﻧﺎﺴﻧا 87
/ 0 30 / 12 ﺪﻴﻳﺄﺗ
2 ﻳﺎﻣﺮﺳ رادﺎﻨﻌﻣ و ﺖﺒﺜﻣ ﺮﺛا ﺔ
ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﺮﺑ يرﺎﺘﺧﺎﺳ 88
/ 0 33 / 9 ﺪﻴﻳﺄﺗ
3 و ﺖﺒﺜﻣ ﺮﺛا ﻳﺎﻣﺮﺳ رادﺎﻨﻌﻣ ﺔ
ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﺮﺑ يﺮﺘﺸﻣ 54
/ 0 87 / 7 ﺪﻴﻳﺄﺗ
ﻴﺿﺮﻓ ﺎﺑ يرﺎﺘﺧﺎﺳ تﻻدﺎﻌﻣ لﺪﻣ رد ﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ ﻦﻴﺑ ﻂﺑاور ﻲﻠﻛ يﻮﮕﻟا ﻪ
يﺎﻫ نﺎﻴﺑ هﺪﺷ
، رﺎﮔزﺎـﺳ ي
ﻪﺘﺷاد و ﺮﻫ رﺎﻬﭼ ﻄﺑار ﺔ ﻲﺳرﺮﺑ هدﻮﺑ ﻢﻬﻣ و رادﺎﻨﻌﻣ هﺪﺷ ﺪﻧا
. ﻪﺑ ﺞﻳﺎﺘﻧ يﺎﻨﺒﻣ ﺮﺑ
ﺖـﺳد هﺪـﻣآ
، ﻌـﺳﻮﺗ ﺔ
ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ دراد يرادﺎـﻨﻌﻣ و ﻢﻬﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ياﺮﺟا ﻞﻴﻬﺴﺗ ﺮﺑ نﺎﻣزﺎﺳ يﺮﻜﻓ يﺎﻫ .
ﺞﻳﺎﺘﻧ ﻦﻳا يﺎﻨﺒﻣ ﺮﺑ ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ
، ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ
ﻦﻴـﻴﻌﺗ ﺮـﺛا ناﺰـﻴﻣ ﻦﻳﺮﺘﺸﻴﺑ زا ﻲﻧﺎﺴﻧا ﻞﻴﻬـﺴﺗ ﺮـﺑ ﻲﮔﺪـﻨﻨﻛ
ﺖﺳا هدﻮﺑ رادرﻮﺧﺮﺑ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ياﺮﺟا .
ﻪﺘﻓﺎﻳ زا ﺶﻫوﮋﭘ ﻦﻳا ﺞﻳﺎﺘﻧ وو يﺎﻫ
يﺎﺴﺗ و ) 2005 ( ﻲﻣ ﺖﻳﺎﻤﺣ
ﻲـﻣ ﻪـﻛ ﺪـﻨﻛ ﺪـﻨﻳﻮﮔ
ﺔﻳﺎﻣﺮـﺳ
يﺮﻜﻓ دراد ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﺮﺑ ﻲﻤﻬﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ .
نوﺰﻓا ﻪﺑ ﺞﻳﺎﺘﻧ ،ﻦﻳا ﺮﺑ ﺖﺳد
ﺎـﺑ هﺪـﻣآ
ﻪﺘﻓﺎﻳ وو و ﮓﻧاﻮﻫ يﺎﻫ )
2010 ( ﻲﻣ ﻪﻛ دراد قﺎﺒﻄﻧا
ﻳﺎﻣﺮـﺳ ﺪـﻨﻳﻮﮔ ﺔ
ﻳﺎﻣﺮـﺳ ،ﻲﻧﺎـﺴﻧا ﺔ
و يرﺎﺘﺧﺎـﺳ
ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا
، هﺮﻬﺑ ﺮﺑ ﻲﻤﻬﻣ و ﺖﺒﺜﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺪﻧراد ﻲﺸﻧاد يرو
.
ﺖﺒﺜﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ
ﻪـﺘﻓﺎﻳ ﺎـﺑ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﺮﺑ ﻲﻧﺎﺴﻧا كﻮـﺴﻧﻮﻳرﺎﭼ و ﺎـﺴﻧﺎﭼ يﺎـﻫ
) 2008 ( ﺖﺳا هدﻮﺑ رﺎﮔزﺎﺳ .
ﻪﺑ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﻦﻳا ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﺘﻴﻤﻫا و ﺶﻘﻧ ﻞﻴﻟد
ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ و ﻖـﻠﺧ ﺮـﺑ ﻲﻧﺎـﺴﻧا
ﺎﺴﺘﻛا دراد ﺶﻧاد ب )
،يﺮﮕﺴﻋ 1390
.(
زا نﺎﻣزﺎﺳ يرادرﻮﺧﺮﺑ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ
ﻲﻨﻏ ﻲﻧﺎﺴﻧا
، نﺎﻣزﺎﺳ ﻲﻳﺎﻧاﻮﺗ
ﻲﭼﻮﻴﻛﺎﺗ و ﺎﻛﺎﻧﻮﻧ لﺪﻣ سﺎﺳا ﺮﺑ ﺶﻧاد ﻖﻠﺧ رد )
1995 ( نﺎﻣزﺎﺳ زا ﺶﻧاد بﺎﺴﺘﻛا ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ و يﺎﻫ
ﻲﻣ ﺎﻘﺗرا ار ﻪﺑﺎﺸﻣ ﺪﻫد
.
ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ ﻞﻴﻟد ﻦﻳا ﻪﺑ ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﺮﺑ يرﺎﺘﺧﺎﺳ نﺎﻣزﺎـﺳ ﻪﻛ ﺖﺳا
ﻲـﺘﻟود يﺎـﻫ
نﺎﻣزﺎــﺳ نﻮــﭽﻤﻫ ﻲــﺳرﺮﺑ
هﺪــﺷ ﺶﻫوﮋــﭘ ﻦــﻳا رد
، شور زا و نﻮــﻨﻓ ،ﺎــﻫ ﺪــﻨﻳآﺮﻓ
رﺎﻴــﺴﺑ يﺎﻫ
دراﺪﻧﺎﺘﺳا هﺪﺷ ﻪﺑ ﻪﻛ ﺪﻧرادرﻮﺧﺮﺑ يا ﻞﻜﺷ
ﺔﻳﺎﻣﺮﺳ يرﺎﺘﺧﺎﺳ
،
ﺖـﺳا هﺪـﺷ ﻊـﻴﻤﺠﺗ و ﻪﻨﻳدﺎﻬﻧ .
ﻦﻴـﻨﭼ
رد ﻪﻛ ﻲﺸﻧاد ﺪﻨﻳآﺮﻓ
ﻢﺘﺴﻴﺳ ،ﺎﻫ ﻞﻤﻌﻟارﻮﺘﺳد ،ﺎﻫ
هﺪﻧوﺮﭘ و ﺎﻫ يﺎﻫ
ﺖـﺳا ﻪـﺘﻔﻬﻧ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ
، زا ﻲـﻧﺰﺨﻣ
ﻲﻣ ﻪﻛ ﺖﺳا ﺪﻨﻤﺷزرا ﻲﺸﻧاد رد و دﻮﺷ ﻢﻴﻬﺴﺗ نﺎﻣزﺎﺳ نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﻦﻴﺑ ﺪﻧاﻮﺗ
ﺪـﻨﻳآﺮﻓ ﺎـﻬﻧآ يرﺎـﻛ يﺎﻫ
هﺮﻬﺑ دﻮﺷ يرادﺮﺑ .
ﻳﺎﻣﺮﺳ دﻮﺟو ﺔ
ﻲﻣ ﻞﻴﻟد ﻦﻳا ﻪﺑ ﺰﻴﻧ ﻲﻃﺎﺒﺗرا ﻪـﻛ ﺪـﻨﻛ ﻞﻴﻬـﺴﺗ ار ﺶـﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﺪﻧاﻮﺗ
نﺎﻣزﺎﺳ يرادرﻮﺧﺮﺑ ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ﻦﻴﻨﭼ زا ﻲﺘﻟود يﺎﻫ
يا ﺐﺒﺳ ﻲﻣ ﻪﺘﺳاﻮﺧ و ﺎﻫزﺎﻴﻧ ﺪﻨﻧاﻮﺘﺑ ﺮﺘﻬﺑ دﻮﺷ يﺎﻫ
يذ هدروآﺮﺑ ياﺮﺑ يﺪﻴﻔﻣ ﺶﻧاد و ﺪﻨﻫد ﺺﻴﺨﺸﺗ ار دﻮﺧ نﺎﻌﻔﻧ ﻦﻳا ﻦﺘﺧﺎﺳ
ﻖـﻠﺧ ﺎﻫ هدﺮـﻛ ﻪـﺑ و رﺎـﻛ
ﺪﻧﺮﺑ . ﻣ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﺆ
نﺎﻣزﺎﺳ ﺮﺛ ﻪﺘﺳاﻮﺧ ﻦﻴﻣﺄﺗ رد ﻲﺘﻟود يﺎﻫ
مدﺮـﻣ ﻂﺒﺗﺮـﻣ تارﺎـﻈﺘﻧا و ﺎﻫ
، دﻮـﺟو ﻪـﺑ
ﻪﻜﺒﺷ ﻦﻳا نﺎﻴﻣ ﻂﺑاور زا هدﺮﺘﺴﮔ يا نﺎﻣزﺎﺳ
و ﺎﻫ ﺮﮕﻳد نﺎﻣزﺎـﺳ و دراد زﺎـﻴﻧ مدﺮـﻣ و ﻂﺒﺗﺮـﻣ يﺎـﻫ
ﻪﻜﺒﺷ ﻦﻴﻨﭼ دﻮﺟو ﻪﻨﻴﻣز دﻮﺧ ﺰﻴﻧ يا
نﺎﻣزﺎـﺳ ﻦـﻳا زﺎﻴﻧ درﻮﻣ ﺶﻧاد ﻢﻴﻬﺴﺗ و ﻖﻠﺧ زﺎﺳ
ﻪـﺑ ﺎـﻫ رﺎﻤـﺷ
ﻲﻣ دور .
ﻪﺠﻴﺘﻧ ﺎﻫدﺎﻬﻨﺸﻴﭘ و يﺮﻴﮔ
ﻴـﺿﺮﻓ ﺎـﺑ يرﺎﺘﺧﺎـﺳ تﻻدﺎـﻌﻣ لﺪﻣ رد ﻪﺘﺴﺑاو و ﻞﻘﺘﺴﻣ يﺎﻫﺮﻴﻐﺘﻣ ﻦﻴﺑ ﻂﺑاور ﻲﻠﻛ يﻮﮕﻟا ﻪ
يﺎـﻫ
نﺎﻴﺑ رﺎﮔزﺎﺳ هﺪﺷ و ﺪﻨﺘﺷاد ي
ﺮﻫ رﺎﻬﭼ ﻄﺑار ﺔ هدﻮـﺑ ﻢﻬﻣ و رادﺎﻨﻌﻣ هﺪﺷ ﻲﺳرﺮﺑ ﺪـﻧا
. ﺮﺑ ﺞﻳﺎـﺘﻧ يﺎـﻨﺒﻣ
ﻪﺑ ﺖﺳد هﺪﻣآ
، ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ﺖﺒﺜﻣ ﺮﻴﺛﺄﺗ يﺮﺘﺸﻣ و يرﺎﺘﺧﺎﺳ ،ﻲﻧﺎﺴﻧا يﺎﻫ
، ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ تﺎﻣاﺪﻗا ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا ﺮﺑ
ﺶﻧاد ﺪﻴﻳﺄﺗ ﺖﺳا هﺪﺷ .
ﻦﻳا زا ﻲﻣ ور
ﻌـﺳﻮﺗ و ﺖـﻳﻮﻘﺗ ﺖـﻔﮔ ناﻮﺗ ﺔ
ﻪﻳﺎﻣﺮـﺳ ﻦـﻳا
سﻮﻤﻠﻣﺎـﻧ يﺎـﻫ
،
ﻢﻫاﺮﻓ نﺎﻣزﺎﺳ رد ﺶﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا يﺎﻘﺗرا ياﺮﺑ ﻲﺒﺳﺎﻨﻣ ﺖﺧﺎﺳﺮﻳز ﻲﻣ
ﺪﻨﻛ .
